संत फॉस्टिनांची दैनंदिनी सहा वह्यांची आहे. आता आपण तिच्या दुसऱ्या वहीकडे वळत आहोत. एकाहून अधिक वह्या असण्याचे कारण अगदी साधे आहे: एक वही लिहून भरली की संत फॉस्टिना नवी वही सुरू करत असत. त्यामुळे एका वहीतून दुसऱ्या वहीकडे जाताना आशयात काही विशेष बदल होत नाही. मात्र दैनंदिन चिंतनाच्या या पुस्तकात, दुसऱ्या वहीपासून प्रत्येक चिंतन थोडे अधिक विस्ताराने मांडले जाईल. संत फॉस्टिनांच्या लिखाणातून उलगडलेली आपल्या श्रद्धेची आणि आपल्या सर्वांच्या आध्यात्मिक जीवनाची सुंदर रहस्ये तुम्हाला अधिक खोलवर समजून घेता यावीत, हा त्यामागचा हेतू आहे.
पुन्हा एकदा तुम्हाला आमंत्रण आहे: दररोज एक चिंतन निवडा आणि दिवसभर त्यावर मनन करा. त्या चिंतनासोबत दिलेली प्रार्थना सकाळी, दुपारी आणि संध्याकाळी म्हणण्याचा प्रयत्न करा. तुम्ही ज्या रहस्यावर मनन कराल, ते तुम्हाला सुज्ञपणा आणि समज देणारा झरा ठरू द्या.
चिंतन 112: देवावरचे प्रेम वाढले की देवाची ओढ वाढते
जेव्हा तुम्ही देवावर प्रेम करता आणि त्या प्रेमात आनंद मानता, तेव्हा देवाबद्दलची तुमची ओढ वाढते. तुम्ही त्याला जितके अधिक जाणाल, तितकी त्याला आणखी जाणून घेण्याची इच्छा वाढेल; आणि ती इच्छा जितकी वाढेल, तितके तुम्ही त्याला अधिक जाणाल. तसेच, तुम्ही त्याच्यावर जितके अधिक प्रेम कराल, तितकी त्याच्यावर आणखी प्रेम करण्याची इच्छा वाढेल; आणि ती इच्छा जितकी वाढेल, तितके तुम्ही त्याच्यावर अधिक प्रेम कराल. शेवटी, तुम्ही त्याची जितकी अधिक सेवा कराल, तितकी त्याची आणखी सेवा करण्याची इच्छा वाढेल; आणि ती इच्छा जितकी वाढेल, तितकी तुम्ही त्याची अधिक सेवा कराल. देवाला जाणणे, त्याच्यावर प्रेम करणे आणि त्याची सेवा करणे यांमुळे या तिन्ही गोष्टींची इच्छा वाढते; आणि ती इच्छा वाढली की या तिन्ही गोष्टीही वाढतात (पाहा दैनंदिनी #525).
आपल्या संपूर्ण हृदयाने, मनाने, आत्म्याने आणि सर्व सामर्थ्याने देवाला जाणून घ्यावे, त्याच्यावर प्रेम करावे आणि त्याची सेवा करावी, असे तुम्हाला वाटते का? तसे वाटत असेल, अशी आशा आहे. हे कसे साध्य होते? या गुणांत वाढ होत गेली की ते आणखी जोपासण्याची इच्छा बळावते. अशा रीतीने हे साध्य होते. आज तुमच्या इच्छांकडे लक्ष द्या. तुमच्या हृदयात कोणत्या इच्छा आहेत, हे स्वतःला विचारा. देवाला जाणून घेण्याची, त्याच्यावर प्रेम करण्याची आणि त्याची सेवा करण्याची मनापासून इच्छा तुमच्यात दिसत नसेल, तर हे ध्येय निवडा आणि त्यासाठी स्वतःला वाहून घ्या. त्यापुढची जबाबदारी प्रभू स्वतः घेईल आणि आपल्या दयाळू हृदयानुसार तुम्हाला मार्ग दाखवील.
हे प्रभू, तुझ्याबद्दलची आणि तुझ्या दैवी इच्छेबद्दलची माझी ओढ वाढव. मला माझ्या संपूर्ण अस्तित्वाने तुला जाणण्यास, तुझ्यावर प्रेम करण्यास आणि तुझी सेवा करण्यास मदत कर. अशा रीतीने तुझ्याकडे अधिकाधिक ओढले जाण्याची कृपाही मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 113: सनातन पित्याला अर्पण
आपण करू शकणारी सर्वश्रेष्ठ प्रार्थना म्हणजे ‘अर्पणाची प्रार्थना’. अर्पणाची प्रार्थना म्हणजे ख्रिस्ताने क्रूसावर केलेल्या एकमेव बलिदानाशी एकरूप होऊन पित्याला अर्पण केलेले बलिदान. आपण केवळ स्वतःच्या बळावर स्वतःला अर्पण करत नाही; आपण ख्रिस्त येशूशी एकरूप होऊन स्वतःला अर्पण करतो. विशेषतः, आपल्या प्रार्थना, उपवास, आत्मसंयमाची कृत्ये आणि रोजची कामे आपण देवाला अर्पण केली पाहिजेत. रोज प्रार्थना करा. उपवास आणि इतर प्रकारच्या आत्मत्यागाने आपल्या देहाच्या इच्छांवर नियमितपणे संयम ठेवा. आणि रोजची सर्व कामे देवाला दिलेली भेट म्हणून आणि त्या त्या दिवशीची त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी करा. हे सर्व पुत्राबरोबर पित्याला अर्पण करा, आणि देव तुमचे अर्पण शुद्ध व पवित्र बलिदान म्हणून स्वीकारेल (पाहा दैनंदिनी #531).
तुम्ही प्रार्थना करता तेव्हा ती देवाला अर्पण करता का? पुष्कळदा आपण या ना त्या गरजेसाठी प्रार्थना करतो आणि तिथेच थांबतो. आपल्या गरजा देवापुढे मांडणे चांगले आहे. आपण त्या त्याच्यापुढे मांडण्याआधीच त्याला त्या माहीत असतात. तरीही आपल्या प्रत्येक गरजेसाठी आपण त्याच्याकडे मागावे, अशी त्याची इच्छा आहे. पण प्रार्थनेत तेवढ्यावरच थांबू नका. तुम्ही त्यापुढे जावे, अशी प्रभूची इच्छा आहे. तुम्ही त्याग करावा, असे त्याला वाटते. तुमची प्रार्थना दररोज देवाला अर्पण केलेले बलिदान बनते का, यावर चिंतन करा. अर्पण आणि त्याग यांचा विचार करण्याची सवय नसेल, तर ती आता लावून घ्या. तुमच्या दैनंदिन जीवनात आणि प्रार्थनेत त्यागभावनेने विचार करा आणि वागा. प्रभू तुमचे बलिदान स्वीकारेल आणि तुम्हाला व संपूर्ण ख्रिस्तसभेला पवित्रतेत वाढवण्यासाठी त्याचा प्रभावीपणे उपयोग करील.
हे प्रभू, तू आपल्या जीवनाचे परिपूर्ण बलिदान पित्याला अर्पण केलेस; इतकेच नव्हे, तर खऱ्या प्रार्थनेचा परिपूर्ण आदर्शही माझ्यासमोर ठेवलास. माझ्या जीवनाचे बलिदान दररोज तुला अर्पण करण्यास मला मदत कर, जेणेकरून या बलिदानाद्वारे तू मला पवित्र करशील आणि तुझ्या ख्रिस्तसभेची पवित्रता वाढवशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 114: जगाविषयीची अनासक्ती
पवित्र शास्त्रात ‘जगाचा’ अनेकदा उल्लेख येतो, विशेषतः स्वतः येशूच्या बोलण्यात. जग तुमचा द्वेष करील आणि तुम्हाला समजून घेणार नाही, असे त्याने सांगितले. खरे तर, जग तुमचा छळ करील. यामुळे काहींना भीती आणि मनस्ताप वाटू शकतो. जगाच्या नजरेत आपण चांगले दिसावे आणि त्याची मान्यता मिळेल असेच वागावे, याची आपण अति काळजी करतो तेव्हा आपल्यालाही अशी भीती आणि मनस्ताप जाणवतो. या सापळ्यात पडू नका. देवाला बाजूला सारणारी आणि पापमय मूल्ये स्वीकारून तुम्ही जगासारखे झालात, तरच जग तुमच्यावर प्रेम करील. त्याऐवजी स्वर्गावर आपली नजर खिळवून ठेवा. तुम्ही जगात आहात, पण जगाचे नाही, या जाणिवेने जगा. प्रभूला जगाच्या आमिषांपासून तुमचे रक्षण करू द्या, म्हणजे तुम्ही सदैव केवळ त्याच्यामध्ये आणि त्याच्यासाठी जगाल (पाहा दैनंदिनी #537).
आज स्वतःला गांभीर्याने विचारा: जगाच्या मतांचा माझ्यावर किती प्रभाव आहे? लोकांनी आपल्याविषयी चांगले मत बाळगावे आणि आपल्याला मान द्यावा, अशी स्वप्ने तुम्ही पाहता का? तसे असेल तर या इच्छेबाबत फार सावध राहा. तुम्ही स्वतःला पूर्णपणे ख्रिस्ताला समर्पित केले असेल आणि त्यामुळे पुष्कळ लोक तुमच्याविषयी चांगले बोलत असतील, तर अर्थातच ही चांगली गोष्ट आहे. पण असे फारसे घडत नाही. उलट, जेव्हा आपण स्वतःला ख्रिस्ताला आणि त्याच्या पवित्र कार्याला वाहून घेतो, तेव्हा अनेकदा लोक आपल्याविषयी चुकीचे मत करून घेतात, आपली अवहेलना करतात, इतकेच नव्हे तर आपला छळही करतात, असे आपल्याला दिसून येते. कदाचित हे किरकोळ स्वरूपातच घडेल; पण तुम्ही देवाच्या इच्छेशी अधिकाधिक एकरूप होत जाल तसे हे अधिक तीव्र झाले, तरी आश्चर्य वाटू देऊ नका. याची चिंता करू नका. तुमची नजर ख्रिस्तावर स्थिर ठेवा आणि तो तुमच्याविषयी काय निर्णय देतो, याचीच काळजी घ्या. त्याचेच ‘मत’ महत्त्वाचे आहे, कारण त्याचे मत हेच सत्य आहे.
प्रभू येशू, इतरांच्या मतांचा तू स्वतःवर ताबा चालू दिला नाहीस. जगात प्रचलित असलेल्या खोट्या मूल्यांनी किंवा जगाच्या दबावाने तू आपली वाट ठरू दिली नाहीस. प्रत्येक गोष्टीत माझे लक्ष तुझ्यावर आणि तुझ्या इच्छेवर राहू दे. केवळ तुला संतुष्ट करण्याचीच काळजी बाळगण्याचे धैर्य मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 115: देवाची इच्छा तुम्हाला सुरक्षित ठेवील
देवाची इच्छा म्हणजे त्याने तुमच्या भविष्यासाठी आखलेली योजना एवढेच नव्हे. ती म्हणजे तुमच्याविषयी त्याला असलेल्या आशा आणि स्वप्ने यांहूनही अधिक आहे. त्याची इच्छा ही तुम्हाला पवित्रतेकडे नेणारी वाट आहे आणि ती सर्वांत मोठ्या सांत्वनाचा व आनंदाचा स्रोत आहे. देवाची इच्छा दोन प्रकारे प्रकट होते: तो स्वतः कृती करतो आणि काही गोष्टी घडू देतो. ती सक्रिय आहे, कारण तुमच्यासाठी त्याच्या निश्चित योजना आहेत आणि त्या ओळखून स्वीकारण्यास तो तुम्हाला बोलावतो. ती अनुमती देणारीही आहे, कारण तुमच्या स्वतःच्या पापांमुळे आणि संपूर्ण जगाच्या पापांमुळे काही अनिष्ट गोष्टी तुमच्या वाट्याला येऊ देतो. देवाने एखादी अनिष्ट गोष्ट किंवा दुःख तुमच्या वाट्याला येऊ दिले, तर घाबरू नका. पित्याने जे घडू दिले त्याचे परिणाम स्वतः अनुभवणारा येशू हाच याचे परिपूर्ण उदाहरण आहे. देव जे घडू देतो त्याचे आश्चर्य वाटू देऊ नका, किंवा त्यामुळे तुमची श्रद्धा डळमळू देऊ नका. देव जेव्हा काही गोष्टी घडू देतो, तेव्हा तो तुम्हाला सर्व बाबतींत त्याच्यावर भरवसा ठेवण्यास बोलावतो. भविष्यात काहीही घडले, तरी यातून तुमची श्रद्धा आणि त्याच्यावरचा भरवसा वाढू शकतो. देव जे घडू देतो त्याला भिऊ नका. (पाहा: दैनंदिनी #541).
देवाने तुमच्या जीवनात ज्या गोष्टी घडू दिल्या, त्यांपैकी कशामुळे तुम्ही गोंधळून गेला आहात किंवा तुमच्या श्रद्धेलाही ठेच लागली आहे, यावर चिंतन करा. आपण काय इच्छितो आणि काय घडू देतो, हे देवाला ठाऊक आहे, हे लक्षात ठेवा. त्याच्या अनुमती देणाऱ्या इच्छेला घाबरू नका. तुमच्या वाट्याला जे काही येते, ते श्रद्धेने आणि विश्वासाने स्वीकारण्यास घाबरू नका. देव जे काही घडू देतो, त्यातून तो तुमची कशी काळजी घेतो हे दिसून येते आणि त्याच्यावरील तुमची श्रद्धा व विश्वास वाढतात.
प्रभू, दुःख भोगताना कधीकधी माझ्यावरच्या तुझ्या प्रेमाची आणि तू माझी घेत असलेल्या काळजीची मला शंका येते. तू खरोखर माझ्यासोबत आहेस का, मला आधार देत आहेस का, मला मार्ग दाखवत आहेस का, असे प्रश्न मला पडतात. आपल्या जगातील पापाचे सर्व परिणाम सहन करण्यासाठी आवश्यक ती कृपा मला दे. तुझा हात माझे रक्षण करतो या भरवशाने, माझ्या स्वतःच्या आणि जगाच्या पापांचे परिणाम धैर्याने सोसण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 116: देव आपल्यावर कसा अवलंबून राहतो
स्वतःचे अस्तित्व टिकवण्यासाठी देवाला इतर कोणत्याही आधाराची गरज नाही; त्या अर्थाने तो पूर्णपणे स्वयंपूर्ण आहे. पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा यांच्यात परिपूर्ण ऐक्य आहे. या ऐक्यात ते एकमेकांशी जोडलेले आहेत आणि परस्परांवर अवलंबून आहेत. हे परस्परावलंबन त्यांच्यासाठी पुरेसे आहे. तरीही, पवित्र त्रित्वाने आपल्यापैकी प्रत्येकावर एका आगळ्या रीतीने अवलंबून राहण्याचे स्वतःच्या इच्छेने निवडले. आपल्या जीवनात प्रवेश करून, आपल्याशी एकरूप होऊन आणि आपल्याशी प्रेमाचे नाते जोडून देव एका अर्थाने स्वतःला आपल्या भरवशावर अवलंबून करतो. देवाशी असलेले आपले प्रेम किती गहिरे होते आणि त्याच्याशी आपले नाते किती दृढ होते, हे आपण त्याच्यावर ठेवलेल्या भरवशाशी जोडलेले आहे. आपण त्याच्यावर भरवसा ठेवला नाही, तर आपल्याशी किती खोलवर एकरूप व्हायचे याला देवाने स्वतःच मर्यादा घातली आहे. म्हणून देव स्वतःला स्वेच्छेने आणि काहीही राखून न ठेवता आपल्याला देतो; पण प्रेमाचे हे परिपूर्ण दान पूर्णत्वाला जाण्यासाठी आपला पूर्ण सहभाग आवश्यक आहे. (पाहा: दैनंदिनी #548).
पवित्र त्रित्वाच्या जीवनात तुमची काय भूमिका आहे, हे तुम्हाला समजते का? पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा तुम्हाला परिपूर्ण प्रेम देतात, पण ते प्रेम तुमच्यावर लादत नाहीत. ते तुम्हाला स्वेच्छेने त्या प्रेमाला प्रेमाने प्रतिसाद देण्यास बोलावतात. तुम्ही त्यांच्यावर भरवसा ठेवून स्वेच्छेने त्यांचा स्वीकार कराल, तरच देव तुमच्याशी एकरूप होण्याचा त्याचा निर्णय पूर्णत्वास नेऊ शकतो. तुमच्याशी एकरूप होण्याची देवाची आस पूर्ण होऊ द्या. हे प्रेम नाकारू नका आणि त्याला प्रेमाने प्रतिसाद देण्यासही संकोच करू नका.
हे माझ्या देवा, पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्म्या, तू मला दिलेल्या तुझ्या जीवनाच्या आणि प्रेमाच्या दानाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तू स्वतःला मला देतोस, त्या परिपूर्ण दानाचा मी स्वेच्छेने स्वीकार करतो. तुझ्यावरचा माझा भरवसा दिवसेंदिवस वाढू दे, म्हणजे मी तुझा स्वीकार करू शकेन आणि ज्या उदारतेने तू स्वतःला मला दिलेस, त्याच उदारतेने मीही स्वतःला तुला अर्पण करू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 117: तुमच्या हृदयाचा संरक्षित परिसर
काही धर्मभगिनी आणि संन्यासी मठाच्या मर्यादित परिसरात एकांतवासात राहतात. त्या श्रद्धासमुदायाच्या सदस्यांखेरीज इतर कोणालाही योग्य कारणाशिवाय त्या परिसरात प्रवेश करता येत नाही. बाहेरच्या व्यक्तींना मठप्रमुखांच्या परवानगीनेच आत जाता येते. एखादी धर्मभगिनी गंभीर आजारी असेल आणि तिला आजारी व्यक्तींच्या अभ्यंगाच्या संस्काराची गरज असेल, किंवा एखादी आवश्यक दुरुस्ती करण्यासाठी कारागिराला आत जावे लागेल. मठाच्या या संरक्षित परिसराची उपमा आपल्या आत्म्याला देता येईल. त्याची किल्ली आपण येशूला दिली पाहिजे आणि त्याला आपल्या आत्म्याचे रक्षण करू दिले पाहिजे. ज्यांना तिथे स्थान आहे, त्यांनाच तो आत येऊ देईल. (पाहा: दैनंदिनी #554).
तुम्ही तुमच्या आत्म्यात कशाला प्रवेश देता? तुमचे रक्षण करण्याची आणि तुमच्या अंतर्मनातील विचारांवर व हृदयावर राज्य करण्याची मुभा तुम्ही प्रभूला देता का? कितीतरी वेळा आपण अनेक सांसारिक गोष्टींना आत येऊ देतो. पापाच्या आणि अपवित्रतेच्या मोहांसाठी आपण दार सताड उघडे ठेवतो. तुमच्या आत्म्याची किल्ली आपल्या प्रभूला द्या. तो तुमचे रक्षण करील आणि तुम्हाला सुरक्षित ठेवील. तुम्ही ज्यांच्या सहवासात राहावे अशी त्याची इच्छा आहे, त्या सर्वांचे तो स्वागत करील; आणि जे तुम्हाला बरे करण्यासाठी व पुन्हा उभे करण्यासाठी येतात, त्यांच्यासाठी तो दार उघडील. पण तुम्ही त्याला तसे करू दिले, तर तुमच्या आत्म्याच्या या पवित्र जागेत ज्याला स्थान नाही, त्यापासून तो तिचे दक्षतेने रक्षण करील.
प्रभू, माझ्या आत्म्याची एकमेव किल्ली मी तुलाच देत आहे. आज माझा रक्षक म्हणून मी तुलाच निवडत आहे. ज्यांना तू माझ्या जीवनात बोलावले आहेस आणि माझ्यासमोर आणले आहेस, त्यांच्याशी मला मोकळेपणाने स्नेहाचे नाते जोडू दे. त्यांच्यावर प्रेम करण्यास आणि मनापासून त्यांची सेवा करण्यास मला मदत कर. ही किल्ली तुला देताना, तू माझे रक्षण करशील याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझा तुझ्यावर भरवसा राहू दे. जे तुला आवडत नाही आणि ज्याचा तू स्वीकार करत नाहीस, त्याचा स्वीकार करण्याची इच्छा मला कधीही होऊ नये. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 118: हट्टी हृदय
आपल्या जीवनात देवाची दया येऊ न देणाऱ्या प्रमुख अडथळ्यांपैकी एक म्हणजे आपला हट्टीपणा. विशेषतः, जेव्हा आपण अहंकारामुळे स्वतःच्या मताला हट्टाने चिकटून राहतो आणि त्यामुळे सत्य स्वीकारायला तयार नसतो, तेव्हा आपण कृपेसाठी दार बंद करतो. हे पाप विशेषतः धोकादायक आहे, कारण हट्टीपणा म्हणजेच पश्चात्ताप करून बदलण्याची तयारी नसणे. हट्टी माणूस दिवसेंदिवस, वर्षानुवर्षे देवाच्या कृपेसाठी आपले हृदय बंद ठेवतो. हट्टी हृदयावर एकच उपाय आहे: देवाच्या सत्यापुढे नम्र होणे. खरोखर खुल्या मनाने देवाकडे जाणे आणि तो बोलताक्षणी आपल्या ठाम समजुती बदलण्याची तयारी व इच्छा ठेवणे, ही या पापातून मुक्त होण्याची पहिली पायरी आहे. स्वतःचे ठाम मत बाजूला ठेवा, नम्रपणे ऐका आणि बदल स्वीकारण्याची तयारी ठेवा. सुरुवातीला हे कठीण वाटेल, पण आपण असे केले याबद्दल तुम्हाला मनापासून कृतज्ञ वाटेल (पाहा दैनंदिनी #560).
कोणत्या बाबतीत तुम्ही हट्ट धरून बसला आहात? एखाद्या व्यक्तीविषयी तुम्ही फार दिवसांपासून मनात एखादा प्रतिकूल विचार बाळगून आहात का? एखाद्या बाबतीत आपलेच बरोबर आहे, अशी तुमची ठाम खात्री आहे का? त्याबाबतीत देवाचेही मत तसेच आहे ना, याची खात्री करून घ्या. आज बदल स्वीकारण्याची तयारी ठेवा. पहिली पायरी म्हणजे, हे दिसावे म्हणून प्रभूला तुमचे डोळे उघडण्याची विनंती करणे. दुसरी पायरी म्हणजे, आपल्या हृदयात ही प्रवृत्ती आहे का, हे प्रामाणिकपणे पाहणे.
हे प्रभू, माझ्यात हट्टीपणा आहे, हे मला माहीत आहे. तो मला माझ्या अंतरात्म्यात दिसतो. मी माझाच हेका धरतो आणि अहंकारामुळे इतरांचे ऐकायला नकार देतो. माझा हट्टीपणा सोडता यावा म्हणून मला मन खुले ठेवण्याची कृपा दे. तुझ्यासमोर आणि इतरांसमोर नम्र व्हायला मला मदत कर. तुझे सत्य ऐकण्याची इच्छा आणि तयारी माझ्यात असू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 119: आंतरिक आणि बाह्य आत्मत्याग
या जगातील क्षणभंगुर गोष्टींची आसक्ती कमी व्हावी म्हणून स्वतःच्या इच्छेला मुरड घालण्याचा सराव म्हणजे आत्मत्याग. देव आणि त्याची पवित्र इच्छा यांखेरीज इतर सर्व गोष्टींच्या आसक्तीतून मुक्त होण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. आपल्याला आवडणारी किंवा हवीशी वाटणारी प्रत्येक गोष्ट वाईट असते असे नाही. पण आपल्याला खरे पावित्र्य हवे असेल, तर देवासाठीची आपली ओढ आपल्या इतर सर्व इच्छांचे रूप बदलणारी आणि त्यांना दिशा देणारी ठरली पाहिजे. आंतरिक आत्मत्याग म्हणजे स्वतःच्या विचारांचा किंवा इच्छेचा आग्रह सोडण्याचे मार्ग आचरणात आणणे. उदाहरणार्थ, मन नसतानाही एखादा प्रेमळ शब्द बोलणे किंवा गप्प राहणे कठीण असतानाही जिभेला आवर घालणे. बाह्य आत्मत्यागात आवडते पदार्थ न खाणे किंवा प्रायश्चित्तकाळात आणि वर्षभरही काही गोष्टींचा त्याग करणे, अशा आचरणांचा समावेश होतो. देवाशी असलेले तुमचे नाते तुम्ही गांभीर्याने घेत असाल, तर आध्यात्मिक जीवनासाठी हे आचरण आवश्यक आहे (पाहा दैनंदिनी #565).
तुम्हाला सर्वांत जास्त आसक्ती कशाची आहे? तुमच्यावर सर्वाधिक ताबा कशाचा आहे आणि तुमच्या इच्छांना सर्वाधिक दिशा कशामुळे मिळते, असे तुम्हाला वाटते? ती एखादी पापाकडे नेणारी प्रवृत्ती असू शकते किंवा एखाद्या साध्या छंदाची विशेष आवड असू शकते. प्रथम तुमच्या पापाकडे नेणाऱ्या प्रवृत्तींकडे लक्ष द्या. त्या पापांवर मात करण्याचे बळ मिळावे म्हणून त्या इच्छांना आवर घालण्याचे मार्ग शोधा. तुमच्या स्वाभाविक आवडी-निवडींकडेही लक्ष द्या. वेळोवेळी, काही प्रमाणात, स्वेच्छेने त्यांचा त्याग करणे हा पवित्रतेत वाढण्याचा एक चांगला आणि पवित्र मार्ग आहे. असे करण्याचे मार्ग शोधा, म्हणजे देवाची दया अधिक विपुलतेने वाहू लागेल.
हे प्रभू, माझ्या मनात केवळ तुझीच ओढ असावी आणि ती इतर सर्व इच्छांपेक्षा प्रबळ असावी, अशी माझी इच्छा आहे. मला शुद्ध कर आणि या जीवनातील माझ्या अनेक आसक्तींपासून मला मुक्त कर. तुझी दया स्वीकारण्यास माझे मन आणि माझी इच्छाशक्ती अधिक तयार व्हावी म्हणून दररोज तुझ्यासाठी त्याग करण्याचे धैर्य मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 120: देवावरचे निर्मळ प्रेम
प्रेम करणे हे तुमच्या जीवनाचे अंतिम ध्येय आहे. आणि नेमके सांगायचे तर, सर्वप्रथम देवावर निर्मळ प्रेम करणे हे ते ध्येय आहे. प्रेम निर्मळ असण्यासाठी ते सर्व स्वार्थापासून मुक्त असले पाहिजे. निर्मळ प्रेमाचे लक्ष केवळ जिच्यावर प्रेम केले जाते त्या व्यक्तीवर असते. आपण देवावर निर्मळ प्रेम करतो तेव्हा आपल्याला जाणवते की आपण त्याच्याकडे त्याच्यासाठीच ओढले जातो. कारण तो गौरवशाली आहे, तो आपल्या प्रेमास पात्र आहे आणि त्याच्यावर प्रेम करणे योग्य व न्याय्य आहे. जेव्हा आपण अशा रीतीने निःस्वार्थपणे, केवळ देवाची महानता आणि सौंदर्य यांवर लक्ष ठेवून प्रेम करू शकतो, तेव्हा आपल्याला आणखी एक विलक्षण गोष्ट उमगते. देवावर निर्मळ प्रेम केल्याने आपण इतक्या अपार आणि प्रबळ आनंदाने भरून जातो की आपल्याला दुसऱ्या कोणत्याही प्रतिफळाची गरज उरत नाही. देवावर निर्मळ प्रेम केल्याने आपल्यात भरून राहणारा हा आनंद इतका वाढतो की तो इतरांबद्दलच्या गाढ आणि प्रामाणिक प्रेमाच्या रूपाने ओसंडून वाहतो. हेच जीवनातील सर्वांत मोठे समाधान आहे. अपरिमित आनंदासाठी खरोखरच आपल्याला दुसरे काही नको (पाहा दैनंदिनी #576).
तुम्ही आनंदी आहात का? नसाल, तर त्यासाठी तुम्ही कशाला दोष देता? बोट दाखवून दोष देणे सोपे असते. पण आपण हे लक्षात घेतले पाहिजे की देवावर निर्मळ अंतःकरणाने प्रेम करण्याचे आपण ठरवतो, तेव्हाच खरा आनंद मिळतो. तुमच्या जीवनात तुम्हाला असा अनुभव येतो का, यावर चिंतन करा. देवाबद्दल तुमच्या मनात असलेल्या प्रेमाचा आणि जिव्हाळ्याचा विचार करा. हे प्रेम किती दृढ आहे किंवा किती कमकुवत आहे, याचाही विचार करा. आणि स्वतःला आठवण करून द्या: जर तुम्ही देवावर निर्मळपणे आणि इतर सर्व गोष्टींपेक्षा अधिक प्रेम केले, तर त्या प्रेमाने तुमच्या जीवनाला अशी योग्य घडी बसेल की तुम्हाला मिळणारा आनंद कोणत्याही लौकिक दिलाशापेक्षा अधिक समाधान देईल. तुम्हाला आनंदी व्हायचे असेल, तर पूर्ण आणि निर्मळ अंतःकरणाने देवावर प्रेम करण्याचा प्रयत्न करा.
हे प्रभू, तुझ्यावरचे माझे प्रेम अजून परिपूर्णतेपासून फार दूर आहे, हे मला माहीत आहे. आज माझी दृष्टी आणि माझे हृदय अधिक पूर्णपणे तुझ्याकडे वळवायला मला मदत कर. तुझ्यावरचे माझे प्रेम शुद्ध होऊ दे, म्हणजे मला सर्व गोष्टींपेक्षा अधिक, केवळ तुझ्यासाठीच तुझ्यावर प्रेम करता येईल, कारण तू खरोखरच माझ्या संपूर्ण प्रेमास पात्र आहेस. तुझ्यावर प्रेम केल्याने मला जो आनंद मिळतो, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तो आनंद इतका ओसंडून वाहू दे की या प्रेमात मला पूर्ण समाधान आणि सुख लाभेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 121: तुमच्या हृदयाच्या अंतरंगातील गुप्त बाग
कल्पना करा की तुमच्या घराच्या आत एक असे अंगण आहे जे कुणाच्या नजरेस पडत नाही, आणि त्या अंगणात तुमची एक बाग आहे. या गुप्त बागेबद्दल कुणालाही माहीत नव्हते. तिथे तुम्ही माती खणून भुसभुशीत करत होता, लागवड करत होता, कष्ट उपसत होता, तण काढत होता आणि पीक गोळा करत होता. या बागेचे उत्पन्न मग अनेकांना गुपचूप वाटले जात असे, जेणेकरून त्यांना पोषण आणि आनंद मिळावा. हे तुमच्या आत्म्याच्या अंतरंगाचे चित्र आहे. घर हे तुमच्या संपूर्ण व्यक्तिमत्त्वाचे प्रतीक आहे. आतली, नजरेआड असलेली बाग तुमच्या आत्म्याच्या गुप्त अंतरंगाचे प्रतीक आहे. आपला प्रभू हा त्या बागेचा माळी आहे. तोच गुप्तपणे आत येतो, माती तयार करतो, लागवड करतो, तण काढतो, रोपे वाढवतो आणि तुमच्या जीवनात येणारी अनेक चांगली फळे गोळा करतो. कुणालाही कळू न देता तुमच्या जीवनात प्रवेश करून तिथे भरपूर श्रम करण्याची त्याची इच्छा आहे. तुम्ही त्याला आत येऊ दिलेत, तर त्याचे फळ तुम्हाला अनुभवायला मिळेल: तुमच्या जीवनातून सद्गुण इतक्या विपुलतेने ओसंडून वाहतील की त्यांचा परिणाम अनेकांच्या जीवनावर होईल (पाहा: दैनंदिनी, परिच्छेद 581).
तुमच्या आत्म्याच्या अंतरंगातील गुप्त बागेत तुम्ही आपल्या प्रभूला प्रवेश करू देता का? तुमच्या अंतरंगात त्याला श्रम करू देता का, जेणेकरून तिथे भरघोस पीक येईल? तुमच्यामध्ये तो जे कार्य करू इच्छितो, ते केवळ तुम्हालाच दिसते. तुमच्या जीवनात कार्य करणाऱ्या कृपेचे हे एक पवित्र रहस्य आहे. तुमच्यावर असलेल्या परिपूर्ण प्रेमापोटी प्रभू तुम्हाला ही कृपा देऊ करतो. आज त्याला सांगा की तुम्ही त्याला आत येऊ द्याल. मग या आतल्या अंगणात तो कसे अद्भुत कार्य करतो आणि त्याचे रूपांतर बहरलेल्या, फळांनी लगडलेल्या बागेत कसे करतो, ते पाहा.
प्रभू, हे अंगण माझ्या नजरेसमोर आहे आणि त्यात नाना प्रकारचे तण माजले आहे, हे मला दिसते. अजून खूप काम करायचे आहे. पण आज मी तुला ‘हो’ म्हणतो. परिपूर्ण प्रेमासाठी जे श्रम करण्याची संधी तू मला देतोस, ते श्रम मी स्वीकारतो. तू जे अद्भुत कार्य करू इच्छितोस, त्याबद्दल मी तुला धन्यवाद देतो. तू माती तयार करतोस, तुझे सद्गुण पेरतोस आणि भरघोस पीक आणतोस, तेव्हा धीराने तुझ्या कार्याची वाट पाहायला आणि तुझी आराधना करायला मला मदत कर. माझ्या प्रिय प्रभू, मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 122: निवड करता आली, तर
जगातली सारी संपत्ती आणि येशूशी जिव्हाळ्याचे, प्रेमाचे नाते यांपैकी एकाची निवड करता आली, तर तुम्ही काय निवडाल? उत्तर देण्याची घाई करू नका. येशूला निवडणे हेच योग्य उत्तर आहे, हे आपल्याला माहीत असेल; पण तुम्ही खरोखर त्यालाच निवडाल का? अमर्याद ऐहिक संपत्ती असती, तर तुम्हाला किती सत्ता आणि सांसारिक ‘स्वातंत्र्य’ मिळाले असते, याची कल्पना करा. तरीही सत्य हे आहे की जगातली सारी संपत्ती मिळूनही खरे सुख किंचितही मिळत नाही. संपत्तीमुळे जीवन काही बाबतींत सोपे होईल, पण इतर बाबतींत ते कितीतरी अधिक गुंतागुंतीचे आणि जड होईल. अनेक पवित्र स्त्री-पुरुषांनी पूर्ण दारिद्र्याचे जीवन निवडले. कारण येशूशी असलेल्या खऱ्याखुऱ्या, जीवन बदलून टाकणाऱ्या नात्यातून मिळणारी समृद्धी त्यांना गवसली होती, आणि त्या नात्याच्या आड काहीही यावे, असे त्यांना वाटत नव्हते. ही संपत्ती तो आपल्या सर्वांना देऊ करतो. पण बहुतेक जण ती स्वीकारत नाहीत. तुम्ही स्वीकाराल का? (पाहा: दैनंदिनी #587)
येशूच्या अपार प्रेमाने आपला आत्मा भरून जाऊ द्यायचे तुम्ही ठरवले, तर तुम्हाला किती मोठी संपत्ती लाभेल, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? हे नाते लाभावे म्हणून बाकी सर्व काही सोडून देणे सार्थ आहे, असा तुमचा विश्वास आहे का? येशूचे उत्कट प्रेम लाभावे, हीच तुमच्या जीवनातील एकमेव इच्छा आहे का? तसे असेल, तर हे प्रेम तुम्हाला पूर्णपणे बदलून टाकेल. त्या नात्यातून लाभलेले प्रेम तुमच्यातून इतरांपर्यंत पोहोचेल आणि तुमच्या प्रत्येक कृतीवर व इतर प्रत्येक नात्यावर त्याचा परिणाम होईल. आपल्या प्रभूला तुमच्या हृदयातील सर्वांत प्रिय स्थान द्या आणि त्यालाच तुमच्या जीवनाचे खरे केंद्र बनवा.
प्रभू, माझ्यावरच्या तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाची खोली मला कधीच पूर्णपणे उमगणार नाही, याची मला जाणीव आहे. तरीही आज मी तुझ्या प्रेमाची निवड करतो आणि तूच माझ्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी असावास, अशी माझी इच्छा आहे. ये, माझे हृदय अशा उत्कट प्रेमाने भरून टाक की जीवनात मला तुझ्याशिवाय दुसरे काहीही नको, हे मला उमगावे. कारण, माझ्या प्रभू, जसजशी मला तुझी ओळख होते, तसतसे तुझ्यावर आणि तू निर्माण केलेल्या सर्व जीवांवर मी प्रेम करू लागतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 123: अपमानातून मिळणारा आशीर्वाद
शुद्धीवर असताना आपला अपमान व्हावा असे कोणाला वाटेल? तुमचा अपमान झाला तर तुम्ही काय कराल? अपमान टाळण्याचे मार्ग शोधण्याचा मोह बहुतेकांना होईल. काही जण मनातून फार दुखावले जातील. इतरांना राग येईल आणि ते स्वतःची बाजू सावरू लागतील. आपला अपमान होण्यामागे अन्याय असला, तरी अशा प्रसंगांतून देवाच्या कृपेचा आणि दयेचा अत्यंत गाढ अनुभव घेण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळू शकते, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. अपमान योग्य रीतीने स्वीकारला, तर त्यातून नम्रता वाढू शकते. राग येऊ शकतो, मनही दुखावू शकते; तरी नम्रता हेच आपले ध्येय असले पाहिजे. सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे आपल्यातला गर्व, राग आणि मनातले दुःख सोडून देणे आणि मनापासून नम्र होऊ देणे. या आवश्यक सद्गुणामुळे आपण केवळ देवावर विसंबू शकतो, त्याच्याकडेच सांत्वन आणि शांती शोधू शकतो आणि तो व त्याची पवित्र इच्छा हाच आपल्या जीवनातील आनंदाचा एकमेव स्रोत होऊ देऊ शकतो. अपमानातून लाभणाऱ्या नम्रतेपेक्षा आत्म्यासाठी अधिक हिताचे असे काहीही नाही (पाहा: दैनंदिनी #593).
कोणत्या गोष्टीमुळे तुम्हाला सर्वांत जास्त नमावे लागते? कशामुळे तुमचा अभिमान दुखावतो आणि तुम्हाला राग येतो किंवा स्वतःची बाजू सावरण्याची गरज वाटते? कोणती गोष्ट तुम्ही मनात धरून ठेवता आणि तिचाच पुन्हा पुन्हा विचार करत राहता? एखादी गोष्ट मनात आली, तर नेमकी तीच गोष्ट कृपेचा आणि दयेचा स्रोत व्हावी, अशी प्रभूची इच्छा असू शकते. पाप असो, अन्याय असो, मनाला झालेली दुखापत असो किंवा आणखी काही, या प्रत्येक गोष्टीचे रूपांतर आपला प्रभू कृपेत करू शकतो. तो खरोखरच सर्वसमर्थ आहे. तुमचा अभिमान सर्वांत जास्त कशामुळे दुखावतो, ते ओळखा. त्या गोष्टीकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न करा आणि प्रभूला तिचे रूपांतर कृपेच्या स्रोतात करू द्या.
प्रभू, माझा अभिमान कितीतरी वेळा दुखावला जातो. असे कितीतरी अनुभव येतात, जे मला मनापासून स्वीकारता येत नाहीत. ज्या गोष्टी माझ्या हातात नाहीत, त्या सर्वांचे रूपांतर तुझ्या कृपेने तुला करू द्यायला मला मदत कर. म्हणजे त्यांचे ओझे माझ्या मनावर राहणार नाही आणि त्यांच्यामुळे मी दुखावणार नाही किंवा रागावणारही नाही. प्रिय प्रभू, अपमानाचे हे प्रसंग तू स्वीकार आणि त्यांच्याद्वारे माझे हृदय बदल. अशा रीतीने, नम्रतेत मला तुझी अधिक जवळून ओळख होऊ दे आणि अधिक पूर्णपणे तुझ्या स्वाधीन होता येऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 124: मध्यस्थीच्या प्रार्थनेतून लाभणारी दया
देवाची दैवी दया जगावर विपुल प्रमाणात बरसावी, असे तुम्हाला वाटते का? या प्रश्नाला तुम्ही सहज ‘हो’ म्हणाल, अशी आशा आहे, आणि बहुधा तुमचे उत्तर तेच असेल. पण हे घडेल की नाही, याची काही अंशी जबाबदारी तुमच्यावरही आहे, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. तुम्ही इतरांसाठी मध्यस्थीची प्रार्थना करता, तेव्हा त्या प्रार्थनेला थेट प्रतिसाद म्हणून आपली दया विपुल प्रमाणात ओतण्याचे येशूने ठरवले आहे. हे खरे आहे. इतरांसाठी प्रार्थना करण्याच्या तुमच्या स्वतःच्या निर्णयाचा थेट परिणाम असा होतो की येशू त्यांना विशेष कृपा देऊ करतो. इतर मार्गांनी तो त्यांना ज्या अनेक कृपा देऊ करतो, त्यांव्यतिरिक्त ही कृपा त्यांना देऊ केली जाते. तुमच्या वाट्याचे कार्य करा, म्हणजे इतरांना भरभरून आशीर्वाद मिळतील. पण तुम्ही तुमच्या वाट्याच्या कार्याकडे दुर्लक्ष केले, तर तुमच्या प्रार्थनांद्वारे तुम्ही त्यांच्यासाठी मिळवू शकला असता ती विशिष्ट कृपा त्यांना मिळणार नाही (पाहा: दैनंदिनी #599).
देवाने ज्या व्यक्तीसाठी किंवा ज्या लोकांसाठी प्रार्थना करण्याची जबाबदारी तुमच्यावर सोपवली आहे, त्यांच्याविषयी आज चिंतन करा. ही काही लहानसहान जबाबदारी नाही. या कार्यासाठी देवाने तुमची निवड केली आहे. तुमच्या प्रार्थनांमुळे इतरांना आशीर्वाद मिळतील. तुमच्या प्रार्थनांद्वारे देव कोणाला आशीर्वाद देऊ इच्छितो? त्यांच्यासाठी प्रार्थना करण्याचा ठाम निर्णय घ्या आणि तुमच्या प्रार्थनांमुळेच प्रभू त्यांच्यावर दया करील, असा विश्वास ठेवा.
हे प्रभू, मी कोणासाठी प्रार्थना करावी अशी तुझी इच्छा आहे, ते मला दाखव, अशी मी विनंती करतो. ही इच्छा माझ्या अंतःकरणात जागव. इतरांसाठी निष्ठेने प्रार्थना करण्यास आणि त्या प्रार्थनेच्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवण्यास मला मदत कर. इथे आणि आत्ता मी (एखाद्या व्यक्तीचा विचार करा) त्या व्यक्तीला तुला अर्पण करतो. आणि तुझ्या मातेच्या परिपूर्ण प्रार्थना त्या व्यक्तीसाठी लाभाव्यात म्हणून मी तिला विशेषतः तुझ्या मातेच्या निष्कलंक हृदयाला अर्पण करतो. मरिया माते, आमच्यासाठी प्रार्थना कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 125: बलिदानासाठी निवडलेला आत्मा
आपला प्रभू काही जणांना दुःख सहन करण्याच्या एका विशिष्ट कार्यासाठी निवडतो, हे तुम्हाला माहीत आहे का? या पृथ्वीवर प्रभूने निरपराध असूनही जे दुःख सोसले, त्याच्याशी अधिक पूर्णपणे एकरूप होण्यासाठी तो मोजक्याच जणांना निवडतो. या पवित्र आत्म्यांना अनेक प्रकारची दुःखे सोसावी लागतात. त्यांच्या दुःखांतून स्वतः येशूचे निरपराध दुःख आजही चालू राहते. पृथ्वीवर त्यांच्यावर एक विशिष्ट कार्य सोपवलेले आहे आणि त्या कार्यासाठी कल्पना करता येईल इतका मोठा त्याग करावा लागतो. या मोजक्या निवडलेल्या जणांसाठी आनंदाची गोष्ट अशी की, स्वर्गात त्यांची वाट पाहत असलेल्या गौरवाच्या मुकुटामुळे पृथ्वीवर त्यांनी सोसलेल्या प्रत्येक दुःखाचे सार्थक होते. ते आपले दुःख पूर्णपणे आणि आनंदाने स्वीकारतात आणि पुत्राद्वारे पित्याला अर्पण करतात. अशा रीतीने, संत पौल आपल्याला समजावून सांगतो त्याप्रमाणे, “ख्रिस्ताच्या दुःखसहनात जे उणे आहे” ते ते भरून काढतात (कलस्सैकरांस 1:24). ही अनोखी बोलावणूक इतक्या सखोल रीतीने मोजक्याच जणांना लाभते. तरीही ख्रिस्ताच्या गौरवातही सहभागी व्हावे म्हणून त्याच्या दुःखांत सहभागी होण्यास आपणा सर्वांना बोलावले आहे (पाहा: दैनंदिनी #604).
रोजच्या जीवनात येणाऱ्या दुःखांना तुम्ही कसे सामोरे जाता? ती दुःखे तुम्ही ‘प्रभूला अर्पण करता’ का? आपली दुःखे त्याच्या दुःखांशी जोडण्याचे येशूचे हे आमंत्रण म्हणजे खरे पाचारण आहे. इतर कशाहीपेक्षा यातून अधिक कृपा लाभू शकते. यामुळेच आपण सर्वाधिक त्याच्यासारखे होतो. आपण करू शकणारा हा सर्वांत मोठा त्याग आहे आणि आपण करू शकणारी ही सर्वांत सामर्थ्यशाली प्रार्थना आहे. तुमच्या जीवनात तुम्हाला जी दुःखे येतात, त्यांचा विचार करा. ती कशीही असली तरी त्यांच्यापासून पळ काढू नका. ती स्वीकारण्याचा आणि आनंदाने आपल्या प्रभूला अर्पण करण्याचा प्रयत्न करा.
हे स्वर्गीय पित्या, आजचे माझे सर्व आनंद, माझी सर्व कामे आणि माझी सर्व दुःखे मी तुला अर्पण करतो. मी सोसत असलेली दुःखे विशेषतः तुला अर्पण करतो. माझ्या जीवनात लहानमोठ्या प्रसंगी मला जे दुःख, कष्ट आणि वेदना सोसाव्या लागतात, ते सर्व मी तुला अर्पण करतो. तुझा पुत्र येशू याच्या एकमेव आणि परिपूर्ण बलिदानाशी एकरूप होऊन ही अर्पणे प्रेमाचे बलिदान बनोत. या अर्पणाचे रूपांतर कर आणि या जगात ते कृपेचा स्रोत बनव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 126: देवाच्या लेकरांचे भय – हितकारक भय
तुमच्या जीवनात भय आहे का? हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की काही प्रकारचे भय अहंकारातून उद्भवते आणि ते आपल्यासाठी घातक असते; तर दुसऱ्या प्रकारचे भय देवावरच्या गाढ प्रेमातून जन्माला येते आणि ते आपल्यासाठी हितकारक असते. ‘पवित्र भय’ म्हणजे लेकराचे भय, म्हणजेच देवाच्या लेकराला वाटणारे भय. देवावर तुमचे इतके गाढ प्रेम असते की त्याच्याशी असलेल्या नात्याला धक्का पोहोचेल असे काही करण्याची तुम्हाला भीती वाटते, तेव्हा हे भय तुमच्या मनात असते. तुम्हाला देवाचीच भीती वाटते असे नव्हे; उलट, सर्व पाप टाळण्याची पवित्र इच्छा तुमच्या मनात असते. असे पवित्र भय तुमच्या इतरांशी असलेल्या प्रत्येक प्रेमाच्या नात्यातही असले पाहिजे. तुम्हाला आशीर्वाद म्हणून लाभलेल्या प्रत्येक नात्याला हानी पोहोचवणारी कोणतीही गोष्ट टाळण्याची उत्कट इच्छा तुमच्या मनात असली पाहिजे. ही देवाच्या विपुल दयेची देणगी आहे (पाहा: दैनंदिनी #610).
देवावरच्या तुमच्या प्रेमाचा विचार करा. त्याच्याशी असलेल्या नात्याला धक्का पोहोचवू शकेल अशी प्रत्येक गोष्ट टाळण्याची हितकारक इच्छा तुमच्या अंतःकरणात जागवण्याइतके ते प्रेम दृढ आहे का? आपल्या प्रभूशी अत्यंत जिव्हाळ्याचे वैयक्तिक नाते जोपासण्यासाठी हे पवित्र भय तुमची प्रेरणा बनले पाहिजे. इतरांशी असलेल्या तुमच्या नात्यांचाही विचार करा. त्यांच्यावर मनापासून प्रेम करण्याच्या आड येणारी प्रत्येक गोष्ट दूर करण्याची हितकारक इच्छा तुमच्या मनात आहे का? देवाच्या दयेची ही देणगी मागा, आणि प्रभू तुम्हाला स्वतःच्या आणि इतरांच्याही अधिक जवळ आणील.
हे प्रभू, माझे तुझ्यावर खरोखर प्रेम आहे. पूर्ण अंतःकरणाने तुझ्यावर प्रेम करण्याच्या आड माझ्या जीवनात जे काही येते, ते सर्व तुझ्या स्वाधीन करण्याची माझी इच्छा आहे. मला पवित्र भय दे, जेणेकरून मी तुझ्या अधिक जवळ येईन आणि तू इतरांवर जसे प्रेम करतोस तसे त्यांच्यावर प्रेम करायला शिकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 127: आज्ञापालनातून व्यक्त होणारे देवावरील प्रेम
पूर्ण अंतःकरणाने, पूर्ण मनाने, पूर्ण आत्म्याने आणि सर्व सामर्थ्यानिशी देवावर प्रेम करण्यास तुम्हाला बोलावले आहे. पण हे कसे करायचे? देवावरचे प्रेम आपल्या जीवनात कृतीत कसे उतरते? शेवटी, पवित्र आज्ञापालनातूनच आपण देवावर प्रेम करतो. इतर सर्व गोष्टींपेक्षा त्याच्या दैवी इच्छेचे पालन करण्याला आपण प्राधान्य दिले पाहिजे. देवावरचे प्रेम पवित्र आज्ञापालनातून सर्वांत उत्तम रीतीने व्यक्त होते, ही कल्पना कदाचित तुम्हाला विचित्र वाटेल. पण ते खरे आहे. हे प्रेम पवित्र आज्ञापालनातून व्यक्त होते, त्यामागे एक साधे कारण आहे: देवाची इच्छा परिपूर्ण आहे. ती आपल्यासाठी परिपूर्ण आहे आणि आपल्याला नेमके ज्याची गरज आहे तेच त्याच्या इच्छेत आहे. त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठीच आपल्याला घडवले आहे, आणि आपण स्वतःला पूर्णपणे त्याच्या इच्छेच्या अधीन केले पाहिजे. शेवटी, हे प्रेम प्रत्यक्ष जगल्यानेच त्याचे स्वरूप आणि खोली आपल्याला समजेल (पाहा: दैनंदिनी #616).
पवित्र आज्ञापालन आचरणात आणण्यात तुम्ही कितपत यशस्वी होता? याचा विचार केल्यावर तुम्हाला प्रेरणा मिळते की त्यापासून दूर राहावेसे वाटते? पवित्र आज्ञापालन हा सद्गुण स्वीकारणे आणि मनापासून आचरणात आणणे कठीण जाऊ शकते. तो चांगला आहे हे मान्य करणे आणि त्याचा स्वीकार करणेही कठीण जाऊ शकते. सर्व बाबतींत देवाची आज्ञा पाळण्याचा प्रयत्न करावा, या विचाराला तुमच्या मनात काय प्रतिक्रिया उमटते ते पाहा. या आचरणाला तुमच्या मनात असलेला विरोध तुम्ही दूर करू शकलात, तर अशा परिपूर्ण रीतीने देवावर प्रेम करण्यात तुम्हाला मोठा आनंद मिळेल.
हे प्रभू, मला प्रत्येक गोष्टीत तुझी आज्ञा पाळायची आहे. तुझा नियम परिपूर्ण आहे आणि तो मनापासून स्वीकारल्यावर माझ्या आत्म्याला पूर्णपणे नवी चेतना मिळते, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझी इच्छा हीच माझी इच्छा व्हावी, म्हणून अशा पवित्र रीतीने तुझ्यावर सदैव प्रेम करण्यास मला मदत कर. असे करताना, पित्याच्या इच्छेप्रती तू दाखवलेल्या परिपूर्ण आज्ञाधारकपणाचे मी अनुकरण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 128: येशूच्या भेटीतील गोडवा
तुम्ही येशूच्या भेटीतील गोडवा अनुभवला आहे का? येशू, पिता आणि पवित्र आत्मा तुमच्या आत्म्याच्या गुप्त गाभ्यात तुम्हाला भेटायला येतात. त्या लपलेल्या ठिकाणी त्यांना तुमच्याशी संवाद साधायचा आहे. त्यांचा संवाद शब्द आणि संकल्पना यांच्या पलीकडचा आहे. तो गाढ प्रेमाचा संवाद आहे. त्यातून आत्म्याला शांती आणि अत्यंत मधुर आनंद लाभतो. त्यांच्याशी होणारी ही भेट म्हणजे केवळ एखादी भावना नव्हे; ती आध्यात्मिक एकरूपता आहे (पाहा दैनंदिनी #622).
येशू, पिता आणि पवित्र आत्मा यांच्याशी तुमचे नाते किती खोल आहे? ते मुख्यतः बुद्धीपुरतेच मर्यादित आहे का? तुम्ही त्यांच्यावर विश्वास ठेवता, एवढ्यावरच तुमचे नाते बहुतांशी आधारलेले आहे का? की ते त्याहून कितीतरी खोल आहे? देवाला खऱ्या अर्थाने आणि प्रत्यक्ष अनुभवातून ओळखणे हे आपले ध्येय असले पाहिजे. पण ही ओळख वैयक्तिकही असली पाहिजे. त्या ओळखीतून असे नाते फुलले पाहिजे, जे तुम्ही रोजच्या जीवनात जगता आणि जे तुम्हाला प्रत्येक परिस्थितीत आधार देते. परमपवित्र त्रित्व तुमच्यात वास करत असेल आणि तुम्ही ते नाते मनापासून स्वीकारले, तर तुम्हाला अंतःकरणात असा गोडवा सापडेल, जो तुम्ही सोसत असलेल्या कोणत्याही दुःखापेक्षा किंवा संकटापेक्षा अधिक प्रबळ असेल. त्या प्रेमाचा गोडवा तुम्हाला दिवसेंदिवस स्वर्गाच्या वैभवाकडे घेऊन जाईल.
हे प्रभू, तुला ओळखण्याची, तुझ्यावर प्रेम करण्याची आणि तुझ्याशी एकरूप होण्याची मला आस आहे. तू माझ्या आत्म्यात वास करावा आणि तुझ्या सान्निध्याच्या गोडव्याने मला नवी चेतना द्यावी, अशी माझी इच्छा आहे. हे प्रिय येशू, माझे जीवन स्वीकार आणि तुझ्या परिपूर्ण, प्रेममय हृदयाशी मला एकरूप कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 129: भिऊ नकोस
“भिऊ नकोस; फक्त श्रद्धा ठेव” (मार्क 5:36). “भिऊ नकोस” हे शब्द पवित्र शास्त्रात असंख्य वेळा आले आहेत. आपण त्यांच्याकडे लक्ष दिले पाहिजे. भीती आपल्याला निष्क्रिय करू शकते आणि अनेक प्रकारचे अविचारी विचार व कृती यांकडे नेऊ शकते. भीतीपोटी वागणारी व्यक्ती खरोखरच मूर्खासारखी वागते. हे प्रथम ऐकताना कठोर वाटेल, पण त्याचा अर्थ समजला की तसे वाटणार नाही. याचा एवढाच अर्थ आहे की भीतीच्या आहारी गेलेल्या व्यक्तीला विवेकाने वागता येत नाही. भीतीमुळे शांत राहण्याची, लक्ष केंद्रित ठेवण्याची आणि स्पष्टपणे विचार करण्याची क्षमता मोठ्या प्रमाणात कमी होते. म्हणूनच पवित्र शास्त्र या महत्त्वाच्या आध्यात्मिक बाबतीत इतक्या स्पष्टपणे बोलते. भीतीची जागा देवावरील श्रद्धेने आणि विश्वासाने घेतली पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #626-627).
कोणत्या गोष्टीमुळे तुम्हाला सर्वांत जास्त अस्वस्थता, चिंता आणि भीती वाटते? या संघर्षाला आपण सगळेच तोंड देतो. हे मान्य करण्यात लाज वाटण्यासारखे काही नाही. मग ती गोष्ट कोणती? कोणती गोष्ट तुम्हाला सर्वांत जास्त भेडसावते हे ओळखा. म्हणजे कोणती गोष्ट तुम्ही त्याच्यावर भरवसा ठेवून त्याच्या हाती सोपवावी, अशी देवाची सर्वांत जास्त इच्छा आहे, हे तुम्हाला समजेल. त्या संघर्षाच्या मुळाशी जा. ती चिंता आणि भीती मनापासून देवाच्या हाती सोपवा आणि त्याच्यावर भरवसा ठेवा. देव सर्वशक्तिमान आहे आणि कोणतीही परिस्थिती हाताळण्यास समर्थ आहे, असा भरवसा ठेवा. गोष्टी जशा बदलायला हव्यात असे तुम्हाला वाटते, तशा तो कदाचित बदलणार नाही. पण तो तुमचे ओझे हलके करेल आणि सहजपणे तुम्हाला खिळवून टाकणाऱ्या व गोंधळात पाडणाऱ्या भीतीशिवाय पुढे जाण्याचे बळ देईल. भीतीला तुमच्या जीवनावर राज्य करू देऊ नका. देवावर भरवसा ठेवा आणि त्या भरवशाने तुमचे जीवन बदलू द्या.
हे येशू, माझी खरोखरच इच्छा आहे की मी तुझ्यावर विश्वास ठेवावा आणि माझी सारी ओझी तुझ्यावर सोपवावीत. विशेषतः ही गोष्ट घेऊन मी तुझ्याकडे येतो (क्षणभर थांबा आणि ज्या गोष्टीमुळे सर्वांत जास्त भीती आणि चिंता वाटते ती सांगा). हे ओझे वाहताना तू माझ्या सोबत राहा आणि आपल्या कोमल हाताने ते दूर कर. त्याऐवजी मला शांती आणि खोल मनःशांती दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 130: इतरांची चूक प्रेमाने दाखवून देणे
आपल्यापैकी प्रत्येकाला अधूनमधून दुसऱ्या कोणाच्या तरी पापाला सामोरे जावे लागते, यात शंका नाही. ते त्यांच्या बोलण्यात किंवा कृतीत दिसू शकते किंवा त्यांनी जे करायला हवे ते न करण्यातही असू शकते. पापामुळे दुखापत होते आणि ते सुधारण्याची गरज असते. कोणी आपल्याविरुद्ध पाप केले की आपल्याला अनेकदा राग येतो. पण आपला राग नेहमीच “पवित्र संताप” नसतो आणि म्हणून तो नेहमीच देवाकडून आलेला नसतो. आपला अहंकार दुखावल्यामुळे आपण सहजच दुसऱ्याची चूक कठोरपणे किंवा अगदी सूचकपणे दाखवून देऊ शकतो. मग ते आपले पाप ठरते. तरी पापाकडे दुर्लक्ष करून चालत नाही. कधी कधी देव आपल्याला इतरांची चूक दाखवून देण्यास बोलावतो. ते करताना आपल्याला कठोरपणेही बोलावे लागू शकते. पण देवाची पवित्रता आपल्याला प्रेरणा आणि मार्गदर्शन देत असेल, तर आपण दाखवून दिलेली चूक त्या व्यक्तीला दुखावणार नाही; उलट ती दयेची कृती ठरेल. त्या व्यक्तीशी कठोरपणे बोलण्याची गरज असू शकते आणि देव आपल्याला तसे करण्यास प्रेरणाही देऊ शकतो. पण आपण जे काही बोलतो किंवा करतो ते मुळात देवाच्या दयेतूनच आले पाहिजे, याची आपण नेहमी काळजी घेतली पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #633).
अलीकडे तुम्हाला ज्या प्रसंगी वादाला सामोरे जावे लागले, त्यांवर चिंतन करा. त्या वेळी काही शब्द किंवा कृती प्रेमापेक्षा मनातील अयोग्य भावनांतून अधिक उमटल्या का? दुसऱ्या व्यक्तीने तुम्हाला दुखावले, तर तुमची प्रतिक्रिया काय असते, हे तपासून पाहा. तुम्ही त्या व्यक्तीकडे दयेने पाहता का? त्या क्षणी देवाची दया दाखवण्यासाठी देवाच्या प्रेरणेने तिला खडसावावे लागले, तरी तुम्ही तसे करण्याचा प्रयत्न करता का? अशा प्रकारे दया दाखवण्यासाठी देवाला तुमचा उपयोग करू देण्यास घाबरू नका. अशा कानउघाडणीत आणि क्रोधाच्या पापातला फरक ओळखणे कठीण असू शकते. तरीही, ज्यांच्यावर प्रेम करण्यास आपल्याला बोलावले आहे, त्यांच्या भल्यासाठी आपण अशी दया दाखवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.
हे प्रभू, तुझ्या दैवी दयेचे साधन म्हणून तू माझा उपयोग करावा, यासाठी मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. कोणी माझ्याविरुद्ध पाप केले तर मला लगेच क्षमा करण्यास मदत कर. पण इतरांच्या पापांना सर्वांत योग्य रीतीने कसे सामोरे जावे, हेही मला समजू दे. त्यांच्या भल्यासाठी त्यांची चूक प्रेमाने कशी दाखवून द्यावी, हे मला शिकव. हे प्रिय प्रभू, मला धैर्य आणि सुज्ञपणा दे आणि तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 131: छोट्या त्यागांतून घडणारे महान कार्य
मोठी कामे करणे अधिक चांगले की छोटे त्याग करणे? देवासाठी केलेले एखादे मोठे काम कोणत्याही छोट्या त्यागापेक्षा कितीतरी चांगले, असे सहज वाटू शकते. पण खरेच तसे आहे का? हे सर्व देवाच्या इच्छेवर अवलंबून आहे. कधी कधी आपण देवासाठी एखादे “मोठे काम” हाती घेतो, पण शेवटी ते त्याच्या योजनेचा भागच नसते. एखादे काम देवाच्या प्रेरणेने केले जाते आणि ते करताना देवाचेच मार्गदर्शन कायम असते, तेव्हाच ते खरोखर महान ठरते. याउलट, एखादा अगदी छोटा त्याग करण्याची प्रेरणा देवाने तुम्हाला दिली आणि तुम्ही तो स्वीकारून आचरणात आणला, तर खात्री बाळगा की आत्म्यांच्या तारणासाठी तो छोटा त्याग, तुम्ही स्वतःच्या कल्पनेतून ठरवू शकाल अशा इतर कोणत्याही त्यागापेक्षा, अधिक फलदायी ठरेल. खरे तर, देवाची इच्छा आपल्या इच्छेप्रमाणे वळवण्याचा हट्ट धरला, तर देवाच्या राज्याचे भले होण्याऐवजी हानीच अधिक होते, मग तुमची कल्पना कितीही पवित्र वाटली तरीही (पाहा दैनंदिनी #639).
देव तुम्हाला काय करण्याची प्रेरणा देत आहे? त्याची पवित्र इच्छा पूर्ण करण्यासाठी तो तुम्हाला कशा प्रकारे बोलावत आहे? अगदी लहानसहान गोष्टींतही त्याची प्रेरणा शोधा. कदाचित ती एखाद्याला प्रेमाने बोललेले दोन शब्द असतील किंवा केवळ तुम्हालाच माहीत असलेला एखादा छोटासा त्याग असेल. इतरांच्या नजरेत भरेल असे एखादे “मोठे” काम करण्यासाठी तो तुम्हाला बोलावत असेल, तर घाबरू नका; पण त्याचा फार अभिमानही बाळगू नका. लहान असो वा मोठी, प्रत्येक गोष्ट देवाच्या इच्छेनुसार करा. मग तुम्हाला दिसेल की तुम्ही करता त्या सर्वच गोष्टी खरोखर महान आहेत!
हे प्रभु, खरे मोठेपण केवळ तुझ्या पवित्र इच्छेत आहे, असा माझा विश्वास आहे. माझ्या स्वतःच्या कल्पना आणि बेत बाजूला ठेवायला मला मदत कर, म्हणजे तुझ्या परिपूर्ण हृदयात जे आहे तेच मी शोधीन. तू माझ्याकडून मागितलेला प्रत्येक छोटासा त्याग नम्रपणे स्वीकारायला मला मदत कर आणि माझ्या कुवतीपलीकडच्या वाटणाऱ्या गोष्टी करण्याचे धैर्य मला दे. तू जे काही सांगशील ते मी ऐकावे आणि त्याला उदार मनाने प्रतिसाद द्यावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 132: आकलनापलीकडचा देव
कुतूहल ही आपल्या सगळ्यांमध्ये असलेली एक सहज प्रवृत्ती आहे. जवळजवळ प्रत्येक गोष्टीबद्दल आपल्याला सहज कुतूहल वाटते आणि ती जाणून घ्यावीशी वाटते. मासिके, बातम्यांतील लेख, कार्यक्रम, रोजच्या गप्पाटप्पा इत्यादींचा उद्देश आपले कुतूहल भागवणे हाच असतो. या कुतूहलाचे रूपांतर देवाला जाणून घेण्याच्या आणि तो आपल्याला जे काही सांगतो ते समजून घेण्याच्या इच्छेत झाले पाहिजे. पण त्याच वेळी, हे आपल्या जाणिवेच्या आवाक्याबाहेर आहे, याचीही आपल्याला जाणीव असली पाहिजे. देवाचे ज्ञान आणि त्याची इच्छा आपल्या मर्यादित बुद्धीच्या आणि हृदयाच्या इतकी पलीकडे आहेत की त्यांचे रहस्य आपल्याला कधीच पूर्णपणे उलगडणार नाही. जीवन हे एक रहस्य आहे. संघर्ष आणि हालअपेष्टा हीदेखील रहस्ये आहेत. प्रेम हेही एक रहस्य आहे. तरीही, जीवनातल्या असंख्य रहस्यांना नम्रपणे सामोरे जाताना आपण देवाच्या आकलनापलीकडच्या रहस्यालाही सामोरे जातो. विशेष म्हणजे, आपल्याला माहीत नाही हे जाणणे आणि आपल्याला समजू शकत नाही हे समजणे, यातूनच देवाचे महान रहस्य आपल्यासमोर येते. या आकलनापलीकडच्या रहस्यासमोर आपण देवाच्या सान्निध्यात असतो. ही एक देणगी आहे! देवाच्या रहस्यासमोर आपली बुद्धी अशी स्तब्ध होते, तेव्हा आपण श्रद्धेने जीवनाला सामोरे जाऊ शकतो. पूर्ण आकलन न होताही जाणून घेण्याचा मार्ग म्हणजे श्रद्धा. ही अशी देणगी आहे की जिच्यामुळे अंधारातही आपल्याला वाट स्पष्ट दिसते आणि आपण खात्रीने जीवनाची वाट चालू शकतो (पाहा दैनंदिनी #651).
देव किंवा त्याचे मार्ग आपल्याला समजत नाहीत, असे तुम्हाला वाटते का? स्वतःच्या जीवनाकडे पाहताना, “हे असे का?” किंवा “ते तसे का?” किंवा “या सगळ्यात देव कुठे आहे?” असे प्रश्न तुम्हाला पडतात का? देव आणि त्याचे मार्ग हे एक रहस्य आहे. हे रहस्य उलगडून समजून घेण्याऐवजी, श्रद्धेच्या अंधारातून त्यात प्रवेश करण्याचे आमंत्रण तुम्हाला आहे. पवित्र आत्म्याला तुमच्या विचारांच्या अंतरंगात प्रवेश करू दिलात आणि नव्या रीतीने तुम्हाला शिकवू दिलेत, तरच याचा अर्थ तुम्हाला उमगेल. देवाच्या मनाची आणि इच्छेची तुम्हाला होणारी ‘समज’ इतर प्रकारच्या ज्ञानासारखी नसेल. उलट, हे ज्ञान नवे, खात्रीचे, स्पष्ट आणि सखोल असेल, तरीही त्यात रहस्य असेल. श्रद्धेला तुम्हाला शिकवू द्या; मग जीवनात येणाऱ्या कोणत्याही रहस्याला आणि संकटाला तुम्ही सामोरे जाऊ शकाल.
हे प्रभु, हे आकलनापलीकडच्या रहस्या! विस्मयाने भरून मी अंधारात तुझ्यासमोर उभा आहे. तरीही, माझ्या आकलनाच्या या अंधारात मी तुझ्यावरील माझी श्रद्धा आणि विश्वास पुन्हा दृढ करतो. माझ्या जीवनाच्या रहस्याला आणि त्याहूनही अधिक तुझ्या जीवनाच्या रहस्याला सामोरे जाताना, तुझ्या श्रद्धेच्या देणगीने माझे संपूर्ण अस्तित्व व्यापून टाकू देतो. न पाहताही श्रद्धा ठेवायला आणि न समजताही जाणून घ्यायला मला मदत कर. हे आकलनापलीकडच्या रहस्या, सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, माझे जीवन तुला अर्पण करावे अशी माझी इच्छा आहे. मी ते अर्पण करण्याचा निर्णय घेतो आणि इतर सर्वांपेक्षा तुलाच निवडतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 133: स्वतःच्या बळावर केलेली कृत्ये
स्वतःच्या बळावर आपण काहीही चांगले करू शकत नाही. हे सत्य आहे. स्वतःच्या बळावर आपण केवळ पाप करू शकतो. खरे तर, देवाला संतोष देण्याचा आणि त्याच्यासाठी चांगली कामे करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे प्रत्येक गोष्टीसाठी त्याच्यावर अवलंबून राहणे. देवाशी आपले नाते असे असले पाहिजे की प्रत्येक बाबतीत आपण पूर्णपणे त्याच्यावर अवलंबून राहू. एखादे काम आपण स्वतःहून हाती घेतले आणि ते चांगले आहे असे आपल्याला वाटले, की त्यासाठी आणखी थोडी मेहनत केली तर देवाला संतोष होईल, असे वाटणे सहज शक्य आहे. अमुक एक गोष्ट केली आणि ती नीट केली, तर देवाला संतोष होईल, असे आपल्याला वाटते. पण हे खरे नाही. आपण आपल्या पसंतीचे एखादे काम त्याच्यासाठी निवडावे आणि ते पूर्ण होईपर्यंत पुन्हा पुन्हा प्रयत्न करत राहावे, अशी देवाची अपेक्षा नाही. त्याची एकच अपेक्षा आहे: प्रत्येक गोष्टीत आपण त्याच्या इच्छेचे पालन करावे. तो आपल्याला जे स्वीकारायला बोलावतो ते आज्ञाधारकपणे स्वीकारण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे सर्व बाबतींत पूर्णपणे त्याच्यावर अवलंबून राहणे (पाहा दैनंदिनी #659).
देवाची इच्छा समजल्याने होणाऱ्या आनंदावर चिंतन करा. देव आपल्याकडून काय अपेक्षा करतो हे आपल्याला समजते आणि आपण त्याची इच्छा स्वीकारतो, तेव्हा त्याच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवण्याचे आणि सर्वस्वी त्याच्यावर अवलंबून राहण्याचे नाते त्याच्याशी आपोआप जुळते. त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी त्याच्यावर अवलंबून राहिल्याने आपल्याला विपुल शांती आणि आनंद लाभतो. देवावर असे सर्वस्वी अवलंबून राहणे तुमच्या जीवनात प्रत्यक्ष दिसते का, यावर चिंतन करा. जिथे ते कमी पडत असल्याचे जाणवते, तिथे अधिक विश्वासाने स्वतःला देवाच्या हाती सोपवा. स्वतःच्या इच्छेने ज्या गोष्टींना तुम्ही धरून आहात त्या सोडून द्या आणि त्याऐवजी देव त्याची इच्छा तुम्हाला जशी उलगडून दाखवतो, तशी ती स्वीकारा.
हे प्रभु, आज मी तुझ्यावर आणि तुझ्या परमपवित्र इच्छेवर पूर्णपणे अवलंबून राहण्याचा निर्णय घेतो. माझी स्वतःची इच्छा आणि स्वतःच्या बळावर जे काही करण्याचा मी प्रयत्न करतो, ते सारे सोडून देण्याचाही मी निर्णय घेतो. तुला केलेले माझे समर्पण आणि तुझ्यावर अवलंबून राहणे, यातून मला चिरस्थायी शांती आणि आनंद लाभो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 134: एकत्र केलेल्या श्रमांची गोडी
मधमाशी दिवसेंदिवस न थकता काम करते. पोळ्यातल्या सगळ्या मधमाश्या निसर्गाने ठरवलेल्या एकाच उद्दिष्टासाठी झटतात: मध तयार करणे. हे काही सोपे काम नाही. थोडासा मध तयार करण्यासाठीही हजारो मधमाश्यांना सतत श्रम करावे लागतात. पण शेवटी त्यांच्या श्रमांचे फळ मिळते: मध तयार होतो आणि पोळ्यात साठवला जातो. आपल्या जीवनातही असेच आहे. आपल्यापैकी प्रत्येकाला वैयक्तिकरीत्या प्रभूची सेवा करण्याचे पाचारण आहे; पण आपण ही सेवा इतरांबरोबर एकात्मतेनेही करतो. धर्मसंघ, धर्मप्रांत, स्थानिक ख्रिस्तमंदिरांचे समुदाय, कुटुंबे आणि मित्रपरिवार या सर्वांना श्रद्धेचा समुदाय म्हणून वेगवेगळ्या प्रकारे प्रभूची सेवा करण्याचे पाचारण आहे. प्रत्येक जण आपापले काम करतो, तेव्हा प्रभू त्या प्रयत्नांतून विपुल चांगले फळ उत्पन्न करतो आणि त्याच्या प्रेमाची गोडी ज्या जगाला तिची इतकी गरज आहे, त्या जगापर्यंत पोहोचवतो (पाहा दैनंदिनी #664).
तुम्ही स्वतःला ‘एकाकी ख्रिस्ती’ समजता का? की तुम्ही स्वतःला देवाच्या कुटुंबातील एक सदस्य मानता आणि संपूर्ण ख्रिस्तसभा आपले कार्य पूर्ण करू शकेल यासाठी नम्रपणे आपला वाटा उचलण्याचा प्रयत्न करता? प्रेमासाठी आसुसलेल्या जगापर्यंत आपल्या प्रभूच्या प्रेमाची गोडी पोहोचवण्याचे पाचारण ख्रिस्तसभेला आहे. तुम्ही तुमचा छोटासा वाटा उचलत आहात का, यावर चिंतन करा. फक्त तुमच्या वाट्याला आलेल्या कामाची जबाबदारी तुमच्यावर आहे. ते काम म्हणजे दररोज आणि दिवसाच्या प्रत्येक क्षणी देवाच्या इच्छेचा स्वीकार करणे. प्रेमाच्या छोट्या कृती करणे, दररोज देवावर भरवसा ठेवण्याचा निर्णय घेणे आणि नम्रपणे आपली इच्छा देवाच्या इच्छेला अधीन करणे—यांतच तुमचा वाटा आहे. तुमच्या जीवनात तुम्हाला सोपवलेले कार्य तुम्ही पूर्ण करू शकता. तुम्ही ते पूर्ण कराल, तेव्हा प्रभू तुमचे कार्य त्याच्या सर्व पुत्रांच्या व कन्यांच्या कार्याशी जोडील आणि आपल्या संपूर्ण ख्रिस्तसभेद्वारे जगाचे रूपांतर करून आपले गौरवशाली राज्य प्रस्थापित करील.
हे प्रभू, जशी एक मधमाशी अगदी थोडासाच मध तयार करते, तसेच माझ्या कृतींनी आणि तुझ्या सेवेतून तू माझ्यावर सोपवलेले तेवढेच कार्य पूर्ण होते. माझे प्रेम आणि माझी सेवा मी तुला अर्पण करतो, जेणेकरून तू ती इतरांच्या प्रेमाशी व सेवेशी एकरूप करावीस आणि त्यातून दयेची इतकी गरज असलेल्या या जगावर विपुल दया व्हावी. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 135: येशूशी संवाद
तुम्ही येशूशी संवाद साधता का? हा प्रार्थनेचा एक अतिशय फलदायी प्रकार आहे. देवाशी ‘संवाद’ साधणे हा प्रार्थनेचा सर्वोच्च प्रकार नाही, पण अनेकदा आपल्याला प्रार्थनेची सुरुवात याच प्रकारे करावी लागते. जीवनात एखादे ओझे मनावर असते किंवा मनात संभ्रम असतो, तेव्हा देवाशी संवाद साधणे विशेष फलदायी ठरते. अशा वेळी आपल्या प्रभूशी त्याबद्दल मोकळेपणाने आणि प्रामाणिकपणे बोलणे उपयोगी ठरते. मनातल्या मनात त्याच्याशी बोलल्याने आपल्यासमोरचा अडथळा नेमका काय आहे, हे अधिक स्पष्ट होते. संवाद पूर्ण झाल्यावर आणि त्याचे स्पष्ट उत्तर ऐकल्यावर, तो जे सांगतो त्याला स्वतःला अधीन करून प्रार्थनेत आणखी खोल जाण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळते. या सुरुवातीच्या संवादानंतर आपण आपले मन आणि इच्छा पूर्णपणे देवाच्या अधीन करतो, तेव्हा देवाची खरी आराधना घडते. म्हणून मनात काही असेल, तर त्याविषयी आपल्या प्रभूशी मोकळेपणाने आणि प्रामाणिकपणे बोलायला संकोच करू नका. असा संवाद साधणे सहज जमते आणि तो फलदायी ठरतो, हे तुम्हाला जाणवेल (पाहा दैनंदिनी # 670).
तुम्हाला सर्वांत जास्त त्रास कशाचा होतो, याचा विचार करा. कोणत्या गोष्टीचे ओझे तुमच्या मनावर आहे? गुडघे टेकून येशूपुढे तुमचे मन मोकळे करून पाहा. त्याच्याशी बोला, पण मग शांत राहा आणि त्याच्या उत्तराची वाट पाहा. त्याचे उत्तर स्वीकारायला तुमचे मन खुले असेल, तर तो योग्य वेळी आणि योग्य रीतीने तुम्हाला उत्तर देईल. तो बोलतो आहे हे तुम्हाला जाणवेल, तेव्हा त्याचे ऐका आणि तो सांगतो तसे करा. यातूनच तुम्हाला खरी आराधना आणि उपासना यांच्या मार्गाने चालता येईल.
प्रिय प्रभू, मी तुझ्यावर मनापासून प्रेम करतो आणि अंतःकरणपूर्वक तुझी आराधना करतो. माझ्या चिंता विश्वासाने तुझ्यासमोर मांडायला, त्या तुझ्या चरणी ठेवायला आणि तुझे उत्तर ऐकायला मला मदत कर. प्रिय येशू, तू माझ्याशी संवाद साधतोस, तेव्हा तुझ्या वाणीकडे लक्ष द्यायला आणि उदार अंतःकरणाने तुला प्रतिसाद द्यायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 136: कृतज्ञ अंतःकरणाचे सामर्थ्य
गेल्या महिन्यात तुम्ही कशा प्रकारे प्रार्थना केली, याकडे मागे वळून पाहिलेत, तर तुम्हाला काय दिसेल? त्या प्रार्थनेत देवाला शरण जाण्याचे, इतरांसाठी विनवणी करण्याचे, देवाची स्तुती आणि आराधना करण्याचे अनेक क्षण असतील, अशी आशा आहे. तसेच, देवाचे मनापासून आभार मानण्यातही प्रार्थनेचे अनेक क्षण गेले असतील, अशी आशा आहे. खऱ्या अंतःकरणाने कृतज्ञ असण्यात आणि ती कृतज्ञता प्रार्थनेत व्यक्त करण्यात मोठे सामर्थ्य आहे. कृतज्ञ असण्यासारखे आपल्याजवळ कितीतरी आहे. तरीही देवाने आपल्याला दिलेल्या असंख्य आशीर्वादांपेक्षा आपल्या अडचणींकडेच आपले लक्ष कित्येकदा अधिक असते. जीवनातल्या अत्यंत अंधाऱ्या क्षणीही पवित्र आत्म्याला कृतज्ञ राहण्यासारख्या अनेक गोष्टी सापडतात. अगदी मनापासून देवाला कृतज्ञतेची प्रार्थना अर्पण केली, तर आपले मन खऱ्या आध्यात्मिक आनंदाच्या शिखरापर्यंत उंचावू शकते (पाहा दैनंदिनी #675).
तुम्ही कशाबद्दल कृतज्ञ आहात? दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, देवाने तुम्हाला कोणकोणत्या प्रकारे भरभरून आशीर्वाद दिले आहेत? देवाकडून मिळालेले आशीर्वाद तुम्हाला लगेच आठवत नसतील, तर ते ‘मोजण्यासाठी’ आणखी थोडा वेळ द्यायला हवा, असे ते सूचित करते. देवाने आपल्याला दिलेल्या असंख्य आशीर्वादांकडे लक्ष देणे, ते ओळखणे, एकेक करून त्यांचा उल्लेख करणे आणि त्यांत आनंद मानणे चांगले आहे. जितके अधिक आशीर्वाद आपल्या लक्षात येतात, तितकी आपली कृतज्ञता वाढते; आणि जितकी आपली कृतज्ञता वाढते, तितके अधिक आशीर्वाद आपल्याला लाभतात.
हे प्रभू, माझ्या जीवनातील असंख्य आशीर्वादांबद्दल मी मनापासून तुझे आभार मानतो. दररोज त्या आशीर्वादांची मला अधिकाधिक जाणीव होऊ दे आणि त्यांबद्दल कृतज्ञ राहायला मला मदत कर. जीवन हेच एक वरदान आहे आणि रात्रंदिवस तू माझ्या जीवनात कार्य करीत आहेस, हे मला जाणू दे. जीवन कठीण होते किंवा एखाद्या ओझ्याखाली मी दबून जातो, तेव्हा विशेषतः हे आशीर्वाद ओळखायला मला मदत कर. माझे हृदय कृतज्ञतेने भरून जावो आणि तुझ्या चांगुलपणात मी सदैव आनंद मानावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 137: क्रुसाचे सामर्थ्य
प्रार्थना करताना तुम्ही कधी बसून क्रुसावरील येशूकडे एकटक पाहता का? बाहेरून पाहणाऱ्याला क्रुसावरील येशूची प्रतिमा कोड्यात टाकू शकते. इतक्या भीषण घटनेचे प्रतीक आपण उंचावून त्याचा सन्मान का करावा? देवपुत्राची अमानुष हत्या झाली, या घटनेकडे पहिल्यांदा पाहताना आपल्याला तिचे आकर्षण वाटेलच असे नाही. तरीही जे श्रद्धेने क्रुसावरील येशूकडे पाहतात, त्यांना त्याचे सामर्थ्य जाणवते आणि त्याच्याकडे ओढ वाटते. कारण क्रुसावर केवळ एक भीषण आणि अमानुष हत्या घडली नाही; सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, तिथे पाप आणि मृत्यू यांच्यावर पूर्ण विजय मिळवला गेला. आपल्या प्रभूचे क्रुसावर खिळले जाणे ही आजवरची प्रेमाची सर्वांत महान कृती होती. कारण त्या कृतीतून, जे स्वतःला पूर्णपणे त्याच्या हाती सोपवून त्याच्याकडे वळतात, त्यांच्यासाठी त्याने पाप आणि मृत्यू यांचा कायमचा नाश केला. क्रूस हे स्वतःचे दान करण्याच्या आपल्या पाचारणाचेही चिन्ह आहे. आपल्यापैकी प्रत्येकाला त्या क्रुसावर चढून ख्रिस्ताबरोबर मरण्याचे, म्हणजेच इतरांसाठी स्वतःला अर्पण करण्याचे पाचारण आहे. कारण त्याच्याबरोबर मरण्यात आपल्या पापांचे प्रायश्चित्त होते आणि त्याच्या पुनरुत्थानाच्या विजयात आपल्याला सहभागी होता येते. आपल्या प्रभूच्या क्रुसावरील बलिदानाकडे एकटक पाहताना आपले रूपांतर होते, कारण प्रेमाच्या या निःस्वार्थ कृतीने मिळवलेल्या दयेची दारे आपल्यासाठी उघडतात (पाहा दिनदर्शिका #681).
क्रूसावरील येशूच्या प्रतिमेसमोर प्रार्थना करून पाहा. शांतपणे बसून त्या प्रतिमेकडे एकाग्रतेने पाहा. असे ‘न्याहाळणे’ म्हणजे नुसते ‘पाहणे’ नव्हे. आपण ती प्रतिमा न्याहाळतो तेव्हा डोळ्यांना दिसणाऱ्या प्रतिमेपलीकडे जाऊन, ज्या प्रेमामुळे येशूने तो क्षण स्वीकारला त्या प्रेमाची खोली जाणून घेण्याचा प्रयत्न करतो. तिथे आपल्याला असीम प्रेम करणारा देव दिसतो. आपल्या पापांपासून आपल्याला तारण्यासाठी आणि आपल्यावर परिपूर्ण प्रेम करण्यासाठी तो शेवटपर्यंत जाण्यास तयार होता.
हे प्रभू, तुझ्या प्रेमाच्या परिपूर्ण कृतीकडे एकटक पाहण्याची आणि माझ्यावर व संपूर्ण जगावर दयेचा वर्षाव करणारे तुझे हृदय पाहण्याची मला खरोखर इच्छा आहे. तुझ्या बलिदानाचे अथांग दान समजून घ्यायला आणि या दानाबद्दल सदैव कृतज्ञ राहायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 138: देवाची दया अनंत आहे
देवाची दया अनंत आहे, हे ऐकून कदाचित आपल्याला आश्चर्य वाटणार नाही. पण ‘अनंत’ ही संकल्पना समजून घेणे सोपे नाही. खरे तर, ती समजून घेणे अशक्य आहे, असेही काही जण म्हणतील. ज्याला अंत नाही, मर्यादा नाही, अशा गोष्टीचा ठाव घेणे आपल्या आकलनापलीकडचे आहे. देवाच्या दयेचेही असेच आहे. ही दया अनंत आहे; म्हणून अंत नसलेल्या आपल्या शाश्वत जीवनात आपण ही कधीही न संपणारी दया शोधत आणि स्वीकारत राहू, हे आपण ओळखले पाहिजे. सध्या या पृथ्वीवर देवाच्या अनंत दयेचा आपल्याला येणारा अनुभव फारच मर्यादित आहे. जणू अथांग महासागर आपली वाट पाहत आहेत, पण आपल्याला मात्र बोटटोपीत मावेल इतकेच पाणी घेता येते (पाहा दिनदर्शिका #687 & 692).
अनंततेवर चिंतन करण्यासाठी तुम्ही कधी वेळ देता का? कधीही न संपणाऱ्या अंतराळाचा विचार करा. त्याला अंत असणार तरी कसा? अंतराळाच्या टोकापलीकडे काय असेल? देवाच्या दयेचेही असेच आहे. ती कधी संपेल तरी कशी? ती कधी आटेल तरी कशी? देव स्वतः जितका अमर्याद आहे, तितकीच त्याची दयाही अमर्याद आहे. देवाच्या स्वरूपाचे चिंतन करा. त्याच्या अनंत स्वरूपाने तुम्ही विस्मित व्हाल, तेव्हा त्याच्या प्रेमाच्या अक्षय देणगीकडे स्वतःला ओढले जाऊ द्या. कारण हे दान तुम्हाला थोडेसे जरी उमगू लागले, तरी त्याची आस तुमच्या मनात निर्माण होईल. आणि ती आस लागली की अनंततेकडे तुमचा प्रवास सुरू झाला असेल.
हे प्रभू, माझ्यावरचे तुझे प्रेम माझ्या कल्पनेपलीकडचे आहे. तुझ्या प्रेमाची खोली मला कधीच पूर्णपणे समजणार नाही, एवढे तरी मला उमजू दे. तुझ्या दयेला अंत नाही, हे मला जाणू दे आणि तुझ्यासोबत शाश्वत जीवनाचा प्रवास सुरू करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 139: देवाची योजना तोच प्रत्यक्षात आणतो
कधी कधी देवाने ठरवलेल्या वेळेआधीच त्याची इच्छा पूर्ण करण्याची आपण घाई करतो. परिणामी, देवाची इच्छा पूर्ण करण्याऐवजी आपण स्वतःचीच इच्छा पूर्ण करतो. इथे सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे धीर धरणे. प्रभूने आपल्या अंतःकरणात कार्य करावे म्हणून आपण धीराने त्याची वाट पाहिली पाहिजे, जेणेकरून आपल्याद्वारे सर्व काही करणारा तोच असेल. खरे तर, आपण आपल्या जीवनात धीर धरावा, अशी देवाची फार इच्छा आहे. धीर धरल्याने आपल्याला स्वतःच्या इच्छेचा आणि कल्पनांचा आग्रह सोडता येतो. मग आपल्या एकट्याच्या प्रयत्नांनी जे साधले असते, त्यापेक्षा कितीतरी अधिक प्रभू घडवून आणतो, हे आपल्याला पाहता येते. आपण दक्ष राहिले पाहिजे आणि प्रभू दार उघडतो किंवा वाट दाखवतो, तेव्हा त्याला प्रतिसाद दिला पाहिजे. पण दार त्यानेच उघडावे आणि वाट त्यानेच दाखवावी, यासाठी आपण त्याची वाट पाहिली पाहिजे (पाहा दिनदर्शिका #693).
जीवनात कोणत्या बाबतीत तुम्ही अधीर होता? देवाने कोणती गोष्ट लवकर घडवून आणावी असे तुम्हाला वाटते? या मनातील संघर्षावर चिंतन करा. देव तुम्हाला देऊ इच्छित असलेल्या मार्गदर्शनाचे आणि कृपेचे दार धीर धरण्याच्या सद्गुणाने उघडते, हे लक्षात ठेवा. देवाला त्याच्या वेळेनुसार आणि त्याच्या रीतीने कार्य करू द्या. मग तुम्हाला उमगेल की त्याचे मार्ग तुमच्या मार्गांपेक्षा कितीतरी श्रेष्ठ आहेत.
हे प्रभू, तुझे मार्ग माझ्या मार्गांपेक्षा असीम उंच आहेत आणि माझ्या विचारांऐवजी मी तुझे विचार निवडले पाहिजेत, हे मला ठाऊक आहे (पाहा यशया 55:8). प्रत्येक बाबतीत धीर धरण्याची कृपा मला दे. तुझी वाट पाहायला आणि तुझ्या परिपूर्ण ज्ञानानुसार तू विपुल दया करशील असा विश्वास ठेवायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 140: जेव्हा इतरांचा आपल्याबद्दल गैरसमज होतो
इतरांशी वागताना, ते आपल्याला नीट समजून घेत नाहीत असे तुम्हाला कधी वाटते का? ती व्यक्ती घरातली एखादी जवळची व्यक्ती, मित्र किंवा मैत्रीण, सहकारी किंवा आणखी कोणीही असू शकते. अडचण अशी आहे की आपल्या मनात आणि हृदयात जे काही असते, आपली इच्छाशक्ती, आपले हेतू आणि आजवरचे सगळे अनुभव या साऱ्यांतून आपल्या कृतींना दिशा मिळते. आणि हे सगळे देवाशिवाय दुसऱ्या कोणालाही पूर्णपणे समजत नाही. बहुतेक वेळा आपण काय करतो आणि ते का करतो, हे आपल्यालाही पूर्णपणे उमगत नाही. त्यामुळे आपण कसे आहोत आणि आपल्या अंतःकरणात काय घडते, हे इतरांना न समजणे साहजिक आहे. ते आपला गैरसमज करून घेऊ शकतात आणि आपल्याला दोषही देऊ शकतात. हे सहन करणे कठीण जाऊ शकते, पण त्यामुळे आपण अस्वस्थ होऊ नये. त्याऐवजी, आपल्या प्रभूला काय वाटते, याचीच आपण काळजी घ्यावी. त्याचा विचार आणि त्याचा न्याय ह्यांनाच खरे महत्त्व आहे. इतरांकडून कधी आपला गैरसमज झाला, तर प्रभूने आपल्या इच्छेने ते घडू दिले आहे, असे आपण समजावे. यामागचा मुख्य हेतू म्हणजे इतरांबद्दल आपल्याला वाटणाऱ्या दयेची परीक्षा घेणे आणि ती अधिक दृढ करणे (पाहा दैनंदिनी #700).
अलीकडे कुणीतरी तुमच्याविषयी गैरसमज करून घेतल्याचा एखादा प्रसंग तुम्हाला आठवतो का? तसे असेल, तर त्यावरून रागावण्याऐवजी किंवा मन दुखावून घेण्याऐवजी, तुमच्या अंतःकरणातील दया किती खोल आहे, याची परीक्षा घेण्याची संधी म्हणून त्या प्रसंगाकडे पाहा. ही मानहानी नम्रपणे स्वीकारा आणि देवाचे आभार माना. कारण त्याने स्वतः जे गैरसमज आणि दोषारोप सोसले, त्यांत सहभागी होण्याची संधी त्याने तुम्हाला दिली आहे. अशा रीतीने त्याची दैवी दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे आमंत्रण मिळणे, हा तुमच्यासाठी आशीर्वाद आहे.
हे प्रभू, मला दयाळू हृदय दे. जेव्हा कोणी माझा गैरसमज करून घेते, तेव्हा ती परिस्थिती कृपा मिळवण्याची, क्षमा करण्याची आणि दया दाखवण्याची संधी म्हणून स्वीकारायला मला मदत कर. माझ्यावर प्रेम असल्यामुळेच तू मला अशा परीक्षेतून जाऊ देतोस; त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःला तुला अर्पण करतो, जेणेकरून तू माझ्या अंतःकरणात आणि माझ्याद्वारे कार्य करावे आणि तू जे काही सहन केलेस त्या सर्वांची साक्ष माझ्या जीवनातून मिळावी. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 141: देवदूतांची दया
देवदूतगणांची देणगी किती मोठी आहे, हे आपल्याला स्वर्गातच उमगेल. या वैभवशाली आत्मिक जीवांना देवाने प्रेमापोटी निर्माण केले. परमपवित्र त्र्येक देवाची अनंतकाळ उपासना आणि आराधना करावी, या एकमेव हेतूने त्यांच्यापैकी काहींना निर्माण करण्यात आले. या पाचारणाचा त्यांना कधीही थकवा येत नाही. देवावरील त्यांचे प्रेम आणि त्याच्याशी असलेली एकरूपता अधिकाधिक गहिरी होत जाते, आणि ते त्याची उपासना करत राहतात. इतर देवदूतांना देवाचे प्रेम आणि दया आपल्यापर्यंत पोहोचवण्यासाठी निर्माण करण्यात आले. संरक्षक देवदूत आणि प्रधान देवदूत हे त्यांपैकी दोन गट आहेत. ते आपल्यासाठी सतत मध्यस्थी करतात, आपले रक्षण करतात आणि देवाच्या इच्छेनुसार चालायला आपल्याला मार्गदर्शन करतात. ते सतत प्रेमाने आपली काळजी घेत असतात; त्यासाठी आपल्याला त्यांच्याविषयी माहिती असणे आवश्यक नाही. पण त्यांची मध्यस्थी नम्रपणे मान्य करणे आणि त्यांना मदतीसाठी हाक मारणे, हे देवावरील निर्मळ श्रद्धेचे आणि विश्वासाचे कृत्य आहे. ते इथे आपल्यासोबत आहेत. आपण त्यांना हाक मारावी, त्यांच्यावर विश्वास ठेवावा, त्यांच्या मदतीची आशा बाळगावी आणि त्यांच्यावर प्रेम करावे. असे करणे ही देवाची इच्छा आहे. त्यातून देव ज्या प्रमुख मार्गांपैकी एका मार्गाने आपली दैवी दया आपल्यावर वर्षवतो, तो मार्गही आपण मान्य करतो (पाहा दैनंदिनी #706).
तुमच्या मदतीला यावे म्हणून तुम्ही देवदूतांना हाक मारता का? विशेषतः तुमच्या रक्षक देवदूताला आणि प्रमुख देवदूत संत मिखाएल यांना तुम्ही प्रार्थना करता का? देवाच्या मनाशी आणि इच्छेशी सुसंगत रीतीने आपली राखण व संरक्षण करण्यासाठी त्यांच्याकडे असलेल्या पवित्र सामर्थ्यावर आणि त्यांच्या प्रभावी मध्यस्थीवर आपण भरवसा ठेवला पाहिजे. आज या देवदूतांशी बोला आणि स्वतःला अधिक पूर्णपणे त्यांच्या देखभालीची सुपूर्द करा.
हे प्रभू, पवित्र देवदूतांच्या देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. संत मिखाएल, संत राफाएल, संत गाब्रिएल, माझा संरक्षक देवदूत आणि संपूर्ण स्वर्गीय देवदूतगण यांच्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या जीवनात या देवदूतांच्या कार्याला मी सदैव खुल्या मनाने प्रतिसाद द्यावा, अशी मी प्रार्थना करतो. त्यांच्या मध्यस्थीने सर्व वाईटापासून माझे रक्षण कर आणि तुझ्या पवित्र इच्छेनुसार मला मार्ग दाखव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 142: प्रभूची शांती दुष्टाई दूर करते
सैतान हा दुष्ट खरोखर अस्तित्वात आहे, हे ओळखणे महत्त्वाचे आहे. त्याचा राग आणि द्वेष यांची जाणीव असणेही महत्त्वाचे आहे. त्याचा द्वेष इतका तीव्र आहे की त्याची कल्पना करणेही आपल्याला कठीण जाईल. आपला द्वेष करणे आणि आपला नाश करण्यासाठी सर्व शक्तीनिशी झटणे थांबवणे त्याच्या आवाक्याबाहेर आहे. हे जाणून घेणे का महत्त्वाचे आहे? कारण त्या दुष्टाकडून आपल्यावर हल्ला होतो, मग तो थेट असो वा त्याने दुसऱ्या कोणाच्या मनात भडकवलेल्या रागातून असो, तेव्हा आपण घाबरतो, विचलित होतो किंवा स्वतःही संतापतो. आपल्याला प्रतिकार करावासा वाटतो. पण सैतानाच्या द्वेषाची तीव्रता लक्षात घेतली, तर त्याच्या द्वेषात आणि संतापात आपल्यालाही ओढून घेण्याची त्याची इच्छा आहे, हे आपल्याला उमगेल. म्हणून त्याचा द्वेष कोणत्याही प्रकारे जाणवला, तर त्याच्याकडे आणि त्याच्या हल्ल्यांकडे पाठ फिरवून देवाच्या सहवासात शांत राहणे, हाच सर्वांत चांगला प्रतिसाद आहे. आपल्या आत्म्यातील शांती त्याला दूर लावेल आणि आपले वाईट करण्याचे त्याचे सारे प्रयत्न निष्फळ ठरवेल. त्याच्या रागाकडे क्षणभरही लक्ष देण्याची किंवा त्यात गुंतण्याची गरज नाही (पाहा दैनंदिनी #713).
सैतानाला आणि त्याच्या हल्ल्यांना तुम्ही कसा प्रतिसाद देता? त्याचे कपटी आणि नीच डावपेच तुम्हाला ओळखता येतात का? तुमची शांती हिरावून घेण्याचे आणि तुमचे लक्ष श्रद्धेऐवजी भीतीकडे वळवण्याचे त्याचे प्रयत्न तुम्हाला ओळखता येतात का? आज क्रूसावरील येशूचे चिंतन करा आणि आपल्या तारणकर्त्याने आपल्या परिपूर्ण प्रेमातून केलेल्या या तारणदायी कृतीकडे दृष्टी लावा. प्रत्येक गोष्टीत तुम्ही प्रभूकडे वळलात, तर त्याची शांती तुमच्यात टिकून राहील आणि आपला द्वेष करणाऱ्या सैतानाचे अंधकारमय हल्ले तो परतवून लावील.
हे प्रभू, मी माझी दृष्टी तुझ्याकडे वळवतो आणि माझे मन, हृदय, भावना आणि प्रबळ इच्छा तुलाच अर्पण करतो. अविवेकी भीतीपासून मला मुक्त कर आणि त्या दुष्टाच्या सर्व हल्ल्यांपासून माझे रक्षण कर. त्याचे दुष्ट डाव मला ओळखता येवोत आणि केवळ तुझ्यावर विश्वास ठेवून त्यांचा प्रभाव मला झुगारून देता येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 143: विश्वास, विश्वास आणि आणखी विश्वास
या पुस्तकातील प्रत्येक चिंतनाचा शेवट प्रार्थनेने होतो आणि प्रत्येक प्रार्थनेच्या शेवटी आपण म्हणतो, “हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.” पण खरोखरच तुमचा त्याच्यावर विश्वास आहे का? विश्वास ठेवणे ही एकदाच करून संपणारी गोष्ट नाही. विश्वास ठेवला किंवा ठेवला नाही, एवढ्यावरच ही गोष्ट थांबत नाही. आपण आपला विश्वास सतत अधिक खोल करत राहिले पाहिजे. ज्या गाढ विश्वासाकडे आपल्याला बोलावले आहे, त्याला कोणतीही मर्यादा नाही. तुमचा विश्वास जितका गाढ होईल, तितके आपल्या दैवी प्रभूचे हृदय तुमच्यावर दयेचा वर्षाव करण्यास प्रवृत्त होईल. विश्वासात वाढण्यासाठी आपली दयनीय अवस्था आणि आपले पाप ओळखणे आवश्यक आहे. देवाच्या दयेवर विश्वास न ठेवता आपण आपल्या पापाकडे पाहतो, तेव्हा आपल्या पदरी निराशाच उरते. पण आपल्या पापाची भीषणता जितकी आपल्याला जाणवते, तितकाच विश्वास आपण त्याच्या दयेवर ठेवतो, तेव्हा तो आपल्या आत्म्यात प्रवेश करतो आणि आपल्या आत्म्यांना त्याच्या प्रेमाचे पवित्र व निर्मळ निवासस्थान बनवतो (पाहा दैनंदिनी #718).
देवावर आणि त्याच्या अपार दयेवर तुमचा विश्वास आहे का? असेल, तर तुम्हाला स्वतःच्या पापांचीही खोलवर जाणीव होईल. तुम्हाला तुमची पापे दिसतात का? तुमची दयनीय अवस्था तुम्हाला जाणवते का? तसे असेल, तर निराश होऊ नका. उलट, देवावर आणि तुमच्यावरील त्याच्या परिपूर्ण प्रेमावर आणखी दृढ विश्वास ठेवण्याची ही कृपेने मिळालेली संधी माना.
हे प्रभू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे, पण तो पुरेसा गाढ नाही. सर्वप्रथम, माझी दयनीय अवस्था आणि माझे पाप मला ओळखू दे. माझी ही अवस्था पाहून मी निराश होण्याऐवजी तुझ्याकडे वळावे, म्हणून मला मदत कर. माझा विश्वास कधीही संपुष्टात येऊ नये आणि तो सतत अधिक गाढ होत जावा, जेणेकरून तुझे हृदय माझ्यासाठी उघडावे आणि तू माझ्यावर तुझ्या कृपेचा वर्षाव करावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 144: तुमचे पावित्र्य ही इतरांसाठी देणगी आहे
तुमच्या आत्म्यावर आपल्या दैवी दयेचा वर्षाव करण्याची येशूला उत्कट इच्छा आहे. तुमचे पाप दूर करून तुमचे रूपांतर करावे आणि तुम्हाला आपले परिपूर्ण निवासस्थान बनवावे, अशी त्याची इच्छा आहे. या देणगीचे मोल आपल्या आकलनापलीकडचे आहे, तरीही ती स्वीकारण्याचे आमंत्रण आपल्याला दिले आहे. आपल्या प्रभूकडून मिळणाऱ्या असंख्य कृपादानांचा स्वीकार केवळ आपल्या भल्यासाठी नव्हे, तर इतरांच्याही भल्यासाठी आहे. तुम्ही त्याचे लाडके लेकरू आहात; तुमच्यावरच्या प्रेमापोटी तुम्ही सर्व बाबतींत पवित्र व्हावे, असे येशूला वाटते. पण इतरांच्या भल्यासाठीही तुम्ही पवित्र व्हावे, अशी त्याची इच्छा आहे. तुम्ही जितके अधिक पवित्र व्हाल, तितकी देवाची दया तुमच्या जीवनात अधिक ओसंडून वाहील. आणि तुमच्या जीवनात देवाची दया जितकी विपुल असेल, तितकाच तिचा आशीर्वाद तुमच्याद्वारे इतरांनाही अधिक लाभेल (पाहा दैनंदिनी #723).
तुम्ही पावित्र्य मिळवण्याचा प्रयत्न करता का? तसे असेल, तर या ध्येयाकडे स्वार्थीपणे पाहण्याचा मोह सहज होऊ शकतो. केवळ स्वतःच्या भल्यासाठी पावित्र्य आणि दया मिळवण्याचा प्रयत्न करणे सोपे आहे. पण आपल्या आत्म्यात आपण अनुभवत असलेली देणगी खरोखरच देवाची दया असेल, तर ही ओसंडून वाहणारी दया आपल्याद्वारे इतरांपर्यंत पोहोचवू द्यावी, अशी प्रेरणा आपल्याला आतून मिळेल. दया स्वार्थी हेतूने स्वतःपुरती राखून ठेवता येत नाही. ती आपण अशी स्वीकारली पाहिजे की ती इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे साधन आपण बनू. आज आपण असे साधन कसे होऊ शकतो यावर चिंतन करा आणि या पवित्र हेतूसाठी स्वतःला देवाला अर्पण करा.
प्रिय प्रभू, माझ्या जीवनात तू दाखवलेल्या विपुल दयेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझे लाडके लेकरू म्हणून तू माझ्यावर प्रेम करतोस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्या प्रेमाने माझे रूपांतर होऊ दे आणि तुझी ओसंडून वाहणारी कृपा इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे साधन मला बनव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 145: प्रेमाच्या विस्मयात हरवून जाणे
प्रेमात पडल्यावर माणूस अगदी ‘मंत्रमुग्ध’ होऊ शकतो. अशा मानवी प्रेमात कधी कधी शब्द सुचत नाहीत. आपल्याला नेमके काय वाटते हे सांगण्याची गरजही भासत नाही, किंबहुना ते सांगणे शक्यही वाटत नाही. पण देवाचे प्रेम मानवी प्रेमाच्या कोणत्याही अनुभवापलीकडचे आहे. म्हणून त्याचे प्रेम तुम्ही खोलवर अनुभवता, तेव्हा ज्या देवावर तुम्ही प्रेम करता त्याच्याकडे तुम्ही विस्मयाने आणि आदराने पाहत राहता. ज्या देवावर प्रेम करण्याकडे तुमचे मन ओढले गेले आहे, त्याचे वैभव आणि तेज पाहून तुमच्या मनात दाटणारा आदर आणि विस्मय शब्दांत मावणार नाही. तुमचे मौन आणि विस्मय, इतर कोणत्याही प्रकारे तुम्हाला व्यक्त करता येईल त्यापेक्षा कितीतरी अधिक सांगतील (पाहा दैनंदिनी #729).
तुम्ही कधी प्रेमात पडला आहात का? अधिक नेमकेपणाने विचारायचे तर, तुम्ही आपल्या देवाच्या प्रेमात पडला आहात का? देवाच्या ‘प्रेमात पडणे’ म्हणजे केवळ एखादी उत्कट मानवी भावना नव्हे. ती अशी आध्यात्मिक ओढ आहे, जी तुमच्या आत्म्याला पूर्णपणे व्यापून टाकते आणि देवाच्या सान्निध्यात तुम्हाला समाधान लाभते. जीवनात परिपूर्णता लाभण्यासाठी देवाशी असलेल्या या आध्यात्मिक ऐक्याचा अनुभव पुरेसा आहे. जीवनात तुम्ही जे काही कराल, त्याचा उगम या अनुभवात असेल, कारण तुमची प्रत्येक कृती तुमच्या प्रिय देवावरील प्रेमासाठीच असेल. देवावरचे तुमचे प्रेम किती खोल आहे, यावर चिंतन करा. हे प्रेम तुमच्या जीवनात जिवंत असल्याचे जाणवत नसेल, तर तुम्हाला असे प्रेम हवे आहे, हे प्रभूला सांगा आणि सर्व शक्तीनिशी त्याचा शोध घ्या.
हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि तुझे प्रेम मला लाभावे अशी माझी इच्छा आहे. माझे प्रेम अजून परिपूर्णतेपासून फार दूर आहे, हे मला माहीत आहे. हे प्रभू, अधिक आत्मीयतेने तुझा शोध घेण्यास आणि अत्यंत जिव्हाळ्याने तुला भेटण्यास मला मदत कर. माझा आत्मा तुझ्या ओढीने भरून जाऊ दे आणि तुझी भेट होताच तुझे वैभव आणि तेज मला न्याहाळू दे. हे माझ्या देवा, तुझ्याविषयीच्या गाढ आदरात आणि विस्मयात मला खरोखरच ‘हरवून’ जाऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 146: ख्रिस्ताच्या दुःखस्मरणात प्रार्थना
आपल्या प्रभूच्या पवित्र दुःखसहनाची आपणा सर्वांना जाणीव आहे. पण त्याच्या दुःखसहनाकडे खऱ्या कळवळ्याने आणि प्रेमाने पाहणे फार थोड्यांना जमते. आपल्या प्रार्थनेत प्रभूच्या दुःखसहनाचे मोठ्या भक्तिभावाने ध्यान करायला आपण शिकले पाहिजे. हे केवळ आपल्या प्रयत्नांनी साध्य होणारे नाही; उलट, प्रभूला हे कार्य आपल्या अंतःकरणात करू देणे महत्त्वाचे आहे. त्याने किती घोर यातना सोसल्या हे त्याला आपल्याला उलगडून दाखवू दिले पाहिजे. आणि हे आपल्याला उमगते तेव्हा, ज्या प्रभूने आपल्यावरच्या प्रेमापोटी असा भयंकर मृत्यू पत्करला, त्याच्यावरील प्रेमाने आपले संपूर्ण अस्तित्व व्यापून जाऊ द्यावे (पाहा दैनंदिनी #737).
आपल्या प्रभूच्या दुःखसहनावर मनन करण्यासाठी तुम्ही वेळ देता का? कदाचित त्याचे पुनरुत्थान आणि पाप व मृत्यू यांवर त्याने मिळवलेला गौरवशाली विजय यांवर मन लावणे अधिक सोपे वाटेल. पण पुनरुत्थान आणि गौरवीकरण यांकडे जाणारा मार्ग दुःखसहनातूनच जातो. आपल्या प्रभूने सोसलेल्या प्रत्येक वेदनेत आणि प्रत्येक दुःखात सहभागी होण्यास तुम्ही किती तयार आहात, यावर आज मनन करा. त्याच्या दुःखसहनाचे खरे स्वरूप उमगले की त्याच्यावरचे तुमचे प्रेम अधिक गहिरे होते. त्याच्या दुःखाची जाणीव जितकी अधिक होईल, तितकी आपल्या प्रेमाने आणि त्याच्या पवित्र इच्छेला शरण जाऊन त्याच्या घायाळ हृदयाचे सांत्वन करण्याची ओढ तुमच्यात वाढेल. ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाचा प्रत्येक पैलू तुमच्या अंतःकरणाला भिडू द्या आणि तुम्हाला बदलू द्या. त्यातून देवावरचे तुमचे प्रेम अधिक गहिरे होईल आणि तुमच्या सभोवती दुःख भोगणाऱ्यांबद्दल तुमच्या अंतःकरणात विपुल दया निर्माण होईल.
हे प्रभू, तुझ्या पवित्र दुःखसहनाची जाणीव मला होऊ दे. ज्या प्रेमामुळे तू अशा यातना सहन करू शकलास, ते प्रेम मला दिसू दे. तुझ्या दुःखसहनात सर्वांवरील तुझे अमर्याद प्रेम मला दिसू दे. आणि ज्या प्रेमाने मी तुझ्यावर प्रेम करतो, त्याच प्रेमाने दुःख भोगणाऱ्यांवरही मला प्रेम करू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 147: कृती, शब्द आणि प्रार्थना यांतून दया
देवाच्या अथांग दयेचे साधन व्हावे, असे तुम्हाला वाटते का? तसे असेल, तर तुमच्या कृती, शब्द आणि प्रार्थना यांतून तुम्ही ते होऊ शकता. प्रथम, कृतीतून दया दाखवण्याची संधी कुठे मिळते याकडे तुम्ही सतत लक्ष दिले पाहिजे. एखाद्याला क्षमा करण्यासारखी संधी मिळाली, तरी अनेकदा आपण तिकडे पाठ फिरवतो. पण आपण जागरूक राहून अशा संधी आवर्जून शोधल्या पाहिजेत आणि त्या मिळाल्यावर आनंद मानला पाहिजे. दुसरे म्हणजे, तुमच्या शब्दांतून कृपा आणि दया इतरांपर्यंत पोहोचू शकतात; पण तेच शब्द इतरांना दुखवूही शकतात. कठोर बोलून आपण इतरांना दुखावतो; एवढेच नव्हे, तर बोलायला हवे तेव्हा गप्प राहूनही आपण त्यांचे नुकसान करतो. देवाचे सत्य इतरांसमोर यावे म्हणून आपण प्रेमाने खरे बोलतो, ते ऐकणाऱ्याला स्वीकारायला कठीण गेले तरीही; अशा बोलण्यातून आपण दया दाखवतो. तिसरे म्हणजे, इतरांसाठी प्रार्थना करण्याचे आणि त्याग अर्पण करण्याचे सामर्थ्य आपण अनेकदा विसरतो. संपूर्ण जगासाठी आणि विशेषतः विशिष्ट व्यक्तींसाठी मध्यस्थीची प्रार्थना करणे म्हणजे जणू किल्ली फिरवून देवाच्या कृपेची दारे उघडणे. दयेच्या या अत्यावश्यक कृतीकडे दुर्लक्ष करू नका (पाहा दिनदर्शिका #742).
तुमच्या कृती, शब्द आणि प्रार्थना यांवर चिंतन करा. आपल्या प्रभूने तुमच्याद्वारे आपली दया इतरांपर्यंत कशी पोहोचवली, याची ठोस उदाहरणे तुम्हाला सांगता येतील का? अशी काही उदाहरणे आठवण्याचा प्रयत्न करा. या आत्मपरीक्षणात तुम्हाला अडचण येत असेल, तर ते एक चांगले लक्षण आहे: प्रभूला दररोज तुमच्याद्वारे आणखी विपुल प्रमाणात आपली दया इतरांवर वर्षवायची आहे.
हे प्रभू, माझे शब्द, माझ्या कृती आणि माझे प्रार्थनामय जीवन मी तुला समर्पित करतो. तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर आणि तू दररोज देत असलेल्या प्रेरणांकडे लक्ष देण्यास मला मदत कर. या जगात तुझे परिपूर्ण प्रेम पसरवण्याच्या संधी मी दररोज, दिवसभर, मनापासून शोधाव्यात म्हणून मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 148: शुद्धिस्थानातील आत्म्यांसाठी दया
एखादी प्रिय व्यक्ती मरण पावली की ती स्वर्गात गेली आहे आणि तिला आता आपल्या प्रार्थनांची गरज नाही, असे आपण लगेच गृहीत धरतो. पण आपल्याआधी या जगातून गेलेल्यांना आपण देऊ शकणाऱ्या सर्वांत मोलाच्या भेटींपैकी एक म्हणजे आपली प्रार्थना. कृपेच्या अवस्थेत मरण पावणारी प्रत्येक व्यक्ती (म्हणजे जिच्या आत्म्यावर पश्चात्ताप न केलेले कोणतेही मरणपातक नाही) अखेरीस स्वर्गाच्या वैभवात प्रवेश करेल, हे खरे आहे. मात्र, परमपवित्र त्रैक्याच्या सान्निध्याच्या पूर्ण वैभवात प्रवेश करण्यासाठी प्रत्येक पाप, ते कितीही लहान असले तरी, पूर्णपणे धुऊन निघाले पाहिजे, हे आपण अनेकदा विसरतो. हीच शुद्धिस्थानाची अवस्था आहे, आणि शुद्धिस्थानाविषयीची शिकवण आपल्या श्रद्धेचा स्पष्ट व निश्चित भाग आहे. तरीही शुद्धिस्थानाविषयी सहज गैरसमज होऊ शकतो. देव रागावला म्हणून शिक्षा भोगायला आपल्याला जिथे पाठवले जाते, असे ते ठिकाण नाही. उलट, देवाच्या प्रेमामुळे ज्या अवस्थेत आपले अंतिम शुद्धीकरण होते, ती ही अवस्था आहे. त्याचे ज्वलंत प्रेमच आपल्याला पापाच्या प्रत्येक आसक्तीतून शुद्ध करते. प्रत्येक वाईट सवय, प्रेमाने वागण्यात झालेली प्रत्येक कसूर, प्रत्येक मलिन विचार—जे काही आपल्याबरोबर स्वर्गात जाऊ शकत नाही, ते सर्व दूर होते. शुद्धिस्थान ही देवाच्या दयेची कृती आहे. जे या पृथ्वीवरून निघून गेले आहेत, त्यांच्यासाठी प्रार्थना व त्याग अर्पण करून आणि त्यांच्या हेतूने पापदंडमुक्ती अर्पण करून त्यांच्यावर ही दया वर्षावी यासाठी हातभार लावण्यास आपल्याला बोलावले आहे (पाहा दिनदर्शिका #748).
तुमच्या आधी या जगातून गेलेल्या तुमच्या प्रियजनांची आठवण करा. त्यांच्यावरचे तुमचे प्रेम तुम्हाला त्यांच्यासाठी प्रार्थना करण्यास प्रवृत्त करो, विशेषतः आजच्या दिवशी. त्यांच्यासाठी तुम्ही अर्पण केलेल्या प्रार्थना, त्याग आणि पापदंडमुक्ती ही तुम्ही त्यांना देऊ शकणारी दयेची सर्वांत मोठी भेट आहे, असा विश्वास ठेवा.
हे प्रभू, (निधन झालेल्या प्रिय व्यक्तीचे नाव घ्या) या व्यक्तीसाठी मी प्रार्थना करतो. तुझी दैवी दया त्या व्यक्तीच्या आत्म्यात विपुल प्रमाणात भरून वाहू दे. त्या आत्म्याला सर्व पापांपासून शुद्ध कर आणि तुझ्या स्वर्गीय राज्याच्या वैभवात प्रवेश दे. ज्या पवित्र आत्म्यांना तुझ्या दयेची सर्वांत जास्त गरज आहे, त्या सर्वांसाठीही मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 149: अंतःकरणातील प्रेरणा
गरजूंपर्यंत देवाची दया पोहोचवण्याच्या असंख्य संधी आपल्या सभोवताली आहेत. पण अशा संधी आपल्या हातून अगदी सहज निसटतात. दैवी दयेचे साधन होण्याचा एक मुख्य मार्ग म्हणजे पवित्र आत्मा आपल्या अंतःकरणात देत असलेल्या अनेक प्रेरणांकडे सतत लक्ष देण्याचा प्रयत्न करणे. मुद्दा स्वतःहून अशा संधी शोधण्याचा नाही. उलट, देव आपल्या जीवनात कसा कार्य करतो याची आपल्याला इतकी जाणीव असावी की आपण पवित्र आत्म्याला प्रसंगोप्रसंगी आपल्याला प्रेरणा देऊ द्यावी. अशा रीतीने तो आपल्याला देवाच्या दयेचे साधन म्हणून वागण्याच्या अनेक संधींकडे नेतो (पाहा दिनदर्शिका #756).
पवित्र आत्मा तुमच्या अंतःकरणात देत असलेल्या प्रेरणांकडे तुम्ही लक्ष देता का? या प्रेरणा अनेकदा सूक्ष्म आणि अतिशय सौम्य असतात. पण त्या ओळखायला तुम्ही शिकलात, तर देव तुमच्याद्वारे अनेक सत्कृत्ये घडवून आणील. देवाची वाणी ऐकण्याचा प्रयत्न करण्याची तुम्हाला सवय आहे का, यावर आज चिंतन करा. त्याच्या सौम्य सूचनांकडे तुमचे मन ओढले जाऊ द्या आणि त्यांना उदार अंतःकरणाने प्रतिसाद द्या.
हे प्रभू, मी तुझ्याकडे वळतो आणि तुझा सौम्य पण स्पष्ट स्वर ऐकण्याचा प्रयत्न करतो. तू बोलतोस तेव्हा तुझ्या आज्ञा पाळण्याचे बळ मला दे, म्हणजे मी तुझ्या पवित्र इच्छेचा स्वीकार करीन आणि आपल्या जगात तुझ्या दैवी दयेचे साधन होईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 150: लोकांच्या मतांच्या सापळ्यात न अडकणे
इतरांना तुमच्याबद्दल काय वाटते, याला महत्त्व आहे का? दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, इतरांच्या ‘मतांची’ आपण काळजी करावी का? याचे उत्तर होय आणि नाही असे दोन्ही आहे. नाही, कारण खरे असलेले ‘मत’ तेवढेच महत्त्वाचे आहे. देवाच्या मनात जे आहे, तेच सत्य आहे. आणि ते सत्य म्हणजे केवळ एक मत नव्हे; ते सत्यच आहे. म्हणून जी मते देवाच्या मनाशी जुळत नाहीत, त्यांची आपण चिंता करू नये. तरीही, इतरांवरील आपल्या प्रेमापोटी त्यांना सत्यापर्यंत पोहोचण्यास मदत करता यावी, एवढ्यासाठी आपण त्यांच्या मतांकडे लक्ष द्यावे. काही जण इतके हट्टी असतात की काहीही झाले तरी ते सत्यापेक्षा स्वतःच्या मतालाच धरून राहतात. हे आपल्या हातात नाही. पण काही जण नव्या विचारांचा स्वीकार करण्यास तयार असतात. त्यांचे मन आणि हृदय खुले असल्याचे आपल्याला दिसले, तर त्यांनी आपले चुकीचे विचार सोडून देवाच्या मनात असलेले सत्य स्वीकारावे यासाठी देवाला ज्या प्रकारे आपला उपयोग करून घ्यायचा असेल, त्या प्रकारे आपणही तयार असावे (पाहा दैनंदिनी #763).
लोक तुमच्याबद्दल काय विचार करतात किंवा काय बोलतात, याची अवाजवी चिंता करण्याच्या तुमच्या प्रवृत्तीवर विशेषतः चिंतन करा. या चिंतेचा तुमच्यावर विपरीत परिणाम होऊ देता का? तुमच्या निवडींवर आणि जीवनात तुम्ही कशाला प्राधान्य देता यावर तिचा परिणाम होऊ देता का? आज स्वतःला आठवण करून द्या की सत्यालाच खरे महत्त्व आहे. देवाच्या मनात काय आहे? तुम्ही याच गोष्टीकडे लक्ष द्यायला हवे. त्या सत्याशी निष्ठावान राहण्याचा पुन्हा निर्धार करा; त्यातून तुम्हाला अपार स्वातंत्र्याचा अनुभव येईल.
हे प्रभू, तूच सर्व सत्याचा एकमेव उगम आहेस, म्हणून मी तुझ्याकडे वळतो. तुझ्या मनात जे आहे तेच जाणून घेण्याची आणि त्यावर विश्वास ठेवण्याची माझी इच्छा आहे. जगातील सर्व मतांपेक्षा मी या सत्याची निवड करतो. माझी स्वतःची मतेही सोडून, तू जे प्रकट करतोस तेवढेच मी स्वीकारू इच्छितो. सदैव सत्यात जगण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 151: आध्यात्मिक नाते
एखाद्या व्यक्तीशी खऱ्या अर्थाने जवळीक साधण्यासाठी आणि तिला मनापासून समजून घेण्यासाठी सतत बोलत राहणे आणि आपल्या मनातले व हृदयातले सगळे तिला सांगणे आवश्यक आहे का? दोघांचेही आत्मे देवाशी घनिष्ठपणे एकरूप असतील, तर तसे करणे आवश्यक नाही. अशा वेळी, आपल्यातले ऐक्य जाणवण्यासाठी आणि एकमेकांना समजून घेण्यासाठी फार थोडे बोलणे पुरेसे असते. दोघांच्याही अंतःकरणात देव जिवंत असतो, तेव्हा त्याची उपस्थितीच त्यांना एकत्र बांधते आणि एकमेकांना जाणून घेण्यास समर्थ बनवते. अशा रीतीने त्यांना आध्यात्मिक नात्याचा आशीर्वाद लाभतो. तो इतर कोणत्याही मार्गाने मिळू शकत नाही, अगदी वर्षानुवर्षे सतत बोलून आणि मनातले एकमेकांना सांगूनही नाही. दोघांनाही देवाची ओळख असल्यामुळे निर्माण होणारे ऐक्य सुंदर मैत्री घडवण्यासाठी इतर कोणत्याही मार्गापेक्षा कितीतरी श्रेष्ठ आणि अधिक परिणामकारक असते (पाहा दैनंदिनी #768).
तुमच्या मैत्रीच्या नात्यांचा विचार करा. त्या नात्यांचा पाया काय आहे? तुमची मैत्री तुमच्या श्रद्धामय जीवनावर आणि देवावरील प्रेमावर आधारलेली असेल, अशी आशा आहे. मित्रमैत्रिणींशी आपल्या श्रद्धेविषयी किती सहजपणे बोलता येते, यावर चिंतन करा. सर्वांशी मैत्रीने आणि प्रेमाने वागणे चांगले आहे; पण ज्यांच्याशी आध्यात्मिक नाते जुळू शकते, अशा व्यक्तींना शोधणेही हिताचे आहे. ज्यांच्याशी असे गहिरे प्रेम आणि आध्यात्मिक मैत्रीचे नाते जुळू शकेल, अशा व्यक्तींकडे पवित्र आत्म्याला तुम्हाला नेऊ द्या. त्यांच्याद्वारे प्रभू तुम्हाला आपल्या दयेचा विपुल आशीर्वाद देईल.
हे प्रभू, तुझ्यावर दृढ श्रद्धा असलेली माणसे तू माझ्या जीवनात दिलीस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. या मैत्रीच्या नात्यांचा आधार घेण्यास आणि त्यांतून तुझे दयाळू हृदय ओळखण्यास मला मदत कर. तू माझ्या जीवनात आणलेल्या प्रत्येकासाठी तुझ्या दयेचे साधन होण्यासही मला मदत कर. हे प्रभू, तू माझा सर्वांत जवळचा मित्र आहेस. तुझी मैत्री आणि माझ्यावरचे तुझे प्रेम या अमूल्य देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 152: दुःखातून लाभणाऱ्या कृपेचे रहस्य
मानवी दुःख हे जीवनातील सर्वांत गहन रहस्यांपैकी एक आहे. संत फॉस्टिनाची दैनंदिनी आणि आपल्या श्रद्धेची संपूर्ण आध्यात्मिक परंपरा दुःखाच्या या गहन रहस्याविषयी आपल्याला बरेच काही उलगडून दाखवतात. सर्वप्रथम, केवळ लौकिक दृष्टिकोनातून पाहिले तर दुःख कोणालाही हवेहवेसे वाटत नाही. उलट, ते कोणत्याही किंमतीत टाळण्याचा प्रयत्न केला जातो आणि ते सर्वांत मोठे संकट मानले जाते. परंतु ख्रिस्ती दृष्टिकोनातून पाहिले तर ख्रिस्ताने दुःखाचेच रूपांतर केले आणि आजवर ज्ञात असलेले कृपेचे सर्वांत मोठे साधन त्याला बनवले. क्रुसावर त्याने सोसलेल्या तीव्र यातनांमुळे जगाचे तारण झाले. सर्व दुःख स्वेच्छेने स्वीकारून त्याने ते सर्व कृपेचे साधन आणि उगम बनवले. असे करून, आपल्या दुःखांकडे कृपा लाभण्याची संधी म्हणून पाहण्यास येशू आपल्यालाही आमंत्रण देतो. आपण आपले दुःख स्वीकारले, ते त्याच्या क्रुसाशी जोडले आणि पित्याला अर्पण केले, तर आपल्या दुःखालाही अनंत मूल्य प्राप्त होऊ शकते आणि ते देवाच्या दयेचा प्रवाह आपल्यापर्यंत पोहोचवणारे माध्यम बनू शकते. ख्रिस्ती व्यक्तीने स्वेच्छेने स्वीकारलेले दुःख हे तिच्या ख्रिस्ताशी असलेल्या जवळीकीचे चिन्ह आणि पवित्रतेकडे नेणारा मार्ग बनले पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #774).
दुःख सहन करणे फार कठीण असू शकते, तरीही जीवनात बहुतेकदा ते टाळता येत नाही. दुःखापासून पळ काढण्याऐवजी आज या गोष्टीवर चिंतन करा: देव तुमच्या दुःखातून चांगले घडवू शकतो. हे एक गूढ पाचारण आहे. त्याला प्रतिसाद देण्यासाठी गाढ श्रद्धा आणि देवावर पूर्ण भरवसा असावा लागतो. पण हे पाचारण स्वीकारल्यावर तुम्हाला कळेल की देवाचे सामर्थ्य जीवनातल्या सर्वांत वेदनादायक अनुभवांपेक्षाही मोठे आहे आणि त्यांचेही रूपांतर घडवू शकते.
हे प्रभू, सर्व दुःख तुझ्या हाती सोपवण्यास मला मदत कर. जीवनातील अत्यंत कठीण काळात तुझ्यावर आशा ठेवण्यास आणि माझी नजर तुझ्या क्रुसावर स्थिर ठेवण्यास मला मदत कर. हे प्रभू, माझा उपयोग कर. माझ्या दुःखातून मला पवित्रतेत वाढव आणि तुझ्या ख्रिस्तसभेचीही पवित्रतेत उभारणी कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 153: आपले ‘लहानपण’ ओळखणे
लहान मुलांना मोठे होण्याची फार घाई असते. वाढदिवस आला की आपण एका वर्षाने मोठे झालो, याचा त्यांना खूप आनंद होतो. तरीही, लहान असल्यामुळे ती अनेक बाबतींत आपल्या आईवडिलांवर अवलंबून असतात. आध्यात्मिक अर्थाने आपलेही असेच आहे. आपल्याला अनेकदा ‘मोठे व्हावे’, महान संत व्हावे आणि देवासाठी मोठी कार्ये करावीत असे वाटते. तरीही, आपण अजूनही लहान मुले आहोत, याची आठवण आपण स्वतःला वारंवार करून दिली पाहिजे. देवासमोर आपण ‘लहान’ आहोत. आपल्या सर्व गरजांसाठी आपण आजही पूर्णपणे त्याच्यावर अवलंबून आहोत आणि सदैव राहू. महान संत होण्यासाठी आणि पवित्रतेत वाढण्यासाठी ही गोष्ट ओळखणे आवश्यक आहे. लहान होण्यातच आपले मोठेपण आहे (पाहा दैनंदिनी #779).
देवासमोर आपण किती लहान आहोत, याचे चिंतन करा. सर्वशक्तिमान देवाच्या गौरवापुढे आणि सामर्थ्यापुढे आपण लहान आणि दुर्बल आहोत. पण देवाला आपले लहानपण दिसते आणि आपण पूर्ण विश्वासाने त्याच्याकडे धाव घ्यावी, अशी त्याची इच्छा आहे. स्वतःला त्याच्या दयेला सोपवा आणि त्याच्याकडे धाव घ्या. आपण सर्वस्वी त्याच्यावर अवलंबून आहोत, हे नम्रपणे मान्य केल्यावरच त्याच्या मिठीत आपल्याला बळ मिळते, हे लक्षात घ्या.
हे प्रभू, माझ्या गरजेच्या वेळी मी तुझ्याकडे धाव घेतो आणि तुला बिलगतो. तू सर्वशक्तिमान आहेस आणि तुझा गौरव अमर्याद आहे. प्रत्येक गोष्टीत मी तुझ्यावर विसंबून राहावे आणि माझ्या संपूर्ण अस्तित्वाने सतत तुझा शोध घ्यावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 154: मौनातील नम्र आराधना
येशूच्या जन्माच्या वेळी आपल्या धन्य मरियामातेची साधी परिस्थिती कशी होती, याची कल्पना करा. जनावरे जमत असत त्या जागेशिवाय त्या क्षणी तिला दुसरा निवारा नव्हता. तरी त्या पवित्र रात्रीच्या शांततेत, आपल्या बाळाकडे गाढ आराधनेने आणि प्रेमाने पाहताना तिला तिथेच घर असल्यासारखे वाटले. बाळ गवतावर झोपले होते आणि ती मौनात त्याच्याकडे पाहत राहिली. हे दृश्य तुमच्या आत्म्याचे चित्र व्हावे. आपल्या हृदयाच्या नम्र अंतरंगात प्रवेश करण्याचे तुम्हाला आवाहन आहे. हृदयाच्या अगदी आत हे अनमोल बाळ शांतपणे विसावलेले आहे, हे तुम्हाला दिसले पाहिजे. मौनात आणि सावधपणे तिथे थांबा, आराधनेने त्याच्यावर आपली दृष्टी स्थिर ठेवा आणि तुमच्या आत्म्यातील त्याच्या उपस्थितीच्या आनंदात पूर्णपणे तल्लीन व्हा (पाहा दैनंदिनी #785).
तुम्ही नम्रपणे आणि शांतपणे करता त्या प्रार्थनेवर चिंतन करा. येशूसमोर शांतपणे बसलेले असताना किंवा दिवसभराची कर्तव्ये पार पाडताना, तुमच्या अंतरी वास करणाऱ्या तारणाऱ्याच्या दैवी उपस्थितीचे तुम्हाला भान असते का? त्या नीरव शांततेत तो तिथे झोपलेला तुम्हाला दिसतो का? आपला आत्मा प्रार्थनेचे आणि शांततेचे स्थान झाला पाहिजे, म्हणजे या पवित्र निवासस्थानी असलेल्या आपल्या प्रभूवर आपण नम्रपणे दृष्टी खिळवून ठेवू शकू. तो तुमच्या अंतरी शांतपणे वास करत असताना तुम्ही त्याच्यावर दृष्टी खिळवून ठेवलीत, तर केवळ हे पवित्र बालक देऊ शकते अशा शांतीने आणि आनंदाने तुम्ही तुमची दिवसभराची कामे कराल.
हे प्रभू, माझ्या हृदयात नम्रता आणि शांतता आण. तिथे तू शांतपणे विसावलेला आहेस, हे मला उमगू दे आणि गाढ प्रेमाने तुझी आराधना करू दे. माझी दृष्टी सदैव तुझ्यावर स्थिर राहो आणि या जगातील अनेक मोहांमुळे माझे लक्ष तुझ्यापासून कधीही विचलित होऊ नये. माझ्यात वास करणाऱ्या तुझी मी जी आराधना करतो, तीच सर्वांवरील माझ्या प्रेमाचा आणि त्यांच्या सेवेचा उगम ठरो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 155: इतरांच्या घाईघाईच्या न्यायाला कृपेने सामोरे जाणे
एखाद्याने तुमच्याविषयी घाईघाईने निकाल लावणे हा एक वेदनादायक अनुभव असू शकतो. कधीकधी तुमच्या हातात नसलेल्या कारणांमुळे इतर लोक तुम्हाला दोष देतील आणि तुमच्याकडे तुच्छतेने पाहतील. कदाचित त्यांना तुमच्यात एखादी किरकोळ उणीव दिसेल आणि ते ती इतकी मोठी करून पाहतील की तुमच्या संपूर्ण आयुष्याकडे ते त्याच उणिवेच्या नजरेतून पाहतील. हे फार वेदनादायक ठरू शकते आणि त्यामुळे मनात अनेक अस्वस्थ करणाऱ्या, असंतुलित भावना उसळू शकतात. पण असे व्हायलाच हवे असे नाही. अशा उतावळ्या न्यायाला सामोरे जाताना तुम्ही एवढेच करू शकता: क्षमा करा आणि दया दाखवण्याचा प्रयत्न करा. पण हे कसे करायचे? तुम्ही आधी प्रभूच्या दयेत आश्रय घेतला, तरच हे शक्य आहे. तुमची दृष्टी आणि हृदय सतत त्याच्या दयेवर स्थिर राहू दिले आणि त्याला त्याच्या दयेने तुम्हाला वेढू दिले, तर इतरांचा कठोरपणा तुमच्या आत्म्यात शिरणार नाही. उलट, या भाल्याने तुमचे हृदय विदीर्ण झाले, तरी त्यातून तीच दया ओसंडून वाहील जी आपल्या प्रभूने तुमच्यावर विपुलतेने ओतली आहे (पाहा दैनंदिनी #791).
आज या दोन गोष्टींवर चिंतन करा: 1) तुमची दृष्टी देवाच्या दयेवर एकाग्रतेने खिळलेली आहे का? त्याची दया तुम्हाला कवेत घेते का, जगाच्या क्रौर्यापासून तुमचे रक्षण करते का आणि त्या क्रौर्यापासून तुम्हाला आपल्या आड लपवते का? 2) तसे असेल, तर जेव्हा लोक तुमचा तिरस्कार करतात किंवा तुमची थट्टा करतात, तेव्हा प्रभूची दैवी दया तुमच्या हृदयातून ओसंडून वाहावी म्हणून तुम्ही त्याला तुमचे हृदय उघडू देता का? स्वतःच्या पवित्र आणि भेदलेल्या हृदयाचे साधन म्हणून त्याला तुमच्या हृदयाचा उपयोग करायचा आहे. पण प्रथम तुम्ही त्याला आपल्या दयेने तुम्हाला पूर्णपणे व्यापून टाकू दिले, तरच तुम्ही त्याला तुमचा उपयोग करू देता.
हे प्रभू, तुझ्या दयेने मला पूर्णपणे व्यापून टाक. तुझ्यातच मला माझे निवासस्थान सापडो आणि माझे हृदय तुझ्या हृदयाशी पूर्णपणे एकरूप होवो. प्रिय प्रभू, माझे हृदय तुझ्या हृदयाशी एकरूप होत असताना, ते इतरांसाठी दयेचा झरा बनव. ते विदीर्ण झाले तर त्यातून तुझी कृपा विपुलतेने वाहू दे. तुझा परिपूर्ण हेतू आणि तुझी इच्छा पूर्ण व्हावी म्हणून मी माझे हृदय तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 156: प्रभू आपला आश्रय आहे
आयुष्यात कधी कधी मनात भीती शिरते. तुमच्यासमोर एखादे फार अवघड काम असू शकते, किंवा ज्या वाटेवर पुढे काय आहे हे माहीत नाही, अशा वाटेवर तुम्ही चालत असाल. अशा आणि इतर अनेक अनुभवांमुळे भीती व चिंता निर्माण होऊ शकतात. विशेषतः पुढे काय होईल याची भीती मनाला पूर्णपणे व्यापून टाकू शकते. पण प्रभू तुमच्यासोबत असेल आणि तोच तुमचा कायमचा आश्रय असेल, तर असे होण्याची गरज नाही. जीवनाच्या प्रत्येक पावलावर तो तुम्हाला मार्ग दाखवेल, या खात्रीने तुम्ही लहान मुलाच्या विश्वासाने आणि साधेपणाने त्याच्याकडे वळावे, अशी येशूची इच्छा आहे. आपली दृष्टी आणि आपले हृदय त्याच्यावर स्थिर असतील, तर आपल्याला भिण्याची गरज नाही. तो आपल्याला कधीही सोडणार नाही (पाहा दैनंदिनी #797).
जीवनात तुम्हाला सर्वांत जास्त कशाची भीती वाटते? आपल्या भविष्याविषयी नेमकी कोणती गोष्ट तुम्हाला काळजीत टाकते? जे तुम्हाला अजून माहीत नाही, त्याची तुम्हाला फार चिंता वाटते का? हे लक्षात ठेवा की प्रभू तुम्हाला आपल्या पवित्र हृदयात आश्रय घेण्यास बोलावत आहे, कारण या जड ओझ्यांतून तुम्हाला मुक्त करण्याची त्याची इच्छा आहे. लहान मुलाप्रमाणे त्याच्याकडे वळलात, तर मनावर ओझे बनून राहिलेल्या भीतीतून तुम्ही मुक्त व्हाल. आज तुम्हाला कशाची भीती वाटते यावर चिंतन करा आणि मग स्वतःला पूर्णपणे प्रभूच्या हाती सोपवून त्याच्याकडे वळा. असे केल्यावर तो तुमची भीती दूर करील आणि तिच्या जागी आपली परिपूर्ण शांती देईल.
हे प्रभू, माझ्या चिंता आणि भीतीत मी तुझ्याकडे वळतो. सर्व गोष्टींत मी तुझ्यावर भरवसा ठेवतो आणि तुझ्यावरील माझी श्रद्धा व आशा वाढव, अशी प्रार्थना करतो. तू माझा आश्रय हो आणि गरजेच्या वेळी एखाद्या लहान मुलाच्या विश्वासाने मला तुझ्याकडे वळू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 157: नैतिक निर्णय घेणे
नैतिकदृष्ट्या योग्य निर्णय घेणे तुम्हाला कधी कठीण जाते का? आपल्या पतित मानवी स्वभावामुळे असे घडते. जीवनात आपला सहज गोंधळ उडतो आणि देवाचे मन व त्याची इच्छा समजून घेण्यात आपण कमी पडतो. मग तुम्ही काय करावे? तुमची सदसद्विवेकबुद्धी हे एक पवित्र स्थान आहे, हे लक्षात ठेवा. त्या ठिकाणी प्रभूला आमंत्रण द्या. तुम्ही त्याला आमंत्रण दिल्यावर तो तेथे येऊन राहील आणि तुम्हाला सर्व काही शिकवील. जीवनात निर्णय घ्यायची वेळ येते तेव्हा प्रार्थना करा, इतरांचा सल्ला घ्या आणि पवित्र शास्त्र व आपल्या ख्रिस्तसभेद्वारे प्रकट झालेली अनेक सत्ये जाणून घ्या. हे सर्व देवाच्या दयेचे स्रोत आहेत. त्यानंतर, तुम्ही खरोखर प्रभूचा आणि त्याच्या पवित्र इच्छेचा शोध घेतला असेल, तर तुमची सदसद्विवेकबुद्धी सांगते तसे वागा. तिचे ऐका, तिच्यावर विश्वास ठेवा आणि तिच्या मार्गदर्शनाप्रमाणे कृती करा. पुढे आपली चूक लक्षात आली, तर आपला मार्ग बदलण्यास संकोच करू नका. पण आपला प्रभू तुम्हाला ज्या मार्गाने जाण्यास सांगत आहे असे तुम्हाला जाणवते, त्या मार्गाने पुढे जाण्यासही कचरू नका. तो दयासंपन्न देव आहे आणि तुमच्या शुद्ध व पवित्र हेतूमुळे त्याच्या हृदयाला खूप आनंद होतो (पाहा दिनदर्शिका #800).
जीवनात निर्णय घेताना तुम्हाला अडचण येते का? आपल्या प्रभूचा अपमान तर आपण करत नाही ना, अशी चिंता तुम्हाला वाटते का? तसे असेल तर ही चिंता सोडून द्या, कारण ती सदसद्विवेकबुद्धीतील अतिशंकेतून उद्भवलेली असू शकते. त्याऐवजी, निर्णय घेण्यापूर्वी योग्य ती काळजी घ्या: ज्यांच्यावर तुमचा विश्वास आहे अशा लोकांचा सुज्ञ सल्ला घ्या, पवित्र शास्त्रातून आणि आपल्या ख्रिस्तसभेकडून मार्गदर्शन घ्या, प्रार्थना करा आणि स्वतःला देवाच्या व त्याच्या पवित्र इच्छेच्या स्वाधीन करा. मग आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीवर विश्वास ठेवून कृती करा. सध्या जो निर्णय घेणे तुम्हाला कठीण जात आहे, त्याचा विचार करा. या मार्गाने निर्णय घ्या आणि बाकीचे आपल्या दयाळू प्रभूवर सोपवा.
हे प्रभू, सर्व गोष्टींत तुझ्या पवित्र इच्छेचा शोध घेण्यास, ती ओळखण्यास आणि पूर्ण विश्वासाने तिच्याप्रमाणे वागण्यास मला मदत कर. माझी चूक लक्षात आल्यावर स्वतःत बदल करण्यासाठी लागणारी नम्रतेची कृपाही मला दे. हे प्रिय प्रभू, मला निर्मळ सदसद्विवेकबुद्धीचा आशीर्वाद दे, म्हणजे मी स्वातंत्र्याने आणि प्रेमाने सदैव तुझे गौरव करू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 158: तुमच्या बोलण्यातून काय प्रकट होते?
तुमच्या आत्म्यात काय आहे, हे तुमच्या रोजच्या बोलण्यातून स्पष्ट दिसते. मग तुमच्या बोलण्यातून काय प्रकट होते? दिवसभरात आपले बोलणे वरवरच्या आणि सांसारिक विषयांभोवतीच फिरले, असे तुम्हाला अनेकदा जाणवेल. अशा हलक्याफुलक्या गप्पा अधूनमधून होणे स्वाभाविक आणि चांगले आहे; पण देवाच्या गौरवाविषयी आणि तुम्ही तुमची श्रद्धा कशी जगता याविषयीही तुम्ही नियमितपणे बोलत असले पाहिजे. तुमच्या रोजच्या बोलण्यात प्रेम आणि पावित्र्य दिसले पाहिजे. इतरांना उभारी देणारे शब्दही तुमच्या बोलण्यात असले पाहिजेत (पाहा दिनदर्शिका #804).
गेल्या आठवड्यात तुम्ही केलेल्या संभाषणांवर चिंतन करा. तुम्ही कशाविषयी बोललात? बोलताना तुम्ही कपटाने किंवा कठोरपणे वागण्याच्या सापळ्यात अडकलात का? तुम्ही इतरांवर टीका केलीत किंवा त्यांना कमी लेखलेत का? तसे असेल, तर या संभाषणांतून तुमच्या आत्म्याची स्थिती दिसून येते. कधी कधी तुमचे बोलणे पापाच्या सदरात मोडत नसले, तरी त्यात धनसंपत्तीची भुरळ, करमणूक, विनोद किंवा अशाच ऐहिक आणि क्षुल्लक गोष्टींना जास्त स्थान असू शकते. या गोष्टी स्वतःत वाईट नसल्या, तरी तुमच्या बोलण्यात त्यांचेच वर्चस्व असेल, तर प्रभूसाठी फारशी जागा उरत नाही. तुमच्या शब्दांतून आणि रोजच्या संभाषणांतून ख्रिस्तावरील तुमचे गाढ प्रेम दिसून यावे, असा प्रयत्न करा. तुमच्या जीवनात जिवंत असलेली देवाची दया तुमच्या बोलण्यातून ओसंडून वाहू द्या. अशा एका महत्त्वाच्या मार्गाने देव तुमच्या आत्म्याचे पावित्र्य प्रकट करतो आणि तुमच्याद्वारे इतरांपर्यंत पावित्र्य पोहोचवतो.
हे प्रभू, माझी वाणी मी तुला अर्पण करतो. माझ्या मनात येणारा प्रत्येक विचार आणि माझ्या मुखातून निघणारा प्रत्येक शब्द मी तुला अर्पण करतो. माझ्या शब्दांतून तुझे गौरव आणि तुझ्या हृदयात भरून राहिलेली दया प्रकट होऊ दे. ही दया माझ्याही हृदयात भरून राहो आणि माझ्या ओठांतून वाहत सर्वांना पवित्र जीवनाचे आमंत्रण देवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 159: तुमच्या मृत्यूच्या वेळी मिळणारी दया
प्रत्येक वेळी आपण “नमो मरिये” ही प्रार्थना म्हणतो, तेव्हा आपण आपल्या मृत्यूच्या पवित्र घटकेसाठी प्रार्थना करतो. ती घटका आपण आपल्या धन्य मातेकडे सोपवतो, जेणेकरून आपल्याला सर्वांत जास्त गरज असेल त्या क्षणी तिने आपल्यासाठी मध्यस्थी करावी. त्या घटकेच्या तयारीसाठी म्हणण्याची आणखी एक पवित्र प्रार्थना म्हणजे दैवी दयेची जपमाळ. अनेकदा आपल्याला मृत्यूच्या क्षणाची भीती वाटते. ही भीती काही अंशी समजण्यासारखी असली, तरी त्या क्षणाचे महत्त्व आणि पावित्र्य प्रभूने आपल्याला उलगडून दाखवावे म्हणून आपण त्याला वाव दिला पाहिजे. या जीवनातील प्रत्येक गोष्ट आपल्या पृथ्वीवरील जीवनाच्या त्या शेवटच्या घटकेची तयारी असली पाहिजे. आपण आयुष्यभर देवाची विपुल दया मागितली असेल, तर या जीवनातून पुढील जीवनात जाताना त्याची दया आपल्याला मिळेल, अशी खात्री बाळगता येते. आपण ती मागितली नसेल, तरी त्याची दया अमर्याद आहे, असा विश्वास ठेवला पाहिजे. आपल्या देहात प्राण असेपर्यंत तो आपल्याला आपल्या या पवित्र देणगीने भरून टाकण्यास तयार आहे (पाहा दिनदर्शिका #811).
तुम्हाला तुमच्या मृत्यूच्या घटकेची भीती वाटते का? किंवा तुमच्या प्रियजनांच्या मृत्यूच्या घटकेची तुम्हाला भीती वाटते का? असे वाटणे स्वाभाविक आणि समजण्यासारखे आहे. तरीही ती घटका देवाच्या महान दयेची घटका आहे, हे पाहण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. आयुष्याच्या या शेवटच्या घटकेत असलेल्या आत्म्यावर देव गाढ प्रेम करतो. लवकरच तो आत्मा आपल्याशी पूर्णपणे एकरूप होईल, या पवित्र उत्कंठेने देव त्याच्याकडे पाहतो. तुमच्या मृत्यूच्या त्या पवित्र घटकेवर चिंतन करा. तुमच्यात आपल्या दयेची वाढ सतत घडवून त्या क्षणासाठी तुमची तयारी आजच सुरू करण्याची आपल्या प्रभूची इच्छा आहे, हे लक्षात ठेवा. ती दया तुमच्यातून वाहू द्या. आपल्या प्रभूला समोरासमोर पाहण्याचे भाग्य तुम्हाला लाभेल, त्या क्षणासाठी ती दया तुमचे हृदय तयार करू दे.
हे धन्य माते, आता आणि माझ्या मृत्यूच्या वेळी माझ्यासाठी प्रार्थना कर. हे प्रिय येशू, तू मला तुझ्याकडे बोलावशील त्या क्षणासाठी माझे हृदय सदैव तयार असावे, अशी माझी इच्छा आहे. या जीवनात मी जे काही करीन, ती सर्व त्या अंतिम प्रस्थानाची तयारी ठरो आणि त्या घटकेला मला तुझी विपुल दया लाभो. हे प्रभू, इतरांनाही या पवित्र घटकेसाठी तयार होण्यास मदत करण्याची आणि ती वेळ येईल तेव्हा त्यांच्यासाठी कळकळीने प्रार्थना करण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 160: पापस्वीकाराच्या संस्कारातून मिळणारी दया
पापस्वीकाराला जाण्यातला मोठा आनंद तुम्ही अनुभवला आहे का? काहींना पापस्वीकाराचा संस्कार आनंदाचा वाटत नाही. उलट, तो त्यांना वेदनादायक आणि लाजिरवाणा अनुभव वाटतो. पण काहींना पापाच्या बंधनातून सुटण्यासाठी प्रामाणिकपणे पाप कबूल करताना वाटणाऱ्या लाजेलाही सामोरे जाण्याची गरज असते. तर जे मनापासून देवाच्या विपुल दयेचा शोध घेतात, त्यांना पापस्वीकाराला जाण्यात मोठा आनंद मिळतो, कारण या संस्कारामुळे आपल्या आत्म्यात किती गौरवशाली बदल घडतो, हे त्यांना दिसते. पापस्वीकाराची आवड जोपासा. या पवित्र शुद्धीकरणाची अद्भुत फळे डोळ्यांसमोर ठेवून, पापस्वीकाराची ओढ तुम्हाला लागावी अशी प्रार्थना करा (पाहा दैनंदिनी #817).
तुम्ही शेवटचा पापस्वीकार कधी केला? त्याला बराच काळ झाला असेल, तर हे चिंतन तुमच्यासाठी आहे. या गौरवशाली संस्कारात प्रभूने जी दया ओतली आहे, ती स्वीकारण्यासाठी तो तुम्हाला बोलावत आहे. पापस्वीकार करून पापमुक्ती स्वीकारता, तेव्हा तुम्ही स्वतः येशूलाच भेटता. याजकामध्ये गुप्तपणे उपस्थित असलेला येशूच तुम्हाला पापांतून मुक्त करतो आणि तुमचा आत्मा शुद्ध करतो. यावर तुमचा विश्वास आहे का? ही कृपा आपल्या आत्म्याला लाभावी, अशी तुमची इच्छा आहे का? पापस्वीकार करण्यापासून तुम्हाला काय अडवते, यावर चिंतन करा. कदाचित गैरसोय, कामांची धावपळ, भीती किंवा एखाद्या विशिष्ट याजकावरील अविश्वास ही त्याची कारणे असतील. या संस्कारापासून तुम्हाला दूर ठेवणारी अडचण कोणतीही असो, ती दूर करू द्यायला प्रभूला वाव द्या. प्रभू तुमच्यावर प्रेम करतो आणि तुम्हाला आपल्या दयाळू हृदयाकडे बोलावत आहे. याचा आनंद माना आणि दयेच्या या पवित्र देणगीद्वारे तो जे काही देऊ इच्छितो, ते सर्व स्वीकारण्याची पवित्र ओढ आपल्या आत्म्यात जोपासा.
हे प्रिय येशू, मी स्वतःला तुझ्या दयेवर सोपवतो आणि तू ज्या प्रकारे ही देणगी मला देऊ इच्छितोस, त्या प्रकारे ती स्वीकारण्यास माझे मन खुले असावे, अशी प्रार्थना करतो. या संस्काराद्वारे तू मला देऊ इच्छित असलेल्या दयेची माझ्या मनात तीव्र ओढ असावी, अशी मी प्रार्थना करतो. हे प्रभू, मला नम्र कर आणि माझ्या आत्म्याच्या जखमा तुझ्या आरोग्यदायी कृपेसमोर विश्वासाने उघड करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 161: खास तुमच्यासाठी असलेले देवाचे प्रेम
देवाच्या प्रेमाचे आणि दयेचे चिंतन करताना, त्याचे प्रेम ही सर्वांना सारख्याच रीतीने आणि समान प्रमाणात वाटून दिलेली देणगी आहे, असे मानण्याचा मोह होऊ शकतो. पण देवाचे तुमच्यावरचे प्रेम म्हणजे सगळ्यांना दिलेली एखादी सर्वसाधारण देणगी नव्हे; ते त्याहून कितीतरी अधिक आहे. ते अतिशय वैयक्तिक आणि अद्वितीय आहे. तुमच्यावर प्रेम असल्यामुळेच देव ते खास तुम्हाला देतो. देव तुम्हाला अनेकांपैकी केवळ एक म्हणून पाहत नाही; उलट, तुम्हीच त्याच्या प्रेमाचे केंद्र आहात, अशा रीतीने तो तुमच्यावर प्रेम करतो. देव प्रत्येक व्यक्तीवर अशाच खास आणि अद्वितीय रीतीने प्रेम करतो. म्हणूनच, जणू तुम्ही त्याचे एकुलते एक लाडके लेकरू आहात, असे प्रेम तो तुमच्यावर करतो; तुमच्यासाठी त्याने आपले जीवन अर्पण केले आहे. लक्षात ठेवा, तुम्ही जसे आहात तसेच देव तुमच्यावर प्रेम करतो. तुमच्या जीवनातली प्रत्येक गोष्ट त्याला ठाऊक आहे आणि तो तुमच्यावर आपली कृपा विपुलपणे ओततो (पाहा दैनंदिनी #824).
देव तुमच्यावर किती खास आणि अनन्य प्रेम करतो, याची तुम्हाला कितपत जाणीव आहे? दयेने धगधगणाऱ्या त्याच्या हृदयातील प्रेम खास तुमच्यासाठी आहे. प्रत्येक व्यक्तीला आपले अनमोल लेकरू मानून, ती जशी आहे तशी, तिच्या पापांसकट, तिच्यावर अशा प्रकारे प्रेम करणे देवाला पूर्णपणे शक्य आहे. देवाचे हे खास आणि विपुल प्रेम आज तुमच्या जीवनात अनुभवा. ते तुम्हाला प्रत्येक परिस्थितीत आधार देईल आणि देव तुमच्यावर सर्वांहून अधिक प्रेम करतो, याची जाणीव तुम्हाला सदैव करून देईल.
हे प्रभू, मी तुझ्यावर प्रेम करतो, तुझी आराधना करतो आणि तू माझ्यावर परिपूर्ण प्रेम करतोस म्हणून तुझे आभार मानतो. तुझे लाडके लेकरू म्हणून तू मला देत असलेली तुझ्या प्रेमाची ही खास देणगी स्वीकारण्यास मला मदत कर. तूच माझा एकमेव प्रभू आणि देव आहेस, हे मान्य करून मला तुझ्या प्रेमाला प्रेमाने प्रतिसाद देता येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 162: प्रकाश अंधार दूर करतो
प्रकाश अंधार दूर करतो. विज्ञानाच्या दृष्टीने पाहिले तर प्रकाश आणि अंधार ही परस्परविरोधी बले नाहीत; अंधार म्हणजे प्रकाशाचा अभाव. प्रकाश आला की अंधार नाहीसा होतो. देवाच्या दयेचेही तसेच आहे. दयेशिवाय आपले आत्मे अंधारात असतात. दयेचा अभाव असला की आपण शंका, संभ्रम, भीती आणि निराशा यांच्या गर्तेत पडतो. अशा वेळी आपण गडद अंधारात राहतो, जिथे पापाच्या मलिनतेचे राज्य चालू शकते. पण देवाला आपल्या दयेचा प्रकाश आपल्यापर्यंत आणायचा आहे. जेव्हा तो प्रकाश येतो आणि आपण या देणगीसाठी आपले आत्मे उघडतो, तेव्हा शंका, संभ्रम, भीती आणि निराशा यांचा अंधार नाहीसा होतो. दयेचा प्रकाश जिथे असतो, तिथे त्यांना टिकून राहता येत नाही (पाहा दैनंदिनी #831).
तुम्ही आपल्या आत्म्याकडे पाहता तेव्हा तुम्हाला काय दिसते? तिथे अंधार आहे का? त्याचे घातक परिणाम तुम्हाला दिसतात का? शंका, गोंधळ, भीती किंवा निराशा दिसते का? पाप दिसते का? तसे असेल, तर ही ओझी निर्माण करणारा अंधार दूर करून आपल्या दयेचा प्रकाश पसरवण्याची प्रभूची इच्छा आहे. तुमच्या आत्म्याच्या ज्या भागाला त्याच्या दयेची सर्वांत जास्त गरज आहे असे तुम्हाला वाटते, त्यावर चिंतन करा. लक्षात ठेवा, तुमच्या जीवनाच्या त्या भागात प्रवेश करण्याची त्याची इच्छा आहे, आणि त्यासाठी तो तुमच्या परवानगीची वाट पाहत आहे. तुम्ही त्याला आत येऊ देईपर्यंत तो वाट पाहील.
हे प्रभू, माझ्या आत्म्याच्या अंधारात ये. तुझ्या प्रकाशाचे तेजस्वी किरण पसरू दे आणि जे काही तुझ्यापासून आलेले नाही ते सारे दूर कर. हे प्रभू, ये, मला ताजेतवाने कर आणि माझे नूतनीकरण कर. तुझे महान प्रेम मला दिसावे आणि ते मला खऱ्या अर्थाने उमगावे, यासाठी मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या दयेच्या प्रकाशात जगण्याची माझी इच्छा आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 163: आपल्या ‘दीनावस्थेत’ देवाचा गौरव करणे
तुम्हाला स्वतःच्या आत्म्याची दीनावस्था दिसते का? असा प्रश्न काहींना दुखावणारा वाटू शकतो. पण देवाची दया आपल्याला समजली आणि आपल्या ‘दीनावस्थेमुळेच’ त्याचा सर्वाधिक गौरव होऊ शकतो हे उमगले, तर अशा विचारापासून आपण दूर पळणार नाही. अनेकांना पवित्र व्हावे आणि आपण पवित्र आहोत असे स्वतःला वाटावे, अशी इच्छा असते. ‘मी चांगला असेन, तर देव माझ्यावर प्रसन्न होईल,’ असा विचार सहज मनात येतो. पण देवासमोर आपले लहानपण, आपले नगण्यपण आणि आपली दीनावस्था आपल्याला दिसते, तेव्हाच त्याचा सर्वाधिक गौरव होतो, हे आपल्या लक्षात येत नाही. तेव्हाच तो आपल्याद्वारे आपला गौरव सर्वाधिक प्रकट करू शकतो. आपल्याला देवाच्या प्रतिरूपात घडवले आहे आणि देवाने आपला मानवी स्वभाव धारण केला आहे. त्यामुळे व्यक्ती म्हणून आपली प्रतिष्ठा आणि आपले मूल्य अनंत आहे, हे खरे आहे. पण आपल्या कृतींचा विचार केला, तर आपण पापी आहोत आणि स्वतःच्या बळावर कोणतेही चांगले काम करू शकत नाही. हे उमगते तेव्हा आपण देवाला आत येण्यासाठी आणि त्याची दया प्रकट करण्यासाठी दार उघडतो. आपल्या दुर्बलतेतून त्याला कार्य करू देतो आणि गौरवशाली गोष्टी घडवू देतो. अशा प्रकारे आपण देवाचा गौरव करतो (पाहा दैनंदिनी #836).
आपल्या पवित्रतेचा विचार करताना, आपण देवासाठी पुष्कळ चांगली कामे केली आहेत असे समजून तुम्ही स्वतःला मोठे मानता का? हाच गर्व आहे. नम्रता हा असा सद्गुण आहे, ज्यामुळे तुम्हाला स्वतःची दुर्बलता दिसते आणि आपण देवाच्या दयेवर पूर्णपणे अवलंबून आहोत, हे उमगते. देवाशिवाय तुम्ही काहीही करू शकत नाही, याची जाणीव नम्रतेमुळे होते. म्हणूनच तुम्ही संत पौलाबरोबर उद्गारू शकता, “मी किती दयनीय मनुष्य आहे!” (रोमकरांस 7:24). पण त्या आर्त उद्गारातही तुम्हाला जाणवते की देव आपल्या अमर्याद दयेने तुमच्या दुर्बलतेतून कार्य करतो. अशा रीतीने तुम्ही त्याच्या गौरवाची प्रतिमा बनता.
हे प्रभू, माझी दुर्बलता मला स्पष्टपणे दिसावी, यासाठी मला मदत कर. तुझ्या महानतेसमोर नम्र व्हायला आणि त्या नम्रतेतून माझे जीवन पालटणाऱ्या तुझ्या सामर्थ्याला माझ्या जीवनात वाव द्यायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, माझे लहानपण मी तुला अर्पण करतो. तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझ्याद्वारे तुझा गौरव प्रकट कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 164: पापी जनांच्या आत्म्यांसाठीची तळमळ
एखाद्या व्यक्तीचे पाप उघडपणे दिसते, तेव्हा तुमची प्रतिक्रिया काय असते? अनेक जण तुच्छतेने पाहतात आणि कठोरपणे दोष देतात. कोणी कायदा मोडला, तर आपण त्याची कठोर निंदा करतो. कोणी अनैतिक जीवन जगत असेल, तर आपण त्याला कमी लेखतो. पुष्कळदा पाप करणाऱ्या व्यक्तीशी आपली वागणूक निर्दय असते. हे योग्य नाही. पाप हे पापच आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे आणि त्याला विरोध करण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत, विशेषतः जेव्हा त्याचा इतरांवर परिणाम होतो. पण पाप करणाऱ्यांबद्दल आपल्या अंतःकरणात नेहमी गाढ प्रेम असले पाहिजे. त्यांनी पश्चात्ताप करून देवाकडे वळावे, अशी आपल्याला तळमळ असली पाहिजे आणि व्यक्ती म्हणून त्यांना असलेली उपजत प्रतिष्ठा आपण नेहमी पाहिली पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #842).
पाप करणाऱ्या व्यक्तीविषयी तुमची प्रतिक्रिया काय असते? स्वतःशी प्रामाणिक राहून, प्रथम तुमच्या अंतःकरणात काय प्रतिक्रिया उमटते ते पाहा. आपण सर्वजण पापी आहोत. काही पापे इतरांपेक्षा अधिक उघड असतात, तर काही जण उघडपणे पापमय जीवन जगतात आणि हट्टाने त्यातच राहतात. पण म्हणून आपण त्यांचा निषेध करावा का? कृती जशी आहे तशी तिचे वस्तुनिष्ठ मूल्यमापन आपण केले पाहिजे; पण ती करणाऱ्या व्यक्तीचा न्याय आपण कधीही करू नये. तो अधिकार केवळ देवाचा आहे. ज्यांची पापे अधिक उघड आहेत, त्यांच्याविषयी तुमचा दृष्टिकोन कसा आहे, यावर चिंतन करा. त्यांच्याशी कठोरपणे वागण्याऐवजी आणि त्यांच्यावर टीका करण्याऐवजी, त्यांच्या मनपरिवर्तनाची तुम्हाला तळमळ लागावी आणि त्यांच्या कृत्यांनंतरही तुम्ही त्यांच्यावर मनापासून प्रेम करावे, अशी प्रार्थना करा.
प्रभू, पाप करणाऱ्यांवर दया करणारे हृदय मला दे. त्यांच्यावर उत्कट प्रेम करायला आणि त्यांना दोष देण्याच्या मोहाला बळी न पडायला मला मदत कर. तुझ्या दयाळू हृदयाप्रमाणे माझ्याही हृदयात सर्व लोकांविषयी तळमळ असू दे आणि ते पवित्र व्हावेत, अशी इच्छा असू दे. माझ्या स्वतःच्या पापीपणाचीही मला जाणीव राहू दे आणि तुझ्या दयाळू हृदयाचा आश्रय मी रोज घेऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन १६५: परिपूर्ण पश्चात्ताप
आपल्या पापांची जाणीव झाल्यावर आपल्या प्रतिक्रिया वेगवेगळ्या असू शकतात. आपण उदासीन राहू शकतो किंवा देवाच्या न्यायाच्या भीतीने पश्चात्ताप करू शकतो. पण सर्वांत योग्य प्रतिसाद म्हणजे प्रेमाने देवाकडे वळणे आणि त्या प्रेमातून आपल्या पापांबद्दल खरे दुःख वाटणे. देवावर आपले उत्कट प्रेम असेल, तर आपल्याकडून घडलेल्या अगदी लहान पापाचीही आपल्याला जाणीव होईल. आणि ज्या ज्या पापाची जाणीव होईल, त्या प्रत्येक पापापासून मुक्त व्हावे, असे आपल्याला वाटेल. हे उत्कट प्रेम आपल्याला परिपूर्ण पश्चात्ताप करण्यास प्रवृत्त करते. अशा पश्चात्तापात आपले देवावरील प्रेम आपल्या आत्म्यावरचा पापाचा अगदी लहानसाही डाग नाहीसा करते (पाहा दैनंदिनी #852).
तुम्हाला तुमचे पाप दिसते का? दिसत असेल, तर त्यावर तुमची प्रतिक्रिया काय असते? पापाला तुम्ही कसा प्रतिसाद देता, यावरून देवावर तुमचे किती प्रेम आहे आणि त्याच्या दैवी दयेवर तुमचा किती भरवसा आहे, हे कळते. तुम्ही उदासीन राहिलात, तर तुमचे प्रेम कमी पडते. अपराधीपणाच्या भावनेने आणि शिक्षेच्या भीतीने प्रतिक्रिया दिलीत, तरीही तुमचे प्रेम कमी पडते. पण तुम्ही देवावर भरवसा ठेवून स्वतःला पूर्णपणे त्याच्या दैवी दयेच्या स्वाधीन केलेत, तर तुमच्या जीवनातील प्रेमच तुमच्यावर आणखी विपुल दया ओतली जाण्याचे कारण ठरेल. आपल्या पापाला आपण कसा प्रतिसाद देतो, याचा प्रामाणिकपणे विचार करा. प्रभूकडे अशी प्रार्थना करा की त्याने तुमच्या हृदयात त्याच्याविषयी इतके विपुल प्रेम भरावे की कोणत्या पापांबद्दल तुम्हाला पश्चात्ताप करायला हवा, हे दिसल्यावर तुम्हाला अपार आनंद व्हावा.
प्रभू, तुझ्यावर असे परिपूर्ण प्रेम करण्यास मला शिकव की, माझ्या आत्म्यातील तुला न आवडणाऱ्या प्रत्येक पापाची मला जाणीव होईल. माझी पापे, अगदी लहानात लहान पापेसुद्धा, मला दिसू लागतील तेव्हा विश्वासाने तुझ्याकडे धाव घेण्याची कृपा मला दे, म्हणजे तुझी दया मला शुद्ध करील आणि पवित्र बनवील. माझ्या प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझ्यावर अधिक प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन १६६: ख्रिस्ताशी तुमच्या एकरूपतेचे सामर्थ्य
कल्पना करा की तुम्ही स्वतः सर्वशक्तिमान आहात किंवा एखाद्या सर्वशक्तिमान व्यक्तीचे जिवलग मित्र आहात. पाचव्या शतकात होऊन गेलेले पोप संत लिओ पहिले यांच्याविषयीची एक कथा देवाचे सामर्थ्य दाखवून देते. असे सांगतात की हूणांचा नेता अटिला आणि त्याचे हिंसक सैन्य रोम लुटण्याच्या बेतात होते. पोप संत लिओ अटिलाला भेटले आणि त्यांनी त्याला माघार घ्यायला “राजी केले”. नंतर त्याने माघार का घेतली, असे त्याच्या सैनिकांनी विचारले तेव्हा अटिलाने सांगितले की पोपांच्या शेजारी याजकाच्या वेशात उभी असलेली एक आकृती पाहून तो घाबरला होता. त्या आकृतीच्या हातात उपसलेली तलवार होती आणि अटिला पुढे सरकला असता तर ती त्याला ठार मारेल, असे त्याला वाटले. घाबरून अटिला मागे फिरला आणि निघून गेला.
या छोट्याशा कथेतून दिसते की सर्व दुष्टाईपासून आपले रक्षण करण्याचे सामर्थ्य देवाकडे आहे. एखादा देवदूत तुमच्या शेजारी प्रत्यक्ष रूपात प्रकट झाला नाही, तरी तुम्ही देवाच्या दयेत बुडालेले असाल तर तुम्हाला कशाचीही भीती बाळगण्याची गरज नाही, याची खात्री बाळगा. स्वर्गातील सर्व शक्ती तुमच्या पाठीशी असतील. प्रभू सर्व वाईटापासून तुमचे रक्षण करील आणि ज्यामुळे त्याचा गौरव होतो ते सर्व करण्याचे बळ तुम्हाला देईल (पाहा दैनंदिनी #858).
आज दोन गोष्टींवर चिंतन करा: 1) ख्रिस्ताशी तुमचे ऐक्य; 2) त्या ऐक्यातून मिळणारे सामर्थ्य. सर्व अनिष्टांपासून प्रभू तुमचे रक्षण करील, असा तुम्हाला भरवसा आहे का? तुमच्या ठायी श्रद्धा असताना आणि देवाच्या दयेचे कवच तुम्हाला लाभलेले असताना भीतीला काही अर्थ नाही, हे तुम्हाला उमगते का? या सत्यावर चिंतन करा आणि स्वतःला अधिक पूर्णपणे प्रभूच्या स्वाधीन करा. तोच तुमच्या जीवनाचा एकमेव सेनापती झाला पाहिजे.
माझ्या प्रभू, माझ्या एकमेव सेनापती, मी माझे जीवन विश्वासाने तुझ्या हाती सोपवतो. माझे संपूर्ण अस्तित्व, विशेषतः ज्या गोष्टींमुळे मला भीती वाटू लागते त्या सर्व, मी तुझ्या स्वाधीन करतो. तुझ्या दैवी दयेवर दृढ भरोसा ठेवण्यास आणि कोणताही हातचा न राखता सर्व बाबतींत तुझ्यावर विसंबून राहण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन १६७: प्रभूसाठी सर्वांत उत्कट तळमळ
तुम्ही दीर्घकाळ आणि उत्कटतेने प्रार्थना करता, तेव्हा प्रभू तुमच्या अंतःकरणात येईल. तो तुमच्याशी जिव्हाळ्याचा संवाद साधील आणि आपले हृदय तुमच्या हृदयाशी एकरूप करील. याचा अनुभव तुम्हाला विविध प्रकारे येईल. त्यांपैकी एक नेहमीचा अनुभव असा की, ख्रिस्ताशी तुम्ही जितके अधिक एकरूप व्हाल, तितकी त्या एकरूपतेची ओढ वाढेल. आणि ही ओढ जितकी वाढेल, तितके तुम्ही त्याच्याशी अधिक एकरूप व्हाल. अशा रीतीने प्रार्थनेतून ही एकरूपता आणि तिची ओढ एकमेकींना वाढवत राहतात. हे लक्षात ठेवणे चांगले, म्हणजे आपल्या प्रभूला तुमच्या या ओढीतून तुम्हाला अधिक पवित्र जीवनाकडे नेऊ देता येईल (पाहा दैनंदिनी #867).
जीवनात तुम्हाला सर्वांत जास्त काय हवे आहे? तुम्ही कोणता खजिना शोधत आहात? या महत्त्वाच्या प्रश्नांवर प्रामाणिकपणे आणि मनापासून चिंतन करा. “कारण जिथे तुमचा खजिना आहे, तिथे तुमचे हृदयही असेल” (मत्तय 6:21). प्रभू हाच तुमच्या जीवनातील सर्वांत मौल्यवान खजिना असेल, तर तुमचे हृदय त्याच्याकडे जोराने ओढले जाईल. त्याच्याशी जवळीक साधण्याची ओढ तुमच्या मनात निर्माण होईल आणि ती ओढ तुम्हाला त्याच्या अधिक जवळ नेईल. तुम्हाला नेमके काय हवे आहे, यावर प्रामाणिकपणे चिंतन करा. त्यातून जे उमगेल, त्यानुसार जीवनात कशाला पहिले स्थान द्यायचे ते नव्याने ठरवा.
प्रभू, तुलाच माझ्या जीवनातील सर्वांत मोलाचे धन मानण्यास, आणि संपूर्ण अंतःकरणाने तुझा शोध घेण्यास व तुझी आस धरण्यास मला मदत कर. मी तुझ्याकडे ओढला जात असताना तुझ्याविषयीची माझी आस वाढव, आणि ती आस वाढवताना मला तुझ्या आणखी जवळ घे. प्रभू, शेवटी माझ्या जीवनाचे प्रत्येक अंग तुझी सेवा करण्याच्या आणि तुझ्या पवित्र इच्छेप्रमाणे वागण्याच्या तळमळीने पूर्णपणे भरून जावे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन १६८: इतरांसाठी देवाची दया मागणे
पाप्यांना नरकाच्या अग्नीतून मुक्त करण्याचे सामर्थ्य एकाच गोष्टीत आहे. ती म्हणजे दया. देव आपली दया विनामूल्य आणि विपुल प्रमाणात देतो. पण आपण दृढ श्रद्धेने आणि बालकासारख्या विश्वासाने प्रार्थना करतो, तेव्हा त्या प्रार्थनेला उत्तर म्हणूनही आपली दया द्यायचे त्याने ठरवले आहे. जे हृदय शुद्ध आहे आणि पाप्यांविषयीच्या प्रेमाने भरलेले आहे, त्याला येशू नकार देऊ शकत नाही. तुझे हृदयही असेच झाले पाहिजे. पाप्यांवर इतके उत्कट प्रेम करण्याचा प्रयत्न कर की दयेसाठी तू केलेल्या विनंतीला उत्तर देण्यास प्रभू ‘बांधील’ होईल. तुझ्या हृदयातील प्रेमाला प्रतिसाद देताना तो स्वतःच प्रेमापोटी हे बंधन स्वीकारतो (पहा दैनंदिनी #873).
देवाच्या दयेवर तुमचा एक प्रकारचा ‘अधिकार’ आहे, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? हे केवळ प्रभूच्या इच्छेमुळेच शक्य आहे. तुमच्या हृदयात जे प्रेम आहे, त्याला प्रतिसाद म्हणून तुम्ही ज्यांच्यावर प्रेम करता त्यांच्यावर आपल्या दयेचा वर्षाव करावा, असे प्रभूने ठरवले आहे. तुमचे प्रेम निर्मळ आणि अढळ असेल, तर ते एक द्वार बनते, ज्यातून ख्रिस्ताच्या हृदयातील कृपा ओसंडून वाहते. पापी जनांवर तुमचे किती प्रेम आहे, याचे चिंतन करा आणि ते प्रेम एक सामर्थ्यशाली प्रार्थना म्हणून प्रभूसमोर ठेवा. तुमचे प्रेम पाहून तो मोठ्या उदारतेने प्रतिसाद देईल.
हे प्रभू, मी तुझ्यावर प्रेम करतो आणि पाप्यांवरही प्रेम करतो. सर्वांवर अधिक मनापासून प्रेम करायला आणि ते प्रेम माझी शुद्ध प्रार्थना म्हणून तुला अर्पण करायला मला मदत कर. माझ्या हृदयातील प्रेमामुळे तू तुझी कृपा विपुल प्रमाणात ओतावी आणि ते प्रेम तुझ्या दैवी दयेचे साधन व्हावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 169: राजाच्या सान्निध्यात मनःशांती
एखाद्या सामर्थ्यवान व्यक्तीला भेटताना मनात उत्सुकता निर्माण होऊ शकते. उदाहरणार्थ, ज्या कंपनीत काम करण्याची तुझी इच्छा आहे तिच्या अध्यक्षांना भेटताना, एखाद्या प्रसिद्ध व्यक्तीला पहिल्यांदा भेटताना किंवा बिशपांना अथवा परमपवित्र पोपमहाशयांना भेटताना अशी उत्सुकता वाटू शकते. पण अशा भेटीने मनात थोडी भीती आणि चिंताही निर्माण होऊ शकते. अर्थात, तुझ्या आयुष्यात तुला भेटणारी सर्वांत महत्त्वाची आणि ‘प्रभावशाली’ व्यक्ती म्हणजे तुझा देव. देव सर्वशक्तिमान आणि सर्वज्ञ आहे, म्हणजे त्याच्याकडे सर्व सामर्थ्य आहे आणि त्याला सर्व काही ज्ञात आहे. तो सर्वांवर प्रेमही करतो. त्या परिपूर्ण प्रेमामुळे तो आपल्या कृपेच्या आणि वैभवाच्या सिंहासनावरून उतरतो, तो तुझ्याशी संवाद साधण्यासाठी, तुझी काळजी घेण्यासाठी आणि तुझी प्रत्येक गरज पूर्ण करण्यासाठी. तुला आनंदाने भरून टाकण्यासाठी तो येतो. आपल्या प्रभूबरोबरची प्रत्येक ‘भेट’ मोठ्या उत्सुकतेची असली पाहिजे. म्हणजेच, ती भेट गांभीर्याने घेऊन, आयुष्यात तुला कधीही भेटणाऱ्या या सर्वांत महत्त्वाच्या व्यक्तीकडे तूही आपले पूर्ण लक्ष आणि प्रेम द्यायला हवे (पहा दैनंदिनी #885).
प्रार्थनेत तुम्ही प्रभूकडे जाता तेव्हा तुमच्या अंतःकरणात तुम्हाला काय अनुभव येतो? या भेटीकडे तुम्ही फार सहजपणे पाहता आणि कोणतीही तयारी न करता त्याच्याकडे जाता का? या भेटीमुळे तुमच्या मनात भीती आणि अस्वस्थता निर्माण होते आणि तुम्ही त्याला टाळण्याचे मार्ग शोधता का? की या विचाराने तुम्ही स्वतःला धीर आणि दिलासा मिळू देता: संपूर्ण विश्वाचा देव तुमची इतकी काळजी घेतो की तो आपल्या कृपेच्या सिंहासनावरून उतरतो आणि तुम्ही दुर्बल आणि पापी असतानाही तुमच्याशी संवाद साधतो? प्रभूच्या परिपूर्ण नम्रतेने तुम्हाला आनंद आणि विस्मय वाटायला हवा आणि संपूर्ण अंतःकरणाने त्याच्याकडे वळण्याचे धैर्य मिळायला हवे.
हे प्रभू, माझ्यावरचे तुझे प्रेम पाहून मी थक्क होतो. तू विश्वाचा देव असूनही, मी दुर्बल आणि पापी असताना माझ्याकडे येतोस. तू माझ्याकडे लक्ष देतोस आणि प्रेमळ पित्याप्रमाणे माझी परिपूर्ण काळजी घेतोस. तू आपल्या कृपेच्या सिंहासनावरून उतरून माझ्या आत्म्यात प्रवेश करतोस, तेव्हा प्रकट होणारी तुझी नम्रता पाहून माझ्या मनात नेहमी आदरयुक्त विस्मय जागा राहो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 170: चांगल्या आणि वाईट दिवसांतही निष्ठा
जेव्हा देवावर प्रेम करावेसे वाटते आणि जीवन सहजसुरळीत चाललेले असते, तेव्हा देवावर प्रेम करणे सोपे असते. पण जीवनात अडचणी आल्या की लगेच स्वतःच्याच विवंचनांत गुरफटून जाण्याचा मोह होतो आणि असे करताना आपण देवावरील प्रेमापासून दूर जाऊ लागतो. पण दिवसभरात आपल्याला काहीही वाटले किंवा कोणताही अनुभव आला, तरी देवावर प्रेम करणे हेच पवित्रतेचे खरे लक्षण आहे. परिस्थिती अनुकूल असो वा प्रतिकूल, देवावरच्या आणि इतरांवरच्या आपल्या प्रेमात आपण डळमळू नये (पहा दैनंदिनी #893).
तुमचा विश्वास कसा असावा, हे तुम्ही तुमच्या भावनांना ठरवू देता का? जीवनातील कठीण परिस्थितीमुळे देवाशी असलेल्या तुमच्या पूर्ण निष्ठेत तुम्ही ढळू देता का? हा खरा मोह आहे आणि अनेक जण त्याला बळी पडतात. कठीण दिवसांना आणि कठीण क्षणांना तुम्ही कसे सामोरे जाता, यावर आज चिंतन करा. सर्वांत कठीण क्षणी तुमची निष्ठा आणि प्रेम नव्याने दृढ करण्याचा प्रयत्न करा. असे केल्याने तुमच्यात असा बदल घडेल, जो ‘सुखासीन जीवनाने’ कधीच घडणार नाही, हे तुम्हाला उमगेल.
हे प्रभू, आजचा दिवस आणि माझे संपूर्ण हृदय मी तुला अर्पण करतो. आज किंवा उद्या मला काहीही वाटले किंवा कोणताही अनुभव आला, तरी सर्व बाबतींत तुझ्याशी निष्ठावान राहण्याचा मी तुला शब्द देतो. रोजच्या अडचणींच्या किंवा ओझ्यांच्या भाराखाली खचून माझी श्रद्धा दुर्बल होऊ देणार नाही, असे मी तुला वचन देतो. माझ्या येशू, मी तुझ्यावर प्रेम करतो आणि सदैव तुझ्याशी निष्ठावान राहण्याचे निवडतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 171: पृथ्वी आणि स्वर्ग यांची तुलना
स्वर्गात पोहोचल्यावर पृथ्वीवरील या काळाबद्दल तुला काय वाटेल, याची कल्पना करून पाहा. तुला इथल्या जीवनाची उणीव भासेल का? तुला पुन्हा इथे यावेसे वाटेल का? इथे असताना आणखी पैसा कमावला असता किंवा अधिक लौकिक यश मिळवले असते तर बरे झाले असते, असे तुला वाटेल का? बहुधा नाही. स्वर्गाच्या तुलनेत हे जग किती दीन आहे! याचा अर्थ असा नाही की इथले आपले जीवन वैभवशाली असू शकत नाही. इतकेच की स्वर्गाचे वैभव त्याहून अनंत पटींनी अधिक असेल. म्हणून सर्वकाळ टिकणारा खरा खजिना साठवण्यावर आपण सतत लक्ष ठेवले पाहिजे. स्वर्ग गाठणे आणि ते वैभव प्राप्त व्हावे म्हणून प्रभू आपल्याला इथे आणि आत्ता जे काही करायला सांगतो ते सर्व करणे, हीच आपली एकमेव चिंता असली पाहिजे. स्वर्गात तुला ज्यांचे काहीच मोल वाटणार नाही, अशा गोष्टींवर एक क्षणही वाया घालवू नकोस. त्याऐवजी, निर्मळ श्रद्धेने आणि देवावर व शेजाऱ्यावर प्रेम करत जगण्यात, तसेच देवावरचे तुझे प्रेम अधिकाधिक वाढवण्यात आपला सगळा वेळ घालव. अशा रीतीने ‘स्वर्गातले तुझे निवासस्थान बांध’. इथे आणि आत्ता देवावरचे प्रेम वाढवल्याचा तुला स्वर्गात पोहोचल्यावर कधीही पश्चात्ताप होणार नाही (पहा दैनंदिनी #899).
दररोज तुमचे विचार आणि स्वप्ने कशाभोवती फिरतात? तुम्ही कशाची आशा बाळगता आणि तुम्हाला सर्वांत जास्त काय हवे आहे? याचा प्रामाणिकपणे विचार करा. तुमची मुख्य ध्येये क्षणभंगुर आणि शेवटी महत्त्व नसलेल्या गोष्टींशी निगडित आहेत असे लक्षात आले, तर ते कबूल करायला घाबरू नका. हे उमगल्यावर तुमची दृष्टी स्वर्गाकडे आणि देवाच्या प्रेमाकडे वळवा. ज्या हेतूसाठी तुम्हाला निर्माण करण्यात आले, त्या हेतूला तुमचे संपूर्ण जीवन वाहता यावे म्हणून जीवनाची दिशा कशी बदलता येईल, याचा विचार करा. तो हेतू म्हणजे आपल्या संपूर्ण अंतःकरणाने, मनाने, आत्म्याने आणि सामर्थ्याने देवावर प्रेम करणे आणि आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतःसारखे प्रेम करणे. हे तुमच्या जीवनाचे मुख्य ध्येय नसेल, तर तुम्ही चुकीचे ध्येय निवडले आहे. प्रार्थना करा, स्वतःला देवाच्या स्वाधीन करा आणि सर्व काही त्याच्याकडे वळवा.
हे प्रभू, तू आणि तुझी पवित्र इच्छा माझ्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी असावी, अशी माझी इच्छा आहे. तुझ्यावर आणि माझ्या शेजाऱ्यावर प्रेम करणे, याशिवाय मी दुसरे काहीही निवडत नाही. पृथ्वीवर तुझे राज्य उभारण्यासाठी तत्परतेने झटायला मला मदत कर, जेणेकरून स्वर्गात तुझ्या राज्याचा आनंद मला सर्वकाळ उपभोगता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 172: संयमाने शरण जाणे
तुम्ही धीर धरता का? धीर आणि अधीरता या दोन्हींचा उगम तुमच्या इच्छाशक्तीत चाललेल्या संघर्षातून होतो. जीवनात अनेकदा तुमचे मन देवाऐवजी दुसऱ्याच एखाद्या गोष्टीकडे ओढले जाते. ज्या दिशेने देव तुम्हाला नेत नाही, त्या दिशेने जावेसे तुम्हाला वाटते. धीर हा असा सद्गुण आहे, जो तुम्हाला क्षणभर थांबायला, खोल श्वास घ्यायला आणि देवानेच तुमच्यासाठी जे निवडले आहे त्याकडे पुन्हा आपली इच्छा वळवायला मदत करतो. तुमच्या मनात क्षणभर उठणाऱ्या उर्मी बाजूला सारून प्रभू तुमच्या हृदयाशी हळुवारपणे जे बोलतो त्याला मान देण्याचे आंतरिक बळ म्हणजे धीराची देणगी. तुमच्याजवळ धीर असेल, तर विस्कळीत भावना किंवा अनावर भावभावना आणि इच्छा यांमुळे निर्माण होणारा गोंधळ तुमच्यावर ताबा मिळवत नाही. धीरामुळे मनाला शिस्त लागते, लक्ष केंद्रित होते आणि ध्येय स्पष्ट होते. धीराच्या देणगीमुळे तुम्ही आपली इच्छा दैवी इच्छेच्या अधीन करता, तेव्हा त्यातून देवाचा अपार गौरव होतो (पाहा दैनंदिनी #904).
तुमच्यात किती संयम आहे? तुमच्या कृतींवर सर्वाधिक ताबा कोणाचा असतो आणि तुमच्या निर्णयांवर सर्वाधिक प्रभाव कशाचा पडतो? तुमचे जीवन तुमच्या अविवेकी इच्छा अधिक चालवतात की देव? आज या प्रश्नावर चिंतन करा आणि तुमची इच्छा देवाच्या इच्छेला समर्पित करा. हा निर्णय घेताच तुम्हाला बळ मिळेल आणि तुमच्या आत्म्यात संयमाचा सद्गुण फुलेल.
प्रभू, कधी कधी मी फारच अधीर होतो. अनेक भावभावना आणि आवेग माझ्यावर ताबा मिळवतात आणि माझ्या कृती ठरवतात; मी त्यांना तसे करू देतो. आज मी माझी इच्छा तुला समर्पित करतो. सर्व गोष्टींत माझ्या इच्छेऐवजी तुझी दैवी इच्छा पूर्ण होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 173: एकाशी एकरूप होणे म्हणजे तिघांशी एकरूप होणे
परमपवित्र त्रित्वाचे दैवी स्वरूप एकच आहे, तरी त्यात तीन भिन्न व्यक्ती आहेत. अशा प्रकारे या तीन भिन्न व्यक्तींमध्ये परिपूर्ण ऐक्य आहे. खरे तर, त्या एकमेकींपासून भिन्न नसत्या, तर त्यांच्यात ‘ऐक्य’ आहे असे म्हणताच आले नसते. म्हणून देवाविषयी बोलताना ‘एकात तीन’ असे म्हणणे आवश्यक आहे. याच ऐक्यात सहभागी होण्याचे आवाहन आपल्यापैकी प्रत्येकाला आहे. काटेकोर अर्थाने पाहता, देवाचे दैवी स्वरूप धारण करून आपण त्याच्या स्वरूपाचे भागीदार होत नाही. परंतु ख्रिस्तामध्ये आपले मानवी स्वरूप देवाशी जोडले गेले आहे; म्हणून आपल्यालाही व्यक्ती म्हणून देवाच्या सहवासातील ऐक्यात प्रवेश करण्याचे आमंत्रण आहे. आपल्यापैकी प्रत्येकाला देवाशी वैवाहिक नाते जोडण्याचे आवाहन आहे. पवित्र त्रित्वाच्या गाढ ऐक्यात सहभागी होण्यासाठी आपल्याला बोलावले आहे. ख्रिस्ताने आपल्यामध्ये, आपल्यासोबत आणि आपल्याद्वारे जगावे, अशी देवाची इच्छा आहे. ख्रिस्ताने आपले मानवी स्वरूप स्वतःशी जोडले असल्यामुळे आपण त्याच्याशी एकरूप होतो; आणि त्याचप्रमाणे पित्याशी आणि पवित्र आत्म्याशीही एकरूप होतो. देवाशी असे एकरूप होणे ही आपल्याला कधीही अनुभवायला मिळणारी दयेची सर्वांत महान कृती आहे (पाहा दैनंदिनी #911-912).
आज ऐक्याच्या रहस्यावर चिंतन करा. ही संकल्पना समजून घेणे कठीण असू शकते, आणि हे ऐक्य प्रत्यक्ष जीवनात जगणे त्याहूनही कठीण असू शकते. पण हेच तुमचे पाचारण आहे. देहधारणेद्वारे देवपुत्राने दैवी स्वभाव आणि मानवी स्वभाव यांना एकत्र आणले. आपल्या मृत्यूने आणि पुनरुत्थानाने त्याने मानवजातीला पापाच्या परिणामांपासून मुक्त केले, जेणेकरून आपल्याला त्याच्या देवत्वात सहभागी होता यावे. यावर चिंतन करा. याविषयी प्रार्थना करा. हे रहस्य समजून घेण्याचा प्रयत्न करा आणि त्याचे ज्ञान मिळावे म्हणून प्रभूकडे मागा. हे गौरवशाली सत्य जितके अधिक तुम्हाला उमगेल, तितकी त्यात सहभागी होण्याची तुमची इच्छा वाढेल.
हे परमपवित्र त्रित्व—पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा—तुझ्याशी एकरूप व्हावे, अशी माझी इच्छा आहे. तुझ्या जीवनात मला सामावून घे आणि तुझ्या अंतरंगातील परस्पर ऐक्यात मला सहभागी होऊ दे, अशी मला ओढ आहे. हे पवित्र त्रित्व, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 174: देव निवडतो ती वेळ अगदी योग्य असते
या जगात देवाची इच्छा पूर्ण करावी आणि त्याच्यासाठी अद्भुत कामे करावीत, असे आपल्याला वाटते. पण कधी कधी आपण ती कामे आपल्या पद्धतीने आणि आपल्याला योग्य वाटेल त्या वेळी करू पाहतो. मात्र देवाची इच्छा खरोखर पूर्ण करण्यासाठी तुम्ही कळकळीने प्रार्थना केली पाहिजे, स्वतःला त्याच्या पवित्र इच्छेला समर्पित केले पाहिजे आणि मग ती इच्छा कशी व केव्हा पूर्ण होईल हेही त्याच्यावर सोडले पाहिजे. आपल्याला जे योग्य वाटते ते आपल्याला योग्य वाटेल तेव्हा करणे, एवढाच हा प्रश्न नाही. तर देव जसे सांगतो तसे आणि तो सांगतो तेव्हाच त्याची पवित्र इच्छा पूर्ण करणे महत्त्वाचे आहे. ना त्याहून अधिक, ना कमी. ही विश्वासाची कृती आहे. तिचे फळ असे की, देवाने आखलेल्या परिपूर्ण योजनेनुसार आणि त्याने ठरवलेल्या वेळी तो महान कार्ये घडवून आणेल (पाहा दैनंदिनी #916).
देवासाठी मोठी कार्ये करावीशी तुम्हाला वाटतात का? तसे असेल, तर त्याला तसे सांगा आणि त्याच्या इच्छेला स्वतःला पूर्णपणे समर्पित करा. मग वाट पाहा, पुन्हा वाट पाहा आणि वाट पाहत राहा. त्याच्यावर विश्वास ठेवत राहा आणि स्वतःला त्याच्या इच्छेला समर्पित करत राहा. योग्य वेळ येईल तेव्हा तो तुम्हाला कृती करण्याची प्रेरणा देईल, असा विश्वास बाळगा. देवाची इच्छा पूर्ण होण्याची वाट तुम्ही किती धीराने पाहता, यावर आज चिंतन करा. तुम्हाला कृती करण्याची प्रेरणा देण्यासाठी देव नेहमी अगदी योग्य क्षणाची वाट पाहतो. तुम्ही धीराने त्याची वाट पाहिलीत, तर स्वर्गातून दया विपुल प्रमाणात वाहताना तुम्हाला दिसेल.
प्रभू, मी स्वतःला तुला समर्पित करतो आणि तुझ्या गौरवाचे साधन म्हणून स्वतःला तुझ्या हाती सोपवतो. तू सांगशील तेव्हाच आणि तू सांगशील तसेच माझ्या हातून घडावे, अशी मी प्रार्थना करतो. तुझे ज्ञान परिपूर्ण आहे आणि तू सर्व गोष्टींची सुंदर, सुसंगत जुळवणी करतोस, याची जाणीव मला सदैव राहू दे. माझा तुझ्या इच्छेवर विश्वास आहे. आज आणि सदैव माझ्या इच्छेपेक्षा तुझ्याच इच्छेला मी प्राधान्य देतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 175: जीवनातल्या छोट्या छोट्या गोष्टींत प्रेम सापडते
आपल्या जीवनातली प्रत्येक गोष्ट विश्वासाने सांगता येईल असा मित्र असणे किती छान असते! इतरांना जाणून घेण्याची आपल्याला ओढ असते आणि इतरांनीही आपल्याला जाणून घ्यावे, असे आपल्याला वाटते. अगदी छोटीशी खंतही ज्याच्याजवळ मन मोकळे करून सांगता येते किंवा अगदी छोटासा आनंदही ज्याच्याशी वाटून घेता येतो, असा कोणी भेटला, तर तुम्हाला खरा मित्र मिळाला असे समजा. आपला सर्वांत जवळचा मित्र व्हावे, अशी प्रभूची इच्छा आहे. जीवनातल्या बारीकसारीक गोष्टीही त्याच्याशी बोलता येतील, असे नाते जपण्याचा प्रयत्न करा. त्याला सर्व काही ठाऊक आहे. तुम्ही स्वतःला जितके ओळखता, त्याहून अधिक तो तुम्हाला ओळखतो. पण म्हणून त्याच्यापाशी मन मोकळे करायला संकोच करू नका. मनातली अगदी लहानशी काळजीही त्याला सांगा आणि अगदी छोटासा आनंदही त्याच्यासोबत साजरा करा. जीवनातल्या बारीकसारीक गोष्टींबद्दल देवाशी बोलल्याने त्याच्या हृदयाला आनंद होतो (पाहा दैनंदिनी #921).
देवाशी बोलताना तुम्ही त्याच्याशी प्रामाणिक असता का? तुमचा त्याच्यावर विश्वास आहे का? तुमच्या जीवनाची प्रत्येक बाजू तुम्ही त्याच्यासमोर उघड करता का आणि त्याच्या उपस्थितीत तिला सामोरे जाता का? प्रभूला सर्व काही माहीत आहे, पण प्रार्थनेत तुम्ही स्वतः त्याला ते सांगावे, अशी त्याची इच्छा आहे. आज त्याच्याशी बोला. अगदी लहानशी चिंता किंवा अगदी छोटासा आनंद घेऊन तुम्ही किती वेळा त्याच्याकडे जाता, यावर मनन करा. तुमच्या जीवनातला सर्वांत जवळचा मित्र, ज्याच्यापाशी तुम्ही मन मोकळे करू शकता, अशा नात्याने आज त्याच्याशी बोला आणि त्याला आनंद द्या.
हे प्रभू, तुला सर्व काही माहीत आहे आणि तू मला पूर्णपणे ओळखतोस. हे जाणून तुझ्याशी नेहमी पूर्णपणे प्रामाणिक राहण्यास मला मदत कर. माझ्या अंतःकरणात जे खरे आहे, ते माझ्या प्रार्थनेत नेहमी व्यक्त होऊ दे. माझ्या जीवनातील लहानमोठ्या गोष्टींबद्दल तुझ्याशी बोलताना मी तुला माझ्या जीवनात येऊ देतो, जेणेकरून तू मला मदत करावी, मला बरे करावे आणि तू जे काही उलगडून दाखवतोस त्यात आनंद मानावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 176: जगातील पापाशी लढा
देव जगाकडे पाहतो तेव्हा त्याला काय दिसते? त्याने निर्माण केलेल्या सृष्टीचे सौंदर्य, त्याच्या योजनेतील परिपूर्ण सुव्यवस्था आणि त्याची मुले-मुली त्याला नक्कीच दिसतात. पण असंख्य पापांचे भयानक रूपही त्याला दिसते. अगदी लहानसे पाप किंवा उणीवही त्याच्या नजरेतून सुटत नाही. एका दृष्टिक्षेपात जगातील सारी पापे पाहणे कसे असेल, याची कल्पना करा. पण आपल्या परिपूर्ण दयेमुळे देवाने खास निवडलेल्या नम्र आणि पवित्र आत्म्यांकडून तो सांत्वन स्वीकारतो. होय, देव सर्वांनाच निवडतो; पण काही आत्मे इतरांपेक्षा अधिक उत्कटतेने पावित्र्याची उंची गाठण्याच्या त्याच्या हाकेला प्रतिसाद देतात आणि अशा रीतीने आपल्या जगातील दुष्टतेशी प्रभावीपणे लढतात. जगापासून अलिप्त राहून केवळ अंतःकरणाच्या परिवर्तनावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या एकांतवासी समर्पित जीवनातील व्यक्तींना मिळालेल्या विशेष पाचारणांपैकी हे एक आहे. अशा पवित्र आत्म्यांच्या जीवनामुळे काय साधते, हे कदाचित आपल्याला दिसत नाही; पण देवाला ते दिसते. विशेषतः त्यांच्या आणि सर्व पवित्र आत्म्यांच्या कारणाने देवाचा कोप दयेत बदलतो (पाहा दैनंदिनी #926).
तुम्ही या निवडलेल्या आत्म्यांपैकी एक आहात, या सत्यावर चिंतन करा. एकांत मठात जगाच्या नजरेआड जीवन जगण्याचे बोलावणे कदाचित तुम्हाला मिळाले नसेल, पण उच्च कोटीचे पावित्र्य प्राप्त करण्यासाठी देवाने तुम्हाला पाचारण केले आहे. तुमच्या जीवनातील पावित्र्य देव पाहतो, तेव्हा त्याच्या न्यायाचे समाधान होते आणि त्याची दया प्रवाहित होते. तुम्ही काय बोलता, कोणते विचार करता आणि कोणत्या प्रार्थना करता, हे कदाचित दुसऱ्या कोणालाही कधीच कळणार नाही. पण सर्व काही पाहणारा देव तुमचे अंतःकरण आणि तुम्ही जीवनात प्राप्त केलेले पावित्र्य पाहतो. केवळ स्वतःच्या बळावर तुम्ही बोलू शकाल त्या सर्व शब्दांपेक्षा आणि करू शकाल त्या सर्व कृतींपेक्षा हे पावित्र्य अधिक परिणामकारक ठरेल. तुम्ही देवाने निवडलेला आत्मा आहात. तुम्हाला सोपवलेले हे कार्य पूर्ण करा आणि तुम्ही देवाच्या दयेचे समर्थ साधन व्हाल.
हे प्रभू, पवित्र जीवनासाठी तू माझी निवड केलीस, म्हणून मी तुझे आभार मानतो. हे पाचारण मी स्वीकारतो आणि संपूर्ण अंतःकरणाने तुझी सेवा करण्याचा प्रयत्न करतो. प्रिय प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे. तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझे जीवन घडव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 177: पवित्र आज्ञापालन
देवाच्या इच्छेऐवजी स्वतःच्या इच्छेप्रमाणे वागणे टाळण्याचा सर्वांत प्रभावी मार्ग म्हणजे पवित्र आज्ञापालन. समर्पित धार्मिक जीवन जगणाऱ्यांना प्रत्यक्ष कृतीतून आणि बाह्य आचरणातून आज्ञापालन जगण्याचे वरदान लाभते. हे बाह्य आचरण ते अंतःकरणात रुजवतात, त्यामुळे आपण देवाच्या इच्छेप्रमाणे जगत आहोत, अशी त्यांना खात्री होते. पण आज्ञापालन केवळ समर्पित धार्मिक जीवनापुरते मर्यादित नाही; प्रत्येकाने ते आपल्या जीवनात आचरले पाहिजे. आज्ञापालन अनेक प्रकारे आचरता येते. कौटुंबिक जीवनात इतरांच्या पसंतीला मान देण्यासाठी आपण स्वतःच्या इच्छेला मुरड घालतो, तेव्हा तेही एक प्रकारचे आज्ञापालन असते. त्यातून प्रेम आणि ऐक्य वाढते. आपल्या चर्चची वाणी आणि शिकवण यांपुढे आपण आपली इच्छा नमवतो, तेव्हा हे आज्ञापालन अधिक सखोल होते. प्रभू आपल्या चर्चद्वारे जे सांगतो, त्याचे पवित्र आज्ञापालन केल्याने आपली वाट कधीच चुकणार नाही. आपण असे आज्ञापालन करतो तेव्हा देवाची इच्छा आपल्यावर बाहेरून लादली जात नाही. उलट, प्रभूची वाणी आधी आपल्या अंतःकरणात ऐकू येते आणि नंतर बाहेरून तिला पुष्टी मिळते (पाहा दैनंदिनी #932-933).
दुसऱ्याच्या पसंतीला मान द्यावा म्हणून देव तुम्हाला हळुवारपणे, नकळत साद घालत आहे, हे तुम्हाला जाणवते का? देवाच्या इच्छेविरुद्ध असलेल्या गोष्टींना तुम्ही मान देऊ नये. पण स्वतःचा त्याग करून दुसऱ्याची इच्छा ‘आज्ञाधारकपणे’ स्वीकारण्याच्या अनेक संधी दररोज मिळतात. देव आपल्या ख्रिस्तसभेद्वारे जी इच्छा व्यक्त करतो, ती तुम्ही नेहमी अशा रीतीने स्वीकारलीत, तर दयेची द्वारे उघडलेली तुम्हाला दिसतील आणि तुमचे नम्र आज्ञापालन तुम्हाला मोठ्या पवित्रतेकडे नेईल.
हे प्रभू, कधी कधी स्वतःचा आग्रह सोडून दुसऱ्याची इच्छा स्वीकारणे फार कठीण जाते. या छोट्या कृती म्हणजे खऱ्या प्रेमाची आणि तुझ्यापुढे पवित्र भावाने नमण्याची कृत्ये आहेत, हे मला समजू दे. पवित्र आज्ञापालन करताना, विशेषतः त्यासाठी मोठा त्याग करावा लागतो तेव्हा, माझी इच्छा तुझ्या इच्छेनुसार घडवण्यास मी तुला वाव देऊ दे. तुझ्या चर्चद्वारे प्रकट झालेली तुझी इच्छा मी निवडतो आणि माझ्या स्वतःच्या विचारांपेक्षा तू जे प्रकट करतोस त्यालाच नेहमी मान देतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 178: केवळ स्वतःच्या बळावर पावित्र्य कधीच साधत नाही
तुम्हाला पवित्र जीवन जगण्याची ओढ आहे का? असेल, तर हे केवळ स्वतःच्या बळावर साधणार नाही. तुम्हाला दुसऱ्या व्यक्तीची, किंबहुना अनेकांची मदत लागेल. इतरांच्या प्रेमळ मार्गदर्शनाचा लाभ व्हावा म्हणून प्रभूने आपल्याला अनेक मार्ग दिले आहेत. काही जणांना अनेक वर्षे असा आध्यात्मिक मार्गदर्शक लाभतो, जो ख्रिस्ताच्या विचारांशी आणि हृदयाशी सुसंगत असे मार्गदर्शन करतो. पण बहुतेकांना ख्रिस्त आपल्या चर्चद्वारे सर्वांना देत असलेल्या मार्गदर्शनावर विसंबून राहण्याचे पाचारण आहे. ज्यांच्यापुढे आपण नियमितपणे आपल्या पापांची कबुली देऊ शकतो, असे पापस्वीकार घेणारे धर्मगुरू आपण शोधतो, तेव्हा आपण त्या मार्गदर्शनाचा आधार घेतो. संतांच्या जीवनाचा अभ्यास करून त्यांच्या सुज्ञतेतून शिकतो, तेव्हाही आपण तेच करतो. मिस्साबलीत आपण लक्षपूर्वक ऐकतो आणि आपला प्रभू आपल्याला जे सांगू इच्छितो ते शब्द मनात खोलवर रुजवण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हाही आपण तेच करतो. तसेच, खरोखर पवित्र जीवन जगणाऱ्या व्यक्तींना आपण आपले अंतःकरण समजून घेऊ देतो, जेणेकरून त्या आपल्याला नम्रपणे सल्ला देऊ शकतील, तेव्हाही आपण तेच करतो (पाहा दैनंदिनी #938).
प्रभूला तुम्ही तुमच्या आत्म्याला मार्गदर्शन करू देता का? पापस्वीकाराच्या संस्कारात तो तुमच्याशी बोलतो, तेव्हा तुम्ही त्याचे ऐकता का? मिस्साबलिदानात, संतांच्या ज्ञानातून आणि चर्चच्या शिकवणीतून तो जे सांगतो, ते तुम्ही लक्षपूर्वक ऐकता का? तुमच्या वाटचालीत तुम्हाला मदत करावी म्हणून देवाने तुमच्या जीवनात आणलेल्या व्यक्तींची तुम्ही मदत घेता का? तुमचे जीवन पवित्रतेच्या दिशेने नेण्यासाठी देव इतरांची मदत तुम्हाला कोणकोणत्या प्रकारे देऊ इच्छितो, यावर आज चिंतन करा. त्याच्या विपुल दयेतून मिळालेली ही देणगी स्वीकारा.
हे प्रभू, तूच, केवळ तूच माझा आध्यात्मिक मार्गदर्शक आहेस आणि मला वाट दाखवतोस. पण इतरांच्या माध्यमातून मला मार्गदर्शन करण्याचे तू निवडतोस. जीवनाच्या या वाटचालीत तू मला अनेक प्रकारे देत असलेली मदत नम्रतेने स्वीकारण्यास मी नेहमी तयार असू दे. तुझी दया आणि कृपा माझ्यापर्यंत पोहोचवणाऱ्या या साधनांकडे मी कधीही पाठ फिरवू नये, ही माझी प्रार्थना. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 179: अंतःकरणातील आध्यात्मिक खिन्नतेला सामोरे जाणे
“प्रभू देतो आणि प्रभूच काढून घेतो…” (ईयोब 1:21). हे किती खरे आहे! जीवनात असे काही क्षण येतात, जेव्हा देवाकडून आपल्याला भरभरून सांत्वन मिळते. कुटुंबात एखादा मोठा आनंदाचा क्षण असतो किंवा एखाद्या व्यक्तीचे निरपेक्ष प्रेम आपल्याला अनुभवायला मिळते, तेव्हा असे घडू शकते. कधी प्रार्थना करताना देवाची उपस्थिती आपल्याला अगदी प्रकर्षाने जाणवते आणि आपण आनंदाने भरून जातो. पण जीवनात असेही अनेक क्षण येतात, जेव्हा देव दूर असल्यासारखे वाटते आणि आपला आत्मा उदास व रिकामा भासतो. याची काळजी करू नका. जर हे पापामुळे होत असेल, तर त्या पापाला सामोरे जा, त्याची कबुली द्या आणि पुढे चला. पण हे कोणत्याही पापाचा परिणाम नसेल, तर लक्षात ठेवा की तुम्हाला कसेही वाटत असले, तरी तुमची श्रद्धा आणि देवावरील प्रेम अधिक दृढ करण्याची ही संधी आहे. ही खरोखरच देवाची कृपा आहे. आपल्या अंतःकरणात फारसे काही जाणवत नसतानाही देव आपल्याला श्रद्धा ठेवण्यास बोलावतो, इतके त्याचे आपल्यावर प्रेम आहे. याबद्दल आपण कृतज्ञ असले पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #943).
या क्षणी तुमच्या आत्म्यात तुम्हाला काय जाणवते? देव तुमच्या जवळ आहे असे तुम्हाला वाटते का? त्याच्या जवळिकीने तुम्हाला मोठे सांत्वन मिळते का? की देव तुमच्यापासून लपला आहे असे वाटून तुमच्या मनात कोरडेपणा आणि उदासी दाटून येते? प्रत्येक अनुभवात आपण आनंद मानावा आणि त्या त्या क्षणी आपल्याला आवश्यक असलेली कृपा देव आपल्याला देतो, हे लक्षात ठेवावे. तुम्हाला कसेही वाटत असले, तरी आज आपल्या श्रद्धेचे नूतनीकरण करा. विशेषतः मनात गाढ उदासी दाटून येते तेव्हा असे करा. त्या क्षणी तुम्ही दाखवलेली श्रद्धा तुमच्यासाठी आणि जगासाठी देवाच्या दयेची दारे उघडेल—आणि त्याचा परिणाम तुमच्या कल्पनेपेक्षाही मोठा असेल.
हे प्रभू, आता आणि सदैव माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. मला कसेही वाटत असले, तरी तुझ्यावर प्रेम करण्याचा माझा निश्चय मी पुन्हा करतो. सुखाच्या काळात आणि कठीण काळातही मी तुझ्यावर प्रेम करण्याचे, तुझ्यावर श्रद्धा ठेवण्याचे आणि तुझ्यावर भरवसा ठेवण्याचे निवडतो. सांत्वनाच्या क्षणीही तूच माझा देव आहेस आणि अंतःकरण ओसाड वाटते तेव्हाही तूच माझा देव आहेस. काहीही झाले तरी माझी निवड तूच आहेस. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 180: येशूचे दुःखसहन
शुभवर्तमानांचा परिचय असलेल्या आपल्यालाही कधी कधी ख्रिस्ताच्या दुःखांविषयी काहीशी उदासीनता येऊ शकते. दरवर्षी आपण हा वृत्तान्त वाचलेला ऐकतो आणि दुःखसहनाची अनेक चित्रेही आपण पाहिली आहेत. या सवयीमुळे त्या दुःखसहनाचा आपल्या जीवनावर जो परिणाम व्हायला हवा, तो होऊ देण्यात आपण कमी पडू शकतो. पण हे दुःखसहन खरे आहे, ते प्रत्यक्ष घडले आहे आणि आपण त्याकडे पूर्ण लक्ष दिले पाहिजे. एका दृष्टीने त्याचे चिंतन सुखावह नसले, तरी ती प्रेमाची इतकी गूढ कृती आहे की तिचा अर्थ आणि आपल्या जीवनातील तिचे महत्त्व खोलवर उमजण्यासाठी आपल्याला पुष्कळ कृपेची गरज आहे. फटक्याचा प्रत्येक प्रहार, उपहासाचा प्रत्येक शब्द, प्रत्येक खिळा आणि प्रत्येक काटा यांनी आपल्या प्रभूच्या शरीरालाच जखमी केले असे नाही, तर त्याच्या आत्म्यालाही असह्य वेदना दिल्या. पण त्याने सोसलेली प्रत्येक वेदना आपल्या हृदयात सामावून घेतली. सर्वांच्या तारणासाठी ती पित्याला अर्पण करून त्याने तिचे उद्धारकारी रूपांतर केले. आपल्या श्रद्धेचे हे महान रहस्य आपण ओळखले पाहिजे आणि आदरयुक्त विस्मयाने व पवित्र आश्चर्याने त्याचे चिंतन केले पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #948).
यातना सोसणाऱ्या येशूकडे तुम्ही निरखून पाहिले आहे का? त्याच्या वेदना आणि यातना पाहण्यासाठी तुम्ही स्वतःला मोकळीक दिली आहे का? त्याने मौन राखून आणि स्वीकारभावाने ते सर्व सहन केले, हे तुम्ही पाहिले आहे का? आज आपल्या श्रद्धेच्या या अद्भुत रहस्यावर चिंतन करा आणि ज्याने तुमच्यासाठी इतके सोसले, त्याच्याविषयीचे प्रेम आणि करुणा तुमच्या अंतःकरणात वाढू द्या. हे जाणून घ्या की त्याच्या दुःखसहनाने पापाचे परिणाम नष्ट केले आणि दुःखालाच त्याच्या दैवी दयेचे साधन बनवले.
हे प्रिय प्रभू, तू सोसलेल्या दुःखाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. कारण या दुःखसहनात तू मानवी दुःख आपल्या गौरवशाली आत्म्यात सामावून घेतलेस आणि त्याचे उद्धारकारी रूपांतर केलेस. माझ्या पापाचे परिणाम तू एक शब्दही न बोलता सोसलेस. हे प्रभू, तू माझ्या पापांची किंमत चुकवलीस आणि हे तू परिपूर्ण प्रेमाने व दृढ निश्चयाने केलेस. हे प्रिय प्रभू, माझ्या वाट्याला येणारे सर्व दुःख स्वीकारण्याची आणि ते तुझ्या पवित्र क्रुसाच्या तारणकारी सामर्थ्याशी एकरूप करण्याची कृपा मला दे. त्या एकरूपतेत मला माझ्या पापांतून मुक्त कर आणि माझ्यावर तुझ्या दयेचा विपुल वर्षाव कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 181: पवित्र अलिप्तता
तुमच्यासाठी देवाची इच्छा नेमकी काय आहे, याला महत्त्व आहे का? पहिल्यांदा हा प्रश्न विचित्र वाटेल. पण त्यावर विचार करा. देवाला तुमच्याकडून काय हवे आहे, याला महत्त्व आहे का? त्याने तुम्हाला सतत काम करण्यास बोलावले तर? किंवा शांतपणे विसावा घेण्यास बोलावले तर? त्याने तुम्हाला आनंदाने भरून टाकले तर? किंवा तुमच्या आत्म्यातला सगळा आनंद काढून घेतला तर? अनेक लोकांसमोर तुमची प्रशंसा व्हावी आणि तुम्हाला मान मिळावा, अशा जीवनाकडे त्याने तुम्हाला बोलावले तर? किंवा एकांताच्या वाळवंटात, लोकांच्या नजरेआड, तुम्हाला नेले तर? खरे तर, आपल्या जीवनात देव आपल्याला कशासाठी बोलावतो याला महत्त्व नाही; तो आपल्याला बोलावतो, यालाच महत्त्व आहे. आपल्या जीवनात पवित्र अलिप्तता जोपासण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. “पवित्र” अलिप्तता म्हणजे देवाविषयी आणि त्याच्या इच्छेविषयी उदासीन राहणे नव्हे. उलट, पवित्र अलिप्तता म्हणजे प्रभूने आपल्याकडून काय मागावे याबद्दलच्या आपल्या सर्व पसंतींचा आग्रह सोडणे. आपण सर्व गोष्टींसाठी तयार असले पाहिजे, पण काहीही मिळाले नाही तरी ते स्वीकारण्याची आपली तयारी असली पाहिजे. देवासाठी आणि त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी तयार राहणे, मग ती इच्छा काहीही असो, हेच आपले ध्येय आहे (पाहा दैनंदिनी #952).
देवाला तुमच्याकडून जे काही हवे असेल, ते मनापासून स्वीकारायला तुम्ही तयार आहात का, यावर चिंतन करा. देवाची इच्छा काय आहे, यापेक्षा ती त्याची इच्छा आहे, हे अधिक महत्त्वाचे आहे. हा सूक्ष्म फरक सुरुवातीला समजणे कठीण वाटेल. पण तो समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. साधे सत्य असे आहे की आपण स्वतःच्या पसंतीचा आग्रह न धरता देव आपल्याकडून जे काही मागेल त्यासाठी तयार असले पाहिजे. अशी अलिप्तता तुम्हाला साधली, तर देवाची दया तुमच्या जीवनात विपुल प्रमाणात वाहू लागेल आणि तुमच्याद्वारे इतर अनेकांच्या जीवनातही ती वाहू लागेल.
हे प्रभू, माझ्या जीवनात मला स्वतःसाठी जे काही हवे आहे, त्या साऱ्या स्वार्थी इच्छा मी तुला समर्पित करतो. माझ्या जीवनात तुझ्या इच्छेप्रमाणे काहीही करण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य मी तुला देतो. तू माझ्याकडून काहीही मागितलेस तरी मी ते मान्य करतो, आणि तू माझ्याकडून काहीही घेतलेस तरी ते मी तुला देतो. हे प्रिय प्रभू, स्वतःच्या आवडीनिवडींच्या बाबतीत पवित्र अलिप्तता बाळगण्याची कृपा मला दे, जेणेकरून मला स्वतःच्या जिवापेक्षाही तुझ्यावर आणि तुझ्या पवित्र इच्छेवर अधिक प्रेम करता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 182: अभिमानाची गुपिते उलगडण्याचे शहाणपण
अभिमान आपल्याला पूर्णपणे ग्रासू शकतो. असे घडते तेव्हा आपल्याला फक्त स्वतःचा आणि स्वतःच्या दुःखाचा विचार सुचतो. कदाचित तुम्हालाही असा अनुभव आला असेल. मनाला एखादी जखम झाली असेल आणि तुम्ही तिचाच विचार करत खिन्न होऊन बसला असाल. त्यामुळे तुमच्या मनात कटुता निर्माण होते आणि ती जखम बरी करण्याचा मार्ग तुम्ही शोधता. पण अशा वेळी, सूड घेऊन, राग व्यक्त करून किंवा स्वतःची कीव करून मनाचे दुखणे दूर करण्याकडे आपल्याला अनेकदा आपला अभिमानच ढकलतो. आपली अडचण सोडवण्याच्या आणि दुःखातून सुटण्याच्या आपल्या इच्छेला देवाची मान्यता आहे, असे मानून आपण स्वतःची फसवणूकही करू शकतो. पण तुम्ही प्रभूला तुमच्या आत्म्याच्या गाभ्यात दडलेल्या गुपितापर्यंत पोहोचू दिलेत, तर अनेक गोष्टी करण्यामागे तुमचा दुखावलेला अभिमानच आहे, हे तुम्हाला दिसेल. हा काही उपाय नाही. गरज आहे ती दयेची. दया प्रत्येक अडचण सोडवते. प्रथम तुम्ही देवाकडे दया मागितली पाहिजे आणि मग कोणतीही अट न घालता इतरांशी दयेने वागले पाहिजे. तुमच्या आत्म्यातील दुःख आणि गोंधळ दूर करण्याचा दुसरा मार्ग नाही. हा धडा शिकणे कठीण आहे, पण आवश्यक आहे (पाहा दैनंदिनी #958).
तुम्हाला नेमकी कशाची प्रेरणा मिळते? कदाचित एखादा विचार तुमच्या मनात इतका खोलवर रुजला असेल की तो तुम्हाला सोडवत नसेल. कदाचित तो रात्रंदिवस तुमच्या मनात घोळत असेल. याकडे लक्ष द्या आणि हे आपलेच पाप आहे हे ओळखा. स्वतःला पूर्णपणे नम्र करण्यास कचरू नका आणि तुम्हाला जाणवणारी वेदना आपली आहे हे स्वीकारण्यास भिऊ नका. दुसऱ्याला दोष दिल्याने जखम भरून येत नाही आणि काहीही सुधारत नाही. आपल्या गर्वामुळे निर्माण झालेल्या या परिस्थितीला आपण स्वतःच जबाबदार आहोत. हे ओळखता येणे ही प्रभूच्या गूढ आणि अथांग दयेतून लाभलेली कृपा आहे.
हे प्रभू, कधीकधी मला जाणवणारा राग, मनाचे दुखणे आणि वेदना मला झटकून टाकता येत नाहीत. हे सारे मला भारावून टाकते, पूर्णपणे ग्रासून टाकते आणि नकळत मला फसवते. पण हे माझेच पाप आहे. ते माझ्यात दबा धरून बसले आहे, मला तुझ्यापासून दूर नेत आहे आणि खरा पश्चात्ताप करण्यापासून रोखत आहे. हे प्रभू, मी खरोखर पश्चात्ताप करतो. मला नम्र कर, अशी मी तुला कळकळीची विनंती करतो, जेणेकरून मला माझ्या संपूर्ण अस्तित्वाने तुझ्यावर प्रेम करता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 183: दुःखाच्या मोलाची जाणीव
दुःख सहन करावे लागते तेव्हा आपण त्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग शोधतो. आपल्याला दिलासा हवा असतो. पण स्वर्गातून मागे वळून पाहताना, आपण स्वेच्छेने निवडलेल्या आणि स्वीकारलेल्या दुःखाचे अफाट सामर्थ्य आपल्याला दिसेल. दुःख स्वतःतच चांगले आहे असे नाही; तर ख्रिस्ताच्या दुःखसहनामुळे देवाने दुःखाचा उद्धार केला आहे आणि त्याला आध्यात्मिक सामर्थ्य दिले आहे. म्हणून तुमचा प्रभूवर विश्वास असेल, तर तुम्ही स्वेच्छेने स्वीकारलेल्या दुःखाचे मोठे मोल त्याला इथेच, आत्ताच तुम्हाला उलगडून दाखवू द्या. तुमच्या वाट्याला येणारी प्रत्येक यातना स्वीकारताना तुम्ही देवाला असे अर्पण कराल, ज्याचे मोल केवळ कृपेनेच समजू शकते. जगाला हे उमगणार नाही, पण हे अर्पण दयेचे एक सामर्थ्यशाली शस्त्र बनेल. त्याद्वारे प्रभू तुमच्या जीवनात महान कार्ये करील आणि तुमच्याद्वारे जगावर आपल्या कृपेचा वर्षाव करील. देवावर पूर्ण भरवसा ठेवून प्रार्थनेत तुम्ही तुमचे अंतःकरणातील दुःख त्याला अर्पण करता, तेव्हा त्या दुःखाचा उद्धार होतो. या पवित्र देणगीची जाणीव व्हावी म्हणून स्वर्गात पोहोचेपर्यंत थांबू नका (पाहा दैनंदिनी #963).
तुम्ही तुमचे दुःख स्वेच्छेने ख्रिस्ताच्या दुःखांशी एकरूप करता, तेव्हा त्यात किती सामर्थ्य असते, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? हे तुम्हाला उमगते का? ही जाणीव केवळ कृपेनेच होते आणि त्याच कृपेने हे सत्य स्वीकारताही येते. आज तुम्ही अंतःकरणात जे दुःख सोसत आहात, त्यावर चिंतन करा आणि त्यापासून दूर पळू नका. त्याला सामोरे जा, त्याला जवळ करा आणि त्यावर प्रेम करा. कारण तुम्ही त्या दुःखाला असे पवित्र आलिंगन दिल्यावर देव तुमच्या जीवनात आणि तुमच्या जीवनाद्वारे अद्भुत कार्य करील.
हे प्रभू, माझ्या आत्म्यात मी जे काही दुःख सहन करतो, त्या साऱ्याचे मोल मला जाणू दे. हे दुःख तुझ्या दैवी दयेची देणगी म्हणून पाहण्यास मला मदत कर. या पवित्र देणगीतील सामर्थ्य मला अजून उमगलेले नाही, हे मी मान्य करतो. तू माझ्या दुःखाकडे जसे पाहतोस तसे पाहण्यासाठी मला तुझी दृष्टी दे, आणि ते पवित्र भावनेने जवळ करण्यासाठी मला तुझी इच्छा दे. हे प्रिय प्रभू, आज मी हे दुःख तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 184: धर्मगुरूंच्या सेवेतून प्रकट होणारी दया
नाही, धर्मगुरू परिपूर्ण नसतात. त्यांच्याही हातून दिवसेंदिवस पापे घडतात. इतर सर्व माणसांप्रमाणेच त्यांनाही आपल्या दैनंदिन जीवनात सतत पश्चात्ताप करण्याची आणि मनपरिवर्तनाची गरज असते. तरीही ते धर्मगुरू आहेत. त्यांच्या पवित्र दीक्षेमुळे प्रभू त्यांच्याद्वारे स्पष्टपणे, तरीही गूढ रीतीने बोलतो. काही धर्मगुरू केवळ मिस्साबलिदानात पवित्रीकरणाचे शब्द उच्चारताना किंवा समेटाच्या संस्कारात पापमुक्तीचे शब्द उच्चारताना ख्रिस्ताच्या अधिकाराने बोलतात. इतर धर्मगुरू आपल्या दीक्षेत मिळालेल्या विशेष कृपादानाचा मनापासून स्वीकार करतात. त्यांच्या प्रवचनांतून, त्यांच्या पवित्र जीवनातून आणि त्यांच्या कळपाला ते देत असलेल्या सल्ल्यातून देव त्यांच्याद्वारे इतर अनेक प्रकारे कार्य करतो. अशा पवित्र धर्मगुरूंचा शोध घ्या. त्यांचे ऐका आणि प्रभूला त्यांच्याद्वारे तुम्हाला मार्गदर्शन करू द्या. कारण त्यांच्याद्वारे बोलणाऱ्या देवाची वाणी ऐकल्याने तुम्हाला त्याच्या विपुल दयेचा आशीर्वाद लाभेल (पाहा दैनंदिनी #968).
देवाने तुमच्या जीवनात ज्यांना स्थान दिले आहे, त्या पुरोहितांविषयी आज पूर्ण प्रेमभावाने चिंतन करा. ते तुमच्या धर्मग्रामाचे पुरोहित असतील, एखाद्या लेखनातून तुमच्याशी बोलणारे पुरोहित असतील किंवा दुसऱ्या एखाद्या आधुनिक माध्यमातून तुमच्याशी संवाद साधणारे पुरोहित असतील. देव तुम्हाला आपल्या पवित्र पुरोहितांकडे नेईल आणि त्यांच्याद्वारे तुमच्याशी थेट बोलेल. त्यांचे ऐका, कारण त्यांचे शब्द ऐकताना तुम्ही देवाच्या दयेची वाणी ऐकाल.
हे प्रभू, संस्कारांद्वारे तू जगात निरंतर उपस्थित आहेस, याचे चिन्ह म्हणून तू पवित्र याजकपदाची स्थापना केलीस, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. सर्व धर्मगुरूंसाठी, विशेषतः माझ्या आध्यात्मिक देखभालीची जबाबदारी तू ज्यांच्यावर सोपवली आहेस, त्यांच्यासाठी मी प्रार्थना करतो. त्यांच्या पवित्र सेवेतून तू माझ्याशी बोलतोस, तेव्हा तुझे ऐकण्यास माझे मन सदैव खुले असो. त्यांच्या मुखातून तुझी वाणी ऐकू येताच मला पूर्ण समर्पणाने आणि उदार मनाने प्रतिसाद देता येवो. हे प्रिय प्रभू, मला नम्रता दे, म्हणजे धर्मगुरूंच्या मुखातून येणारी तुझी वाणी मला नेहमी ऐकता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 185: अमर्याद साधनसंपत्ती असताना उदारता
दूरच्या एखाद्या देशात भीषण दुष्काळ पडला आहे हे तुम्हाला माहीत असते आणि त्या दुष्काळाचा सामना करण्यासाठी तुम्हाला अमर्याद साधनसंपत्ती लाभली असती, तर ही देणगी तुम्ही गरजूंपासून का रोखून धरली असती? आशा आहे की तुम्ही तसे केले नसते. आपली जबाबदारी ओळखून, ज्यांची अवस्था अत्यंत बिकट आहे त्यांची तहान भागवण्यासाठी आणि भूक शमवण्यासाठी जे काही आवश्यक आहे ते तुम्ही केले असते, अशी आशा आहे. पण खरोखरच एक भीषण दुष्काळ आहे आणि त्याचा सामना करण्यासाठी तुम्हाला एक अक्षय देणगी लाभली आहे. हा दुष्काळ म्हणजे देवाच्या दयेची भूक आणि तहान. तरीही या दयेसाठी आसुसलेल्या बहुतेक लोकांना आपण नेमके काय शोधत आहोत, हे ठाऊक नाही. तुम्हाला लाभलेली अक्षय देणगी म्हणजे देवाची दया. आपली दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे काम त्याने तुमच्यावर सोपवले आहे आणि तिच्यातले काहीही त्याने तुमच्यापासून राखून ठेवलेले नाही. या कृपेला तुम्ही दिलेला प्रतिसाद किती महत्त्वाचा आहे, हे तुम्हाला जाणवते का? देवाची अमर्याद दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्याच्या त्याच्या हाकेला प्रतिसाद देण्यास कचरू नका (पाहा दिनदर्शिका #975).
देव तुम्हाला आपली संपदा कशा प्रकारे वाटण्यास बोलावत आहे? देवाच्या दयेस कोणीही पात्र नाही; म्हणूनच ती दया आहे. पण या कृपेच्या मेजवानीसाठी सर्वांनाच आमंत्रण आहे. तुम्ही त्याची दैवी दया इतरांपर्यंत पोहोचवावी, अशी प्रभूची इच्छा आहे. त्याने आपल्या इच्छेप्रमाणे तुमच्यामार्फत कार्य करावे, यासाठी तुम्ही फक्त तयार आणि इच्छुक असले पाहिजे. तुम्ही स्वतःच्या बळावर हे करणार नाही; उलट देव तुमच्यामार्फत कार्य करील. पण तुम्ही त्याला तसे करू दिले, तरच तो कार्य करू शकेल.
हे प्रभू, तुझ्या दैवी दयेच्या अमर्याद देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. ही कृपा इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी तू मला बोलावले आहेस, याबद्दलही मी तुझे आभार मानतो. प्रत्येक बाबतीत तुला ‘हो’ म्हणायला आणि तू माझ्यावर सोपवलेली जबाबदारी मनापासून स्वीकारायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर. तुझ्या दैवी दयेची नितांत गरज असलेल्या या जगात ती उदारपणे वाटण्यासाठी मला आवश्यक ते शहाणपण आणि धैर्य दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 186: देवाने आरपार भेदलेला आत्मा
देवाने तुमचा आत्मा ‘आरपार भेदला’ आहे का? तो तुमचे संपूर्ण अस्तित्व ‘व्यापून टाकतो’ का? त्याच्या देवत्वात स्वतःला ‘विरघळू’ देता का आणि त्याच्या दयेला तुम्हाला ‘पूर्णपणे वेढू’ देता का? देवाशी असलेल्या आपल्या नात्याचे वर्णन करण्यासाठी आपण कितीतरी शब्द वापरू शकतो. देव कोण आहे आणि त्याच्याशी आपले नाते कसे असावे, हे समजावून सांगायला हे सारे शब्द मदत करतात. तरीही त्याच्याशी आपल्या एकरूपतेचे रहस्य कोणत्याही शब्दांत पूर्णपणे व्यक्त होऊ शकणार नाही. आपल्याला ‘एकरूपतेसाठी’, म्हणजेच ‘आपले रूपांतर घडवणाऱ्या ऐक्यासाठी’ बोलावले आहे. ही एकरूपता म्हणजे अथांग महासागरात पडलेल्या पाण्याच्या थेंबासारखी आहे. तो थेंब हळूहळू पण निश्चितपणे महासागराच्या अथांग गहिरेपणात विलीन होतो. देवाशी असलेल्या आपल्या नात्याचेही असेच आहे. त्याच्याशी इतक्या गाढ आणि सखोल ऐक्याचा अनुभव घेण्यासाठी आपल्याला बोलावले आहे की आत्म्याला येणारा तो अनुभव सांगायला शब्द कधीच पुरे पडणार नाहीत (पाहा दिनदर्शिका #983-984).
देवाशी तुमचे नाते कसे आहे? वरचे शब्द तुमच्या प्रार्थनामय जीवनाची आणि देवाशी असलेल्या तुमच्या आत्मीय नात्याची निदान थोडीशी तरी झलक देतात का? देव तुम्हाला आपल्या दयेच्या अथांग गहनतेत बोलावत आहे, याची जाणीव आणि अनुभूती तुम्हाला अंतःकरणात होते का? की देव तुम्हाला दूरचा वाटतो—ज्याच्याविषयी तुम्ही बोलता, ज्याची तुम्हाला जाणीव आहे, पण ज्याच्याशी ‘पवित्र एकरूपतेत’ तुम्ही जगत नाही? आपण वापरतो ते शब्द महत्त्वाचे आहेत, कारण ते अधिक खोल वास्तवाकडे बोट दाखवतात. देवाशी असलेल्या तुमच्या नात्याचे वर्णन तुम्ही कसे कराल, यावर चिंतन करा. आणि जेव्हा तुमच्या लक्षात येईल की त्यासाठी कोणतेही शब्द पुरेसे नाहीत, तेव्हा तुम्ही योग्य मार्गावर आहात.
हे परमपवित्र त्रैक्य, तुझ्या तेजाच्या प्रकाशाने माझे संपूर्ण अस्तित्व व्यापून जाऊ दे. मी सर्वस्वी तुझ्या अधीन होऊ दे, म्हणजे यापुढे मी माझे जीवन जगणार नाही, तर तू माझ्यात जगशील, मला पूर्णपणे व्यापून माझे रूपांतर करशील. दयेच्या अथांग महासागरात मिसळणाऱ्या त्या इवल्याशा पाण्याच्या थेंबासारखा मी होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 187: वादळानंतरचे इंद्रधनुष्य
सृष्टी स्वतः देवाचा गौरव कसा प्रकट करते आणि श्रद्धेविषयी आपल्याला कसे शिकवते, हे पाहणे खरोखरच मन वेधून घेते. इंद्रधनुष्याचेच उदाहरण घ्या. ते तेजस्वी, सुंदर, रंगीबेरंगी आणि विस्मयकारक असते. इंद्रधनुष्य पाहून सर्वांनाच आनंद होतो. पण पाऊस किंवा वादळ नसेल तर इंद्रधनुष्यही दिसणार नाही. जीवनाचेही असेच आहे. चांगल्या दिवसांनंतर वाईट दिवस येतील आणि वाईट दिवसांनंतर चांगले दिवस येतील. यापैकी काहीही घडले तरी आपल्याला आश्चर्य वाटू नये. आनंदाने भरलेल्या चांगल्या दिवशी आपण देवाचे आभार मानावेत आणि हे ‘इंद्रधनुष्य’ त्याची देणगी आहे, याची जाणीव ठेवावी. त्या आनंदाचा पुरेपूर आस्वाद घ्यावा, म्हणजे कठीण दिवसांत त्याची आठवण राहील. वाईट दिवस आला तरी आपण देवाचे आभार मानावेत. त्याच्यावर भरवसा ठेवून आपण धीराने वाट पाहिली, तर हाही दिवस निघून जाईल, ही जाणीव त्याने आपल्याला दिली आहे, याबद्दल त्याचे आभार मानावेत. जीवनात चढउतार असतात, पण देवाची दया शाश्वत आहे. ती आपल्याला सर्व संकटांतून पार नेईल, जेणेकरून वादळ ओसरल्यावर आपण आनंद करू शकू (पाहा दिनदर्शिका #992).
आज इंद्रधनुष्य आणि वादळ यांच्यातील फरकावर चिंतन करा. तेजस्वी रंगांनी उजळलेले इंद्रधनुष्य आकाशाच्या एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंत पसरले आहे, अशी कल्पना करा. ते इतके सुंदर आणि प्रेरणादायी असते की ते पाहून चेहऱ्यावर हसू फुलते आणि मन आनंदून जाते. आता त्याची तुलना त्याआधी आलेल्या वादळाशी करा. वादळ सुरू असताना नंतर दिसणाऱ्या इंद्रधनुष्याचा विचारही मनात आला नसता. त्या वेळी आसरा शोधणे हीच सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट असते. तुमच्या स्वतःच्या जीवनातही असेच काही घडते का, याचा विचार करा. दुःख होते किंवा एकामागून एक आव्हाने येतात, तेव्हा तुम्ही पळ काढून लपता का? प्रत्येक संघर्षानंतर इंद्रधनुष्य उमटते, याचीही स्वतःला आठवण करून द्या. देवाच्या दयेतून मिळणारे आशीर्वाद सतत मनात जिवंत ठेवा, म्हणजे जीवनातील आव्हानांना तोंड देताना ते तुम्हाला रोज आधार देतील.
हे प्रभू, माझी दृष्टी सदैव तुझ्यावर खिळलेली राहू दे. जीवनातल्या प्रत्येक वादळात माझी आशा आणि आनंद टिकून राहू दे. संकटांचा मारा होत आहे आणि त्यांच्या ओझ्याखाली मी दबून जात आहे, असे वाटेल तेव्हा मला आठवण करून दे की हेही निघून जाईल आणि तू माझ्या संघर्षांना व माझ्या जीवनाला पूर्ण आणि आनंदमय शेवटाकडे नेशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 188: प्रभू आपल्याकडून काय मागतो
प्रभूने तुम्हाला काही करायला सांगितले, तर तुमच्याकडे दुसरा पर्याय असतो का? “नाही” म्हणणे तुमच्या हातात आहे, तेवढ्याच अर्थाने तुमच्याकडे पर्याय आहे. पण असे म्हणणे पाप आहे. मात्र तुम्ही ख्रिस्ताचे अनुसरण करायचे ठरवले असेल आणि स्वर्ग हे तुमचे ध्येय असेल, तर प्रभू आपल्याला जे काही करायला सांगतो ते करणे आपल्यावर बंधनकारक आहे, असे म्हणणे योग्य ठरेल. तो आपल्याला जे करायला सांगतो, त्या प्रेमाच्या निश्चित आणि अढळ आज्ञा आहेत. तो आपल्या भूमिकेवरून ढळणार नाही. तो बदलणार नाही. आपण हट्टी असलो आणि त्याच्या अधीन व्हायला तयार नसलो, तरच हे स्वीकारणे कठीण जाते. पण वर वर्णन केल्याप्रमाणे त्याच्या इच्छेचे स्वरूप आपल्याला समजले, तर त्याच्या स्पष्ट आणि निःसंदिग्ध वाणीतून प्रेमाच्या आज्ञा ऐकताना आपल्याला अत्यानंद व्हायला हवा. त्याची इच्छा आणि त्याचा नियम यांत आपल्या जीवनातील प्रत्येक समस्येचे आणि प्रत्येक गरजेचे परिपूर्ण उत्तर आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे. प्रभू आपल्याकडून जे मागतो, ते आपण मान्य केलेच पाहिजे. त्याची एक मागणी अशी आहे की आपण सर्वांनी त्याच्या विपुल दयेत सहभागी व्हावे आणि ती इतरांपर्यंत पोहोचवावी (पाहा दैनंदिनी #998).
आपल्या प्रभूने आपल्याला त्याची दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्याची जी आज्ञा दिली आहे, तिच्यावर चिंतन करा. तो आपल्याला केवळ यासाठी आमंत्रण देत नाही; ही त्याची अढळ, अपरिवर्तनीय आणि परिपूर्ण इच्छा आहे. तो आपला निर्णय कधीही बदलणार नाही. तुमच्यासमोर एकच पर्याय आहे. आपल्या जीवनात प्रभूच्या इच्छेप्रमाणे वागण्याचे तुम्ही ठरवले असेल, तर त्याच्या दैवी दयेचे संदेशवाहक होण्यास तुम्ही तयार झाले पाहिजे. हे पाचारण स्वीकारण्यास तुम्ही तयार आहात का? “होय” म्हणण्यास तुम्ही तयार आहात का? आज या प्रश्नावर विचार करा आणि देवाची परिपूर्ण इच्छा अढळ आहे, हे लक्षात ठेवून निर्णय घ्या. आपल्या प्रभूला “होय” म्हणा; तुम्हाला त्याचा पश्चात्ताप होणार नाही.
हे प्रभू, तुझी इच्छा परिपूर्ण आहे आणि तीच माझ्या आत्म्याचा आनंद आहे. या जगात तुझ्या दैवी दयेचे साधन होण्यासाठी तू मला बोलावलेस आणि ते माझे कर्तव्यही केलेस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे पाचारण मी उत्साहाने, प्रेमाने आणि भक्तिभावाने स्वीकारावे. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर. तुझी सेवा करण्याचा इतका मोठा मान मला दिलास, याबद्दलही मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
तिसऱ्या वहीवरील चिंतने: 189-236
ई-पुस्तक & मऊ बांधणीच्या छापील पुस्तकाच्या स्वरूपातही उपलब्ध

अॅमेझॉन – बार्न्स अँड नोबल – गूगल प्ले – आयट्यून्स
