आता आपण चौथ्या वहीकडे वळूया. संत फॉस्टिनांनी या वहीत आपले चिंतन आणि येशूकडून मिळालेले प्रकटीकरण नोंदवले आहे. ही वही वाचायला सुरुवात करताना शांततेत देवाचा शोध घ्या. या प्रकरणाच्या सुरुवातीलाच संत फॉस्टिना सांगतात की त्या एका “अंधाऱ्या रात्री”तून जात होत्या (दैनंदिनी #1235). देव आपल्या जवळ आहे, हे त्यांना इंद्रियांना जाणवेल अशा रीतीने अनुभवता येत नव्हते. कल्पना करा की तुम्ही खजिन्याने भरलेल्या एका अंधाऱ्या खोलीत आहात आणि त्या खोलीतला सगळा खजिना तुमचाच आहे, असे कोणी तुम्हाला सांगते. तो खजिना तुम्हाला दिसत नाही, पण तुमच्या सभोवती काय आहे हे सांगणाऱ्या व्यक्तीवर तुमचा विश्वास आहे. अंधारामुळे तो खजिना डोळ्यांना दिसत नसला, तरी तो तिथे आहे या जाणिवेने तुमचे मन भरून जाते.
देवाच्या बाबतीतही असेच आहे. संत फॉस्टिना आपल्या प्रभूवर संपूर्ण अंतःकरणाने प्रेम करत होत्या; त्यांच्या हृदयाच्या प्रत्येक ठोक्यात ते प्रेम होते. प्रभू आपल्या जवळ आहे आणि आपल्यावर प्रेम करतो, हे त्यांना ठाऊक होते. पण हे त्यांना मानवी इंद्रियांद्वारे जाणवत नसावे, असे दिसते. अंधाराच्या या देणगीमुळे त्यांना देवाशी अधिक खोल आध्यात्मिक नाते जोडता आले.
हे प्रकरण वाचताना देवाशी असे खोल नाते जोडण्याचा प्रयत्न करा. देव जवळ आहे असे जाणवावे, एवढ्यापुरते थांबू नका; देवाशी खरोखर जवळीक साधण्यास स्वतःला मोकळे सोडा. तुम्हाला कधी शक्य वाटले नसेल इतक्या खोलवर तुमच्या अंतःकरणात प्रवेश करण्याची त्याची इच्छा आहे. अंधाराने वेढलेल्या या नात्यात जे नवे आहे, त्याचा मोकळ्या मनाने स्वीकार करा आणि प्रेमाच्या या नव्या पातळीवर प्रभूला त्याची दया तुमच्यापर्यंत पोहोचवू द्या.
चिंतन 237: श्रद्धेतील अंधार आपले प्रेम शुद्ध करतो
संत फॉस्टिनांसह अनेक महान संतांनी देवाशी असलेल्या आपल्या नात्यात एक आंतरिक अंधार अनुभवला. हा खरोखरच गूढ अनुभव आहे. आत्मा देवाच्या अधिकाधिक जवळ जातो, तेव्हा त्या वाटेवर त्याला अनेक प्रकारचे सांत्वन मिळते आणि प्रेमही जाणवते. पण आध्यात्मिक प्रवासात एक टप्पा असा येतो, जेव्हा देव स्वतःला लपवतो. त्या व्यक्तीने एखादे पाप केले म्हणून असे घडत नाही. उलट, भावनिक किंवा अगदी आध्यात्मिक सांत्वनाचाही आधार नसताना त्या व्यक्तीला स्वतः आधार देण्यासाठी देव तिच्या जीवनात अधिक खोलवर प्रवेश करतो. आत्मा अशा अंधारात बुडून जातो की तो अनुभव फार वेदनादायक ठरू शकतो. पण याच अंधारात, नव्या प्रकारच्या शांततेत आणि समर्पणात देवाला जाणून घेण्याचे आमंत्रण त्या व्यक्तीला मिळते. या नव्या पातळीवर देव आत्म्याशी जो संवाद साधतो, तो शब्दांच्या आणि मानवी अनुभवाच्या पलीकडचा असतो. आत्म्याला देवाची आणि त्याच्या दैवी इच्छेची जाण असते, पण देवाचा अनुभव येत नाही. कोणत्याही भावना किंवा आध्यात्मिक सांत्वन नसतानाही देवाची आणि त्याच्या इच्छेची निवड करण्याचे आमंत्रण आत्म्याला या अंधारातून मिळते (पाहा दैनंदिनी #1235).
तुमच्या प्रार्थनाजीवनात तुम्हाला अशा अंधाराचा अनुभव बहुधा आला नसेल. देवाशी इतक्या गाढ एकात्मतेपर्यंत फार थोडे लोक पोहोचतात; तरीही या टप्प्याची जाणीव असणे आणि महान संतांनी काय अनुभवले ते समजून घेणे चांगले आहे. ही पावित्र्याची वाट आहे हे समजले, तर देवाचे प्रेम जाणवावे ही इच्छा बाजूला ठेवून तुम्ही स्वतः देवाची आस धरू शकाल. देव ही एखादी भावना नाही; तो तीन दैवी व्यक्तींचे एकच त्रित्व आहे. तुम्हाला काहीही जाणवत असले तरी त्याच्यावर प्रेम करण्याचा प्रयत्न करा. मग त्याच्याशी तुमचे नाते तुम्ही कल्पनाही केली नसेल इतके गहिरे होईल.
हे प्रभू, तुझे माझ्यावरचे परिपूर्ण प्रेम कधी कधी मला समजत नाही. तू माझ्या जवळ आहेस असे जाणवते, तेव्हा त्या अनुभवाबद्दल माझे मन कृतज्ञतेने भरून येते. पण तुझी उपस्थिती जाणवत नाही तेव्हाही तुझ्यावर प्रेम करता यावे, अशी कृपा मला दे, ही माझी प्रार्थना. हे प्रिय प्रभू, माझी श्रद्धा शुद्ध कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 238: अंधाराच्या काळातील निष्ठा
संत फॉस्टिना आणि इतर अनेक महान संत एका विलक्षण आध्यात्मिक अंधारातून गेले. संत जॉन ऑफ द क्रॉस यांनी या अनुभवाचे वर्णन “आत्म्याची अंधारी रात्र” आणि “चैतन्याची अंधारी रात्र” असे केले आहे. आपल्या श्रद्धेच्या वाटचालीतही आपल्यापैकी प्रत्येकाला कोणत्या ना कोणत्या स्वरूपात असा काही “अंधार” अनुभवावा लागेल. परिपूर्णतेच्या वाटेवर आत्म्याचे जे असामान्य शुद्धीकरण होते, त्यातूनच आपला अंधार उद्भवेल असे नाही; तरीही आपला प्रतिसाद त्या संतांसारखाच असला पाहिजे. जीवनात आपण कोणत्याही परिस्थितीतून जात असलो, तरी संकटे आली की महान संतांच्या शब्दांत आपण म्हणावे, “तुझी इच्छा पूर्ण होवो!” आपल्या जीवनात कितीही संभ्रम असला किंवा काही अडथळे दिसत असले, तरी देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागणे, यातच पावित्र्य आहे (पाहा दैनंदिनी #1237).
‘तुझी इच्छा पूर्ण होवो!’ ही प्रार्थना तुम्ही किती दृढ निश्चयाने करता, यावर चिंतन करा. हे शब्द तुम्ही खरोखर मनापासून म्हणता का? तुमचे मन, इच्छाशक्ती आणि आत्मा यांचे सारे बळ एकवटून तुम्ही हे शब्द म्हणू शकता का? जीवनात इतर सर्व गोष्टींपेक्षा देवाच्या इच्छेला तुम्ही पहिले स्थान दिले आहे का? परीक्षेच्या काळात देवाची इच्छा मनापासून स्वीकारणे श्रद्धेच्या जीवनासाठी विशेष फलदायी ठरते. मोह उद्भवतात तेव्हा, विशेषतः निराशेला शरण जाण्याचा मोह होतो तेव्हा, देवाच्या परिपूर्ण इच्छेनुसार वागण्याचा तुमचा निश्चय पुन्हा दृढ करा. आज या पवित्र कृतीवर चिंतन करा. ते शब्द उच्चारा आणि जितक्या मनापासून म्हणता येतील तितक्या मनापासून म्हणा. ही प्रार्थना रोज करण्यापासून जीवनातील कोणत्याही गोष्टीने तुम्हाला कधीही रोखू नये.
हे प्रभू, जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझी इच्छा पूर्ण होवो! आज हीच माझी प्रार्थना आहे. पूर्ण विश्वासाने आणि संपूर्ण समर्पणाने मी ती तुला अर्पण करतो. सर्व गोष्टींपेक्षा मी तुलाच निवडतो आणि तुझी इच्छा माझी स्वतःची इच्छा मानतो. हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 239: दयेची मुद्रा
प्रत्येक थोर संत देवाच्या चांगुलपणाचे एखादे अंग आपल्या जीवनातून दाखवून देतो. काही जण ऐहिक संपत्तीपासून विलक्षण अलिप्त राहतात, काही जण अढळ निष्ठेने गरिबांची सेवा करतात, काही जण गाढ प्रार्थनेत जीवन घालवतात, काहींना गूढ प्रकटीकरणे लाभतात, तर काही जण श्रद्धेची गहनता उलगडून दाखवणारे अनेक ग्रंथ लिहितात. पण कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे देवाची दया प्रकट करण्यासाठी त्या सर्वांना पाचारण केलेले असते. देवाची दया तुमच्या हृदयावर उमटवलेल्या शिक्क्यासारखी असली पाहिजे. देवाने खास तुमच्यासाठी निवडलेल्या रीतीने त्याची दया तुमच्या जीवनातून झळकेल. देवाच्या दयेचा हा ‘शिक्का’ आगळावेगळा असेल; केवळ तुमच्याद्वारे दिलेली देणगी म्हणून तो झळकेल. तुमच्या जीवनातून आपले तेज प्रकट करण्यासाठी देवाने निवडलेल्या मार्गांचा मोकळ्या मनाने स्वीकार करा. तो शिक्का तेजस्वी होऊ द्या आणि सर्वांना दिसू द्या. मग देव तुमच्याद्वारे महान गोष्टी घडवून आणताना तुम्ही पाहाल (पाहा दैनंदिनी #1242).
तुझ्या हृदयावर देवाच्या दयेचा कायमचा आणि दिसून येणारा शिक्का उमटला आहे, यावर चिंतन कर. तुझ्या जीवनातून आपली दया कोणकोणत्या प्रकारे प्रकट व्हावी, अशी प्रभूची इच्छा आहे, हे तुला कसे जाणवते? स्वर्गातील त्याची दया तुझ्याद्वारे पृथ्वीवर कोणत्या ठोस मार्गांनी उतरावी? तुझ्या जीवनातून देवाची दया नेमकी कशी व्यक्त होऊ शकते, याचा शोध घे. ती दया प्रत्यक्ष कृतीतून दिसावी म्हणून स्वतःला वाहून घेतल्याने, आपल्या जगात तू प्रभूच्या हृदयाचे प्रभावी साधन होऊ शकशील.
हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. माझ्या जीवनातून तू तुझी दया प्रकट करावी, अशी माझी मनापासून इच्छा आहे. माझ्या जीवनातील सर्व चांगुलपणाचा स्रोत म्हणून मी तुलाच निवडतो आणि माझे हृदय तुझ्या हाती देतो, जेणेकरून तू त्यावर तुझ्या करुणेचा आणि प्रेमाचा शिक्का उमटवावा. हे प्रिय प्रभू, माझ्याद्वारे तुझे तेज प्रकट होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 240: जीवनात गोडवा की कडवटपणा?
तुमच्या जीवनात तुम्हाला काय अधिक आवडेल? इंद्रियांना रोज गोडवा जाणवावा की कडवटपणा? दुसऱ्या शब्दांत, दैनंदिन जीवनाच्या अनेक अंगांत तुम्हाला आनंद मिळावा असे वाटते, की रोजचे कर्तव्य पार पाडताना इंद्रियांना काहीसा कडवट अनुभव यावा असे वाटते? बहुतेक लोकांसाठी उत्तर सोपे आहे: ‘गोडवा’ कितीतरी चांगला. पण खरेच तसे आहे का? विशेष म्हणजे, जीवनात जाणवणारा गोडवा किंवा कडवटपणा आपल्याला पवित्र जीवनाकडे नेणारा विश्वासार्ह मार्गदर्शक नाही. कधीकधी पापसुद्धा आपल्याला ‘गोड’ वाटू शकते, तर पवित्र आचरण सुरुवातीला ‘कडू’ वाटू शकते. हे समजले तर देवाच्या इच्छेचा अधिक पूर्णपणे स्वीकार करण्यास आपल्याला मदत होईल. देवाची इच्छा आहे म्हणूनच ती शोधणे, हे आपले ध्येय असले पाहिजे. त्याच्या इच्छेचा स्वीकार केल्याने आनंद मिळो वा दुःख, यांपैकी कोणत्याही एका अनुभवाचा आपण आग्रह धरू नये. देवाच्या इच्छेनुसार मोठा त्याग करावा लागला आणि त्यामुळे इंद्रियांना वेदना जाणवल्या, तर तेही स्वीकारावे. त्याची इच्छा आपल्याला प्रेमाच्या देवाणघेवाणीकडे नेत असेल आणि त्यातून गोड आनंद मिळत असेल, तर तोही स्वीकारावा. अशी पूर्ण अलिप्तता साधणे कठीण असले, तरी त्यासाठी आपण प्रयत्न केले पाहिजेत. आपले लक्ष केवळ त्याच्या इच्छेवरच असले पाहिजे. त्याच्या इच्छेतच त्याच्या दयेची विपुलता आपल्याला अनुभवायला मिळते (पाहा दैनंदिनी #1245).
देवाची इच्छा आणि ती स्वीकारताना तुम्हाला वाटणारा आनंद किंवा मनात निर्माण होणारी नावड यांतील फरकावर चिंतन करा. देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी त्याग करावा लागतो, तेव्हा तो अनुभव काहीसा ‘कडू’ वाटेल. कडू अशा अर्थाने की तो तुमच्या इंद्रियांना सहन करायला कठीण जाऊ शकतो. याची काळजी करू नका. सर्व गोष्टींत देवाची इच्छा शोधा. शेवटी तुमच्या अंतःकरणातील आनंदापुढे इतर सारे क्षणिक अनुभव फिके पडतील. त्याची इच्छा त्याच्या विपुल दयेचे दार उघडते.
हे प्रभू, प्रत्येक बाबतीत तुझी परमपवित्र इच्छा काय आहे, हे जाणून घेण्याचा मी प्रयत्न करतो. तुझ्या इच्छेनुसार वागणे कितीही कठीण किंवा कितीही आनंददायी असले, तरी तुझीच इच्छा निवडण्यास मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, मला शुद्ध कर आणि माझ्या जीवनात एकच ध्येय ठेवण्यास मला मदत कर, जेणेकरून तू मला जे काही करण्यास बोलावतोस ते सर्व मी स्वीकारल्याने तुझी परिपूर्ण दया प्रकट होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 241: आपल्या विशिष्ट पापांवरील उपाय
तुम्ही आपल्या पापांवर मात कशी करता? प्रत्येक पाप वेगळे असते आणि त्याची पकड सुटण्यासाठी त्याला अनुरूप अशी प्रार्थना आणि त्याग आवश्यक असतो. देहवासनेतून, रागातून आणि गर्वातून घडणारी पापे हे तीन सामान्य प्रकार आहेत. यांपैकी प्रत्येक पापावर मात करता येते, पण त्यासाठी विशेष लक्ष द्यावे लागू शकते. देहवासनेतून घडणाऱ्या पापांशी तुमचा संघर्ष असेल, तर उपवास करून पाहा. शरीराला सुख देणारे विविध खाद्यपदार्थ किंवा पेये उपवासात वर्ज्य करा. रागातून घडणाऱ्या पापांवर उपाय म्हणून, ज्या व्यक्तीवर तुम्ही रागावलेले आहात, तिच्यासाठी एखादी चांगली कृती करा किंवा तिच्याशी प्रेमाने दोन शब्द बोला. त्या व्यक्तीसाठी प्रार्थना करा आणि क्रुसावर येशूने उच्चारलेले शब्द म्हणा: ‘हे पित्या, त्यांना क्षमा कर; ते काय करतात हे त्यांना कळत नाही.’ गर्वातून घडणाऱ्या पापांवर उपाय म्हणून, प्रार्थनेत नम्रपणे आपल्या प्रभूसमोर साष्टांग दंडवत घाला आणि त्याच्यासमोर स्वतःला रिकामे करा. ज्या पापांशी तुमचा संघर्ष आहे, त्यांच्यासाठी हे विशिष्ट उपाय अर्पण करण्याचा प्रयत्न करा; मग देवाची दया विपुल प्रमाणात तुमच्यावर ओतली जाईल (पाहा दैनंदिनी #1248).
कोणत्या विशिष्ट पापांशी तुमचा संघर्ष चालू आहे? दहा आज्ञांपैकी प्रत्येक आज्ञेचा सविस्तर विचार करून किंवा सात प्रमुख पापांच्या प्रकाशात तुम्ही नियमितपणे सखोल सदसद्विवेकपरीक्षण कराल याची काळजी घ्या. ज्या मुख्य पापांशी तुमचा संघर्ष आहे, विशेषतः जी पापे सवयीची झाली आहेत, ती ओळखल्यावर त्यांच्यावर आध्यात्मिक उपाय शोधा. पापांसाठी केलेले प्रायश्चित्त औषधासारखे असते. प्रत्येक आजारासाठी योग्य औषध लागते. देव तुमच्या आत्म्यासाठी ही “औषधे” कोणकोणत्या मार्गांनी दाखवून देतो, त्याकडे लक्ष द्या आणि ती घेण्यास कचरू नका. तुम्ही केलेल्या प्रत्येक प्रायश्चित्तामुळे तुमच्या जीवनात दयेचे दार नव्या रीतीने उघडेल आणि तिचा अधिक सखोल अनुभव तुम्हाला येईल.
हे प्रभू, माझ्या अनेक पापांमुळे मला आजार जडला आहे, हे मला ठाऊक आहे. माझ्यात दुर्बलता आहे आणि मला बरे होण्याची गरज आहे. माझी पापे ओळखण्यास आणि तुझ्या दयेच्या आधाराने त्यांना सामोरे जाण्यास मला मदत कर. त्यांच्यावर मात करण्याची साधने मला दे, जेणेकरून मला तुझ्या अधिक जवळ येता येईल. हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. जे काही मला तुझ्यापासून दूर ठेवते, त्या सर्वांपासून मला मुक्त कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 242: आगळ्या रीतीने झळकणारे खरे सौंदर्य
‘सौंदर्य पाहणाऱ्याच्या नजरेत असते,’ असे म्हटले जाते. म्हणजेच, सौंदर्य कशाला म्हणायचे हे प्रत्येकाच्या वैयक्तिक आवडीनिवडीवर अवलंबून असते, असे काही जण म्हणतात. वरवर पाहता यात काही तथ्य असले, तरी अधिक खोलवर विचार केला तर खरे सौंदर्य देवाकडून येते आणि ते सर्वार्थाने वस्तुनिष्ठ असते. ते आपल्या वैयक्तिक आवडीवर नव्हे, तर देवावर अवलंबून असते. एखाद्या वस्तूत किंवा व्यक्तीत देवाचे आणि त्याच्या दयेचे प्रतिबिंब जितके अधिक दिसते, तितकी ती अधिक सुंदर असते. आपल्या आत्म्यांच्या बाबतीत हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. इतरांनी आपल्याला ‘सुंदर’ समजावे, असे आपल्या सर्वांनाच वाटते. पण हे केवळ पवित्र जीवन जगल्यानेच शक्य आहे, हेही आपण समजून घेतले पाहिजे. आणि आश्चर्याची गोष्ट अशी की प्रत्येक व्यक्तीचे सौंदर्य निराळे असते. स्वर्गात आपण सगळे सारखे नसू; उलट, प्रत्येक व्यक्तीच्या अस्सल वेगळेपणातून देवाचे तेज अशा खास रीतीने झळकेल, जी केवळ त्या व्यक्तीलाच लाभलेली असेल. देवाचे सौंदर्य आणि वैभव आपल्या जीवनातून झळकू द्या, म्हणजे तुम्ही त्याच्या गौरवाचे साधन व्हाल (पाहा दैनंदिनी #1251).
आपण सुंदर असावे, असे तुम्हाला वाटते का? कदाचित पुरुषांपेक्षा स्त्रियांना या प्रश्नाचे उत्तर देणे सोपे जाईल, कारण ‘सुंदर’ हा शब्द स्त्रियांच्या बाबतीत अधिक वापरला जातो. पण या प्रश्नावर चिंतन करा. चिंतन करताना सौंदर्याकडे एका वेगळ्या दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न करा. अगदी खोलवर विचार केला तर सौंदर्य म्हणजे केवळ नैसर्गिक शारीरिक आकर्षण नव्हे. खरे सौंदर्य म्हणजे देवाच्या गौरवात सहभागी होणे आणि जसा प्रकाश लोलकातून झळकतो, तसा तो गौरव आपल्या आत्म्यातून झळकू देणे. देवाचे तेज तुमच्यातून झळकू द्या, जेणेकरून त्याचे सौंदर्य इतरांना त्याच्या दयेने अनोख्या आणि सखोल रीतीने आशीर्वादित करील.
हे प्रभू, तूच माझ्या आत्म्याचा गौरव आणि वैभव आहेस. तुझे सौंदर्य विस्मयकारक आहे आणि सर्व प्रकारे तेजस्वी आहे. ये, माझ्यात वास कर आणि माझ्यातून झळक, जेणेकरून माझे जीवन बदलून टाकणारे तुझे सौंदर्य इतरांना माझ्या जीवनात दिसेल. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या गौरवाचे साधन म्हणून मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 243: ज्यांच्यावर येशू प्रेम करतो त्यांना त्याची खास देणगी
तुमचे ज्या व्यक्तीवर प्रेम आहे, तिच्याशी तुम्ही कसे वागाल? आपल्या कुटुंबातील व्यक्तींना किंवा अगदी जवळच्या मित्रांना जे उत्तम आहे ते मिळावे आणि त्यांना आनंद लाभावा, अशी आपली सहसा इच्छा असते. देवाचीही आपल्यापैकी प्रत्येकासाठी हीच इच्छा आहे. पण आपल्या आनंदाचा खरा स्रोत कोणता आहे आणि आपल्यासाठी काय सर्वोत्तम आहे, याविषयी देवाची दृष्टी आपल्याला आश्चर्यचकित करू शकते. शिवाय, प्रत्येक आत्म्यावर देवाचे प्रेम परिपूर्ण असले, तरी जे त्याच्या जवळ येतात त्यांच्यासाठी ते प्रेम अधिक गहिरे होते, असे म्हणणेही योग्य आहे. त्याचे प्रेम बदलते असे नाही; तर ते प्रेम अधिक खोलवर स्वीकारले जाते आणि अनुभवले जाते. असे घडते तेव्हा देव आपले प्रेम अतिशय गहन रीतीने प्रकट करू शकतो. एखादा आत्मा देवाचे प्रेम अगदी अंतःकरणाच्या तळाशी स्वीकारतो, तेव्हा ते प्रेम अनेकदा त्या आत्म्याला दुःख सोसण्यास बोलावते. याचे तुम्हाला आश्चर्य वाटत असेल, तर पित्याच्या येशूवरील परिपूर्ण प्रेमाचा विचार करा. पुत्रावर परिपूर्ण प्रेम करणाऱ्या पित्याने त्याला क्रूस स्वीकारण्यास बोलावले. पण त्याच क्रूसावर येशूच्या मानवी आत्म्याला पित्याचे प्रेम सर्वांत गहन रीतीने प्रकट करता आले. हे रहस्य समजणे कठीण आहे; म्हणून ते लगेच उमगले नाही तरी काळजी करू नका. एवढेच लक्षात ठेवा की ज्यांना देवाने स्वतःशी गाढ जवळिकीच्या नात्यात आणले आहे, त्यांच्या जीवनात अनेकदा मोठे आध्यात्मिक दुःख येऊ देतो (पाहा दैनंदिनी #1253).
आपल्या पुत्राला क्रुसाकडे बोलावणाऱ्या पित्याच्या परिपूर्ण प्रेमाचे चिंतन करा. या विचारात काही वेळ घालवा आणि त्याचा गूढ अर्थ समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. पित्याने प्रेमापोटी पुत्राला हे बलिदान देण्यासाठी कसे बोलावले, हे तुम्हाला समजले, तर देव तुम्हाला त्यागमय जीवन जगण्यासाठी बोलावतो, यामागचे त्याचे तुमच्यावरील परिपूर्ण प्रेमही तुम्हाला उमगू लागेल. देवाच्या प्रेमामुळे तुमचे जीवन ‘सोपे’ होईल, असे समजू नका. त्याचे प्रेम तुमचे जीवन गौरवशाली करील, पण बहुधा दुःखातूनच.
हे पित्या, तुझा पुत्र येशू याच्या दुःखसहनाचे रहस्य माझ्या आकलनापलीकडे आहे. तुझी गूढ इच्छा मला अधिक पूर्णपणे समजू दे आणि या जीवनातील दुःख हे अनेकदा तुझ्या प्रेमाचे चिन्ह असते, हे मला जाणू दे. हे प्रिय प्रभू, प्रत्येक परिस्थितीत माझी नजर क्रूसावर खिळलेली राहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 244: जगाच्या अंतापर्यंत कार्य करणे
देवाच्या कार्याचा प्रसार करण्यासाठी तुम्ही रात्रंदिवस परिश्रम घेत असाल, तर ते चांगले आहे. देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आणि त्याच्या दैवी दयेचा प्रसार करण्यासाठी तुम्ही दाखवलेल्या निष्ठेला चांगले फळ येईल. पण जगाच्या अंतापर्यंत आपल्या माध्यमातून देव त्याच्या दयेचा प्रसार करू शकतो, हेही आपण लक्षात घेतले पाहिजे. कसे? हे फक्त देवालाच ठाऊक आहे. पण या हेतूसाठी तुम्हाला साधन बनवण्याची त्याची इच्छा आहे. संत फॉस्टिनासारख्या काही व्यक्तींच्या माध्यमातून देवाने दैवी दयेच्या भक्तीला चालना दिली. येशू पुन्हा येईपर्यंत ती भक्ती चालू राहील. इतरांना, कदाचित आपल्यापैकी बहुतेकांना, दयेच्या अखंड कार्यात निरनिराळ्या मार्गांनी हातभार लावण्याचे आवाहन आहे. उदाहरणार्थ, प्रेमापोटी केलेल्या एका कृतीने दुसऱ्या व्यक्तीच्या जीवनात असे काही चांगले घडू शकते की तिच्यात बदल होईल आणि त्या बदलातून दयेचे चिरंतन कार्य सुरू होईल. किंवा ज्यांच्यावर विशेष जबाबदारी सोपवली आहे अशा व्यक्तींसाठी तुम्ही करता त्या प्रार्थनेचा विचार करा—उदाहरणार्थ, पोप, बिशप किंवा धर्मगुरूंसाठी केलेली प्रार्थना. किंवा हे लक्षात घ्या की इथे आणि आत्ता तुम्ही प्राप्त केलेले पावित्र्य स्वर्गात अधिक तेजाने झळकेल आणि त्यामुळे तुम्हाला सर्वकाळ चर्चसाठी मध्यस्थी करता येईल. देवाच्या दयेचा प्रसार करण्याचे काम आत्ताच तत्परतेने करा, पण हे कार्य अनंतकाळ चालू राहिले पाहिजे, याचेही भान ठेवा. हेच ध्येय डोळ्यांसमोर ठेवा, म्हणजे देव तुमच्या आजच्या परिश्रमांचा उपयोग काळाच्या ओघात अशा रीतीने करील, ज्याची तुम्ही कल्पनाही करू शकणार नाही (पाहा दैनंदिनी #1256).
देवाने तुमच्यावर सोपवलेल्या कार्याचा विचार करता, त्या कार्याचे परिणाम अनंतकाळ टिकू शकतात, असे तुम्हाला वाटते का? सर्व काळांत ख्रिस्तसभेला बळ देण्यासाठी देव ज्या साखळीचा उपयोग करू इच्छितो, तिच्यातील ‘एक दुवा’ म्हणून तुम्ही स्वतःकडे पाहता का? हे ध्येय मनापासून स्वीकारा आणि तुम्ही स्वतः कल्पनाही करू शकणार नाही अशा रीतीने प्रभूला तुमचा उपयोग करू द्या.
हे प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे. आता आणि अनंतकाळ तुझ्या दयेचा प्रसार व्हावा म्हणून मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर. या जगात तुझ्या दयेचे साधन होण्यासाठी मी स्वतःला स्वेच्छेने अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 245: कठोर कारवाई पुढे ढकलली
येशूला इथे आणि आत्ताच आपला न्याय अमलात आणण्याचा पूर्ण अधिकार आहे, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. आपल्या पापांमुळे आपल्याशी कठोरपणे वागण्याचा आणि आपल्यावर शाश्वत न्यायनिवाडा करण्याचा त्याला पूर्ण अधिकार आहे. त्याच्या दयेमुळे या सत्याचा अनेकदा विसर पडतो. पण आपण ही वस्तुस्थिती कधीही विसरू नये. हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे, कारण जगाचा तात्काळ आणि अपरिवर्तनीय न्यायनिवाडा करण्याचा देवाला पूर्ण अधिकार आहे हे समजल्याशिवाय, तो स्वतःला आवर घालतो ही त्याच्या अमाप दयेची कृती आहे, हे आपल्याला कधीच समजणार नाही. देवाने विशेषतः देवमातेवर ही जबाबदारी सोपवली आहे की तिने त्याच्या दयेसाठी प्रार्थना करावी आणि आपल्या पुत्राचा कोप आवरला जावा म्हणून आपल्या वतीने विनवणी करावी. आपल्यासाठी मध्यस्थी करण्याची ही जबाबदारी देवाने तिला दिली आहे, आणि तो तिच्या प्रार्थना ऐकतो. जगाला दया लाभावी म्हणून प्रार्थना करण्यास तो आपल्यापैकी प्रत्येकालाही बोलावतो. आपल्या प्रार्थना देवमातेच्या प्रार्थनांइतक्या सामर्थ्यशाली नसल्या, तरी त्या आपण तिच्या निष्कलंक हृदयात ठेवल्या तर त्यांनाही तेवढे सामर्थ्य येऊ शकते. आपल्या धन्य मातेकडे आपल्या प्रार्थना सोपवल्याने त्यांचे सामर्थ्य वाढते आणि त्या अगाध कृपेचे साधन बनतात; त्यामुळे देवाचा न्याय करणारा हात आवरला जातो (पाहा दैनंदिनी #1261).
तुमचा तात्काळ आणि कठोर न्यायनिवाडा करण्याचा अधिकार देवाला आहे, हे तुम्हाला समजते का? याचा विचार करणे सुखावह नसेल, पण हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. आज या सत्यावर मनन करा. ते खरे आहे असा विश्वास ठेवा आणि देव आपल्या दयेमुळे न्यायनिवाडा रोखून धरतो, हे जाणून घ्या. आज आपल्या धन्य मातेला तुमच्यासाठी प्रार्थना करण्याची विनंती करा आणि तुमच्याही प्रार्थना तिच्याकडे सोपवा. तिच्या मध्यस्थीने अर्पण केलेल्या तुमच्या प्रार्थनांमुळे देवाचा न्याय रोखला जातो आणि आपल्या काळात त्याची दया आपल्याला लाभेल.
हे प्रिय माते, आज मी माझ्या सर्व प्रार्थना, कार्ये आणि त्याग तुला अर्पण करतो, जेणेकरून तू ते आपल्या पुत्राला अर्पण करावेस. तुझ्या पुत्राची दया विपुलपणे ओतली जात असताना त्याचा न्याय रोखला जावा, म्हणून माझ्यासाठी आणि तुझ्या सर्व लेकरांसाठी प्रार्थना कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 246: पवित्र कम्युनियन घेतल्यानंतर
पवित्र कम्युनियन घेतल्यानंतर तुम्ही काय करता? मन इकडेतिकडे भटकत असताना आणि आजूबाजूच्या लोकांकडे लक्ष जात असताना तुम्ही आपल्या बाकावर परतता आणि आपल्या प्रभूशी खरी आध्यात्मिक भेट घेण्याची संधी गमावता का? की तो क्षण तुम्ही खऱ्या प्रार्थनेचा आणि देवाशी एकरूप होण्याचा क्षण होऊ देता? पहिली गोष्ट तुमच्या बाबतीत खरी असेल, तर स्वतःशी आणि देवाशी प्रामाणिक राहा. या जाणिवेचा उपयोग करून ही परमपवित्र देणगी तुम्ही कशी स्वीकारता, याचा पुन्हा विचार करा! पवित्र कम्युनियननंतरचा क्षण अनमोल आहे. त्या क्षणी प्रत्येक आत्म्याला आमंत्रण असते: ज्याला आपण नुकतेच ग्रहण केले, त्याने आपल्यालाही पूर्णपणे सामावून घ्यावे. दुसऱ्या शब्दांत, पवित्र कम्युनियन घेणे ही केवळ आपण शरीराने केलेली कृती नाही; त्या क्षणी देवानेही आपल्यामध्ये कार्य केले पाहिजे. आपण आपल्या प्रभूला केवळ ग्रहण करून थांबू नये, तर त्याने आपल्याला त्याच्या दयेत पूर्णपणे सामावून घ्यावे, अशीही आपली तयारी असली पाहिजे. ही अमोल देणगी स्वीकारल्यानंतरच्या क्षणांपेक्षा यासाठी अधिक योग्य वेळ नाही. आपले संपूर्ण जीवन देवाला अर्पण केल्याने हे घडते. ‘समर्पण’ म्हणजे अर्पण, आणि पवित्र कम्युनियन स्वीकारण्याचा क्षण हा आपल्या दैवी प्रभूला स्वतःचे पूर्णपणे अर्पण करण्याचा क्षण झाला पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #1264).
तुम्ही शेवटच्या वेळी पवित्र परमप्रसाद ग्रहण केला, त्या क्षणाचे चिंतन करा. तो अनुभव कसा होता? त्या वेळी तुम्ही जे करत होतात त्याकडे तुमचे पूर्ण लक्ष होते का? तुम्ही स्वतःला प्रेमार्पण म्हणून आपल्या प्रभूला अर्पण केले का? त्यागभावनेने तुम्ही स्वतःला आपल्या प्रभूच्या हाती सोपवले का? आपल्या प्रभूच्या दयामय प्रेमाने तुम्हाला पूर्णपणे व्यापून टाकावे, यासाठी तुम्ही त्याला वाव दिला का? या प्रश्नांवर मनन करा आणि अशा अंतःकरणपूर्वक समर्पणाचा निश्चय करा. असे केल्यास, पवित्र परमप्रसाद ग्रहण करणे ही तुमच्या जीवनातील दयेची सर्वांत महान कृती ठरेल.
हे माझ्या प्रभू, माझ्या देवा, मी स्वतःला पूर्णपणे तुझ्या स्वाधीन करतो आणि तुला शरण येतो. हे प्रिय प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे. काहीही राखून न ठेवता, प्रेमाने मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 247: गरजू व्यक्तींमुळे लाभणारा आशीर्वाद
तुमच्या कुटुंबातील एखादी व्यक्ती गंभीर आजारी असेल, तुरुंगात असेल किंवा तिला कोणत्याही प्रकारच्या मदतीची तीव्र गरज असेल, तर ती परिस्थिती तुम्हाला ओझे वाटेल की आशीर्वाद? याचा विचार करा. विशेष गरजा असलेल्या व्यक्तींमुळे तुमचे जीवन अधिक कठीण होते का? या प्रश्नाचा केवळ व्यवहाराच्या दृष्टीने विचार केला, तर उत्तर ‘होय’ असे असू शकते. पण आध्यात्मिक दृष्टीने पाहिले, तर आपल्या विशिष्ट गरजांमुळे आपल्यावर ‘ओझे’ टाकणाऱ्या व्यक्ती आपल्याला पवित्रतेत खूप पुढे जाण्याची संधी देतात. कारण विशेष गरजा असलेल्या व्यक्ती आपल्याला प्रेमाने आणि करुणेने प्रतिसाद देण्यास आणि दयाभावाने त्यांची सेवा करण्यास प्रवृत्त करतात. आपण त्यांना ओझे समजलो, तर कृपा लाभण्याची एक विलक्षण संधी गमावतो. आपल्याला त्याची दया कृतीतून दाखवता यावी म्हणून देव अनेकदा इतरांना दुःख सोसू देतो आणि त्यांच्यामुळे आपल्यावर हे पवित्र ओझे येऊ देतो. अशा व्यक्तींना शोधा आणि येशूच्या हृदयातील प्रेम, काळजी आणि दया त्यांच्यापर्यंत पोहोचवा (पाहा दैनंदिनी #1268).
देवाने तुमच्या जीवनात कोणाला आणले आहे? अधिक नेमकेपणाने सांगायचे तर, एखाद्या विशिष्ट दुःखामुळे, आजारामुळे, दुर्बलतेमुळे किंवा अडचणीमुळे कोणाला तुमच्याकडून अधिक काळजीची गरज आहे? ती व्यक्ती एखादे आजारी मूल, नैराश्याने ग्रस्त असलेला जोडीदार, वृद्ध आई किंवा वडील, उघडपणे पाप करणारी एखादी व्यक्ती किंवा मदतीची गरज असलेला एखादा मित्र असू शकते. तुमच्या मनात जी व्यक्ती येईल, तिच्याकडे आणि तिच्या गरजांकडे असे पाहण्याचा प्रयत्न करा: तिच्याद्वारे आपला प्रभू तुम्हाला त्याचे प्रेम आणि दया प्रकट करण्यासाठी कृपापूर्वक आमंत्रण देत आहे. ती व्यक्ती तुमच्यासाठी किती मोठा आशीर्वाद आहे, याची तुम्हाला पूर्ण जाणीवही होणार नाही. तिच्या गरजांना प्रतिसाद देताना ख्रिस्ताच्या हृदयातील करुणा आणि काळजी तुमच्याद्वारे व्यक्त होऊ द्या.
हे प्रभू, मला तुझ्यासारखे हृदय दे. तुझे दयेने आणि करुणेने परिपूर्ण असे हृदय मला दे, म्हणजे इतरांबद्दलचे तुझे परिपूर्ण प्रेम मला कृतीतून दाखवता येईल. प्रत्येक व्यक्तीकडे एक देणगी म्हणून पाहण्यास आणि तिची अमर्याद प्रतिष्ठा ओळखण्यास मला मदत कर. सर्वांवर प्रेम करण्याचा प्रयत्न करताना, या निःस्वार्थ कृतीतून मला लाभणाऱ्या आशीर्वादांबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 248: अमर्याद साधनसंपत्ती
कल्पना करा की अगदी थोड्या प्राणवायूपासून अमर्याद ऊर्जा निर्माण करणारे यंत्र तुम्ही बनवले आणि अशा रीतीने तुम्हाला नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा अक्षय स्रोत सापडला. तुम्ही बनवलेले यंत्र फक्त सुरू करायचे, की त्यातून अखंड ऊर्जा निर्माण होत राहील. केवढा विलक्षण शोध ठरेल तो! पण आध्यात्मिक जीवनात असे काही खरोखरच आहे. हे यंत्र ज्या ‘प्राणवायूवर’ चालते, तो म्हणजे आपले दुःख आणि पाप. आणि ‘ऊर्जा निर्माण करणारे यंत्र’ म्हणजे येशूचे हृदय. त्यातून निर्माण होणारी ‘ऊर्जा’ म्हणजे देवाची अक्षय दया. हे आपल्याला खरोखर समजले, तर या अलौकिक देणगीचा अमर्याद वर्षाव आपल्या जगावर होईल. आपण आपल्या जीवनातील दुःख देवाला अर्पण करतो तेव्हा तो त्याचे रूपांतर करतो, हे आपण जाणले पाहिजे. खरे तर, ही त्याची उत्कट इच्छा आहे. तुमचे जीवन त्याच्या दयेने भरून जावे आणि तुमच्याद्वारे सारे जगही त्या दयेने भरून जावे, म्हणून तुमच्या दुःखाचे आपल्या दयेत रूपांतर करण्याची त्याच्या हृदयाला ओढ आहे. तुमचे दुःख आणि पाप देवाला अर्पण करा आणि त्याला त्यांचे अखंड रूपांतर करू द्या (पाहा: दैनंदिनी #1273).
तुमच्या स्वतःच्या दुःखाकडे आणि पापाकडे तुम्ही कसे पाहता? तुम्ही ते लपवता, त्यावर पांघरूण घालता, त्याकडे दुर्लक्ष करता आणि ते जणू अस्तित्वातच नाही असे भासवता का? आपल्या जीवनात पाप नाही, दुःख नाही, असा आभास निर्माण करत तुम्ही जगता का? काही जण असे करतात, तर काही जण दुसरे टोक गाठतात. ते सतत स्वतःची कीव करत राहतात आणि जणू आपले दुःख ही मिरवण्याची गोष्ट आहे, अशा रीतीने ते सर्वांना दाखवतात. यातली कोणतीही वृत्ती उपयोगी नाही. तुमचे पाप आणि सारे दुःख येशूच्या हृदयाकडे सोपवणे, हाच एक उपयोगी मार्ग आहे. हे तुम्हाला शक्य आहे. त्यासाठी फक्त तसा निर्णय घ्यायचा आहे. आजच तो घ्या. स्वतःला अशा रीतीने पूर्णपणे समर्पित करायला सुरुवात करा. मग सर्व गोष्टींचे दयेत रूपांतर करण्याचे चमत्कारिक सामर्थ्य येशूच्या हृदयात आहे, याचा तुम्हाला अनुभव येईल.
हे येशूच्या हृदया, माझे दुःख आणि वेदना घेऊन मी तुझ्याकडे धाव घेतो. हे प्रिय प्रभू, माझे पाप मी तुझ्या हाती सोपवतो. त्याचे तुझ्या दयेत रूपांतर कर, म्हणजे ही देणगी अक्षय कृपेचा स्रोत होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 249: दुःखाचे फळ
मोठे दुःख सोसल्यानंतरच अशा दुःखातून कोणती चांगली फळे मिळू शकतात, हे माणसाला समजू लागते. मुळात दुःख हे आपल्या पतित मानवी अवस्थेचा परिणाम आहे. पण येशूने आपली मानवी अवस्था धारण केली, सर्व दुःख स्वीकारले आणि त्याचा उद्धार केला. म्हणून आता आपण आपले दुःख स्वेच्छेने स्वीकारून ते येशूच्या दुःखाशी जोडतो, तेव्हा त्याला मोठे सामर्थ्य प्राप्त होते. दुःखातून मिळू शकणारे एक चांगले फळ म्हणजे आध्यात्मिक ज्ञान. जेव्हा आपण ख्रिस्तामध्ये आपले दुःख स्वीकारतो आणि त्याच्या स्वतःच्या बलिदानाशी एकरूप करून ते त्याला बलिदान म्हणून अर्पण करतो, तेव्हा आपल्याला जीवन अधिक स्पष्टपणे दिसू लागते आणि जीवनातील गोष्टींकडे योग्य दृष्टीने पाहता येते. एवढेच नव्हे, तर आपल्याला भेटणाऱ्या इतर व्यक्तींच्या आत्म्यांची स्थिती जाणण्याची आध्यात्मिक देणगीही आपल्याला मिळू शकते. इतरांच्या आत्म्यांना जाणण्याच्या या देणगीमुळे त्यांच्या गरजा आपल्याला दिसतील आणि त्यांना ज्या रीतीने देवाच्या दयेची गरज आहे, त्याच रीतीने ती त्यांच्यापर्यंत पोहोचवता येईल. तुमच्या दुःखातून तुमच्यात परिवर्तन घडू देण्यास भिऊ नका. देव तुम्हाला देऊ इच्छित असलेल्या इतर अनेक देणग्यांबरोबरच ज्ञानाची ही देणगीही तुमच्या दुःखातून तुम्हाला मिळू द्या (पाहा: दैनंदिनी #1277).
तुम्ही स्वतःच्या दुःखाला कसे सामोरे जाता, यावर चिंतन करा. तुम्हाला जाणवणारी किरकोळ अस्वस्थता असो किंवा अंतःकरणातील तीव्र वेदना असो, जीवनातील प्रत्येक अनुभवाचा उद्धार होऊ शकतो आणि त्याचे असे रूपांतर होऊ शकते की त्यातून आपणही बदलतो. यावर तुमचा विश्वास असेल, तर तुम्हाला जाणवणारा प्रत्येक त्रास आणि तुम्ही सोसत असलेले प्रत्येक दुःख जाणीवपूर्वक स्वीकारण्याचा प्रयत्न करा, जेणेकरून ते तुम्हाला देवाला बलिदान म्हणून अर्पण करता येईल. ते त्याला अर्पण करा आणि या स्वेच्छेने केलेल्या स्वीकारातून तुमचे अंतःकरण शुद्ध होऊ द्या, म्हणजे तुमच्या जीवनात भरपूर चांगली फळे येतील.
प्रभू, कितीतरी वेळा मी माझ्या दुःखापासून पळ काढतो आणि ते स्वेच्छेने स्वीकारल्याने माझ्या जीवनात उद्धाराचे फळ मिळू शकते, हे नाकारतो. माझ्या वाट्याला येणाऱ्या वधस्तंभांना ‘हो’ म्हणण्याचे आणि त्यांतून माझ्या जीवनात जी आध्यात्मिक फळे येऊ शकतात ती स्वीकारण्याचे धैर्य मला दे. हे प्रिय प्रभू, मी सर्व काही तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 250: जमिनीवर पालथे पडून प्रार्थना करणे
प्रार्थना करताना तुम्ही आपल्या प्रभूकडे कसे जाता? आपला संपूर्ण दिवस प्रेमभावाने त्याला अर्पण करणे आणि जिवलग मित्राशी बोलावे तसे दिवसभर त्याच्याशी बोलणे, हे नक्कीच चांगले आहे. पण काही प्रसंगी आपली प्रार्थना उत्कट असली पाहिजे आणि ती उत्कटतेने व्यक्तही झाली पाहिजे. याचा एक मार्ग म्हणजे आपल्या प्रभूसमोर अक्षरशः साष्टांग दंडवत घालणे. आपल्या खोलीच्या शांततेत किंवा रिकाम्या चर्चमध्ये अशी प्रार्थना करण्याची संधी शोधा. ही ‘उत्कटता’ म्हणजे आपल्या प्रभूला पूर्णपणे शरण जाणे. ही प्रार्थना बराच वेळ चालू राहावी आणि तिच्यात आपण स्वतःला पूर्णपणे रिकामे करावे. अशी प्रार्थना ही प्रेमाची सुंदर कृती आहे आणि देवाला जशी आराधना अर्पण करणे योग्य आहे, तशी आराधना करण्याचा हा एक मार्ग आहे. आपण त्याची परिपूर्ण आराधना कधीच करू शकणार नाही. तरीही, शक्य तितक्या पूर्णपणे त्याची आराधना करण्याचा आपला प्रयत्न त्याला प्रसन्न करतो आणि दयेने ओसंडून वाहणाऱ्या आपल्या हृदयाजवळ तो आपल्याला आणतो (पाहा दैनंदिनी #1279).
आपल्या प्रभूसमोर साष्टांग दंडवत घालून तुम्ही कधी प्रार्थना केली आहे का? केली असेल, तर ती करत राहा. दररोज अशी प्रार्थना करण्याची संधी शोधा. केली नसेल, तर सुरुवात करण्याची ही चांगली वेळ आहे. काय बोलावे याची काळजी करू नका; सुरुवातीला अवघडल्यासारखे वाटले तरी त्याचीही काळजी करू नका. फक्त गुडघे टेका, जमिनीपर्यंत वाका आणि आपल्या प्रभूवरील प्रेम व्यक्त करा. तसेच थांबा आणि स्वतःला पूर्णपणे त्याच्या स्वाधीन करण्याचा प्रयत्न करा. प्रभू तुमची आराधना स्वीकारेल आणि दयेने भरलेल्या आपल्या पवित्र हृदयाच्या अधिक जवळ तुम्हाला आणेल.
हे प्रभू, मी तुझ्यासमोर साष्टांग दंडवत घालतो आणि तुझ्या गौरवासाठी माझे संपूर्ण जीवन निःस्वार्थ अर्पण म्हणून तुला देतो. हे प्रिय प्रभू, मी माझे सर्वस्व तुला देतो; स्वतःसाठी काहीही राखून ठेवू नये, अशी मी प्रार्थना करतो. तूच माझा देव, तूच माझे सर्वस्व. माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि मी माझे जीवन तुझ्या स्वाधीन करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 251: तुमच्या हृदयातील निवासस्थान
तुमच्याकडे यावे आणि तुमच्या हृदयात वस्ती करावी, अशी प्रभूची इच्छा आहे. पण तो तुमच्याकडे येतो तेव्हा त्याला काय आढळते? तुमचे हृदय कोणत्या अवस्थेत आहे? काहींची हृदये सुगंधी गुलाबांच्या बागेसारखी असतात. तिथे प्रकाश, सौंदर्य, वैभव आणि तेज असते. ते शांत विसाव्याचे ठिकाण असते; आपल्या प्रभूच्या उपस्थितीने ते पवित्र झालेले असते. इतरांची हृदये मात्र तुरुंगातल्या अंधाऱ्या कोठडीसारखी असतात—थंड, एकाकी आणि उदास. ही माणसे पापाच्या चक्रात अडकलेली असतात आणि प्रभूला आत येऊ देण्यात ती वारंवार कमी पडतात. पण तुमचे हृदय कोणत्याही अवस्थेत असले, तरी प्रभू त्यात प्रवेश करण्याचे ठरवतो. ते सुगंधी गुलाबांचे मळे असो किंवा अंधाराने आणि एकाकीपणाने भरलेली तुरुंगाची कोठडी असो, प्रभूला आत यायचे आहे (पाहा दैनंदिनी #1280).
तुमच्या हृदयाच्या अंतरंगाचे चिंतन करा. ते निवासस्थान कसे दिसते? प्रामाणिकपणे आपल्या प्रभूसमोर ही लपलेली जागा उघड करा. तुमचे हृदय थंड, अंधारे, एकाकी आणि उदास अशा एखाद्या बंद कोठडीसारखे असेल, तर हे लक्षात घ्या: देवाची दया स्वीकारण्याचे आमंत्रण इतर कोणाहीपेक्षा अधिक तुम्हाला आहे. ज्या तुरुंगात तुम्हाला अडकल्यासारखे आणि एकाकी वाटते, त्याचे दार उघडण्यासाठी तो तुमच्याकडे येऊ इच्छितो. त्या अंधारातही तो तुमच्यापासून दूर राहत नाही; तो आत येईल. आणि तो आत येतो, ते तुम्हाला बंधनातून मुक्त करण्यासाठी. तुमच्या आत्म्याचे रूपांतर आनंदाने भरलेल्या स्थानी व्हावे, अशी त्याची इच्छा आहे. यासाठी प्रयत्न, समर्पण, प्रामाणिकपणा, नम्रता आणि विश्वास आवश्यक आहेत. पण देवाला सर्व काही शक्य आहे. तो अगदी दयनीय अवस्थेत असलेल्या आत्म्याचेही सौंदर्य आणि प्रेमाने बहरलेल्या बागेत रूपांतर करू शकतो. तुमच्या आत्म्याचे अंतरंग नव्याने घडवण्यासाठी लागणारी माती, सूर्य, बी, पाणी आणि इतर सर्व काही त्याच्या दयेतून मिळते. या सत्यावर चिंतन करा आणि आजच तुमच्या परिवर्तनाला सुरुवात करा.
हे परमप्रिय प्रभू, माझ्या आत्म्याचा आतला कक्ष मी तुला अर्पण करतो. ये, माझ्या अंतरात विसावा घे आणि माझ्या हृदयाचे रूपांतर तुझ्या पवित्र निवासस्थानात कर. हे प्रिय प्रभू, मी जसा आहे तसा स्वतःला आणि माझ्याजवळ जे काही आहे ते सर्व तुला अर्पण करतो. मला नव्याने घडव आणि नवे जीवन दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 252: दया आणि स्वीकार यांचे प्रेषितकार्य
काही जण जीवनात फार अस्वस्थ असतात आणि त्यांना आपल्या अडचणींमधून मार्ग काढता येत नाही असे वाटते. ते सतत कशातून तरी दिलासा मिळावा म्हणून धडपडत असतात; या अर्थाने ते ‘गरजू’ असतात. संपत्ती किंवा इतर ऐहिक सुखांत आपल्याला हवा तो दिलासा मिळेल, असे त्यांना वाटत असेल. पण आपल्या सर्व गरजांचे उत्तर प्रभूच आहे, हे त्यांच्या लक्षात येत नाही. अशा भटकणाऱ्या जिवांकडे आपण विशेष दयेने वळले पाहिजे. देवाची दया त्यांच्यापर्यंत पोहोचवण्याचा एक मार्ग म्हणजे मृदूपणे त्यांच्या सोबत राहणे, त्यांना मनापासून स्वीकारणे आणि त्यांचे म्हणणे ऐकून घेणे. जीवनाचे जड ओझे वाहणाऱ्यांना जेव्हा जाणवते की आपल्याला त्यांची काळजी आहे आणि त्यांचे ऐकून घेण्याची आपली इच्छा आहे, तेव्हा ते अनेकदा या संधीचा उपयोग करून आपल्याजवळ मन मोकळे करतात आणि आपल्या जखमा व अडचणी सांगतात. त्यांच्या जखमा भरून काढणे किंवा त्यांच्या समस्या सोडवणे ही प्रामुख्याने आपली जबाबदारी नाही. बहुतेकदा आपली जबाबदारी इतकीच असते की आपल्याला त्यांची काळजी आहे आणि आपण त्यांना समजून घेतो, हे त्यांना जाणवू द्यावे. प्रेमाची आणि स्वीकाराची ही कृती म्हणजे येशूच्या हृदयातून आपल्याद्वारे वाहणाऱ्या असामान्य दयेची कृती आहे (पाहा दैनंदिनी #1282).
जीवनात व्याकूळ झालेली आणि जड ओझ्याखाली दबलेली माणसे तुम्हाला भेटतात, तेव्हा तुम्ही त्यांच्याशी कसे वागता? तुम्ही त्यांना दोष देता आणि त्यांचा तिरस्कार करता का? की तुम्ही त्यांचे ऐकून घेता, त्यांना समजून घेण्याचा प्रयत्न करता आणि करुणेने त्यांचा स्वीकार करता? या प्रश्नावर चिंतन करा. देवाने तुमच्या जीवनात आणलेल्या अशा लोकांचा विचार करा, ज्यांना तुमच्याद्वारे देवाचे प्रेम अनुभवण्याची आणि देव त्यांचा स्वीकार करतो हे जाणण्याची गरज आहे. हे करायला विसरू नका, कारण देवाच्या दयेचे प्रेषित होण्यासाठी तुम्हाला पाचारण करण्यात आले आहे.
हे प्रभू, तुझ्या दयाळू हृदयाचा प्रेषित म्हणून मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. ज्यांना तुझ्या दैवी दयेची सर्वाधिक गरज आहे, त्यांच्याविषयी माझ्या मनात खरी करुणा आणि स्वीकारभाव निर्माण कर. त्यांचे ऐकून घ्यायला, त्यांना समजून घेण्याचा प्रयत्न करायला आणि तुझ्या पवित्र हृदयाचा प्रतिनिधी म्हणून त्यांच्या पाठीशी उभे राहायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 253: मनःपूर्वक कृतज्ञतेचा प्रतिसाद
देवाला आपण कसा प्रतिसाद द्यावा? देवाशी असलेल्या आपल्या नात्यातही आपण अनेकदा स्वतःतच गुरफटून जातो. आपले लक्ष आपल्याच अडचणींवर आणि गरजांवर केंद्रित होते. त्या देवाच्या हाती सोपवून आपण त्यांची चिंता सोडून दिली पाहिजे. असे केल्यावर देवाचे वैभव आणि चांगुलपणा आपल्या जीवनात कसे प्रकट होत आहेत, हे आपल्याला दिसू लागेल आणि आपले अंतःकरण देवाप्रती गाढ कृतज्ञतेने भरून येईल. कृतज्ञतेने आपल्याला पूर्णपणे व्यापून टाकावे आणि आपले विचार व प्रार्थना भरून जाव्यात. आपल्या इच्छा, भावना आणि आपल्या अस्तित्वाचा प्रत्येक भाग कृतज्ञतेने व्यापू द्यावा. हेच आपण अनंतकाळ करीत राहू. स्वर्गात आपण देवाच्या चांगुलपणाबद्दल आणि दयेबद्दल अनंतकाळ त्याचे आभार मानत राहू. जेव्हा आपण स्वतःवरून नजर हटवून देवाकडे लक्ष लावू, तेव्हा कृतज्ञतेची ही देणगी आपल्या जीवनाला दिशा देऊ लागेल (पाहा दैनंदिनी #1285-1286).
तुम्ही कृतज्ञ आहात का? देव दररोज तुमच्यावर अगणित देणग्यांचा वर्षाव करतो. त्या देणग्या पाहण्यास तुम्ही स्वतःला मोकळीक दिली, तरच तुमच्या मनात कृतज्ञता जागेल. आपण स्वतःत इतके गुरफटून जातो की देवाचे हे अगणित आशीर्वाद सहजच आपल्या नजरेआड होतात. पण स्वर्गाकडे नजर वळवून हे सत्य पाहाल, तर देवाचा अपरंपार चांगुलपणा पाहून तुम्ही थक्क व्हाल. देव रात्रंदिवस तुमच्यासाठी जे काही करतो, ते सारे नव्याने पाहण्याचा हा आनंद गमावू नका. त्याच्या विपुल दयेकडे डोळेझाक करू नका. देव तुमच्यावर आणि इतरांवर आपल्या दयाळू प्रेमाचा वर्षाव करतो, हे तुम्ही पाहू देता का, यावर आज चिंतन करा. या दयेवर आपली नजर स्थिर करा आणि या जाणिवेतून तुमच्या अंतःकरणात खोल कृतज्ञता फुलू द्या.
माझ्या प्रभू, माझ्या जीवनात तू जे काही केले आहेस त्याबद्दल आणि यापुढेही तू माझ्यात जे कार्य करत राहशील त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्या दयाळू प्रेमाची आणि मला व तुझ्या सर्व लेकरांना तू देत असलेल्या असंख्य आशीर्वादांची मला अधिकाधिक जाणीव होऊ दे. सभोवती तुझ्या हातचे कार्य पाहताना माझे अंतःकरण मनापासूनच्या कृतज्ञतेने भरून टाक. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 254: दैवीकरण
आपल्या जीवनातील पाचारणाला दैवीकरणाचे पाचारण म्हणता येईल. याचा अर्थ काय? देव पृथ्वीवर आला आणि त्याने आपला मानवी स्वभाव धारण केला, यासाठी की त्याने आपल्याला आपल्या स्वतःच्या जीवनात सहभागी करून घ्यावे. एका अर्थाने, आपल्याला देव होण्याचे पाचारण आहे. इरेनेउस, जस्टिन शहीद, अथानासियस, अलेक्झांड्रियाचे क्लेमेंट आणि संत ऑगस्टिन यांसारख्या आरंभीच्या ख्रिस्तसभेच्या धर्मपित्यांमध्ये ही ‘दैवीकरणाची’ संकल्पना प्रचलित होती. आपला स्वभाव दैवी होतो आणि त्या अर्थाने आपण देव होतो, असे नाही; तो पाखंड ठरेल. उलट, देवाच्या दैवी जीवनात सहभागी होऊन त्याच्याशी पूर्णपणे एकरूप व्हावे, या अर्थाने आपल्याला देव होण्याचे पाचारण आहे. जणू देव एक महासागर आहे आणि आपण त्यात बुडालेला पाण्याचा एक थेंब आहोत. आपले प्रतीक असलेल्या त्या थेंबाचे कण तोच थेंब म्हणून कायम राहतात, तरी तो थेंब देवाचे प्रतीक असलेल्या महासागराच्या पाण्यात सामावून जातो. देवाशी आपले ऐक्य इतके परिपूर्ण व्हावे की आपण देवामध्ये जगत असताना देव आपल्यामध्ये वास करील (पाहा दैनंदिनी #1289).
दैवीकरणासाठी देवाने तुम्हाला दिलेल्या पाचारणावर चिंतन करा. आपल्या ख्रिस्ती पाचारणाचे मर्म या संकल्पनेत आहे, कारण आपल्या दयाळू देवाशी किती गाढ ऐक्य साधण्यासाठी आपल्याला बोलावले आहे, हे ती उलगडून दाखवते. तुम्ही त्याच्या जीवनात सहभागी व्हावे आणि सर्व बाबतींत त्याच्याशी एकरूप व्हावे, अशी त्याची इच्छा आहे. हे समजून घेणे कठीण असले, तरी हे तुमचे पाचारण आहे, असे तुम्ही श्रद्धेने स्वीकारले पाहिजे. आज या संकल्पनेवर चिंतन करा आणि आपल्या प्रभूला सांगा की त्याच्याशी एकरूप होण्यासाठी आणि त्याच्या स्वतःच्या जीवनात सहभागी होण्यासाठी तुम्ही स्वतःला त्याला अर्पण करता.
हे प्रभू, माझ्याकडे ये आणि तुझ्या परिपूर्ण इच्छेनुसार व विपुल दयेनुसार माझे दैवीकरण कर. जीवनात अशा वैभवशाली आणि उदात्त ध्येयासाठी तू मला पाचारण केलेस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो आणि तुझे हे आमंत्रण स्वीकारतो. प्रिय प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे. माझे रूपांतर कर, मला पूर्णपणे व्यापून टाक आणि तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझ्यात कार्य कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 255: पापाचा ‘आशीर्वाद’
हे शीर्षक थोडे विचित्र वाटेल. पाप हा ‘आशीर्वाद’ कसा असू शकतो? खरे तर पाप हा देवाविरुद्धचा अपराध आहे आणि तो आपल्याला देवापासून दूर करतो. म्हणून काटेकोर अर्थाने पाप हा आशीर्वाद नाही. पण देव सर्वशक्तिमान आहे आणि तो प्रत्येक गोष्टीचा, अगदी आपल्या पापाचाही, उपयोग आपल्या गौरवासाठी करू शकतो. पापाला आशीर्वाद केवळ एवढ्याच अर्थाने म्हणता येईल: जेव्हा आपण आपली पापे ओळखतो, ती कबूल करतो, देवापुढे नम्र होतो आणि त्याच्या दयेची याचना करतो, तेव्हा तो आपल्यावर अपार दया करतो. शेवटी, नम्रपणे केलेल्या पश्चात्तापातून जे भले होते, ते पापामुळे झालेल्या हानीपेक्षा कितीतरी अधिक असते. देव ती हानी तत्क्षणी भरून काढू शकतो. असे करताना तो आपल्याला अशी दया देतो, जी आपल्याला केवळ बरे करत नाही, तर उन्नत करून त्याच्या हृदयाच्या अधिक जवळ नेते. देवाच्या सामर्थ्याने तुमच्या पापाचे रूपांतर आशीर्वादात होऊ द्या; मग त्याची असीम दया पाहून तुम्ही थक्क व्हाल (पाहा दैनंदिनी #1293).
स्वतःच्या पापाकडे तुम्ही कोणत्या दृष्टीने पाहता, यावर चिंतन करा. अनेकदा तुम्ही आपले पाप नाकारता, त्याचे समर्थन करता किंवा त्याकडे जाणूनबुजून दुर्लक्ष करता. ही गंभीर चूक आहे, आणि त्याची दोन कारणे आहेत. पहिले म्हणजे, असे केल्याने तुम्ही पश्चात्ताप करण्यापासून दूर राहता. दुसरे म्हणजे, तुम्ही नम्रपणे पश्चात्ताप केला नाही, तर देवाच्या विपुल दयेला मुकता. आपल्या हातून घडणारे प्रत्येक पाप ओळखण्याची तीव्र इच्छा अंतःकरणात जोपासा. प्रत्येक पापाची, अगदी लहानात लहान उणिवेचीही जाणीव व्हावी, यासाठी प्रयत्न करा. आपल्या आध्यात्मिक उणिवांकडेही लक्ष दिल्याने तुम्हाला देवापुढे नम्र होता येईल; अशा प्रामाणिकपणामुळे आणि बारकाईने केलेल्या आत्मपरीक्षणामुळे तुमच्या जीवनात असंख्य आशीर्वाद येतील.
हे प्रभू येशू, देवाच्या पुत्रा, माझ्यासारख्या पाप्यावर दया कर. प्रभू, मला माझे पाप दिसते, पण ते अजून पुरेसे स्पष्ट दिसत नाही, याचीही मला जाणीव आहे. माझे प्रत्येक पाप आणि अगदी किरकोळ उणीवही मला दिसावी, अशी कृपा मला दे. त्यानंतर प्रामाणिक आणि पश्चात्तप्त अंतःकरणाने नम्रपणे पश्चात्ताप करण्याची कृपाही मला दे. प्रिय प्रभू, तुझ्या अपार दयेवर माझा भरवसा आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 256: आपल्या परीने सर्वोत्तम प्रयत्न करणे
संत मदर तेरेसा यांचे हे वचन अनेकदा उद्धृत केले जाते: देव आपल्याकडून यशाची नव्हे, तर निष्ठेची अपेक्षा करतो. दुसऱ्या शब्दांत, प्रभूच्या पवित्र इच्छेशी निष्ठावान राहण्याचा प्रयत्न करत आपण जे काही उत्तम करू शकतो ते त्याला अर्पण करावे आणि बाकीचे त्याच्यावर सोडावे, असे आपल्याला आवाहन आहे. कधीकधी आपल्या सर्वोत्तम प्रयत्नांनाही अपेक्षित चांगले फळ मिळत नाही असे वाटते. कदाचित एखाद्या व्यक्तीशी पुन्हा सलोखा साधण्याचा तुमचा प्रयत्न अयशस्वी झाला असेल. किंवा एखाद्या प्रेषितकार्यात तुम्ही तनमनाने स्वतःला झोकून दिले असेल, पण त्या कार्याला तुम्ही आशा केली होती तशी गती मिळाली नसेल. आपल्याला यशस्वी होण्याचे नव्हे, तर निष्ठावान राहण्याचे आवाहन आहे, ही जाणीव आपल्याला मोठे स्वातंत्र्य देते. ‘यश’ देव मोजतो; ते मानवी निकषांनी ठरत नाही. देवाच्या इच्छेशी निष्ठावान राहून आपण त्याच्या दैवी कार्यात तत्परतेने स्वतःला वाहून घेतो, तेव्हाच आपण खऱ्या अर्थाने ‘यशस्वी’ होतो. आपण अशा प्रकारे निष्ठावान राहिलो, तर बाकी कशालाही महत्त्व नाही. शक्य तितके उत्तम प्रयत्न करा आणि बाकीचे देवावर सोडा (पाहा दैनंदिनी #1295).
देवाच्या इच्छेला तुम्ही किती निष्ठेने बांधील आहात, यावर चिंतन करा. देवाच्या पवित्र इच्छेला स्वतःला वाहून घेणे म्हणजे आपल्या प्रत्येक कृतीत पूर्ण यश मिळवण्याचा ध्यास घेणे नव्हे. तुम्ही जे काही करता ते सर्व अयशस्वी ठरल्यासारखे दिसले, तरी परिणामांची चिंता न करता तुम्ही देवाशी एकनिष्ठ राहता, तेव्हा तुम्ही त्याला संतोष देता. देव तुमचे अंतःकरण पाहतो. तुम्ही तुमची सत्कृत्ये त्याच्या इच्छेनुसार करावीत आणि ती त्याला अर्पण करावीत, अशी त्याची इच्छा आहे. जीवनात यापेक्षा दुसरे काहीही महत्त्वाचे नाही. यशापेक्षा निष्ठेला प्राधान्य द्या; त्यामुळे आपल्या प्रभूच्या दयाळू हृदयाला आनंद होईल.
हे प्रभू, तुझ्या सेवेसाठी आणि गौरवासाठी मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. तू मला जे काही करायला सांगतोस, ते सर्व करण्यास मी स्वतःला बांधून घेतो. तुझी इच्छा निष्ठेने आणि तत्परतेने पूर्ण करण्याची कृपा मला लाभो, अशी मी प्रार्थना करतो. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर आणि बाकीचे तुझ्यावर सोडायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 257: देवाची दीर्घकालीन योजना
तुम्ही पूर्ण अंतःकरणाने आपल्या प्रभूची सेवा करण्याचा प्रयत्न करता, तेव्हा त्या त्या दिवशी त्याची काय इच्छा आहे, हे तो तुम्हाला सांगत आहे असे तुम्हाला जाणवू शकते. त्याची इच्छा अगदी स्पष्ट नसेल, पण तुम्ही हे किंवा ते करावे असे त्याला वाटते, याची तुम्हाला जाणीव होऊ शकते. देव तुमच्या जीवनासाठीची आपली संपूर्ण योजना सहसा एकाच वेळी तुमच्यासमोर उलगडत नाही. उलट, गरजेनुसार तो तिचा काही भाग तुम्हाला दाखवतो. तो दररोज तुम्हाला जे करायला सांगतो ते स्वीकारण्यासाठी श्रद्धा आणि त्याच्या सौम्य वाणीवर विश्वास असणे गरजेचे आहे. खरे तर, देवाकडे तुमच्या जीवनासाठी एक परिपूर्ण योजना आहे. तुम्ही फक्त त्याचे ऐकावे आणि एकेक पाऊल टाकत त्याला प्रतिसाद द्यावा. अखेरीस, स्वर्गात असताना या सगळ्याचा अर्थ तुम्हाला उमगेल आणि आपल्या प्रभूचे अद्भुत ज्ञान तुम्हाला दिसून येईल. पण सध्या संपूर्ण चित्र तितके स्पष्ट नसेल. दररोज त्याच्यावर अवलंबून राहण्याच्या आणि दररोज स्वतःला त्याच्याकडे सोपवण्याच्या नात्यात देव तुम्हाला अशा रीतीने ओढून घेतो. महत्त्वाचे हेच की, आपला प्रभू आपल्याला जे सांगत आहे असे तुम्हाला जाणवते, त्याच्याशी तुम्ही दररोज निष्ठावान राहावे. असे केल्याने त्याची गौरवशाली इच्छा तुमच्या जीवनात हळूहळू उलगडत जाते आणि तुमच्याद्वारे त्याची दया जगाला लाभते (पाहा दैनंदिनी #1300).
आज आपला प्रभू तुम्हाला काय करायला बोलावत आहे, असे तुम्हाला जाणवते? ते जे काही असेल, त्याचा अर्थ आत्ता तुम्हाला पूर्णपणे उमगेलच असे नाही. आज त्याच्या सौम्य वाणीवर आणि त्याच्याकडून मिळणाऱ्या प्रेरणांवर विश्वास ठेवा व त्याच्या सूचनेनुसार वागा. तो तुम्हाला जे करायला सांगतो, ते करा. त्याची इच्छा म्हणून तुम्हाला जे जाणवते ते असामान्य वाटत असेल, तर ते खरोखर त्याच्याकडून आले आहे याची खात्री करून घेण्यासाठी दुसऱ्या एखाद्या व्यक्तीशी त्याविषयी बोला. पण शेवटी, रोज त्याची इच्छा पूर्ण करण्याचा तुम्ही प्रयत्न केलात, तर तो तुम्हाला ज्या मार्गाने नेतो तो किती वैभवशाली आहे आणि त्या मार्गाने तुमच्या जीवनासाठीचा त्याचा गौरवशाली हेतू कसा साध्य होतो, हे तुम्हाला उमगेल.
हे प्रभू, पूर्ण अंतःकरणाने तुझी सेवा करण्याची माझी इच्छा आहे. माझे मन आणि अंतःकरण खुले राहण्याची कृपा मला दे, म्हणजे तुझी परिपूर्ण इच्छा पूर्ण करण्यासाठी मला बोलावणारी तुझी सौम्य वाणी मला ओळखता येईल. हे प्रिय प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे; तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझे कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 258: देवाची जवळीक
देव कुठे आहे? देव स्वर्गात किंवा कुठेतरी दूर आहे, तिथून तो आपल्याकडे पाहतो आणि आपल्या पवित्र इच्छेनुसार संपूर्ण सृष्टीला दिशा देतो, अशी कल्पना करणे सोपे आहे. हे खरे आहे, पण हे संपूर्ण सत्य नाही. देव पूर्णपणे ‘विश्वातीत’ आहे, म्हणजे तो आपल्या आणि साऱ्या सृष्टीच्या कितीतरी पलीकडे आहे. पण तो पूर्णपणे ‘अंतर्व्यापी’ही आहे, म्हणजे तो आपल्या अंतर्यामी वास करतो. प्रार्थना करताना विशेषतः स्वतःच्या आत्म्यात त्याचा शोध घ्या. लक्षात ठेवा, तुम्ही पवित्र परमप्रसाद ग्रहण करता तेव्हा देव तुमच्या आत्म्याला आपले पवित्र निवासस्थान बनवतो. तो तुमच्या अंतर्यामी प्रवेश करतो आणि पापामुळे त्याला दूर सारले जात नाही तोपर्यंत तिथेच राहतो. तुमच्या आत्म्यात त्याच्या दैवी उपस्थितीचा शोध घ्या; मग त्याच्या विपुल दयेतील जवळीक तुम्हाला अनुभवता येईल (पाहा दैनंदिनी #1302).
पवित्र साक्रामेंत ठेवण्याच्या देवमंदिराची प्रतिमा डोळ्यांसमोर आणा आणि तिचे चिंतन करा. त्या पवित्र निवासात देवाचे संपूर्ण वैभव दडलेले असते. तरीही तो तिथे जिवंत, तेजस्वी आणि वैभवशाली असा उपस्थित असतो. आता तुमचा आत्माच हे देवमंदिर आहे, अशी कल्पना करा. तुमच्यामध्ये वस्ती करण्यासाठी तो तुमच्याकडे येत आहे, हे मनाच्या डोळ्यांनी पाहा. तुमच्यामध्ये पूर्णपणे वास करावा आणि तुमचे हृदय त्याच्या शांत विसाव्याचे ठिकाण व्हावे, अशी देवाची इच्छा आहे. आज तुमच्या अंतःकरणात आपल्या प्रभूचा शोध घेण्यासाठी वेळ द्या. त्याच्याशी बोला, त्याचे ऐका आणि त्याच्या सहवासात राहा. त्याच्या पवित्र उपस्थितीने तुमचे हृदय चैतन्यमय आणि तेजस्वी होऊ द्या. कारण तुमच्या हृदयात देव उपस्थित आहे.
हे प्रभू, माझ्याकडे येऊन माझ्या हृदयाला तुझे निवासस्थान बनवल्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाबद्दल आणि तू माझी घेत असलेल्या काळजीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या जीवनातील तुझी दैवी उपस्थिती मला दररोज अधिकाधिक जाणवो, अशी मी प्रार्थना करतो. हे प्रिय प्रभू, मी तुझाच आहे; माझा आत्मा तुझ्या शाश्वत गौरवाने तेजोमय कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 259: नम्र आत्म्याचे सौंदर्य
एखाद्या व्यक्तीला खरे सौंदर्य कशामुळे लाभते? इतर कोणत्याही गोष्टीपेक्षा नम्रतेच्या सद्गुणामुळे. नम्रतेत विलक्षण आकर्षण असते. नम्र व्यक्तीचा पहिल्यांदा काही जणांवर फारसा प्रभाव पडत नाही; पण कालांतराने नम्रता अत्यंत गर्विष्ठ आणि आत्मकेंद्रित व्यक्तीलाही आपल्याकडे ओढून घेते. नम्र व्यक्तीच्या अंतःकरणातील आकर्षणाकडे दुर्लक्ष करणे कठीण असते, कारण देव त्या व्यक्तीत अगदी जवळून वास करतो. खरे तर, नम्र व्यक्तीने जे काही मागितले ते देव करील, असेही म्हणता येईल. जणू त्या व्यक्तीच्या नम्र अंतःकरणातून असामान्य कृपादाने देण्याचे बंधनच नम्रता देवावर घालते. नम्रता म्हणजे देवासमोर आणि इतरांसमोर स्वतःला पूर्णपणे रिकामे करणे. त्यामुळे ती व्यक्ती जणू “अदृश्य होते” आणि केवळ देवच उरतो. अत्यंत गुणसंपन्न व्यक्तीमधून प्रकट होणाऱ्या तेजापेक्षाही अधिक तेजाने देव नम्र व्यक्तींमधून प्रकट होतो. देवासमोर नम्र हो. तू जितका स्वतःला लहान करशील, तितका देव तुझ्यातून अधिक तेजाने प्रकट होईल आणि त्याची दया अधिक विपुलपणे लाभेल (पाहा दैनंदिनी #1306).
तुम्ही नम्र होण्याचा प्रयत्न करता का? की स्वतःला पुढे करून सगळ्यांचे लक्ष आपल्याकडे वेधून घेण्याकडे तुमचा कल असतो? यातला विरोधाभास असा की पवित्र शास्त्र म्हणते, “कारण जो कोणी स्वतःला उंचावतो, त्याला नमवले जाईल; पण जो स्वतःला नमवतो, त्याला उंचावले जाईल” (लूक 14:11). अनेक थोर संत याची उत्तम उदाहरणे आहेत. देवावर आणि इतरांवर प्रेम करणे हेच त्यांच्या जीवनाचे केंद्र होते; तरी अखेरीस, अशा अनेक थोर संतांना देवाने सर्वांच्या नजरेसमोर उंचावले. आज स्वतःला नमवून त्या थोर संतांपैकी एक होण्याचा प्रयत्न करा. नम्रतेवर चिंतन करा आणि तिचे मोल स्वतःला पटवून द्या. नम्रतेतून देवाचे सौंदर्य आणि दया झळकतील.
हे प्रभू, मला माहीत आहे की कधीकधी माझे मन गर्वाने भरून जाते आणि तोच गर्व मला हे कबूल करू देत नाही. मला नम्र कर आणि तुझ्या अपार महिम्यासमोर स्वतःला लहान मानायला मला मदत कर. इतर सर्व गोष्टींपेक्षा तुझाच शोध घेण्याची आणि सर्व गौरव व सन्मान तुलाच देण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 260: प्रेमाच्या छोट्या कृतींचे मोठेपण
या जगात काही विलक्षण करून दाखवावे असे तुला वाटते का? कधी तुझ्या मनात भव्य कल्पना आणि स्वप्ने येतात का? कधी आपण संपत्ती आणि प्रसिद्धी मिळवण्याची सांसारिक स्वप्ने पाहतो, तर कधी देवासाठी आणि ख्रिस्तसभेसाठी काही असामान्य करण्याची स्वप्ने पाहतो. पण ही केवळ स्वप्ने राहण्याची गरज नाही, कारण आपल्यापैकी प्रत्येकाला असामान्य गोष्टी करण्यासाठी पाचारण केले आहे. अडचण अशी आहे की ‘असामान्य’ म्हणजे नेमके काय, याचा अर्थ आपण अनेकदा चुकीचा लावतो. मग त्याचा खरा अर्थ काय? मुख्यतः छोट्या गोष्टी असामान्य प्रेमाने करणे. आपल्यापैकी प्रत्येकाला हे दररोज, दिवसभर करता येते. ‘छोट्या गोष्टी’ करण्याच्या संधी आपल्या जीवनात भरपूर असतात. स्वयंपाक करणे, साफसफाई करणे, मुलांना इकडे-तिकडे नेणे-आणणे, अंगणाची देखभाल करणे, कामाच्या ठिकाणची कामे पूर्ण करणे किंवा इतरांशी रोजच्या सहज गप्पा मारणे, अशा कितीतरी गोष्टी असतात. यांपैकी प्रत्येक गोष्ट असामान्य प्रेम दाखवण्याची संधी देते. तू प्रत्येक छोटी कृती मोठ्या प्रेमाने केलीस, तर तुझे प्रेमही महान होईल आणि देव तुझ्या जीवनातून असामान्य गोष्टी घडवून अनेकांवर आपली दया करील (पाहा दैनंदिनी #1310).
आज तुम्हाला करायच्या छोट्या छोट्या कामांचा विचार करा. ही साधी कामे तुम्ही विलक्षण प्रेमाने कशी करू शकाल? अनेक कामे आपण नाखुशीने किंवा उदासीनतेने करतो. रोजच्या छोट्या, एकसुरी कामांचे मोल आपल्या लक्षात येत नाही. ही चूक आहे. प्रत्येक काम प्रेमाची कृती म्हणून आणि देवाला अर्पण म्हणून कसे करता येईल, याचा विचार करा. प्रत्येक संधीचा भक्तिभावाने आणि जाणीवपूर्वक उपयोग करा. मग तुमच्या जीवनातून देवाची दया झळकेल आणि महान कार्ये करण्याची तुमची स्वप्ने साकार होतील.
हे प्रभू, आज मी करत असलेली प्रत्येक छोटी कृती तुला अर्पण करतो. अगदी लहानशा सेवेतही मोल आणि अर्थ शोधायला मला मदत कर. असंख्य छोट्या कृतींतून तुझ्यावरचे माझे प्रेम वाढत जावे आणि मी तुझ्या विपुल दयेचे पवित्र साधन बनावे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 261: इतरांमध्ये दडलेला येशू
कल्पना कर की येशू गरीब, उपाशी आणि थंडीने कुडकुडत तुझ्याकडे आला आणि त्याने तुला त्याची काळजी घ्यायला सांगितले. अशा अनुभवाने तू दचकशील आणि ही व्यक्ती खरोखरच येशू आहे का, असा प्रश्न तुला पडेल. पण तो येशूच आहे. येशू दररोज गरजू व्यक्तीच्या रूपाने आपल्याकडे येतो. कदाचित आपल्याला अशी एखादी व्यक्ती भेटेल जिला घर नाही, जी उपाशी आहे आणि जिला कपड्यांची गरज आहे. अशी व्यक्ती भेटली, तर तिच्या रूपाने भेटणारा येशूच आहे. पण रोज भेटणाऱ्या अनेकांना वेगळ्याच प्रकारची भूक आणि तहान असते. अनेक जण प्रेम, समजूतदारपणा, करुणा आणि आपुलकीची दखल यांसाठी आसुसलेले असतात. वरवर पाहता त्यांच्याशी जवळीक साधावी असे वाटणार नाही; पण त्यांच्या ठायी आपला प्रभू आहे, जो तुझ्या अंतःकरणातून दया मिळावी अशी अपेक्षा करतो. तुला भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीत आपला प्रभू आहे, हे पाहायला संकोच करू नकोस. त्यांच्यावर, विशेषतः ज्यांची अवस्था सर्वांत दयनीय आहे अशांवर, आपल्या अंतःकरणातील दया भरभरून कर. असे केल्याने तू स्वतः येशूवरच आपले प्रेम भरभरून केलेले असेल (पाहा दैनंदिनी #1312).
गरीब आणि भीक मागणाऱ्या व्यक्तींशी तू कसा वागतोस? आधी ज्यांच्या शारीरिक गरजा आहेत अशांचा विचार कर; मग त्याही पलीकडे जाऊन इतर प्रकारच्या गरजा असलेल्या सर्वांचा विचार कर. कठोर अंतःकरणाच्या व्यक्ती, पापी, गर्विष्ठ, उद्धट, रागाने भरलेल्या व्यक्ती यांचा विचार कर. तुझ्या मनात येणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीच्या रूपाने आपला प्रभू तुझ्या अंतःकरणातील दयेचा थोडासा अनुभव घेण्यासाठी तुझ्याकडे येतो. यांच्यातल्या सर्वांत लहानासाठी तू जे काही करतोस, ते ख्रिस्तासाठीच करतोस. यावर तुझा विश्वास आहे का? असेल, तर तो तुझ्या वागण्यात दिसला पाहिजे: तू सर्वांशी, विशेषतः ज्यांच्यावर प्रेम करणे तुला सर्वांत कठीण वाटते त्यांच्याशी, दयेने वागले पाहिजे. आज या प्रश्नावर चिंतन कर आणि यापुढे भेटणारी पहिली ‘याचक’ व्यक्ती तुला कितीही नकोशी वाटली, तरी तिच्यात आपल्या प्रभूचा शोध घेण्याचा निश्चय कर.
हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि मला जाणवते की मला भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीत मी तुझा शोध घेतला पाहिजे. तुला पाहू शकतील असे डोळे आणि तुझ्यावर प्रेम करू शकेल असे अंतःकरण मला दे. हे प्रिय प्रभू, इतरांमध्ये असलेल्या तुझ्यावर मी प्रेम करताना माझ्या अंतःकरणातील दयेने तुला गोड आनंद लाभू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 262: प्रेमाचा नियम की न्यायाचा नियम?
देवाच्या हातातून आपण निसटू शकत नाही. तोच विश्वाचा आधार आहे आणि सर्व गोष्टींचे अस्तित्व टिकवून ठेवतो. त्याची निरंतर काळजी नसती, तर आपले अस्तित्वच संपले असते. पण त्याच्या परिपालन करणाऱ्या हाताखाली आपण दोनपैकी एका प्रकारे राहतो: एकतर ‘प्रेमाच्या राजवटीत’ किंवा ‘न्यायाच्या राजवटीत’ आपल्याला मार्गदर्शन मिळते. आपण देवाकडे पाठ फिरवतो, तेव्हा तो न्यायाच्या राजवटीद्वारे आपल्या जीवनाला दिशा देतो. या जीवनात किंवा मृत्यूच्या वेळीही आपण त्याच्या न्यायापासून सुटू शकत नाही. आपण पाप करतो, विशेषतः गंभीर पाप करतो, तेव्हा देवाच्या न्यायामुळे आपण आपल्या पापाचे गुलाम बनतो. पण आपल्या अपार दयेमुळे तो आपल्याला पापाच्या कैदेचा अनुभव येऊ देतो. यात त्याची दया अशी दिसून येते की, त्याच्या न्यायाचे कटू परिणाम आपल्याला भोगावे लागले, तरी त्यांचा उद्देश आपल्याला पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास बोलावणे हाच असतो. पण प्रेमाच्या राजवटीत जगणाऱ्यांना एका सर्वस्वी नव्या पातळीवर जीवन जगण्याचा आशीर्वाद लाभतो. हे पवित्र जीव देवाच्या दयेत न्हाऊन निघतात आणि पापाच्या परिणामांतून मुक्त होतात. ते पवित्र आत्म्याची अनेक फळे अनुभवतात आणि देवाच्या पवित्र इच्छेनुसार वागतात (पाहा दैनंदिनी #1315).
तुम्ही कोणत्या नियमानुसार जगता? तुम्ही वारंवार देवाची कृपा गमावून आपल्या जीवनात त्याच्या न्यायाचा अनुभव घेता का? की त्याच्या प्रेमाच्या नियमानुसार जगण्याचा प्रयत्न करता? आज तुम्ही ज्या स्थितीत असाल, ती देवाच्या दयेची देणगी आहे, हे लक्षात ठेवा. तुम्ही पापात पडता तेव्हा त्याच्या न्यायाला तुमच्या जीवनाला योग्य दिशा देऊ द्या आणि त्याच्या दयेचा विपुल वर्षाव पूर्णपणे स्वीकारण्याचा प्रयत्न करा. प्रभू तुम्हाला कधीही सोडणार नाही; पण त्याची दया तुम्ही कशी अनुभवाल, हे तुमच्यावर अवलंबून आहे.
हे माझ्या प्रभू, तुझ्या दयामय सान्निध्याने माझे जीवन भरून जावे, अशी माझी इच्छा आहे. दररोज पापापासून दूर वळण्याची आणि तुझ्या प्रेमाच्या राजवटीत जगण्याने लाभणारे स्वातंत्र्य व आनंद अनुभवण्याची कृपा मला दे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे प्रिय प्रभू, तू माझ्यासाठी राखून ठेवलेल्या जीवनाच्या परिपूर्णतेकडे मी ओढला जावा, म्हणून जीवनात नेहमी योग्य निवड करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पाचव्या वहीवरील चिंतने: 263-326
ई-पुस्तक & मऊ बांधणीच्या छापील पुस्तकाच्या स्वरूपातही उपलब्ध

अॅमेझॉन – बार्न्स अँड नोबल – गूगल प्ले – आयट्यून्स
