आता आपण तिसऱ्या वहीकडे वळूया. आपल्या प्रभूने दिलेल्या दयेच्या संदेशांनी संत फॉस्टिनाने ही वही भरली. ही वही वाचायला सुरुवात करताना क्षणभर थांबा आणि आतापर्यंत जे काही वाचले आहे त्यावर चिंतन करा. त्या वाचनाने तुमचा जीवनाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला आहे का? तुमच्यात काही बदल झाला आहे का? झाला असेल, तर त्याच मार्गाने पुढे चला आणि प्रभू तुमच्या जीवनात यापुढेही महान कार्ये करीत राहील, असा भरवसा ठेवा. बदल झाला नसेल, तर तो का झाला नाही यावर चिंतन करा!
कधीकधी आपण वाचतो ते शब्द पुरेसे नसतात. आपल्याला प्रामाणिक, सखोल प्रार्थनेचीही गरज असते—जिला आपण ‘प्रार्थनेत भिजून जाणे’ असे म्हणू शकतो. या वहीतून उलगडणारी चिंतने वाचताना हे लक्षात ठेवा. शब्दांना केवळ मनात प्रवेश करू देऊ नका, तर त्यांना अंतःकरणात खोलवर उतरू द्या. प्रार्थनापूर्वक आणि लक्ष देऊन ते वाचा. संत फॉस्टिना जशी आपल्या प्रभूशी बोलली, तसे तुम्हीही त्याच्याशी बोला. या चिंतनांबरोबरच तिने स्वतः लिहिलेल्या दैनंदिनीतील आणखी काही भाग वाचा आणि तिच्या नम्र, बालकासारख्या श्रद्धेतून शिका.
प्रभूला तुमच्या जीवनात महान कार्ये करायची आहेत! प्रार्थना आणि चिंतन यांद्वारे अंतःकरणाचे दार उघडा आणि त्याला आत येऊ द्या!
चिंतन 189: भीतीवर मात करणे
भीती अनेक कारणांनी वाटू शकते. एखादा धोका अगदी जवळ आला आहे असे जाणवताच अचानक भीती वाटते; ती एक प्रकारची स्वसंरक्षणाची प्रतिक्रिया आहे. उदाहरणार्थ, एखादी गाडी अचानक वळून तुमच्या मार्गिकेत येत असेल, तर ही भीती तुमचा जीव वाचवू शकते. अचानक वाटणारी भीती तुम्हाला लगेच काहीतरी करायला लावते आणि त्यामुळे टक्कर टाळता येते. पण आपल्या भल्याला धोका आहे असे वाटायला लावणाऱ्या, तितक्याशा तातडीच्या नसलेल्या कारणांनीही भीती वाटू शकते. उदाहरणार्थ, आर्थिक मंदीची किंवा व्यवसायातील नफा कमी होण्याची भीती एखाद्याला सतावू शकते. ‘मी माझ्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह कसा करणार?’ अशी भीती वाटू शकते. किंवा एखाद्याला आरोग्याच्या समस्या असतील, तर भविष्याबद्दलची भीती वाढत जाऊ शकते. अशी आणखी कितीतरी उदाहरणे देता येतील. भीतीचे काही प्रकार हितकारक असतात (उदाहरणार्थ, अपघात टाळण्यासाठी गाडी वळवणे), पण बहुतेक प्रकार तसे नसतात. विशेषतः भीतीमुळे चिंता आणि काळजी वाढून देवावरचा आणि त्याच्या सर्वांची काळजी घेणाऱ्या व्यवस्थेवरचा भरवसा ढळतो, तेव्हा ती अडचण ठरते. पण देव तुमच्या अंतःकरणात जिवंत असेल, तेथे वास करीत असेल आणि राज्य करीत असेल, तर त्याच्या उपस्थितीमुळे आपल्यासमोर कोणताही संघर्ष उभा राहिला तरी आपल्याला अलौकिक धीर आणि भरवसा लाभतो (पाहा दैनंदिनी #1001).
सध्या तुम्ही ज्या विशिष्ट भीतीशी झुंज देत आहात, तिच्यावर चिंतन करा. कशामुळे तुम्हाला इतकी काळजी आणि अस्वस्थता वाटते? कारण काहीही असो, तुम्ही प्रभूवर विश्वास ठेवावा, अशी त्याची इच्छा आहे. होय, एक प्रकारची ‘पवित्र’ भीती आपल्याला प्रत्येक परिस्थितीचे योग्य आकलन करून घेण्यास आणि दक्षतेने व जबाबदारीने वागण्यास मदत करू शकते. पण अनेकदा आपली खरी अडचण ही असते की आपण देवावर पुरेसा विश्वास ठेवत नाही. आपल्या भीतीवर आणि देवावर आपण किती विश्वास ठेवतो यावर चिंतन करा. ख्रिस्ताला आपल्या हृदयात अधिक खोलवर स्थान द्या, म्हणजे त्याची उपस्थिती सर्व निरर्थक भीती दूर करील आणि तो घेत असलेल्या काळजीवर, त्याच्या दैवी व्यवस्थेवर आणि त्याच्या दयेवर तुम्हाला पूर्ण विश्वास ठेवता येईल.
हे प्रभू, माझा तुझ्यावर खरोखर विश्वास आहे. तुझ्यावर आणखी दृढ विश्वास ठेवायला मला मदत कर. मला भीतीच्या आहारी नेणारे सर्व काही मी तुझ्या हाती सोपवतो. तुझ्या परिपूर्ण प्रेमावर माझा भरवसा आहे आणि माझ्या जीवनात सर्वस्वी तुझ्या दयेवर विसंबून राहण्याची माझी इच्छा आहे. प्रिय प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे. तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझे कर आणि मला सदैव मार्ग दाखव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 190: संपूर्ण सृष्टी देवाचा गौरव करते
परमपवित्र त्रैक्याची स्तुती आणि गौरव करणे, हाच सर्व गोष्टींच्या निर्मितीचा अंतिम उद्देश आहे. आपली निर्मिती नेमकी याच उद्देशासाठी झाली आहे—याहून अधिक, याहून कमी किंवा याहून वेगळ्या कोणत्याही उद्देशासाठी नाही. मानव म्हणून आपल्याला असे पाचारण आहे की, आपले जीवन पूर्णपणे देवाला अर्पण करून आणि त्याच्या हाती सोपवून, आपल्या आराधनेतून आपण त्याची स्तुती आणि गौरव करावा. अशी शरणागती पत्करून आपले मन आणि इच्छाशक्ती पूर्णपणे देवाच्या अधीन केली, तर त्याच्या नावाला उचित अशी स्तुती आपण त्याला अर्पण करतो. पण संपूर्ण सृष्टीही देवाच्या गौरवात सहभागी होते, कारण तिच्यात त्याची परिपूर्ण व्यवस्था आणि विशेषतः त्याची परिपूर्ण दया प्रतिबिंबित होते. उदाहरणार्थ, आकाशातील पक्षी, समुद्रातील जीव आणि पृथ्वीवरील सर्व सजीव यांची काळजी घेण्यातून देवाची पालनकर्ती व्यवस्था दिसून येते आणि त्याचा गौरव प्रकट होतो. या जीवांच्या केवळ अस्तित्वानेही देवाचा गौरव होतो. हे आपण पाहिले पाहिजे, त्यात आनंद मानला पाहिजे आणि सर्व गोष्टी अस्तित्वात राखणाऱ्या त्याच्या दयेबद्दल देवाचा गौरव केला पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #1005).
संपूर्ण सृष्टीत प्रकट झालेली देवाची दया तुम्हाला दिसते का? देव आपल्या पापांची क्षमा करतो आणि त्याच्या जीवनात सहभागी होण्यासाठी आपल्याला आमंत्रण देतो, तेव्हा त्याची दया ओळखणे कदाचित अधिक सोपे जाते. पण सृष्टीतील परिपूर्ण सुव्यवस्थाही आपण पाहिली पाहिजे आणि त्या सुव्यवस्थेतून देव सृष्टीची जी काळजी घेतो, ती त्याच्या महान दयेची कृती आहे, हे ओळखले पाहिजे. आज सृष्टीचे चिंतन करा. फुले, मधमाश्या, प्राणी आणि भौतिक जगाची रचना घडवणारे सारे लहानसहान तपशील यांचा विचार करा. ही रचना खरोखरच विस्मयकारक आणि गूढ आहे; तिच्यातून देवाचे परिपूर्ण ज्ञान आणि प्रेम प्रकट होते. सृष्टीतून देवाची दया प्रभावीपणे प्रकट होते.
हे प्रभू, या जगात तू जे काही केले आहेस त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. या जगाची रचना केल्याबद्दल, ते निर्माण केल्याबद्दल आणि तुझ्या पालनकर्त्या व्यवस्थेनुसार त्यातील सर्व काही अस्तित्वात राखल्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तू निर्माण केलेल्या प्रत्येक गोष्टीत तुझे दयामय हृदय मला सापडो आणि या देणगीमुळे तुझ्याविषयीचा माझा आदर आणि विस्मय वाढत जावो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 191: बोलका आत्मा
सतत बोलावेसे वाटणे हा देवाशी असलेल्या आपल्या आंतरिक सहवासाला खरा धोका आहे. बोलणे हे पाप नाही; उलट, अनेकदा बोलण्यातून आपण दुसऱ्यावर दया करतो. पण काही वेळा अति बोलणे देवाच्या दयेला अडथळा ठरते. बोलणे हे स्वतःत ना चांगले ना वाईट. आपले शब्द देवाच्या विचारांशी आणि इच्छेशी सुसंगत असावेत, एवढेच आपले ध्येय आहे. सत्य प्रकट करण्याचे आणि देवाचे प्रेम दाखवण्याचे पवित्र साधन म्हणून आपण आपल्या शब्दांकडे पाहिले पाहिजे. अति बोलण्याने, किंवा देवावरील अथवा इतरांवरील प्रेमातून न आलेल्या शब्दांनी, आपल्या लक्षात येते त्यापेक्षा जास्त हानी होऊ शकते. म्हणून तुमची वाणी प्रभूला अर्पण करा आणि त्याला तुमच्याद्वारे त्याच्या इच्छेप्रमाणे, त्याला हवे तेव्हा आणि त्याला हवे तितके बोलू देण्याचा प्रयत्न करा (पाहा दैनंदिनी #1008).
तुम्ही खूप बोलता का? की फारच कमी बोलता? आपण किती शब्द बोलतो याला महत्त्व नाही; योग्य वेळी, योग्य रीतीने, योग्य शब्द बोलण्याला महत्त्व आहे. आपल्या शब्दांनी खोलवर दुखापत होऊ शकते, पण तेच शब्द देवाच्या दयेचा घाव भरून काढणारा मलमही ठरू शकतात. गेल्या आठवड्यात तुम्ही केलेल्या संभाषणांवर चिंतन करा. ती देवाला आवडली असती का? त्यांतून देवाचा गौरव झाला का आणि तुमची व इतरांची आध्यात्मिक उन्नती झाली का? प्रभूच्या इच्छेनुसार जे बोलायला हवे होते, ते तुम्ही कुठे बोलायचे टाळले, यावरही चिंतन करा. अशा वेळी गप्प राहिल्यानेही इतरांना दुःख होऊ शकते आणि आपल्या जगात दया कमी पडू शकते. आपली वाणी प्रभूला अर्पण करा आणि त्याला तुमच्याद्वारे स्वतःला प्रकट करू द्या.
हे प्रभू, मी तुझ्यावर प्रेम करतो. आज माझे शब्द तुला समर्पित करून मी माझे प्रेम तुला अर्पण करतो. पित्याने उच्चारलेला सनातन शब्द तूच आहेस. सर्वांना मुक्त करणारे सत्य तूच आहेस. जे बोलण्यास तू मला सांगतोस तेवढेच बोलण्यासाठी आणि तू जे बोलतोस तेच ऐकण्यासाठी मला विवेक, संयम आणि धैर्य दे. माझी जीभ या जगाचा अंधार भेदणारी तलवार होवो आणि स्पंज जसे पाणी शोषून घेतो तसे माझे कान तुझी दया शोषून घेवोत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 192: सुखात आणि दुःखात देवावर प्रेम करणे
सगळे सुरळीत असताना देवावर “प्रेम” करणे सोपे असते. पण सगळे सुरळीत असताना आपल्या प्रेमाची परीक्षा होत नाही. मानवी दुःखामुळे जी परीक्षा होते, तिच्यातून देवावरचे आपले प्रेम नेमके कसे आहे हे स्पष्ट होते. आपल्या आध्यात्मिक जीवनासाठी हे फार फलदायी ठरू शकते. जीवनातल्या अडचणी म्हणजे केवळ दुःखद आणि दुर्दैवी ओझी आहेत आणि ती कोणत्याही किंमतीत टाळली पाहिजेत, असे मानणे सोपे आहे. मुद्दाम अडचणी ओढवून घेणे मूर्खपणाचे ठरेल, पण या जीवनात आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या वाट्याला काही अडचणी येणारच. म्हणून जीवनातली प्रत्येक अडचण आणि प्रत्येक दुःख ही देवावरचा विश्वास वाढवण्याची आणि त्यातून त्याच्यावरचे प्रेम वाढवण्याची संधी म्हणून आपण स्वीकारली पाहिजे. या जीवनात खूप दुःख सोसत असतानाही जो जीव देवावर प्रेम करत राहण्याचे निवडतो आणि त्या दुःखातून पवित्रतेत वाढतो, तो किती धन्य! (पाहा: दैनंदिनी #1014.)
दररोज तुम्ही कशाबद्दल तक्रार करता? कोणत्या गोष्टीचे ओझे तुम्हाला जाणवते? अनेकदा आपण या ओझ्यांपासून पळ काढतो किंवा रागावतो. आपल्या संघर्षांकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न करा. तुमचा विश्वास आणि प्रेम अधिक दृढ करण्याच्या संधी म्हणून त्यांच्याकडे पाहा. जीवनातील प्रत्येक दुःख आणि प्रत्येक ओझे क्रुसाच्या आध्यात्मिक सामर्थ्याने भरून जाऊ शकते. त्यांचा प्रेमाने स्वीकार करून आपण क्रुसाचा स्वीकार करतो. आणि क्रुसाचा स्वीकार केल्याने देवावरचे आपले प्रेम आणखी वाढते. संकटांमुळे आपले जीवन निकृष्ट होते, असे समजू नका. कृपेने त्यांचे खरे स्वरूप ओळखा. पवित्रतेत वाढण्याच्या आणि देवाची दया अधिकाधिक ग्रहण करण्याच्या त्या संधी आहेत.
हे प्रभू, जीवनातल्या अडचणींमुळे मी खचून जातो, रागावतो किंवा निराश होतो, तेव्हा त्या संघर्षाचा उपयोग तुझ्यावरचा विश्वास वाढवण्याची संधी म्हणून करायला मला मदत कर. हे प्रभू, क्रुसाकडे धाव घेऊन तुझ्या क्रुसातून वाहिलेले प्रेम मला स्वीकारायचे आहे, जेणेकरून प्रत्येक बाबतीत मी अधिकाधिक तुझ्यासारखा होईन. हे प्रिय प्रभू, माझे प्रेम वाढव, विशेषतः जीवनातले जे दुःख मी तुला अर्पण करतो त्या प्रत्येक दुःखातून ते वाढव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 193: संकोच करू नका
तुम्ही दहा लाख डॉलर जिंकलात, तर “नको, मला फक्त 100 डॉलर द्या, तेवढेच पुरे,” असे तुम्ही बहुधा म्हणणार नाही. तरीही देवाच्या दयेच्या बाबतीत आपण अनेकदा नेमके हेच करतो. देव आपल्याला अपार संपत्ती देऊ करतो, पण आपण तिचा अगदी थोडासाच भाग घ्यायचे ठरवतो. असे का? त्याच्या दयेला मर्यादा नाही. ती अनंत आहे. देवाला आपल्या आत्म्यात काय काय घडवायचे आहे हे आपल्याला समजले आणि आपण त्याला सहकार्य करून ते घडू दिले, तर हा अमूल्य खजिना सापडल्याने आपण थक्क होऊ आणि त्याबद्दल सदैव कृतज्ञ राहू. त्याची दया अधिक पूर्णपणे स्वीकारताना अनेकांना भेडसावणारी अडचण कदाचित हीच असते की त्यात एक जोखीम आहे. जोखीम अशा अर्थाने की आपल्याला बदलावे लागते. दहा लाख डॉलर मिळाले तर तुमचे जीवन बदलेल का? बहुधा बदलेल. त्यामुळे तुमच्या जीवनात अनेक गोष्टी बदलतील, आणि ते सगळे बदल चांगलेच असतील असे नाही. पण देवाची दया हा त्याहून अनंतपटीने मोलाचा खजिना आहे. संकोच करू नका! ती स्वीकारण्याचे धाडस करा आणि तिला तुमच्यात चांगला बदल घडवू द्या (पाहा: दैनंदिनी #1017).
देवाची दया स्वीकारताना तुम्ही संकोच करता का? तसे असेल, तर आपल्याला संकोच वाटतो हे ओळखणे, ते मान्य करणे आणि त्यामागच्या कारणाला सामोरे जाणे महत्त्वाचे आहे. देवाला जे काही द्यायचे आहे ते सर्व मोकळ्या मनाने स्वीकारणारे फार थोडे असतात. देवाच्या दयेवर स्वतःला पूर्णपणे सोपवण्याचे धाडस करायला न घाबरणारेही फार थोडे असतात. अशा मोजक्या लोकांपैकी एक होण्याचे ठरवा. देव तुमच्यावर जे काही विपुलपणे ओतू इच्छितो ते निःसंकोचपणे स्वीकारा, आणि त्याच्या कृपेने तुमचे जीवन बदलताना पाहून आनंदित व्हा.
हे परमप्रिय प्रभू, तुझ्या विपुल दयेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तू माझ्यावर इतके परिपूर्ण प्रेम करतोस की तुझ्या कृपेची संपदा माझ्या जीवनावर अखंडपणे ओतण्याची उत्कट इच्छा तुझ्या अंतःकरणात आहे. अशा प्रेमाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. ही गौरवशाली देणगी स्वीकारताना माझा सगळा संकोच दूर होवो. मी तुला स्वेच्छेने स्वीकारावे आणि तुझी दया माझ्या आत्म्यात जे काही घडवेल तेही मनापासून स्वीकारावे. हे प्रिय प्रभू, मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 194: जीवनातील समाधान
जीवनात तुम्हाला कशामुळे समाधान मिळते? या प्रश्नाचे उत्तर प्रत्येक व्यक्तीनुसार बदलू शकते. कुणाला कामात, कुणाला कुटुंबासोबतच्या उपक्रमांत, कुणाला समाजसेवेत, तर कुणाला संपत्ती आणि लौकिक यशात समाधान मिळते. लोक अनेक वेगवेगळी उत्तरे देतील. पण या प्रश्नाचे उत्तर व्यक्तिगणिक बदलायला नको. आपल्या सर्वांचे उत्तर एकच असायला हवे. ते असे की आपल्या प्रभूच्या सहवासात राहण्यात, त्याच्या हृदयात विसावा घेण्यात आणि त्याच्या जवळ राहण्यात जीवनाचे खरे समाधान मिळते. हे बहुतेकांना तत्त्वतः पटेल, पण प्रत्यक्षात त्याचा अर्थ उमगेलच असे नाही. “त्याच्या हृदयात विसावा घेणे आणि त्याच्या जवळ राहणे” म्हणजे काय? याचा खरा, व्यावहारिक अर्थ समजून घेण्याचा एकच मार्ग आहे: ते प्रत्यक्ष करून पाहणे. जगातली सगळी पुस्तके वाचली तरी ती तुम्हाला हे शिकवू शकणार नाहीत. तुम्ही त्याचे हृदय ओळखले पाहिजे, त्याच्या हृदयावर प्रेम केले पाहिजे आणि त्याच्या सान्निध्यात एकांतात राहिले पाहिजे. तेव्हाच तुम्हाला खरे समाधान म्हणजे काय हे उमगेल (पाहा: दैनंदिनी #1021).
ख्रिस्ताच्या हृदयाच्या सान्निध्यात राहिल्याने जीवनात जे पूर्ण समाधान लाभते, ते तुम्हाला प्रत्यक्ष अनुभवातून उमगले आहे का? हे ऐकल्यावर त्याचा अर्थ तुम्हाला उमगतो का? आज या प्रश्नावर चिंतन करा. ख्रिस्ताला अशा रीतीने ओळखणे म्हणजे काय, हे आपल्याला अजून ठाऊक नाही असे जाणवले, तर ते स्वतःशी प्रामाणिकपणे कबूल करा आणि त्याचा शोध घेऊ लागा. तुम्ही मनापासून त्याचा शोध घेतलात, तर तो तुम्हाला सापडेल. आणि तो सापडल्यावर, आपण त्याचा शोध घेतला याबद्दल तुम्ही सदैव कृतज्ञ राहाल.
हे प्रभू, मला तुझ्याशी एकरूप व्हायचे आहे. मला तुझ्या सान्निध्यात राहायचे आहे आणि तुझ्या दैवी दयेचा आनंद अनुभवायचा आहे. माझ्या दुर्बलतेत, माझ्या आत्म्याची सर्व शक्ती एकवटून तुझ्याकडे वळायला आणि तुझ्या दैवी स्वरूपाचा अनुभव घ्यायला मला मदत कर. जीवनात समाधानाचा भास देणाऱ्या सर्व गोष्टी मी नाकारतो आणि केवळ तुझ्याकडेच वळतो. हे माझ्या येशू, माझ्या प्रभू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 195: आपला मधुर आनंद
तुम्ही द्राक्षारसाची चव पारखण्यात तज्ज्ञ असाल आणि तुमच्यासमोर एक उत्तम व एक स्वस्त द्राक्षारसाची बाटली असेल, तर साहजिकच तुम्ही उत्तम द्राक्षारस निवडाल. तुम्हाला दोन्हींतला फरक कळेल आणि उत्तम द्राक्षारस उपलब्ध आहे हे माहीत असल्यामुळे स्वस्त द्राक्षारसात तुम्हाला फारसा आनंद वाटणार नाही. आपल्या आत्म्यांचेही असेच आहे. देवाच्या दयेची चव चाखली आणि त्याच्या सान्निध्याचा गोड आनंद अनुभवला की, तो आणखी अनुभवण्याची ओढ आपल्याला लागेल. जीवनातल्या इतर सगळ्या ‘सुखांची’ सर या आनंदाला येत नाही, हेही आपल्याला उमगू लागेल. त्या सुखांतून देवाच्या गौरवाची अगदीच फिकी ‘चव’ मिळते. देवाच्या दयेचा उत्तम द्राक्षारस प्या आणि त्याची चव अंगवळणी पडू द्या. मग त्याच्या तुलनेत जीवनातली इतर सगळी सुखे फिकी पडतात, हे तुम्हाला जाणवेल (पाहा दैनंदिनी #1026).
प्रभूच्या गोडीचा आस्वाद तुम्ही घेतला आहे का? त्याच्या दयेचा आणि तुमच्या जीवनातील त्याच्या सान्निध्याचा सुगंध तुम्हाला जाणवला आहे का? हे तुम्ही अनुभवले असेल, तर त्या अनुभवाची ओढ म्हणजे काय हे तुम्हाला कळले असेल, आणि दररोज तुम्ही त्याला शोधू लागाल. पण तो अनुभव तुम्हाला आला नसेल, तर तुम्ही कशाला मुकत आहात हे तुम्हाला कळणार नाही. आणि आपण कशाला मुकतो आहोत हेच माहीत नसेल, तर त्याची उणीवही जाणवत नाही. पण हे लक्षात ठेवा: देवाच्या दयेला मुकणे तुम्हाला परवडणार नाही. आज या प्रश्नावर चिंतन करा: मी माझ्या प्रभूच्या गोडीचा आस्वाद घेतला आहे का? देवाला त्याच्या सान्निध्याच्या आनंदाने तुम्हाला अगदी भरून टाकायचे आहे. त्याला तसे करू द्या, म्हणजे जीवनातल्या स्वस्त द्राक्षारसाच्या शोधात तुम्ही पुन्हा कधीही जाणार नाही.
हे प्रभू, तुझ्या दयेने मला खरोखरच धुंद व्हायचे आहे. या दयेमुळे तुझ्या विपुल कृपेचा सुगंध माझ्या अंतःकरणात भरून राहावा, अशी माझी इच्छा आहे. तुझ्यावरचे माझे प्रेम इतकी उत्कट ओढ बनो की माझ्या जीवनाचा एकमेव आनंद म्हणून मी तुझ्याकडेच वळावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 196: इतरांमधील येशूवर प्रेम करणे
शुभवर्तमानातील हे वचन आपल्या चांगले परिचयाचे आहे: “माझ्या सर्वांत लहान भावंडांसाठी तुम्ही जे काही करता, ते माझ्यासाठी करता” (मत्तय 25:40). पण यावर तुमचा विश्वास आहे का? असेल, तर येशूवर प्रेम करणे सोपे आहे आणि दिवसभरात जेव्हा जेव्हा कोणाशी भेट होते, तेव्हा तेव्हा त्याच्यावर प्रेम करण्याची संधी तुम्हाला मिळते, हे तुमच्या लक्षात येईल. एखादे प्रेमळ स्मित किंवा आपुलकीचा शब्द यातूनही ते प्रेम व्यक्त होऊ शकते. उदारपणाने केलेली एखादी कृती, क्षमा किंवा सेवा यातूनही ते व्यक्त होऊ शकते. दुसऱ्या व्यक्तीसाठी तुम्ही प्रेमाने जे काही करता, ते येशूसाठी करता. हे खरे आहे. आणि हेही खरे आहे की, आपण एखाद्याशी कठोरपणे किंवा दयेशिवाय वागतो, तेव्हा आपण आपल्या प्रभूच्या हृदयाला घायाळ करतो. हे मूलभूत सत्य बुद्धीने समजून घेणे सोपे आहे; पण कृतीतून ते समजून घेणे तितके सोपे नाही. दुसऱ्या व्यक्तीत खरोखर येशूला पाहणे आणि त्या व्यक्तीची सेवा करून आपण आपल्या प्रभूवर प्रेम करत आहोत यावर विश्वास ठेवणे कठीण जाऊ शकते. पण विश्वास ठेवणे कठीण आहे म्हणून आपण या सत्यावर विश्वास ठेवू नये किंवा त्यानुसार जगू नये, असे नाही (पाहा दैनंदिनी #1029).
दररोज तुमच्या भेटीला येणाऱ्या लोकांचा विचार करा. त्यांच्याकडे पाहताना, त्यांचे तुमच्यासमोर असणे हे आपल्या प्रभूवर प्रेम करण्याचे आमंत्रण आहे, असे तुम्हाला वाटते का? असे करणे कठीण वाटते का? येशू त्यांच्यात दडलेला आहे आणि आपण त्याच्यावर प्रेम करावे म्हणून वाट पाहत आहे, असा विश्वास आपण ठेवला पाहिजे. आज तुम्हाला भेटणाऱ्या व्यक्तींमध्ये दडून तुमची वाट पाहणाऱ्या प्रभूचे चिंतन करा. त्यांच्याद्वारे आपल्या प्रभूवर प्रेम करण्यास कचरू नका. कारण त्यांच्यात दैवी दयेचा झरा खुला होण्याची वाट पाहत आहे.
हे प्रभू, रोज माझ्या भेटीला येणाऱ्यांशी मी भरभरून दयेने वागावे, अशी तुझी इच्छा आहे. त्यांच्यामध्ये तुला पाहण्याची आणि भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीत तुझ्यावर प्रेम करण्याची कृपा मला दे. प्रिय प्रभू, तुला पाहण्याची दृष्टी मला दे. इतरांमध्ये तू मला दिसू लागशील, तेव्हा त्यांच्यासाठी माझे हृदय उघडायला आणि तू मला देतोस त्याच दयेने त्यांच्यावर प्रेम करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 197: मला तहान लागली आहे
“मला तहान लागली आहे.” या साध्या शब्दांत किती खोल अर्थ आहे! हे शब्द आपल्या प्रभूने क्रुसावरून उच्चारले. त्याची तहान भागवून त्याला थोडा दिलासा द्यावा म्हणून एका सैनिकाने द्राक्षारसाच्या व्हिनेगरमध्ये भिजवलेला स्पंज त्याला दिला. आंबून व्हिनेगर झालेला द्राक्षारस हे पापामुळे आंबट झालेल्या आत्म्याचे प्रतीक आहे. हा आंबट द्राक्षारस घेतल्यावर येशू मोठ्याने म्हणाला, “पूर्ण झाले!” आणि मग त्याने प्राण सोडला. येशूला कशाची तहान आहे? पापी असलेल्या तुमचीच त्याला तहान आहे. तुमची पापे आणि त्यांचा तुमच्या आत्म्यावर झालेला परिणाम यांमुळे तो तुमच्यापासून दूर जात नाही. असे असूनही त्याला तुमची तहान आहे. त्याला तुमच्या प्रेमाची तहान आहे. तुमची पापे असूनही, तुम्ही जसे आहात तसेच त्याच्यावर प्रेम करून त्याची तहान भागवावी, अशी त्याची इच्छा आहे. पापांमुळे तुमच्या आत्म्याला आलेल्या मलिनतेकडे लक्ष देऊ नका. आंबून व्हिनेगर झालेला द्राक्षारस आपल्या प्रभूने समाधानाने स्वीकारला. जणू तो यातून सांगतो की, तुम्ही तुमच्या पतित अवस्थेतही त्याच्याकडे आलात, तर त्याला त्यात समाधान आहे (पाहा दैनंदिनी #1032).
क्रूसावर खिळलेल्या येशूच्या प्रतिमेवर चिंतन करा. विदीर्ण अवस्थेत वेदना सोसत क्रूसावर लटकलेल्या येशूचा विचार करा. अशा घोर अपमानाच्या अवस्थेत, आपल्या दुःखात दिलासा मिळावा म्हणून येशू तुम्हाला हाक मारतो. तो तुमचे प्रेम मागतो. तुम्ही त्याच्यावर प्रेम कराल का? ‘पूर्ण झाले!’ असे त्याला म्हणता यावे म्हणून तुम्ही स्वतःला त्याला अर्पण करू शकाल का? जेव्हा तुम्ही त्याच्यावर प्रेम करता आणि आपले जीवन त्याला अर्पण करता, तेव्हा ते पूर्ण होते. आज प्रार्थनेत आपल्या प्रभूकडे जा. त्याला सांगा की तुम्ही त्याच्यावर प्रेम करता आणि हे जीवन तसेच संपूर्ण अनंतकाळ त्याच्यासोबत घालवण्याची तुमची इच्छा आहे. असे केल्याने तुम्ही त्याची तहान शमवाल.
हे प्रभू, स्वतः दुःख आणि वेदना सोसत असतानाही तुला माझी तहान होती, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. क्रुसावर टांगलेला असताना तू आपले जीवन माझ्यासाठी पूर्णपणे अर्पण केलेस, याबद्दल तुझे आभार. माझ्या तहानलेल्या आत्म्याची तहान शेवटी तुझ्या प्रेमानेच भागेल. माझ्या भग्न अवस्थेत, माझ्या पापांसह तुझ्याकडे येण्याची कृपा मला दे, म्हणजे तुझी तहान भागवण्यासाठी माझ्याकडे जे काही आहे ते सारे मी तुला अर्पण करीन. प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझ्यावर आणखी प्रेम करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 198: खऱ्या सहअनुभूतीतून प्रकट होणारी दया
अंतःकरणातून येणाऱ्या खऱ्या सहअनुभूतीचा अभाव हे काहीशा मानसिक, भावनिक आणि अगदी आध्यात्मिक अस्वस्थतेचे स्पष्ट लक्षण आहे. हे सांगण्याचे कारण असे की, याच्या उलटही खरे आहे. अंतःकरणातून येणारी खरी सहअनुभूती हे त्या व्यक्तीच्या मानसिक, भावनिक आणि आध्यात्मिक स्वास्थ्याचे लक्षण आहे. सहअनुभूती म्हणजे समोरच्या व्यक्तीच्या भावनांची जाणीव असणे. कोणाला दुःख होत आहे किंवा कोणाला आनंद झाला आहे, हे तुम्हाला जाणवते. इतकेच नव्हे, तर त्या व्यक्तीचे दुःख तुम्हालाही जाणवते आणि तिचा आनंद तुम्हीही अनुभवता. ही तुमच्या अंतःकरणात घडणारी दयेची कृती आहे, जी देवाच्या दयेतून उमलते. (पाहा दैनंदिनी #1039).
आज चिंतन करा: इतरांच्या भावना तुम्हाला कितपत जाणवतात? दुसऱ्या व्यक्तीचा आनंद किंवा दुःख तुमच्या नजरेस पडते, तेव्हा तुमच्या मनात, हृदयात आणि भावनांमध्ये काय घडते? तुम्ही त्या व्यक्तीकडे लक्ष न देता, तिची विचारपूसही न करता पुढे निघून जाता का? की तिच्यातील माणूसपण पाहता, तिची प्रतिष्ठा ओळखता आणि तिच्याशी आस्थेने, करुणेने व आदराने वागता? दुसऱ्याच्या भावनांशी समरस होणे म्हणजे मुळात प्रत्येक व्यक्तीची प्रतिष्ठा ओळखणे आणि आपल्या विचारांतून, भावनांतून, शब्दांतून व कृतींतून ती मान्य करणे. आज स्वतःमध्ये ही समरसता किती आहे, हे प्रामाणिकपणे पाहा. ती अपेक्षेपेक्षा कमी असल्याचे जाणवले, तर त्यामागचे कारण अधिक खोलवर शोधा. ही उणीव मान्य करायला किंवा त्यावर उपाय शोधायला घाबरू नका. पण इतरांच्या भावनांची जाणीव असलेले करुणामय हृदय तुम्हाला लाभले आहे, असे दिसले, तर आनंद करा. कारण तुमचे हृदय देवाच्या दयेत सहभागी होत आहे आणि ती दया इतरांपर्यंत पोहोचवत आहे.
हे प्रभू, माझे हृदय तुझ्या दयाळू हृदयाचे साधन बनावे, अशी मी प्रार्थना करतो. तुझ्या हृदयातून वाहणारी सहानुभूती आणि करुणा माझ्यात जिथे जिथे कमी पडते, तिथे तिथे मला बरे कर. तुझ्या दयेत सहभागी झाल्यामुळे इतरांचे संघर्ष आणि आनंद अनुभवण्याचा जो आशीर्वाद मला लाभला आहे, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे प्रभू, तुझ्या जीवनात आणि प्रेमात सहभागी होण्याची मला मनापासून इच्छा आहे, जेणेकरून माझे हृदय तुझ्या हृदयासारखे व्हावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 199: येशूशी एकरूप होणे म्हणजे इतरांशी एकरूप होणे
ख्रिस्तसभा अनेक कारणांनी गौरवशाली आहे. तिच्या गौरवाचे एक लक्षण म्हणजे तिच्यातील ऐक्य. हे खरे आहे की कधी कधी तिच्यात बरीच फूट, मनस्ताप आणि नानाविध अव्यवस्था दिसून येतात. पण हे ख्रिस्तसभेचे गुणधर्म नाहीत; हे तिच्या सदस्यांच्या पापांचे परिणाम आहेत. ख्रिस्तसभा स्वतः ख्रिस्ताची निष्कलंक वधू आहे. आपण ख्रिस्त येशूशी जितके अधिक एकरूप होतो, तितके अधिक पूर्णपणे या गौरवशाली ख्रिस्तसभेचे सदस्य बनतो. ख्रिस्ताशी एकरूप झाल्याने आपण पवित्र पिता पोप यांच्याशी एकरूप होतो. आणि पवित्र पित्यांशी एकरूप झाल्याने आपण संत पेत्र, सर्व प्रेषित आणि पृथ्वीवर जिवंत असलेले व स्वर्गात असलेले सर्व संत यांच्याशी एकरूप होतो. जगभरातील ख्रिस्ती बांधवांशी आपण गूढ रीतीने एकरूप होतो. आपली प्रार्थना आणि देवाची आराधना यांचे एकच स्तुतिगीत बनते आणि ते स्वर्गाच्या गौरवापर्यंत पोहोचते. ख्रिस्ताशी असलेल्या ऐक्यातून आपण एकमेकांशी एकरूप होत असताना देवाची विपुल दया आपल्याला लाभते आणि ती आपल्याला एक करते (पाहा दैनंदिनी #1044).
तुम्ही स्वतःला ख्रिस्ताच्या एका देहाचे सदस्य मानता का? त्याच्याशी एकरूप झाल्याने लाभणाऱ्या ऐक्यात सहभागी होण्यास तुम्हाला बोलावले आहे, हे तुम्हाला उमगते का? संपूर्ण मनाने, हृदयाने, जिवाने आणि शक्तीने येशूवर प्रेम केल्याने इतरांबद्दल खोल प्रेम निर्माण होते. तसे होत नसेल, तर ते देवावरचे खरे प्रेम नाही. तुमच्या देवावरील प्रेमाचा इतरांशी असलेल्या तुमच्या नात्यांवर काय परिणाम होतो, याचे चिंतन करा. देवावरील प्रेमाला तुमचे हृदय असे घडवू द्या की त्यातून सर्व लोकांबद्दल, विशेषतः चर्चच्या सदस्यांबद्दल, प्रेम ओसंडून वाहत आहे, हे तुम्हाला जाणवेल. त्या प्रेमातून निर्माण होणारे ऐक्याचे दृढ बंधही तुम्हाला दिसू देत. ऐक्य गौरवशाली आहे. तो चर्चमधून लाभणारा एक मुख्य आशीर्वाद आणि देवाच्या दयेचे चिन्ह आहे.
हे प्रभू, तुझ्याशी आणि इतरांशी ऐक्यात राहून सदैव जगण्यास मला मदत कर. तुझ्यावरचे माझे प्रेम ओसंडून इतरांपर्यंत, विशेषतः तुझ्या ख्रिस्तसभेच्या सदस्यांपर्यंत, पोहोचू दे. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 200: प्रेम आणि दुःख यांचे ऐक्य
प्रेम आणि दुःख परस्परविरोधी आहेत का? म्हणजेच, तुम्ही तीव्र दुःख अनुभवत असतानाही तुमच्या मनात अपार प्रेम असू शकते का? यासाठी एका प्रश्नाचा विचार करा: तुमच्या दुःखाचे मूळ काय आहे? तुमचे पाप? दुसऱ्या कोणाबद्दल वाटणारी करुणा? शरीरावरची किंवा मनावरची जखम? खरे तर, तुमच्या हृदयातील प्रेमाशी प्रत्येक दुःख जोडले जाऊ शकते. तुमच्या पापामुळे तुम्हाला भोगाव्या लागणाऱ्या दुःखालाही हे लागू होते. पाप देवाकडून येत नाही, हे स्पष्ट आहे. पण आपल्या पापामुळे मनात वेदना होत असतील, तर तुमची सदसद्विवेकबुद्धी कार्यरत असल्याचे ते लक्षण आहे, आणि ही चांगली गोष्ट आहे. पापातून आलेले असो वा इतर कोणत्याही कारणाने आलेले असो, तुम्ही सोसत असलेले प्रत्येक दुःख दया दाखवण्याची प्रेरणा बनू द्यावी, हे ध्येय आहे. प्रथम, देवाच्या दयेला तुमच्या वेदना शमवू द्या. मग प्रभूच्या दयेतून येणाऱ्या प्रेमाला तुमच्या दुःखाचे रूपांतर तुम्ही इतरांना दाखवता त्या दयेत करू द्या. दुःख आणि दया यांची भेट तुमच्या हृदयात झाली पाहिजे आणि तिथून ती दया इतरांपर्यंत पोहोचली पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #1050).
तुमच्या हृदयात तुम्हाला काय दिसते? तुम्ही नेमके कोणते दुःख सहन करत आहात, ते ओळखा. त्याचे कारण काहीही असो, त्या दुःखाकडे पाहा आणि ते अनुभवा. असे करताना ख्रिस्ताच्या हृदयातून वाहणारी कृपा तुमच्या हृदयात येऊ द्या. त्या कृपेचा स्वीकार करताना ख्रिस्ताला तुमच्या वेदनेचे रूपांतर करू द्या, जेणेकरून तुमचे हृदय सर्वांसाठी दयेने आणि करुणेने भरून जाईल. याची सुरुवात स्वतःपासून करा. देवाची दया विपुल आहे. जीवनात आपण जे काही अनुभवतो, त्या सर्वांवर, अगदी आपल्या वेदनेवरही, तिची छाया पडू शकते. तुमच्या हृदयात तुमच्या वेदनेची आणि दैवी दयेची भेट होऊ द्या. त्यामुळे तुमच्यात कायमचा बदल घडेल.
हे प्रभू, माझ्या हृदयात येण्याचे मी तुला आमंत्रण देतो. ये, माझ्या हृदयात वास कर आणि तुझ्या दैवी दयेच्या विपुल वर्षावाने माझ्या अंतःकरणातील सर्व काही बदलून टाक. हे प्रिय प्रभू, सर्व गोष्टींपेक्षा मी तुझ्यावर अधिक प्रेम करू दे आणि माझ्या जीवनातील तुझ्या उपस्थितीने तुझ्या गौरवासाठी माझ्यात परिवर्तन घडू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 201: तुरुंगात येशूसोबतची रात्र
कल्पना करा की एखाद्या गूढ रीतीने तुम्हाला पवित्र गुरुवारच्या रात्रीत जाता आले, तर ते कसे असेल? आणि येशूने जे काही सोसले ते सारे तुम्हाला पाहता आणि अनुभवता आले, अशी कल्पना करा. बागेतील येशूची घोर व्यथा, त्याची अवहेलना, त्याला मिळालेली निर्दय वागणूक, त्याची केलेली थट्टा, तुरुंगात एकट्याने घालवलेली रात्र, त्याच्यावर चालवलेला खटला, त्याला मारलेले फटके, त्याने वाहिलेला क्रूस आणि त्याला क्रूसावर खिळणे—या साऱ्याची कल्पना करा. हे सारे सहनशक्तीपलीकडचे ठरेल. येशूला आणि त्याच्या सर्व आंतरिक व बाह्य यातनांना प्रत्यक्ष सामोरे जाणे फार जड जाईल. पण तुम्हाला हे जमले आणि त्याच्या प्रत्येक अनुभवाला तुम्ही सामोरे जाऊ शकलात, तर तुमचे जीवन बदलून जाईल. ख्रिस्ताच्या दुःखांकडे दुर्लक्ष करू नये. त्यांच्याकडे पाठ फिरवू नये, त्यांना टाळूही नये. आपल्यापैकी प्रत्येकाने त्याच्या दुःखसहनाला सामोरे गेले पाहिजे, ते समजून घेतले पाहिजे, त्यावर प्रेम केले पाहिजे आणि ते स्वतःच्या जीवनात जगले पाहिजे. असे केल्याने आपल्यात कायमचे परिवर्तन घडेल (पाहा दैनंदिनी #1054).
आज थोडा वेळ काढा आणि येशूच्या गूढ आणि गहन दुःखांच्या चिंतनात स्वतःला खोलवर गुंतू द्या. प्रभूने जे सोसले, त्याची थोडीशी अनुभूती त्याला तुम्हाला देऊ द्या. त्याच्या दुःखांना सामोरे जाणे म्हणजे केवळ एका मोठ्या अनिष्टाला सामोरे जाणे नव्हे; तर प्रेमाच्या सर्वांत निर्मळ रूपाला सामोरे जाणे होय. क्रूस आणि त्याच्याशी निगडित असलेल्या प्रत्येक गोष्टीला सामोरे जाणे म्हणजे जगाने आजवर अनुभवलेल्या सर्वांत धक्कादायक घटनेतून प्रकट झालेल्या प्रेमाच्या सर्वश्रेष्ठ कृतीला सामोरे जाणे होय. देवाच्या दुःखात त्याचे प्रेम आपल्याला उमगते, तेव्हा आपण पवित्र विस्मयाने भरून जातो. आज याचे चिंतन करा, ते हृदयात जपून ठेवा, हे रहस्य समजून घेण्याचा प्रयत्न करा आणि त्याद्वारे देवाला तुमचे जीवन बदलू द्या.
हे प्रभू, तुझ्या क्रूसरूपी सिंहासनावर असलेल्या तुझ्याकडे वळण्याची आणि आता व अनंतकाळ तुझ्याकडे निरखून पाहण्याची कृपा मला दे. तुझ्यावर आणि तू सोसलेल्या सर्व दुःखांवर माझी दृष्टी स्थिर ठेवताना, प्रेमाचे सर्वांत शुद्ध रूप मला सापडू दे. हे दुःख सोसणाऱ्या माझ्या प्रभू येशू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 202: रोजचा स्मृतिदिन
वर्षस्मरणाचे दिवस म्हणजे चिंतन करण्याची आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याची आशीर्वादमय संधी. दीर्घ आणि पवित्र वैवाहिक जीवन साजरे करणाऱ्या दांपत्याचा लग्नाचा वाढदिवस हा आनंदाचा दिवस असतो. तर एखाद्या प्रिय व्यक्तीचा स्मृतिदिन मनाला दुःख देणारा असतो. तरीही, त्या व्यक्तीच्या निधनाचे दुःख पुन्हा अनुभवताना, तिच्यावर तुमचे किती प्रेम आहे याची दरवर्षी आठवण होते. चर्चमध्ये दरवर्षी असे अनेक उत्सव साजरे होतात, जे आपल्याला ख्रिस्ताच्या जीवनातील एखाद्या विशिष्ट पैलूचे स्मरण करून देतात. पण एक असा ‘स्मृतिदिन’ आहे, जो दररोज पाळला जातो. दररोज दुपारी तीन वाजता आपण आपल्या प्रभूच्या मृत्यूचे स्मरण करतो. ही पवित्र वेळ आहे. त्या वेळी थोडे थांबून येशूने आपल्यासाठी जे काही केले, त्यावर चिंतन करणे महत्त्वाचे आहे. ही कृतज्ञता व्यक्त करण्याची, तसेच त्याच्या दुःखसहनाबद्दल पवित्र शोक करण्याची वेळ आहे. गुड फ्रायडेला या वेळेला विशेष मान दिला जातो, पण दररोज या वेळी प्रभूच्या मृत्यूचे स्मरण करणे महत्त्वाचे आहे (पाहा दैनंदिनी #1055).
दुपारी तीनची वेळ तुमच्या लक्षात राहते का? दिवसातील हा सर्वांत पवित्र क्षण सहज विसरला जातो. दैनंदिन धावपळीत आपण क्षणभर थांबून आपल्या प्रभूने प्रेमापोटी सोसलेल्या यातनांचे स्मरण करायचे विसरून जाऊ शकतो. पण ही वेळ म्हणजे प्रभूसोबतचा तुमचा रोजचा स्मृतिदिन आहे, असे मानण्याचा प्रयत्न करा. याच वेळी आपल्या प्रार्थना सर्वाधिक फलदायी ठरतात. या वेळी थांबून प्रार्थना करणाऱ्यांना दैवी दयेच्या विशेष कृपा लाभतात. ही पवित्र भक्ती निष्ठेने पाळण्याचा संकल्प करा, आणि आपला प्रभू तुम्हाला भरभरून आशीर्वाद देईल.
माझ्या येशू, तू दुपारी बारा वाजल्यापासून तीन वाजेपर्यंत क्रुसावर लटकत होतास. त्या पवित्र वेळी तू तुझे शेवटचे वचन उच्चारलेस, अखेरचा श्वास घेतलास आणि प्राण सोडलास. या पवित्र वेळेचा मान राखण्याची मला नेहमी आठवण राहो. तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाचे मला दररोज स्मरण करून देणारी ही वेळ ठरो. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या पवित्र दुःखसहनाविषयीची माझी भक्ती वाढव आणि या भक्तीच्या आचरणातून तुझ्या घायाळ हृदयातील दया ओत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 203: दयेची खोली आणि व्यापकता
कल्पना करा की जगातील वाळूचा प्रत्येक कण मोजण्याचे काम तुम्हाला दिले आहे. हे काम अशक्य आहे, हे उघडच आहे. खरे तर, जगातल्या सगळ्या लोकांनी मिळून प्रयत्न केला, तरी ते पूर्ण होणार नाही. काही गोष्टी आपल्या आवाक्याबाहेरच असतात. त्याहूनही कठीण काम म्हणजे देवाच्या दयेचा पूर्ण थांग लावणे. हे अशक्य आहे. देवाची दया आपल्या आकलनाच्या पूर्णपणे पलीकडे आहे. तिच्या खोलीला आणि विस्ताराला मर्यादा नाही. देवाच्या दयेचे चिंतन करण्यात आणि तिचा अनुभव घेण्यात तुम्ही सारे आयुष्य घालवलेत, तरी तिची केवळ वरवरची ओळख होऊ लागेल. इतकेच नव्हे, तर देवाने निर्माण केलेल्या प्रत्येक व्यक्तीने अनंतकाळ देवाच्या दयेचे चिंतन केले, तरी आपल्या सर्वांचे मिळून केलेले प्रयत्नही ती पूर्णपणे समजून घेण्यास पुरे पडणार नाहीत. देवाची दया अमर्याद आहे, हे समजले की आपला संघर्ष कसाही असो, आपले पाप कोणतेही असो, आपण देवाकडे वळू शकतो आणि आपल्या आत्म्याची सारी शक्ती एकवटून त्याच्यावर विश्वास ठेवू शकतो (पाहा दैनंदिनी #1059).
देवाची दया समजून घेण्याचा तुम्ही प्रयत्न केला आहे का? ही अमर्याद देणगी तुम्हाला कधीच पूर्णपणे समजू शकणार नाही, याची तरी तुम्हाला जाणीव आहे का? आपल्या प्रभूवर विश्वास ठेवायचा असेल, तर देवाच्या दयेचे चिंतन करण्याचे हे अशक्य कार्य तुम्ही हाती घेतले पाहिजे. स्वर्गात तुम्ही अनंतकाळ हेच कराल. आणि तुमच्या स्वर्गाची सुरुवात आत्ताच झाली पाहिजे. या चिंतनामुळे प्रभूवर भरवसा ठेवण्याची तुमची क्षमता वाढेल, आणि त्या भरवशामुळे तुम्ही स्वतःला त्याच्या हाती सोपवू शकाल. वाट पाहू नका; या गौरवशाली कार्याला आजच सुरुवात करा.
हे दयाळू प्रभू, तुझे प्रेम अमर्याद आहे आणि या अथांग रहस्यात प्रवेश करण्याचा प्रवास सुरू करण्यासाठी तू मला बोलावलेस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझे डोळे उघडण्याची कृपा मला दे, म्हणजे मी तुझ्या दयेत अधिक खोलवर शिरू लागेन आणि त्यातून आज माझा तुझ्यावरचा विश्वास अधिक दृढ होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 204: तुमच्या आत्म्याचे पुष्पावरण
फुलाचे पुष्पावरण म्हणजे उमलू पाहणाऱ्या पाकळ्यांभोवती असलेले बाहेरचे पान; पाकळ्यांची वाढ होत असताना ते त्यांचे रक्षण करते. कोवळ्या पाकळ्यांना वाढण्यासाठी ते जणू एक पाळणाघरच बनते. या आडोशात पाकळ्या वाढत असताना पुष्पावरण त्यांना सुरक्षित ठेवते. पाकळ्या पूर्ण वाढल्या की पुष्पावरण उघडते आणि आतले सौंदर्य प्रकट होते. तुमच्या आत्म्याचेही तसेच आहे. ‘तुमच्या आत्म्याचे पुष्पावरण’ ही देवाची देणगी आहे. ते तुमच्या अंतःकरणातील सद्गुणांचे रक्षण करते, तर देवाच्या दयेचे दव हळुवारपणे आत झिरपून उमलू पाहणाऱ्या त्या सद्गुणांचे पोषण करते. ते सद्गुण पूर्ण विकसित झाले की त्यांचे तेज असे झळकते की देवाच्या या कृतीकडे पाहणाऱ्या प्रत्येकाला कृपेचा सुगंध जाणवतो (पाहा दैनंदिनी #1064).
आज स्वतःच्या आत्म्यात डोकावून पाहा. तुम्हाला काय दिसते? पाप आणि त्याने आणलेली मलिनता दिसते का? तसे असेल तर पश्चात्ताप करा आणि पापस्वीकाराद्वारे देवाच्या दयेला ती मलिनता दूर करून तुमचा आत्मा बरा करू द्या. त्यानंतर त्याच दयेला तुमच्या अंतरात्म्याचे पोषणही करू द्या, म्हणजे तुमच्या अंतरात त्याच्या तेजाचे एक गुप्त पवित्र स्थान घडेल. तुमचा आत्मा सुंदर व्हावा अशी देवाची इच्छा आहे. तो तुम्हाला आतून घडवत असताना, योग्य वेळी त्या सद्गुणांचे तेज प्रकट होऊ देईल. धीराने त्याची वाट पाहा. त्याच्या कोमल काळजीचे दव तुमच्या अंतरात मुरू द्या, म्हणजे तिथे त्याची उत्कृष्ट कलाकृती घडेल. आज तुमच्या अंतरातील या पवित्र स्थानावर चिंतन करा. देव आपले अद्भुत कार्य करत असताना तुमच्या आत्म्याला लाभलेल्या संरक्षक आवरणाबद्दल आनंद माना आणि आत जे घडत आहे ते पाहून दिलासा मिळू द्या. सर्व काही कृपेला समर्पित करा आणि सर्वांच्या निर्माणकर्त्याला तुमचे रूपांतर जगासाठी त्याच्या तेजस्वी आणि सुगंधी देणगीत करू द्या.
हे प्रभू, माझ्या आत्म्यातील या पवित्र अंतरंगात तू मला सुरक्षित ठेवतोस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या अंतरंगात तुझी नवी सृष्टी घडवताना माझे पोषण करण्यासाठी तू हळुवारपणे आत येतोस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्या दयेच्या दवाने माझ्या पापामुळे झालेली विकृती दूर होवो आणि मला क्षमा लाभो. त्या दवाने मला बळ मिळो, म्हणजे तुला जे सद्गुण माझ्यात घडवायचे आहेत, ते तू घडवू शकशील. तुझ्या परिपूर्ण ज्ञानाबद्दल आणि सामर्थ्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो आणि स्वतःला तुझ्या प्रेमळ जपणुकीत सोपवतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 205: शांतीचा किल्ला
प्रभूची शांती एका किल्ल्यासारखी आहे. सैतानाकडून बाहेरून होणाऱ्या सर्व हल्ल्यांपासून वाचण्यासाठी आपण त्या किल्ल्यात आश्रय घेतला पाहिजे. या किल्ल्याबाहेर असताना आपण त्या सर्व दुष्ट हल्ल्यांना उघडे पडतो. देवाच्या शांतीचे पवित्र संरक्षण नसेल, तर राग, जुलूम, कपट आणि मत्सर यांचे बाण आपले मोठे नुकसान करू शकतात. पण या किल्ल्याच्या तटांच्या आत, आपल्याला इजा करू पाहणाऱ्या प्रत्येक गोष्टीपासून प्रभू आपले रक्षण करतो. प्रभूच्या दयेत आश्रय घ्या आणि तिच्यामुळे तुमच्याभोवती शांतीचे असे कुंपण उभे राहू द्या, जे जगातील दुष्टपणापासून तुमचे रक्षण करील. या हल्ल्यांना शांतीचे कुंपण भेदू देऊ नका. त्याऐवजी, प्रभूच्या सहवासात समाधानी राहा आणि त्याच्या सुरक्षित आश्रयात त्याला तुम्हाला घडवू द्या (पाहा दैनंदिनी #1067).
तुमची शांती हिरावून घेण्याचा प्रयत्न कशामुळे होतो? कोणती गोष्ट तुम्हाला आतून हादरवते आणि अस्वस्थ करते? लक्षात ठेवा, प्रभूला तुमचे रक्षण करायचे आहे आणि तुम्हाला आश्रय द्यायचा आहे. त्याच्या शांतीचा शोध घ्या. त्याचा शोध घ्या, म्हणजे तो तुम्हाला आपली शांती देईल. शांती ही अशी देणगी आहे की तिचे वर्णन शब्दांत करता येत नाही आणि ती मानवी आकलनापलीकडची आहे. ती असा सुरक्षित आश्रय आहे, जिथे तुमच्या आत्म्याचे दुष्टाच्या रोजच्या कुप्रवृत्तींपासून आणि हल्ल्यांपासून रक्षण होते. प्रभूची शांती तुम्ही अनुभवली आहे का? त्याच्या दयेच्या या देणगीवर तुमची नजर स्थिर आहे का? पूर्ण अंतःकरणाने येशूचा शोध घ्या, म्हणजे तुम्हाला त्याची शांती नक्कीच अनुभवायला मिळेल. आणि तुम्ही त्याला वाव दिलात, तर त्या शांतीच्या आश्रयात प्रभू तुमच्यामध्ये महान कार्ये करील.
हे प्रभू, माझ्या आत्म्याच्या रक्षणाची जबाबदारी मी तुझ्यावर सोपवतो. माझ्या अंतःकरणातील साऱ्या ओढी, आशा, इच्छा आणि दुर्बलता मी तुला अर्पण करतो. ये आणि माझ्याभोवती संरक्षक कवच उभे कर, म्हणजे माझ्या अंतरंगातील या पवित्र स्थानी मला तुला भेटता येईल. तुझ्या दयेतून प्रकटणाऱ्या प्रेमाबद्दल मी तुझे आभार मानतो; ते मला वेढून टाकते आणि माझ्या अंतरंगी गोडवा व सामर्थ्य निर्माण करते. माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि मी स्वतःला तुझ्या परिपूर्ण सांभाळात सोपवतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 206: आध्यात्मिक साठेबाजी
आध्यात्मिक जीवनाला असलेल्या एका खऱ्या धोक्याला ‘आध्यात्मिक साठेबाजी’ असे म्हणता येईल. असे करणारी व्यक्ती देवाच्या दयेचे साधन बनण्याऐवजी ती दया स्वतःपुरतीच ठेवण्याचा प्रयत्न करते. देवाची दया स्वतःपुरती ठेवण्याच्या प्रयत्नात ती आध्यात्मिक बाबतीत लोभी बनते आणि आध्यात्मिक गोष्टी केवळ स्वतःच्या फायद्यासाठी शोधते. हा अहंकाराचाच एक प्रकार आहे. आपण पवित्र ‘दिसावे’ म्हणून ती प्रार्थना करते. लोकांनी पाहावे म्हणून ती सत्कृत्ये करते. आपण ज्ञानी आणि विद्वान आहोत असा भास निर्माण करण्यासाठी ती अनेक आध्यात्मिक पुस्तकेही जमवू पाहते. पण देवाच्या दयेचा मुख्य हेतू ‘आध्यात्मिक साठेबाजी’ नव्हे, तर ‘आध्यात्मिक उदारता’ आहे. आपल्या जीवनात खरी दया ओसंडून वाहावी असे वाटत असेल, तर ती आपण इतरांना दिली पाहिजे. देव आपल्याला जे काही देतो, ती इतरांना वाटण्यासाठी दिलेली देणगी आहे, असे आपण मानले पाहिजे. म्हणून देव तुला एखादी कृपा देतो, तेव्हा या देणगीचा उपयोग दुसऱ्या कोणाच्या आध्यात्मिक उन्नतीसाठी कसा करता येईल, हा पहिला विचार तुझ्या मनात यायला हवा. देवाची दया इतरांना वाटल्याने आपण अधिकाधिक समृद्ध होतो आणि या आध्यात्मिक उदारतेमुळे आपल्या स्वतःच्या जीवनात देवाची दया सतत वाढत जाते, असा आपल्याला अनुभव येतो (पाहा दैनंदिनी #1069).
तुम्ही पवित्र होण्याचा प्रयत्न करता का? करत असाल, तर का? त्यामागे तुमचा हेतू काय आहे? तुम्ही चांगले दिसावे म्हणून? की तुम्ही खरोखर चांगले व्हावे आणि देवाचा चांगुलपणा गरजूंपर्यंत पोहोचवावा म्हणून? देवाच्या दयेचे तुमच्या जीवनात शेवटी कोणते फळ दिसते, यावर मनन करा. देव तुम्हाला जे काही देतो, त्यातून त्याची दया इतरांपर्यंत उदारपणे पोहोचेल, यासाठी मार्ग शोधा. असे केल्याने तुम्हालाही भरभरून आशीर्वाद मिळतील.
हे अनंत दयेच्या प्रभू, तुझी कृपा जितकी इतरांना वाटली जाते तितकी ती वाढते, हे मला समजू दे. तुझ्या दयेचे पवित्र साधन म्हणून मला सदैव जगू दे आणि अशा उदारतेने वागताना तुझ्या उदार हृदयातून विपुल देणग्या मला मिळू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 207: ख्रिस्ताच्या हृदयात दिलासा मिळवणे
मायाळू आणि प्रेमळ आईच्या किंवा वडिलांच्या कुशीत शिरल्यावर मुलांना अनेकदा खूप दिलासा मिळतो. त्या प्रेमळ मिठीत विसावण्यात मोठे समाधान असते. अशा क्षणी भीती आणि काळजी दूर होतात आणि व्याकूळ मनाला पुन्हा शांती व सांत्वन लाभते. आपल्या प्रभूशी असलेल्या नात्यातही असेच व्हायला हवे. थकलेल्या अवस्थेत आपण सर्व सांत्वनाच्या उगमाकडे जावे आणि तिथे मिळणारा आध्यात्मिक दिलासा शोधावा. आपल्या प्रभूच्या हृदयाजवळ गेल्याने कोणत्याही अस्वस्थ परिस्थितीत शांती लाभते. ताण, वैफल्य, मनाला झालेल्या वेदना आणि गोंधळ दूर होतात व त्यांच्या जागी धीर आणि सुरक्षिततेची जाणीव निर्माण होते. प्रभूच्या हृदयाचे ठोके आपल्याला त्यांच्या लयीत आश्रय घेण्यास बोलावतात. प्रत्येक ठोक्याबरोबर त्याची करुणा आणि दया आपल्यापर्यंत पोहोचतात आणि त्याचे अमूल्य रक्त कृपेच्या पांघरुणासारखे आपल्याला झाकून टाकते. सांत्वनाच्या या उगमाकडे धाव घे आणि तुझ्या देवाच्या दयाळू हृदयात विसावा घे (पाहा दैनंदिनी #1074).
प्रार्थना करताना आपल्या प्रभूच्या दयाळू हृदयात तुम्हाला दिलासा आणि सांत्वन मिळते का? प्रभू तुम्हाला ज्या जवळिकीचे आमंत्रण देतो, तिच्यावर चिंतन करा. ही जवळीक माणसाकडून मिळणाऱ्या कोणत्याही सांत्वनापलीकडची आहे. तिच्यातून अशी कृपा मिळते की तुमचा आत्मा दयेने आणि शांतीने भरून जातो. एका लहान मुलाला आपल्या प्रेमळ आईच्या किंवा वडिलांच्या कुशीत कसा दिलासा मिळतो, हे दृश्य मनात आणा. आपला प्रभू तुमची किती मायेने काळजी घेऊ इच्छितो, याची ही केवळ एक झलक आहे.
हे स्वर्गीय पित्या, मला तुझ्या जवळ आणि तुझ्या पुत्राच्या हृदयाजवळ ओढून घे. प्रत्येक बाबतीत आणि जीवनातील प्रत्येक संकटाच्या क्षणी मी तुझ्याकडे वळावे. मी स्वतःला तुझ्या हाती सोपवतो आणि करुणेने व प्रेमाने भरलेल्या तुझ्या हृदयाला बिलगतो. माझ्या थकलेल्या आत्म्याला तुझ्या हृदयात विसावा मिळो. माझ्या देवा, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. मी तुझाच, केवळ तुझाच आश्रय घेतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 208: दयेचा आध्यात्मिक बाण
साधारणपणे बाणाने जखम होते आणि जीवही जाऊ शकतो. इतिहासभर युद्धात आणि शिकारीसाठी बाणांचा वापर झाला आहे. पण दयेचा आध्यात्मिक बाण याहून फार वेगळा आहे. शिमोन संदेष्ट्याने आपल्या धन्य मातेला सांगितलेले शब्द आठवा: “आणि तुलाही एक तलवार भेदून जाईल” (लूक 2:35). तसेच, येशूला क्रुसावर खिळण्यात आले तेव्हा काय घडले ते आठवा: “एका सैनिकाने [येशूच्या] कुशीत भाला खुपसला आणि लगेच रक्त व पाणी बाहेर आले” (योहान 19:34). तलवारीने आपल्या धन्य मातेचे हृदय भेदले आणि भाल्याने येशूचे हृदय भेदले. त्याचप्रमाणे आपली हृदयेही भेदली गेली पाहिजेत. पण जी तलवार, जो भाला किंवा जो बाण आपल्याला झेलावा लागतो, तो प्रेमाने स्वीकारला तर त्याची जखम आपले अहित करणार नाही. उलट, त्यातून आपल्या हृदयातील दया आणि करुणा जागृत होतील. या ‘प्रेमाच्या जखमेत’ दुःख आणि वेदना यांचे रूपांतर होते आणि त्या जखमेतून देवाची दया आपल्या जीवनातून ओसंडून वाहते (पाहा दैनंदिनी #1082).
आज दोन गोष्टींचे चिंतन करा. प्रथम येशू आणि मरिया यांच्या हृदयांतील आध्यात्मिक जखमांचा विचार करा. त्यांच्या विदीर्ण हृदयांचे रहस्य जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा. या जखमांतून कृपा कशी प्रकट होते, हे समजून घ्या: त्यांतून गरजूंसाठी करुणा आणि दया उमलतात. मग स्वतःच्या हृदयाचा विचार करा. तुम्ही मनात बाळगत असलेल्या एखाद्या जखमेचे चिंतन करा आणि तिचे रूपांतर होऊ शकते, हे समजून घ्या. येशू आणि आपल्या धन्य मातेच्या हृदयांतून वाहणाऱ्या दयेत ही जखमही सहभागी होऊ शकते. पापामुळे त्यांना होणाऱ्या पवित्र दुःखात सहभागी व्हा आणि पापी व्यक्तीबद्दल मनात करुणा वाढू द्या. असे करताना प्रेमाचा आध्यात्मिक बाण तुमच्याही हृदयाला घायाळ करील.
हे प्रभू, तुझ्या परमपवित्र हृदयाने सोसलेल्या दुःखाचे महान रहस्य मला समजून घेण्यास मदत कर. तुझी दया ओसंडून वाहावी म्हणून तू ती जखम स्वेच्छेने स्वीकारलीस, हे मला उमजू दे. इतरांकडून येणारे बाणही मला झेलू दे, म्हणजे त्यांना उत्तर म्हणून तुझी दया ओसंडून वाहू शकेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 209: पाप करण्याच्या सवयीवर मात करणे
पापावर मात करण्यासाठी देवाच्या दयेची गरज आहे. पुष्कळदा आपण स्वतःच्या प्रयत्नांनी पापावर मात करण्याचा प्रयत्न करतो. पण हे प्रयत्न व्यर्थ आहेत, कारण केवळ स्वतःच्या प्रयत्नांनी तुम्ही तुमच्या पापावर कधीच मात करू शकणार नाही. तुम्ही ज्या पापाशी झुंजत आहात, त्यातून मुक्त होण्याचा एकच मार्ग आहे: ख्रिस्ताच्या क्रुसाच्या दयेद्वारे ओतल्या गेलेल्या देवाच्या परिवर्तनकारी सामर्थ्याकडे वळणे. एखादे पाप आपल्या जीवनात सवयीचे झाले आहे हे तुम्हाला उमगले असेल आणि पापस्वीकारात तुम्ही ते कबूलही केले असेल; तरी दुसरा दिवस उलटायच्या आत तुम्ही पुन्हा त्याच पापात पडला असाल आणि असे वारंवार घडले असेल. याचे कारण असे की तुम्ही देवाच्या सामर्थ्यावर विसंबण्याऐवजी स्वतःच्या बळावर विसंबण्याचा प्रयत्न केला. केवळ येशूद्वारेच तुम्ही तुमच्या पापावर मात करू शकता. आपल्या जीवनातून पाप दूर व्हावे म्हणून त्याच्या दयेकडे वळण्यासाठी दृढ निश्चय आणि एकाग्रता आवश्यक आहे. त्याच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवावा लागतो आणि स्वतःला पूर्णपणे त्याच्या स्वाधीन करावे लागते. हे तुम्ही स्वतःच्या बळावर करू शकत नाही (पाहा दैनंदिनी #1087).
तुम्हाला दररोज कशाशी झगडावे लागते? तुमचे पाप कोणतेही असो, तुम्ही त्यावर मात करू शकता; पण त्यासाठी देवाच्या दयेवर आणि क्रुसाच्या शुद्ध करणाऱ्या सामर्थ्यावर विसंबून राहावे लागेल. आपली नजर येशूवर खिळवून आणि केवळ त्याच्यावरच विसंबून राहून हे साधते. ख्रिस्ताकडे वळणे ही तुमची जबाबदारी आहे. तुम्हाला शुद्ध करण्याचे कार्य तो करतो. आपल्या प्रभूच्या सामर्थ्याबद्दल किंवा तुमच्या जीवनातून पाप दूर करण्याच्या त्याच्या क्षमतेबद्दल शंका बाळगू नका. शुद्ध होताना ‘वेदना’ होऊ शकतात, पण शुद्धी शक्य आहे. त्यासाठी तुमच्याकडून त्याग आणि त्याच्याकडून दया आवश्यक आहे. तुमच्या अंतःकरणात चाललेल्या या संघर्षावर चिंतन करा आणि स्वतःला त्याच्या हाती सोपवण्याचा मनापासून दृढ निश्चय करा. तुम्ही असे कराल तेव्हा तो तुमच्या जीवनातील हे ओझे हलके करू लागेल.
हे प्रभू, मी माझे पाप तुझ्या हाती सोपवतो आणि त्यावर मात करण्याची कृपा तुझ्याकडे कळकळीने मागतो. माझ्यात दुर्बलता आहे, पण तू सामर्थ्यवान आहेस, हे मला माहीत आहे. हे जड ओझे दूर कर आणि माझ्या आत्म्याला निर्मळता व पावित्र्य दे. हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि मी माझे पाप तुझ्या स्वाधीन करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 210: दैवी प्रेमाच्या प्रकाशात सत्कृत्ये
तुम्ही मेहनत करता का? चांगले होण्यासाठी झटता का? आपल्या कृतीने काहीतरी चांगला बदल घडावा, असे तुम्हाला वाटते का? चांगले होण्याचा प्रयत्न करणे नक्कीच चांगले आहे. पण आपल्या जीवनातील प्रत्येक कृतीचा उगम दैवी प्रेमात होत नसेल, तर आपला ‘चांगुलपणा’ देवाच्या दृष्टीने खरोखर चांगला आहे, असे आपण कधीही समजू नये. नम्रतेमुळे आपल्या जीवनातील चांगुलपणाच्या एकमेव स्रोताकडे आपली दृष्टी वळते. तो स्रोत म्हणजे देवाची विपुल दया. इतरांसाठी चांगले किंवा हिताचे असे एकही कृत्य आपण केवळ स्वतःच्या बळावर ठरवून करू शकत नाही. स्वतःच्या प्रयत्नांनी आपण देवाला प्रसन्न करू शकत नाही; आणि आपल्या कृत्यांच्या बळावर स्वर्ग किंवा कोणतेही शाश्वत प्रतिफळ तर नक्कीच मिळवू शकत नाही. सर्व काही देणगी आहे आणि सर्व काही कृपा आहे. हे केवळ नम्र आत्म्यालाच उमगते आणि तोच यावर विश्वास ठेवतो. पण जेव्हा त्याला हे उमगते आणि तो यावर विश्वास ठेवतो, तेव्हा देवाच्या राज्यासाठी महान गोष्टी घडतील (पाहा दैनंदिनी #1092).
तुम्ही करत असलेल्या सत्कृत्यांवर चिंतन करा. ती जशी आहेत तशीच पाहा—ना कमी, ना अधिक. तुमच्या जीवनात काही चांगुलपणा असेल, तर नम्रपणे आणि प्रामाणिकपणे विचार केल्यावर तुम्हाला समजेल की तो चांगुलपणा 100% देवाच्या चांगुलपणावर अवलंबून आहे. त्याच्या दयेशिवाय तुम्ही एकही सत्कृत्य करू शकत नाही. त्याच्या दयेने तुम्ही प्रत्येक सत्कृत्य करू शकता. देव तुमच्या आत्म्यात कार्य करतो आणि त्यातून या जगाला विपुल आशीर्वाद मिळतात. या जगात देवाचे विपुल आशीर्वाद पोहोचवण्याचे साधन व्हावे, या तुमच्या इच्छेवर चिंतन करा. देवाने या कार्यासाठी तुमची निवड केली आहे, याचा नम्रपणे आनंद माना. त्याला “हो” म्हणा आणि त्यातून सर्वांसाठी किती सुंदर फळे येतात, ते तुम्हाला दिसेल.
हे प्रभू, मला नम्र हृदय दे. प्रत्येक चांगल्या गोष्टीची सुरुवात तुझ्यापासून होते आणि केवळ तूच ती तुझ्या दयेने पूर्णत्वास नेतोस, हे मला समजू दे. तुझ्या गौरवासाठी तुला माझा उपयोग करता यावा म्हणून मी स्वतःला तुझ्या स्वाधीन करतो. तुझ्या अखंड प्रेमाचे साधन होण्याचा बहुमान तू मला दिलास, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 211: देवमातेच्या सान्निध्यात
आईचे प्रेम किती प्रखर असते, हे यावरून दिसते की आपल्या मुलांचे रक्षण करण्यासाठी ती स्वेच्छेने स्वतःचा जीवही देईल. आपले मूल संकटात आहे, त्याला वेदना होत आहेत किंवा त्याला मदतीची गरज आहे, हे पाहताच तिच्या मनातील मातृभाव जागा होतो. स्वतःच्या सुखाची आणि सुरक्षिततेची पर्वा न करता ती आपल्या मुलाचे रक्षण करते. देवमातेचेही तसेच आहे. कृपेने आणि तिचा पुत्र येशू याच्या इच्छेने तुम्ही तिचे लेकरू आहात. म्हणूनच गरजेच्या वेळी ती तुम्हाला हृदयाशी कवटाळते आणि आपल्या पदराखाली तुम्हाला आश्रय देते. तुम्ही संकटात नसतानाही तिची मातृमाया तुम्हाला लाभते, कारण तुमच्याविषयीची तिची ममतेची काळजी कधीच कमी होत नाही. तुमच्यासाठी तिच्यासारखी मध्यस्थ दुसरी कोणी नाही. ती केवळ तुमची आई नाही; ती देवमाताही आहे. देवमाता म्हणून ती आपल्या दैवी पुत्राकडून आपल्या सर्व लेकरांसाठी विशेष कृपा मिळवून देते. तुमच्यासाठी तिने केलेल्या प्रत्येक विनंतीला तो प्रतिसाद देतो आणि तो तुम्हाला कधीही सोडून देणार नाही. तिच्या जवळ राहा, तिच्या दयाळू कुशीत विसावा घ्या (पाहा दैनंदिनी #1097).
देवमातेच्या प्रेमाला, काळजीला आणि संरक्षणाला तुम्ही स्वतःला समर्पित केले आहे का? नसेल, तर का नाही? तुम्ही कशाची वाट पाहत आहात? तिच्या मायेवर भरवसा का ठेवावा, असा प्रश्न तुम्हाला पडतो का? प्रेमाने जोडलेले एक आध्यात्मिक कुटुंब निर्माण करावे, असे देवाला वाटले आणि त्याने तुमची काळजी घेण्याची जबाबदारी आपल्या मातेवर सोपवली. मानवजातीसाठी देवाने केलेल्या नैसर्गिक व्यवस्थेत आईच्या काळजीला मध्यवर्ती स्थान आहे. म्हणूनच, मानवजातीसाठीच्या त्याच्या अलौकिक योजनेतही आईच्या काळजीला स्थान आहे, असा निष्कर्ष काढणे स्वाभाविक आहे. ती तुमची आध्यात्मिक माता आहे, म्हणून तिच्याकडे वळा आणि तिच्या मध्यस्थीद्वारे तुमच्यावर विपुल दया वर्षावी, अशी प्रभूची इच्छा आहे, यावर भरवसा ठेवा.
हे अतिप्रिय माते, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. मी स्वतःला तुझ्या मातृमय काळजीवर आणि मध्यस्थीवर सोपवतो. कृपेच्या नात्याने तू माझी आई आहेस आणि तू ‘कृपापूर्ण’ आहेस, असा माझा विश्वास आहे. मी तुझ्यावर विश्वास ठेवतो; तुझ्या हृदयातील मातृदया माझ्यावर ओत. हे अतिप्रिय माते, मी स्वतःला तुला समर्पित करतो. कृपया माझ्यासाठी प्रार्थना कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 212: शंकेवर मात करणे
‘शंका’ म्हणजे काय? शंका घेणे म्हणजे श्रद्धेचा अभाव असणे, आणि श्रद्धेचा अभाव असणे म्हणजे देवाच्या इच्छेच्या परिपूर्ण प्रकटीकरणावर आणि त्याच्या योजनेवर भरवसा नसणे. सर्वांत आधी हे लक्षात घ्या की श्रद्धेच्या अभावातून शंका येते, तेव्हा तुम्ही देवाचे म्हणणे ऐकत नाही, असा त्याचा अर्थ होतो. जेव्हा आपण देवाबद्दल, त्याच्या योजनेबद्दल आणि तो आपल्याला जे काही प्रकट करतो त्याबद्दल शंका घेतो, तेव्हा आपण स्वतःच्याच भरवशावर उरतो. पण जेव्हा आपण लक्ष देतो, त्याचे म्हणणे ऐकतो, ते समजून घेतो आणि त्यावर श्रद्धा ठेवतो, तेव्हा आपण व्यक्त केलेल्या श्रद्धेमुळे त्याच्या दयेचे संरक्षण आपल्याला लाभते. श्रद्धा असणे म्हणजे देव काय सांगतो आणि त्याची इच्छा काय आहे, हे सर्व आपल्याला खात्रीने माहीत असणे. एखादी गोष्ट खरी असावी अशी आपण आशा करतो आणि म्हणून ती खरी मानतो, एवढेच श्रद्धेचे स्वरूप नाही; तर जे खरे आहे ते सर्व जाणणे आणि त्यावर विश्वास ठेवणे म्हणजे श्रद्धा (पाहा: दिनदर्शिका #1101).
तुमच्या मनात कधी शंका येते का? की तुमची श्रद्धा आहे? हा प्रश्न चिंतनासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. सुरुवातीला स्वतःला हे प्रश्न विचारा: मी देवाची वाणी लक्ष देऊन ऐकतो का? देव माझ्याशी बोलतो ते मला ऐकू येते का? तो जे काही सांगतो ते सर्व मला समजते का? या पहिल्या पावलांशिवाय श्रद्धा शक्य नाही. देवाचे बोलणे आपल्याला केवळ प्रार्थनेतून ऐकू येते. आपल्याला ज्या प्रकारची प्रार्थना आवश्यक आहे, तिला ‘तल्लीनतेची प्रार्थना’ म्हणता येईल. या प्रार्थनेत आपण दररोज देवाच्या वाणीत तल्लीन होऊ देतो; त्या वाणीतून तो आपली पवित्र इच्छा प्रकट करतो. तो दररोज, दिवसभर आपल्याशी बोलतो. हळूहळू आपण त्याचे ऐकतो, त्याचे बोलणे समजून घेतो आणि त्याला प्रतिसाद देतो. अशा रीतीने आपल्याला श्रद्धेचे दान लाभते आणि ती श्रद्धा तुमच्या जीवनाला दिशा देईल. तुमच्या जीवनात हे कसे घडते यावर चिंतन करा आणि पहिल्या पावलापासून सुरुवात करण्याचा निश्चय पुन्हा करा, म्हणजे प्रभू तुम्हाला एकेक पाऊल पुढे नेईल.
प्रिय प्रभू, तू माझ्याशी बोलतोस ते मला ऐकायचे आहे. तुझे बोलणे ऐकण्यास माझे कान उघड, म्हणजे मला तुझी ओळख होईल आणि माझ्या जीवनासाठी तुझी परिपूर्ण इच्छा काय आहे हे मला उमगेल. दररोज तूच मला मार्ग दाखवावा आणि तुझी पवित्र इच्छा मला ज्या सौम्यपणे दिशा देते त्यावर मी भरवसा ठेवावा, अशी माझी इच्छा आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 213: आकलनाचे आध्यात्मिक वरदान
तुम्हाला देवाची रहस्ये समजतात का? अशी कल्पना करा की तुम्ही धर्मशास्त्रज्ञ आहात आणि अनेक वर्षे आपल्या ख्रिस्तसभेच्या श्रद्धेचा अभ्यास केला आहे. ख्रिस्तसभेच्या धर्मशास्त्राच्या सर्व शाखांचे ज्ञान मिळाल्याने तुम्ही अभ्यास केलेली ही रहस्ये तुम्हाला खऱ्या अर्थाने समजतीलच का? नाही, ती समजतीलच असे नाही. खरे तर, देवाच्या विषयीची सर्व माहिती आणि युगानुयुगे प्रकट झालेले सर्व काही तुम्हाला माहीत असले, तरी देव स्वतः आणि आपल्या श्रद्धेची गहन रहस्ये तुम्हाला खऱ्या अर्थाने उमगली नसण्याची शक्यता आहे. असे आकलन अखेरीस देवाकडून वरदान म्हणून मिळते. देव हे वरदान आपल्या अंतःकरणात ओततो; ते आपल्याला प्रकाश देते आणि आपली समज उजळते. देव स्वतः आपल्याला थेट आणि वैयक्तिकरीत्या जे प्रकट करतो, त्यातूनच हे वरदान मिळते. श्रद्धेचा अभ्यास केल्याने आणि तीच श्रद्धा स्पष्टपणे कशी मांडली जाते याकडे लक्ष दिल्याने आपले मन ती समजून घेण्यास तयार होते, हे खरे; पण आपल्या श्रद्धेच्या सर्व रहस्यांचा गाभा जाणून ती समजून घेण्यासाठी देवप्रेरित आकलनाचे वरदान आवश्यकच आहे. आकलन हे देवाच्या दयेचे खरे वरदान आहे (पाहा: दिनदर्शिका #1107).
देवाच्या असीम दयेचे तुम्हाला कितपत आकलन झाले आहे, यावर चिंतन करा. ही दया तुम्हाला किती पूर्णपणे उमगली आहे? इतिहासाच्या ओघात देवाने आपल्याला जे काही प्रकट केले आहे, त्या सर्वांवर चिंतन करा. पवित्र शास्त्राद्वारे देव निःसंदिग्धपणे बोलला आहे आणि आपल्या चर्चद्वारेही तो अनेक प्रकारे निःसंदिग्धपणे बोलला आहे. युगानुयुगे प्रकट झालेली आपल्या विश्वासाची सर्व सत्ये तुम्हाला कितपत उमगली आहेत, यावर चिंतन करा. देव स्पष्टपणे आणि सर्वांसमोर बोलला आहे. आता तीच सत्ये तुमच्या आत्म्याच्या गाभ्यात तुम्हाला सांगण्याची त्याची इच्छा आहे. तुम्ही ऐकण्यास तयार असाल, तर तुम्हाला होणाऱ्या आकलनाने देवाच्या दयेचे पूरद्वार उघडतील.
प्रभू, अशी कितीतरी सत्ये आहेत जी मला पूर्णपणे उमगत नाहीत. तुझे जीवन आणि तुझे कार्य हे एकाच वेळी गौरवशाली आणि रहस्यमय आहेत. मला आकलनाची कृपा दे, म्हणजे तुझे सत्य आणि तुझी दया यांची खोली मला जाणता येईल. प्रिय प्रभू, मी माझे अंतःकरण तुझ्यासाठी उघडत आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 214: संपूर्ण क्षमा
कल्पना करा की तुम्ही एका गंभीर गुन्ह्यासाठी दोषी ठरला आहात आणि तुम्हाला जन्मठेप होण्याची शक्यता आहे. तुम्ही केलेल्या कृत्याचा तुम्हाला पश्चात्ताप झाला आहे आणि तुम्ही त्याची पूर्ण कबुली दिली आहे. शिक्षा सुनावण्याच्या दिवशी, तुम्हाला जिथे कैदेत ठेवले होते तिथून हातात बेड्या घालून न्यायालयात आणले जाते, आणि लवकरच तिथे परत जावे लागेल हे तुम्हाला माहीत आहे. पण न्यायाधीश तुमच्या बेड्या काढण्याचा, तुम्हाला पूर्ण माफी देण्याचा आणि तुमचे पूर्वीचे जीवन तुम्हाला पूर्णपणे परत मिळवून देण्याचा आदेश देतात. अशा वेळी तुमचे मन नक्कीच कृतज्ञतेने भरून येईल. पण आपण हे समजून घेतले पाहिजे की देवाने केवळ एवढेच केलेले नाही, तर त्याहूनही अधिक केले आहे. तो आपल्याला आपल्या पुत्रांचे व कन्यांचे स्थान देऊन उंचावतो. कृपेच्या व्यवस्थेत हे नवे स्थान मिळवण्यास आपण पात्र नाही. देवाची दया अद्भुत आहे; ती आपल्या आकलनापलीकडची आहे. आपण फक्त पश्चात्ताप करून पापापासून देवाकडे वळावे आणि या चांगल्या न्यायाधीशाच्या सद्भावनेवर भरवसा ठेवून स्वतःला त्याच्या हाती सोपवावे. विशेषतः पापस्वीकार करून आणि दैवी दयेच्या रविवाराचा सन्मान करण्यासाठी खास पापस्वीकाराला जाणाऱ्यांना विपुल प्रमाणात दिल्या जाणाऱ्या दयेवर भरवसा ठेवून आपण हे करतो (पाहा: दिनदर्शिका #1109).
तुम्ही आपले पाप कबूल करू शकता का? तुम्हाला आपल्या पापाची जाणीव आहे का? असेल, तर परमदयाळू न्यायाधीशाकडून पूर्ण क्षमा मिळण्यापासून तुम्ही केवळ एक पाऊल दूर आहात. तुमची पापे पुसून टाकण्याचीच नव्हे, तर तुम्हाला त्याच्या दयेच्या वैभवशाली उंचीवर नेण्याचीही देवाला उत्कट इच्छा आहे. तुम्हाला हे हवे आहे का? असेल, तर पापस्वीकाराच्या वैभवशाली संस्कारावर विश्वास ठेवण्यास कचरू नका. दरवर्षी दैवी दयेच्या रविवारी तो जी दया विपुलपणे ओततो, तिच्यावर भरवसा ठेवण्यासही कचरू नका. विशेषतः त्या वैभवशाली दिवशी त्याच्याकडे क्षमा मागा.
प्रभू, माझी पापे ओळखण्याची आणि समेटाच्या संस्कारात त्यांची कबुली देण्याची कृपा मला दे. त्या संस्कारात तुझ्या दयेला सामोरे जाण्याचे मोठे धैर्य मला लाभो, जेणेकरून तू मला तुझ्या पुत्रांना आणि कन्यांना लाभणाऱ्या गौरवशाली स्थानापर्यंत उंचावशील. दैवी दयेच्या रविवारी तू जी दया बहाल करतोस तिच्यावर मी विशेष भरवसा ठेवावा. या परमपवित्र दिवशी तू दिलेल्या कृपादानांबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 215: निवड करण्याचे स्वातंत्र्य
एका अर्थाने आपण असे म्हणू शकतो की आपल्या संपूर्ण अस्तित्वानिशी देवाकडे वळून त्याची दया स्वीकारण्याचे कर्तव्य तो आपल्यावर सोपवतो. त्याची दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे कर्तव्यही तो आपल्यावर सोपवतो. पण हे काही साधेसुधे ‘कर्तव्य’ नाही, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. हे प्रेमाचे कर्तव्य आहे. म्हणजेच, हे कर्तव्य आपल्यावर ‘लादले’ जाते असे म्हटले, तरी प्रत्यक्षात त्यात कसलीही सक्ती नाही. ते स्वीकारण्याचे किंवा नाकारण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य देव आपल्याला देतो. त्यासाठी कोणतीही अट नाही, कोणतीही बळजबरी नाही. देवाची दया स्वीकारायची की नाही, ती इतरांना द्यायची की नाही, हे ठरवण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य आपल्याला आहे. हे स्वातंत्र्य आपल्या जीवनासाठी आणि देवाच्या दयेच्या देणगीसाठी अत्यावश्यक आहे. देव आपल्याला हे स्वातंत्र्य देतो म्हणूनच ही देणगी स्वीकारण्यात आणि ती इतरांना देण्यात आपण पूर्णपणे सहकार्य करू शकतो. कारण दया स्वेच्छेनेच दिली आणि स्वीकारली गेली पाहिजे. तसे नसेल, तर ती दयाच नाही. प्रभूने तुम्हाला दिलेल्या स्वातंत्र्याबद्दल कृतज्ञ राहा आणि त्या स्वातंत्र्याचा उपयोग एक गौरवशाली निवड करण्यासाठी करा (पाहा दैनंदिनी #1115).
देवाने तुम्हाला दिलेल्या या दोन देणग्यांवर आज चिंतन करा. प्रथम, स्वातंत्र्याच्या देणगीवर चिंतन करा. इच्छास्वातंत्र्य असल्यामुळे जीवनात तुम्ही स्वतःचे निर्णय घेऊ शकता. त्यामुळे तुम्ही घेतलेल्या निर्णयांचे आशीर्वादही तुम्हाला लाभतात किंवा त्यांचे दुष्परिणामही तुम्हाला भोगावे लागतात. आपल्या दयेची विपुल देणगी स्वीकारण्यास आणि ती इतरांपर्यंत पोहोचवण्यास देव तुम्हाला आमंत्रण देतो, यावरही चिंतन करा. ही देणगी तुम्ही स्वेच्छेने स्वीकारता, तेव्हा विश्वाच्या देवाला त्याच्या कृपेच्या सिंहासनावरून उतरून तुम्हाला निर्मळ प्रेमाने मिठीत घेण्याचे आमंत्रण देता. त्यामुळे तुम्हीही इतरांना त्याच प्रेमाने मिठीत घेऊ शकता.
हे प्रभू, मी माझे जीवन तुला अर्पण करतो आणि तुझ्या परमपवित्र हृदयातील सर्व दया स्वेच्छेने स्वीकारतो. तुला जे काही मला द्यायचे आहे, ते स्वीकारण्यास माझे हृदय खुले ठेव. तुला जे काही इतरांना द्यायचे आहे, ते त्यांना देण्यासही माझे हृदय खुले ठेव. हे प्रभू, स्वातंत्र्य आणि दया या गौरवशाली देणग्यांबद्दल मी तुझे आभार मानतो आणि मनापासून तुझी दया स्वीकारण्याचे निवडतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 216: खऱ्या प्रेमातून येणारी विचारांची स्पष्टता
आपली चर्च आपल्यासमोर अशा अनेक शिकवणी ठेवते ज्या केवळ देवाच्या कृपेनेच समजू शकतात. काही शिकवणी नीतिमत्तेविषयी आहेत आणि त्या आपल्याला सद्गुणांनी परिपूर्ण जीवन जगण्यास बोलावतात. काही शिकवणी देवाविषयी, त्याच्या अस्तित्वाविषयी आणि त्याच्या मूळ स्वरूपाविषयी आहेत. काही शिकवणी मानवजातीविषयी आहेत आणि आपण कोण आहोत हे अधिक स्पष्ट करतात. महत्त्वाची गोष्ट अशी की, चर्च जे काही शिकवते ते प्रेमाशिवाय पूर्णपणे समजू शकत नाही. देवाने आपल्याला प्रकट केलेल्या अनेक सत्यांभोवती जणू विटांची भिंत आहे आणि प्रेम हे त्या भिंतीत बसवलेल्या खिडकीसारखे आहे. ती खिडकी शोधून तिच्यातून आत डोकावल्याशिवाय देव आपल्याला दररोज काय काय शिकवू इच्छितो, हे आपल्याला कळत नाही. देवावर आणि इतरांवर प्रेम केल्याने जीवनातील सर्वांत मोठी रहस्येही आपल्याला लवकर उलगडू लागतात. प्रेमामुळे आपल्याला जीवनाचा अर्थ आणि देव श्रद्धेद्वारे आपल्याला जे काही प्रकट करू इच्छितो, ते अधिक स्पष्टपणे समजते. देवावर आणि इतरांवर आध्यात्मिक, निःस्वार्थ आणि त्यागमय प्रेम करण्याचे निवडा आणि त्या प्रेमातून जीवनाची समज तुम्हाला लाभू द्या (पाहा दैनंदिनी #1123).
कोणत्या गोष्टीमुळे तुमच्या मनात सर्वांत जास्त गोंधळ होतो? चर्च शिकवते असे श्रद्धेचे एखादे सत्य तुम्हाला समजत नाही का? किंवा कदाचित तुमच्या एखाद्या नात्याबद्दल तुम्ही संभ्रमात असाल—ते नाते कसे हाताळावे किंवा त्यात दडलेली एखादी समस्या कशी सोडवावी, हे तुम्हाला कळत नसेल. एखादी गोष्ट ‘सोडवणे’ तुम्हाला कितीही कठीण वाटत असले, तरी हे लक्षात ठेवा: देवावर आणि इतरांवर निर्मळ प्रेम करण्याचे, म्हणजेच दयाळू प्रेम करण्याचे, तुम्ही ठरवाल तेव्हाच तुम्हाला उत्तर मिळेल. हे तुमच्या भावनांवर आधारलेले स्वार्थी प्रेम नाही. हे येशूचे आणि त्याच्या क्रुसाचे अनुकरण करणारे त्यागमय, निःस्वार्थ प्रेम आहे. असे प्रेम करण्याचा दृढ निश्चय करा, म्हणजे जीवनाची रहस्ये तुम्हाला लवकर आणि सहज समजतील.
हे प्रभू, माझ्या बुद्धीला प्रकाश दे. निर्मळ आणि पवित्र प्रेम जीवनाच्या रहस्यांचे दार उघडते, हे मला उमगू दे. तुझ्यावरच्या प्रेमाने ते दार मला उघडता येवो आणि तुला मला जे काही शिकवायचे आहे ते मला समजो. तुझ्या या दयेबद्दल मी सदैव कृतज्ञ आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 217: आळशी आणि निष्क्रिय आत्मा
देवाशी संबंधित गोष्टींत आपण आपल्या आत्म्याला आळशी आणि निष्क्रिय होऊ देतो, तेव्हा आपण दुष्टाला प्रसन्न करतो. निष्क्रिय आत्मा देवाच्या जीवनात सहभागी होण्याचा प्रयत्न करत नाही. असा आत्मा आध्यात्मिक बाबतीत सक्रिय राहण्याऐवजी निष्क्रिय राहतो. ‘निष्क्रिय’ असणे म्हणजे श्रद्धा आणि नीतिमत्ता यांविषयी काहीसे उदासीन असणे. या बाबींमध्ये फारसा रस नसल्यामुळे त्यांसाठी फार थोडे प्रयत्न केले जातात. आपल्या आध्यात्मिक जीवनात निष्क्रिय राहून दुष्टाला आनंद देऊ नका. पवित्रतेच्या मार्गावर तळमळीने, उत्साहाने, मेहनतीने, तत्परतेने आणि निष्ठेने वाटचाल करा. स्वतःला उदार मनाने प्रभूला समर्पित करून जगा आणि अशा जीवनातून त्याला स्वतः भेटण्याचा प्रयत्न करा. आपल्या आत्म्याची सारी शक्ती यासाठी लावा आणि हा प्रयत्न करण्यात कधीही थकू नका (पाहा दैनंदिनी #1127).
तुम्हाला कोणत्या गोष्टीची विशेष आवड आहे? उदाहरणार्थ, तुम्हाला एखादा छंद आहे का, किंवा मोकळ्या वेळेत करायला आवडणारी एखादी गोष्ट आहे का? एखादी गोष्ट करायला तुम्हाला इतके आवडते का की तुम्ही त्यात बराच वेळ घालवता? छंद जोपासणे हिताचे असू शकते, पण देवाचा शोध घेणे आणि त्याच्या पवित्र इच्छेनुसार सेवा करणे हाच तुमचा सर्वांत आवडता ‘छंद’ असावा. देवावर प्रेम करण्यासाठी तुम्ही जितका वेळ देता आणि जितके लक्ष देता, त्याहून अधिक वेळ किंवा लक्ष जीवनातील दुसऱ्या कोणत्याही गोष्टीला देऊ नका. श्रद्धेचे जीवन जगण्याचा तुमचा निर्धार किती पक्का आहे, यावर चिंतन करा. आपल्या दयाळू प्रभूशी नाते जोडण्यासाठी तुम्ही किती कटिबद्ध आहात? या बाबतीत तुम्ही निष्क्रिय किंवा आळशी आहात का? देवासाठीची तुमची तळमळ पुन्हा जागी करा आणि त्या तळमळीतून प्रभूशी तुमचे नाते अधिकाधिक दृढ होऊ द्या. आठवड्यातला केवळ एक तास नव्हे, तर त्याहून अधिक वेळ त्याला द्या; मग तुमच्या निष्ठेचे फळ तुम्हाला आशीर्वादांच्या रूपाने मिळेल.
हे प्रभू, मला पवित्र व्हायचे आहे. पण पवित्र होण्याची माझी इच्छा पुरेशी तीव्र नाही, हे मला जाणवते. कारण कधीकधी मी निष्क्रिय आणि आळशी राहणेच पसंत करतो. माझी तळमळ आणि तुला अधिक ओळखण्याची माझी इच्छा वाढव. तुझ्यावरचे माझे प्रेम अधिक खोल होत असताना ते आणखी वाढव आणि ते उत्तरोत्तर अधिक वेगाने वाढत राहू दे. हे प्रिय प्रभू, तुझा शोध घेताना आणि तुझ्यावर प्रेम करताना मी कधीही थकू नये. मी माझे जीवन तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 218: देवाची एक झलक
देवाला आणि त्याच्या मार्गांना समजून घेणे महत्त्वाचे आहे; पण समजून घेणे आणि ओळख होणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. देवाची ओळख होणे म्हणजे एका व्यक्तीशी आपली भेट होणे. ती व्यक्ती काय सांगते हे समजून घेण्यापुरतेच आपण थांबत नाही; आपण तिच्याशी संवाद साधतो, तिला भेटतो, तिचा अनुभव घेतो आणि तिच्याशी नाते जोडतो. खरे तर, देवाची एक झलक जरी आपल्याला लाभली, तरी तो या जीवनात मिळू शकणाऱ्या सर्वांत मोठ्या आशीर्वादांपैकी एक आहे. त्याची एकच झलक, त्याच्याशी झालेली एकच भेट, त्याची खरी ओळख पटण्याचा एकच क्षण आपले जीवन कायमचे बदलून टाकण्यास पुरेसा आहे. देवाची खरी ओळख करून घेणे हे जीवनात आपण करू शकणाऱ्या इतर कोणत्याही कृतीपेक्षा अधिक महत्त्वाचे आहे (पाहा दैनंदिनी #1133).
जगातली सगळी संपत्ती आणि कीर्ती, मोठे यश आणि प्रतिष्ठा तुम्हाला देऊ केली, तर तुम्ही ती स्वीकाराल का? बहुधा स्वीकाराल. यशस्वी, श्रीमंत किंवा प्रसिद्ध व्हावे, आपला मोठा सन्मान व्हावा, असे अनेकदा आपल्याला वाटते. यांपैकी कोणतीही गोष्ट मुळात वाईट नाही. पण देवाला ओळखण्याच्या इच्छेपेक्षा या इच्छा आपल्याला जास्त महत्त्वाच्या वाटू लागतात, तेव्हा त्यांत मोठा धोका असतो: त्या आपले लक्ष आपल्या अंतिम ध्येयापासून दूर नेतात. स्वतः देवाला ओळखण्यापेक्षा जगातल्या गोष्टी आपल्याला अधिक हव्या आहेत, असे लक्षात येते, तेव्हाच आपल्या जीवनात कशाला पहिले स्थान द्यायचे याबद्दल आपली गल्लत झाली आहे, हे समजते. आपल्या दयाळू देवाशी एकदाच का होईना, भेट घडावी म्हणून प्रयत्न करा. मग तुम्हाला कळेल की त्याच्याशी झालेली ही ओळख जग तुम्हाला देऊ शकेल अशा कोणत्याही गोष्टीपेक्षा अधिक मोलाची आहे.
हे माझ्या प्रभू, तुझी ओळख व्हावी अशी माझी इच्छा आहे. माझ्या आत्म्यात ही इच्छा अशी वाढव की ती माझ्या जीवनातील इतर सर्व इच्छांपेक्षा प्रबळ होऊ दे. प्रिय प्रभू, मला तुझी एक झलक तरी लाभू दे, तुझी ओळख एकदा तरी होऊ दे, अशी मी प्रार्थना करतो. त्या ओळखीतून माझे जीवन बदलून टाक. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 219: दयेची घोषणा करताना येणाऱ्या अडचणी
तुम्ही आपल्या जीवनात देवाच्या दयेचा पूर्ण मनाने स्वीकार करण्याचा निश्चय केलात, तर तुमच्यात असा बदल घडेल की त्याची तुम्ही कल्पनाही केली नसेल. पण तुम्हाला आणखी एक अनुभव येईल. ही दया आपल्या आचरणात आणताना आणि पापात पडलेल्या जगाला तिची घोषणा करताना तुम्हाला मोठ्या अडचणींना सामोरे जावे लागेल. जगाला देवाची दया समजत नाही. कठोरपणे वागणे आणि इतरांना दोषी ठरवणे एवढेच त्याला माहीत आहे. ते सूड घेण्याचा प्रयत्न करते आणि गर्वाला व स्वतःचेच म्हणणे पुढे रेटण्याला मान देते. पण दया मात्र त्याला समजत नाही. तुम्ही दयेचा स्वीकार कराल आणि ती तुमच्या जीवनातून प्रकट होऊ द्याल, तेव्हा लोक नेहमीच तिचा स्वीकार करतील असे नाही. अनेक जण तुमचा गैरसमज करून घेतील, तुम्हाला दुबळे ठरवतील, इतकेच नव्हे तर तुमच्याकडे दुर्लक्षही करतील. देवाच्या दयेचे प्रेषित होण्याचा प्रयत्न करताना मिळणाऱ्या नकारामुळे निराश होऊ नका. असा नकार टाळता येणार नाही; पण ख्रिस्ताच्या हृदयाजवळ विसावा घेत असताना, त्या नकारातून आणि प्रत्येक अडचणीतून तुम्हाला पवित्रतेची एक नवी पायरी गाठता येईल (पाहा दैनंदिनी #1142).
आपल्या जीवनात देवाच्या दयेचा स्वीकार करण्याचा प्रयत्न करताना तुम्हाला कोणत्या अडचणी येतात? तुम्ही ज्या मार्गाने चालत आहात तो इतरांना समजत नाही का? लोक तुमचा गैरसमज करून घेतात, इतकेच नव्हे तर तुम्हाला दोषही देतात, असे तुम्हाला वाटते का? आपल्या अनुभवावर चिंतन करा आणि तुम्हाला येणारी प्रत्येक अडचण ख्रिस्ताच्या हृदयाकडे सोपवण्याचा प्रयत्न करा. वधस्तंभावरील त्याच्या मृत्यूतून त्याची परिपूर्ण दया प्रकट झाली; पण अनेकांना त्याचा मृत्यू हा त्याच्या दुर्बलतेचा दयनीय आणि दुर्दैवी परिणाम वाटला. मात्र, या गैरसमजांमुळे येशूच्या प्रेमाला अडथळा आला नाही. तो आपल्या मार्गावर पुढे गेला आणि जगाच्या तारणासाठी त्याने आपले जीवन अर्पण केले. तुम्हीही तसेच केले पाहिजे.
हे प्रभू, तुझी दया इतकी गहन आणि रहस्यमय आहे की कधीकधी तिच्यातील शहाणपणाची मला शंका येते. मी पवित्रतेच्या वाटेने चालत आहे की मूर्खपणाच्या, असा प्रश्न मला पडतो. ज्या वाटेने चालण्यासाठी तू मला बोलावले आहेस, त्या वाटेवर टिकून राहण्यासाठी मला धैर्य, स्पष्ट दृष्टी आणि बळ दे. तुझ्या विपुल दयेवर सतत विश्वास ठेवायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 220: यातनेने व्याकूळ झालेला आत्मा
काही जणांना आपल्या आत्म्याच्या खोलवर तीव्र यातना जाणवतात. कधी या यातना पापामुळे होतात, तर कधी त्या देवाच्या विशेष दयेमुळे होतात. या दयेमुळे येशूने सोसलेल्या दुःखांचा अनुभव आत्म्याला घेता येतो. कारण काहीही असो, तुमच्या आत्म्याच्या खोलवर कोणत्याही प्रकारची यातना जाणवत असेल, तर हे लक्षात ठेवा की देवाच्या दयेवर तुमचा विशेष हक्क आहे. दयेवर तुमचा हा “हक्क” का आहे? तुम्ही तिच्यासाठी पात्र आहात म्हणून नव्हे, तर ती तुम्हाला द्यावी अशी देवाची इच्छा आहे म्हणून. तुमचे दुःख जितके मोठे, तितका देवाच्या दयेवर तुमचा हक्क मोठा. म्हणून दुःखात आणि वेदनेत देवाकडे धाव घेण्यास घाबरू नका. देव कोणत्याही प्रकारे तुम्हाला नाकारेल अशी भीती बाळगू नका. दुःख सोसणारा आत्मा त्याला इतर कोणत्याही आत्म्यापेक्षा अधिक प्रिय आहे (पाहा दैनंदिनी #1146).
‘व्याकूळ आत्मा’ या शब्दांत तीव्र वेदनेची जाणीव होते. पण हे शब्द अनेकांच्या अनुभवाचे अगदी प्रामाणिक वर्णन करतात. कित्येकांना, विशेषतः स्वतःच्या पापांमुळे, अंतःकरणात अशा तीव्र यातना जाणवतात. त्यांना आतून कोरडेपणा आणि एकटेपणा जाणवतो, आणि आपण या दुःखाच्या चक्रात अडकलो आहोत असे वाटते. तुम्हालाही काही प्रमाणात असे वाटत असेल, तर या सत्यावर चिंतन करा: देव इतर कोणापेक्षाही तुम्हाला आपल्या दयेवर अधिक हक्क देतो. तो तुम्हाला आपल्या विशेष करुणेसाठी निवडतो आणि तुम्ही मागू शकाल त्याहून कितीतरी अधिक दया तुमच्यावर वर्षवतो. देवाची दया मागताना त्याच्यावरील तुमचा भरवसा वाढू द्या. तुमच्या यातनांचे कारण काहीही असो, अगदी त्या तुमच्या पापातून उद्भवल्या असल्या तरी, त्याची दया तुमच्या प्रत्येक वेदनेच्या मुळापर्यंत पोहोचू द्या.
हे परम करुणामय प्रभू, तू माझ्यावर प्रेम करतोस आणि मला कधीही नाकारणार नाहीस, याची खात्री मला असू दे. तुझ्या दयेवर माझा विश्वास आहे आणि ती तू विपुल प्रमाणात देऊ इच्छितोस, असा मला भरवसा आहे. जेव्हा मला वाट सापडत नाही, मनात गोंधळ उडतो आणि माझ्या पापामुळे मला यातनाही होतात, तेव्हा अधिकच तुझ्याकडे वळायला मला मदत कर. तुझ्या प्रेमाचे वचन पूर्ण कर, अशी विनवणी मी तुला करू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 221: स्वतःचाच गौरव करणे
कधीकधी स्वतःला फार “धार्मिक” समजणारे लोक अनेक “धार्मिक” विषयांवर बोलतात. त्यांच्या बोलण्यात भक्तिभाव असतो आणि ते पवित्र गोष्टींविषयी बोलतात. पण शेवटी, त्यांच्या सगळ्या बोलण्याचा आणि वागण्याचा हेतू इतरांच्या नजरेत स्वतःचाच गौरव करणे असू शकतो. परुश्यांची अडचण हीच होती. खेदाची गोष्ट म्हणजे, या वृत्तीशी झगडणारे लोक परुश्यांप्रमाणेच, आपण देवाच्या विशेष जवळ आहोत असे समजून स्वतःचीही फसवणूक करू शकतात. पण त्यांच्या गर्वाने त्यांना आंधळे केले आहे. नम्रपणे लोकांचे लक्ष देवाकडे वळवणे आणि स्वतःचा नव्हे, तर त्याचाच सर्व गौरव करणे, हे आपल्या जीवनाचे ध्येय असले पाहिजे. हे फार कठीण असू शकते. पण जेव्हा आपण हे अत्यंत नम्रतेने आणि सत्यनिष्ठेने करतो, तेव्हा आपल्याला जाणवते की देव खरोखरच आपल्याला आपल्या गौरवात सामावून घेतो आणि जो सन्मान आपण त्याला द्यायला हवा, त्यात आपल्यालाही सहभागी करतो. अशा रीतीनेच देवाची मुले व मुली म्हणून आपली खरी प्रतिष्ठा आपल्याला उमगते. आणि जेव्हा आपण सर्व बाबतींत नम्रपणे लोकांचे लक्ष देवाकडे वळवतो, तेव्हा देव स्वतः आपल्यालाही उंचावतो (पाहा दैनंदिनी #1149).
लोकांसमोर स्वतःचे मोठेपण दाखवण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी तुम्ही सर्व गौरव देवाला देऊ शकता का? यावर पूर्ण प्रामाणिकपणे आणि नम्रतेने चिंतन करा. अडचण अशी आहे की, स्वतःला उंचावण्याचा प्रयत्न केलात तर तुम्ही फार उंच जाऊ शकणार नाही; उलट, कल्पनेपेक्षाही अधिक मानहानीला सामोरे जाल. प्रभूचा गौरव करा आणि सर्व चांगुलपणाचा उगम तोच आहे हे दाखवून द्या. तुमचे जीवन उंचावण्याचे काम त्याच्यावर सोपवा. तुम्ही स्वतःला कधीही नेऊ शकणार नाही इतक्या उंचीवर तो तुम्हाला नेईल.
हे प्रभू, नम्रतेचे वरदान मला दे, अशी मी प्रार्थना करतो. नम्रतेने मला सत्य दिसावे आणि तेच सत्य मी जाहीर करावे, अशी माझी प्रार्थना आहे. विशेषतः, जे काही चांगले आहे ते सर्व तुझ्याकडून येते आणि तुझ्याच कार्याने घडते, हे सत्य मला दिसावे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे माझ्या प्रभू, सर्व गौरव तुलाच असो! हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 222: परिस्थिती पेलवत नाही असे वाटते तेव्हा
काही दिवस असे असतात की या ना त्या कारणाने परिस्थिती पेलवत नाही असे तुम्हाला वाटते. कदाचित तुमच्यावर अनेक जबाबदाऱ्या असतील आणि आपली कर्तव्ये नीट पार पाडता येतील की नाही, याची तुम्हाला चिंता वाटत असेल. किंवा अगदी उलट कारणाने तुम्ही हतबल होत असाल: आयुष्य जणू एका जागी थांबले आहे आणि पुढे काय करावे हे तुम्हाला सुचत नाही. अशा वेळी आपण देवावर आपला विश्वास ठेवला पाहिजे. खरे तर देव कोणत्याही परिस्थितीत क्षणात हस्तक्षेप करून ती बदलू शकतो, आणि समोर आलेल्या प्रसंगाला एखाद्या लहान मुलाच्या सहजतेने सामोरे जाणे आपल्याला शक्य करू शकतो. पण तो नेहमीच असे करत नाही. कधी कधी तो आपल्याला त्याची वाट पाहू देतो, जेणेकरून त्या परिस्थितीतून आपले शुद्धीकरण व्हावे आणि आपण अधिक पूर्णपणे त्याला शरण जावे व अधिक प्रेम करावे. देव तुमच्यावर प्रेम करतो आणि तुमच्या संघर्षाचे ओझे लगेच हलके करण्यासाठी तो काहीही करू शकतो, हे लक्षात ठेवा. हे समजले की आणखी एक गोष्ट लक्षात येईल: कधी कधी तो दूर असल्यासारखा भासतो, पण ती त्याच्या दयेची एक गुप्त कृती असते. ही त्याची दयाच आहे, कारण त्याचे ज्ञान परिपूर्ण आहे आणि तुमच्या आत्म्याला सर्वाधिक आध्यात्मिक लाभ होईल अशाच रीतीने तो नेहमी कार्य करतो (पाहा दैनंदिनी #1153).
आज आपल्या जीवनाकडे पाहा आणि कोणती गोष्ट तुम्हाला सर्वांत मोठा संघर्ष वाटते, ते ओळखा. त्यामुळे तुम्हाला कसे वाटते? त्या ओझ्याने तुम्ही दबून गेला असाल, तर क्षणभर थांबा आणि त्यात देवाचे ज्ञान कसे दिसते, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. तो तुम्हाला कधीही सोडणार नाही. कदाचित तो तुम्हाला आपल्या दयेची एक दडलेली देणगी देत असेल. तुमचे ओझे लगेच हलके करून ते वाहणे सोपे करण्याऐवजी, त्या देणगीतून तो तुम्हाला अधिक पवित्र होण्यासाठी बोलावत असेल.
हे प्रभू, विशेषतः जीवनातल्या अडचणी पेलवत नाहीत असे वाटते तेव्हा तुझ्यावर विश्वास ठेवायला मला मदत कर. तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाविषयी आणि सर्व बाबतींतल्या तुझ्या परिपूर्ण ज्ञानाविषयी माझ्या मनात कधीही शंका येऊ नये. जे मला जड जाते त्यापलीकडे पाहण्याची कृपा मला दे, म्हणजे माझ्या आत्म्याला शुद्ध करण्यासाठी व बळ देण्यासाठी तू माझ्यावर करत असलेली गुप्त दया मला ओळखता येईल. हे प्रिय प्रभू, सर्व गोष्टींसाठी मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 223: एक भयावह दिवस
जीवनातली कोणतीही गोष्ट भयावह ठरलीच पाहिजे असे नाही. आपण सोसत असलेल्या सर्वांत कठीण संघर्षाचे आणि दुःखाचेही रूपांतर देव सहजपणे करू शकतो, जेणेकरून त्यांतून त्याची दया आपल्याला लाभेल आणि आपले पवित्रीकरण होईल. पण एक गोष्ट मात्र आपल्यावर ओढवली तर ती खरोखर भयावह ठरेल. आपण हट्टाने नम्रपणे पश्चात्ताप करण्यास आणि आपले जीवन बदलण्यास नकार दिला, आणि देवाच्या दयेसाठी आपले अंतःकरण बंदच ठेवले, तर न्यायनिवाड्याचा दिवस आपल्यासाठी भयावह ठरेल. या वास्तवाचा विचारही भय उत्पन्न करतो. देवाच्या न्यायासनासमोर उभे राहिल्यावर आपण हट्टाने पापाला धरून राहिलो, याचे समर्थन आपल्याला कधीच करता येणार नाही. आपण कितीही सबबी दिल्या किंवा स्वतःची बाजू मांडली, तरी त्याने देवाच्या न्यायाची मागणी पूर्ण होणार नाही. स्वतःवर अशी वेळ येऊ देऊ नका. आताच पश्चात्ताप करा. मनापासून पश्चात्ताप करा आणि आपल्या पापांची कबुली द्या. आपणच नीतिमान आहोत, असा हट्ट धरू नका. देवाची असीम दया आजपासून तुमच्या न्यायनिवाड्याच्या दिवसापर्यंत तुम्हाला उपलब्ध आहे, हे नीट समजले तर हे करणे सोपे जाईल. त्यानंतर मात्र फार उशीर झालेला असेल. वाट पाहू नका (पाहा दैनंदिनी #1160).
तुम्हाला कोणत्या पापाचा पश्चात्ताप करण्याची गरज आहे? खरोखर, ते कोणते पाप आहे? स्वतःला नीतिमान समजण्याचा हट्ट धरू नका आणि जणू तुमच्या हातून पापच झालेले नाही असे वागू नका. तुम्ही इतरांना फसवू शकाल, कदाचित स्वतःलाही फसवू शकाल; पण देवाला कधीच फसवू शकणार नाही. देवाचे तुमच्यावरचे प्रेम तुमच्या कल्पनेपलीकडचे आहे. हे लक्षात घेतले तर आपले पाप कबूल करण्याची भीती कमी होईल. आपले पाप कबूल करा आणि पाहा, तुमच्यासमोर देवाच्या दयेची दारे कशी सताड उघडतात.
हे प्रभू, मला माझ्या पापाचे दुःख आहे आणि मी त्याबद्दल पश्चात्ताप करतो. विशेषतः ज्या प्रसंगी मी माझ्या चुका प्रामाणिकपणे कबूल केल्या नाहीत, त्यांबद्दल मला फार खेद आहे. माझा आत्मा तुला जसा दिसतो तसा तो मलाही दिसावा आणि स्वतःच्या पापांना, विशेषतः माझ्या गर्वाला, चिकटून राहून मी कसा तुझ्यापासून दूर गेलो, हे कबूल करता यावे, अशी कृपा आज मला दे. हे प्रिय प्रभू, माझ्यावर दया कर. मी स्वतःला आणि माझी सर्व पापे तुझ्या हाती सोपवतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 224: बोलावे की गप्प राहावे?
गरजेपेक्षा जास्त बोलण्याची आणि इतरांना आपली बाजू समजावून सांगण्याची प्रवृत्ती माणसात असते. विशेषतः, आपण जे केले ते योग्य होते असे त्यांना पटवून द्यावेसे आपल्याला वाटते. इतरांचा आपल्याबद्दल गैरसमज झाला आहे असे जाणवते तेव्हा हे अधिकच घडते. हेरोद आणि पिलात यांच्यासमोर उभे असताना येशूला अशा गैरसमजाचा सर्वांत तीव्र अनुभव आला. दोन्ही प्रसंगी तो मौन राहिला. यातून आपल्याला एक धडा मिळतो: अनेकदा गैरसमजाला सामोरे जाताना आपला प्रभू आपल्याला मौन राहण्यास सांगतो. अर्थात, काही वेळा तो आपल्याला आपल्या आत्म्याविषयी आणि मनातल्या विचारांविषयी दुसऱ्या व्यक्तीशी मोकळेपणाने बोलायला सांगतो. पण प्रत्येक प्रसंगात त्याची इच्छा काय आहे हे ओळखण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. काही प्रसंगी मौन राहण्याचीच त्याची इच्छा असते, हेही आपण जाणले पाहिजे. कधी कधी खूप बोलण्यापेक्षा मौन राहिल्याने अधिक चांगले फळ मिळते. अशा वेळी आपल्या प्रभूप्रमाणे मौन राहण्याचा प्रयत्न करा. लोकांनी तुमच्याविषयी चुकीचे मत करून घेतले किंवा तुमचा गैरसमज केला, तरी ते सहन करताना प्रभू तुमचा आत्मा पाहतो आणि तुमच्यावर प्रसन्न असतो, असा विश्वास ठेवा (पाहा दैनंदिनी #1164).
इतर लोक आपल्याला समजून घेत नाहीत, असे तुम्हाला कधी वाटते का? अशा प्रसंगांना तोंड देणे कठीण, कधी कधी तर वेदनादायकही असते. अशा वेळी इतरांना आपली बाजू समजावून सांगण्याकडे आणि आपला मान राखण्यासाठी स्वतःचा बचाव करण्याकडे तुमचा कल असतो, हे लक्षात घ्या. पण अशा क्षणी मौन स्वीकारण्यासच आपला प्रभू तुम्हाला बोलावत असेल. हेरोद आणि पिलात यांच्यासमोर उभ्या असलेल्या येशूचे चिंतन करा. त्याचा न्याय केला जात असताना तो कसा मौन राहिला, यावर मनन करा. लक्षात ठेवा, असे प्रसंग सहन करण्यास तुम्हालाही बोलावले जाईल. देवाच्या गूढ इच्छेनुसार, तुमच्या सर्व शब्दांपेक्षा तुमचे हे मौन आत्म्यांच्या तारणासाठी अधिक कृपा मिळवून देईल.
हे प्रभू, केव्हा बोलावे आणि केव्हा मौन राहावे हे ओळखण्याची सुज्ञता मला दे. तुझ्या परिपूर्ण मौनाचे अनुकरण करावे आणि तू जसे गैरसमज सहन केलेस तसे ते मीही सहन करावेत, अशी माझी इच्छा आहे. अशा प्रसंगी तुझ्या पावलांवर चालताना तुझ्यासारखे नम्र राहण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 225: प्रार्थनेतून आध्यात्मिक मैत्री
देवाची दया आपल्यापर्यंत पोहोचण्याचे एक प्रभावी माध्यम म्हणजे दुसऱ्या व्यक्तीशी असलेली मैत्री. पण मैत्रीचे नाते वेगवेगळ्या पातळ्यांवर जगले जाते. कधी ते वरवरच्या आणि क्षुल्लक गोष्टींवर आधारलेले असते, तर कधी त्याची मुळे आपल्या प्रभूमध्ये खोलवर रुजलेली असतात. एकमेकांसाठी प्रार्थना करणे हे सखोल आध्यात्मिक मैत्रीचे लक्षण आहे. दृढ श्रद्धा असलेला मित्र किंवा मैत्रीण लाभली असेल, तर एकमेकांसाठी प्रार्थना करण्याचा निश्चय करून ते नाते दृढ करा आणि अधिक सखोल बनवा. आपल्या आयुष्यात काय घडते आणि आपल्याला कशाची गरज आहे, हे एकमेकांना सांगा आणि त्या गरजांसाठी प्रार्थना करण्याचा निश्चय करा. एकमेकांसाठी प्रार्थना करताना तुम्हाला जाणवेल की देवाची दया तुमच्या दोघांच्याही जीवनात भरभरून ओतली जाते आणि प्रभूमध्ये तुमचे नाते अधिक दृढ होते. हा देवाच्या दयेचा आशीर्वाद आहे आणि त्याची दया सतत ओतली जात राहण्याचेही हे एक माध्यम आहे (पाहा दैनंदिनी #1171).
तुमच्या मैत्रीच्या नात्यांवर चिंतन करा. प्रत्येक नात्याचा आधार काय आहे? कदाचित तो प्रत्येक नात्यात वेगळा असेल. एखाद्या समान आवडीमुळे काही जणांशी केवळ ओळख झाली असेल. तर इतरांशी तुम्हाला जोडणारे नाते अधिक खोल असेल. देवावरील तुमच्या परस्पर प्रेमावर आधारलेल्या मैत्रीच्या नात्यांवर आज विशेष वेळ काढून चिंतन करा. अशी मैत्री तुम्हाला लाभली असेल, तर एकत्र प्रार्थना करून ती अधिक दृढ करण्याचा प्रयत्न करा. तुमच्या मित्राला सर्वांत जास्त कशाची गरज आहे याचा विचार करा आणि त्या हेतूसाठी प्रार्थना करण्याचा निश्चय करा. तुमची गरजही तुमच्या मित्राला सांगा. एकमेकांसाठी केलेली ही प्रार्थना देवाच्या दयेचा प्रभावी स्रोत ठरेल.
प्रभू, आज (एखाद्या विशिष्ट मित्राचे किंवा मैत्रिणीचे नाव घ्या) यांच्याशी असलेल्या मैत्रीबद्दल मी विशेषतः तुझे आभार मानतो. ही मैत्री मी तुला अर्पण करतो. माझ्या या मित्रावर किंवा मैत्रिणीवर तू आपली कृपा भरभरून ओत, अशी विनंती करतो. प्रभू, या प्रिय व्यक्तीच्या जीवनातील ही विशेष गरज मी तुझ्यासमोर ठेवतो (एखादी गरज सांगा). हे प्रिय प्रभू, आमच्यापैकी प्रत्येकावर तू अढळ प्रेम करतोस आणि मैत्रीची परिपूर्ण देणगी तू स्वतः आमच्या जीवनात दिली आहेस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन २२६: दयेचे चांगले फळ
आपल्या प्रभूचे हृदय इतरांप्रती परिपूर्ण दयेने भरलेले होते. त्याची दया ही केवळ एक कल्पना नाही; ती प्रत्यक्ष कृतीतून व्यक्त होते, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. या दयेतून अनेक चांगली फळे येतात. करुणा दाखवणे, प्रेमळपणे वागणे, दुसऱ्याला समजून घेणे आणि सांत्वन देणे या त्यांपैकी काही कृती आहेत. हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. दया ही केवळ एखादी सर्वसाधारण कल्पना नाही. ती ठोस आहे आणि आचरणात उतरते. ती दैनंदिन जीवनात दिसते, आचरणात आणली जाते आणि अनुभवता येते. येशू पृथ्वीवर असताना जे त्याच्या सहवासात होते, त्यांनी त्याची करुणा, प्रेमळपणा, समजूतदारपणा आणि सांत्वन प्रत्यक्ष अनुभवले असेल. येशूला आजही तुमच्याद्वारे इतरांना हेच देत राहायचे आहे. अशा प्रत्यक्ष कृती करण्याचा निश्चय करा, म्हणजे देवाची दया आपल्या जगात मूर्त रूप घेत राहील (पाहा दैनंदिनी #1175).
तुम्ही स्वतःच्या जीवनाकडे पाहता आणि आपल्या सर्व कृतींचे परीक्षण करता, तेव्हा तुम्हाला काय दिसते? तुमच्या प्रत्यक्ष कृतींतून देवाची दया उजळून निघताना तुम्हाला दिसते का? आज नेमक्या कोणत्या कृतींत ती दिसते आणि कोणत्या कृतींत दिसत नाही, यावर चिंतन करा. अगदी क्षुल्लक वाटणाऱ्या कृतींतूनही देवाची दया तुमच्याद्वारे प्रकट होते, हे लक्षात ठेवा. अशा कृती ओळखा आणि त्या तुमच्या जीवनात अधिकाधिक घडाव्यात म्हणून प्रयत्न करा. वाट पाहू नका.
प्रभू, रोजच्या जीवनात प्रेमळपणे वागून, करुणा दाखवून, सांत्वन देऊन आणि इतरांना समजून घेऊन मला तुझ्या दयेचे साधन होऊ दे. तुझ्या दयेची ही चांगली फळे माझ्या जीवनात लहानमोठ्या कृतींतून दिसू देत. हे प्रिय प्रभू, तुझी दया माझ्याद्वारे प्रकट व्हावी म्हणून मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन २२७: मानवी योजना निष्फळ ठरतात
आपल्या जीवनासाठी आणि देवाच्या गौरवासाठी एखादी उत्तम योजना आखली आहे, असे आपल्याला सहज वाटू शकते. आपण विचार करतो, योजना आखतो, तिला आकार देतो आणि सगळी जुळवाजुळव करतो; पण शेवटी लक्षात येते की आपण जे योजले ते देवाच्या मनात नव्हते. काही जणांची चूक अशी होते की देव काय सांगतो ते ते मनापासून ऐकत नाहीत. त्यामुळे त्यांच्या जीवनासाठी आणि त्याचा गौरव करण्याच्या त्यांच्या सत्कार्यासाठी त्याने आखलेली परिपूर्ण योजना त्यांना उलगडून दाखवू देत नाहीत. खरे तर देवाच्या इच्छेत नसलेली गोष्ट घडणार नाही. देवाच्या इच्छेपुढे आपल्या योजना निष्फळ ठरतात. आणि हे चांगलेच आहे. देवाच्या इच्छेविरुद्ध असलेली एखादी कल्पना इतरांनी आपल्यावर लादण्याचा प्रयत्न केला, तरीही हेच खरे ठरते. आपण प्रभूवर विश्वास ठेवतो तेव्हा तो अशा गोष्टींपासून आपले नेहमी रक्षण करतो. हे खरे आहे की देव कधी कधी आपल्या अनुमतीदर्शक इच्छेनुसार आपल्यावर अनर्थ ओढवू देतो. पण आपल्या पवित्रतेसाठी त्याने आखलेल्या योजनेचा तो एक भाग आहे, हे आपण लक्षात घेतले पाहिजे. त्यामुळे देव आपल्या जीवनाची जी काळजी घेतो, तिच्यावर आपण अधिक खोलवर विश्वास ठेवायला शिकतो (पाहा दैनंदिनी #1180).
स्वतःची योजना आखण्याआधी किंवा एखादी कल्पना विकसित करण्याआधी तुम्ही देवाची इच्छा काय आहे, हे मनापासून जाणून घेण्याचा प्रयत्न करता का, यावर चिंतन करा. यासाठी संयम आणि समर्पण आवश्यक आहे. आपल्या मनातील आवेगांना आणि आवडीनिवडींना बाजूला ठेवून प्रभूला बोलू दिले पाहिजे आणि कार्य करू दिले पाहिजे. तुमच्या जीवनासाठी तुम्ही आखलेल्या पण प्रत्यक्षात न आलेल्या योजनांवरही चिंतन करा. असे घडण्याचे कारण एकतर तुम्ही देवावर पुरेसा विश्वास ठेवला नाही, किंवा तुमची योजना देवाच्या इच्छेशी जुळत नव्हती, हे लक्षात घ्या. तुम्ही अनुभवलेले भूतकाळातील कोणतेही ‘अपयश’ प्रभूच्या हाती सोपवा आणि केवळ देवाची इच्छा जाणून घेण्याचा तुमचा निर्धार पुन्हा दृढ करा.
प्रभू, तुझ्या परिपूर्ण ज्ञानाने तू माझ्या जीवनाला दिशा देशील आणि तुझा परिपूर्ण गौरव करण्यास मला प्रवृत्त करशील, असा माझा विश्वास आहे. माझ्या अनावर ऊर्मी आणि स्वतःच्या आवडीनिवडी बाजूला सारण्यास मला मदत कर, म्हणजे तू आणि केवळ तूच माझ्या जीवनात येशील आणि त्याची सूत्रे हाती घेशील. हे प्रिय प्रभू, माझे सर्वस्व मी तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन २२८: देवाची अखंड उपस्थिती
देव तुमच्या जीवनात जिवंत आहे का? तो तुमच्यात वास करतो का? रात्रंदिवस तो तुमच्या हृदयाच्या अंतरंगात तुमच्यासोबत असतो का? केवळ एकच गोष्ट देवाला तुमच्यापासून दूर करू शकते, ती म्हणजे मरणपाप. मरणपाप हे आत्म्यासाठी घातक पाप आहे. ते असे कृत्य आहे, जे तुम्ही स्वतःच्या इच्छेने निवडता आणि जे देवाच्या इच्छेचे गंभीर उल्लंघन करते व तुमच्या मानवी प्रतिष्ठेलाही गंभीर धक्का पोहोचवते. तुम्ही हट्टाने अशा पापात राहता, तेव्हा देव तुमच्यात उपस्थित राहू शकत नाही. तुम्ही पश्चात्ताप करून पापापासून वळावे, याची तो वाट पाहतो आणि तुमच्याकडे परत येण्याची संधी शोधतो; पण मरणपाप कायम असेपर्यंत तो तुमच्यापासून दूर राहतो. तरीही या सत्याने तुम्हाला आशा मिळायला हवी. कारण तुम्ही मरणपाप टाळत असाल किंवा केलेल्या मरणपापाबद्दल पश्चात्ताप करून त्यापासून वळलात, तर देव तुमच्या जीवनात उपस्थित आहे, याची तुम्हाला खात्री बाळगता येते. त्याची जवळीक तुम्हाला नेहमी जाणवेलच असे नाही; पण तो तिथे आहे, तुमच्यात वास करतो. या सत्याबद्दल शंका बाळगू नका. आपल्या प्रभूच्या या अढळ आणि कधीही मागे न घेतल्या जाणाऱ्या वचनावर पूर्ण भरवसा ठेवा (पाहा दैनंदिनी #1181).
देव तुमच्या जीवनात जिवंतपणे उपस्थित आहे, यावर आज चिंतन करा. त्याची उपस्थिती तुम्हाला जाणवत नसेल, तर आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीच्या प्रकाशात आत्मपरीक्षण करा आणि आपण मरणपापाच्या अवस्थेत आहोत का, हे ओळखा. बहुधा तुम्ही त्या अवस्थेत नसाल. पण असाल, तर ताबडतोब पश्चात्ताप करा आणि पापस्वीकाराचा संस्कार घ्या. आणि त्या अवस्थेत नसाल, तर देव तुमच्या आत्म्यात उपस्थित आहे, असा विश्वास व्यक्त करा. त्याची उपस्थिती तुम्हाला जाणवत नसली, तरी तो तुमच्यात आहे याबद्दल त्याचे आभार माना. तो तुम्हाला जाणवत नसला, तरी तो तिथेच आहे, याची खात्री बाळगा; काही योग्य कारणास्तव तो स्वतःला प्रकट करत नाही आणि मौन बाळगतो. देव तुमच्या किती जवळ आहे, हे तुम्हाला कधीही पूर्णपणे उमगणार नाही.
हे प्रभू, तू माझ्या जीवनात जिवंत आहेस आणि माझ्या आत्म्याच्या अंतरंगात वास करतोस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. सर्व परिस्थितीत तू माझ्यासोबत असतोस आणि मला कधीही सोडून देत नाहीस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. जेव्हा तुझी उपस्थिती मला जाणवत नाही, तेव्हा तू माझ्यासोबत आहेस हे ओळखण्याची श्रद्धा मला दे. तुझा हात मला मार्ग दाखवतो, असा दृढ भरवसा माझ्या मनात भरून राहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 229: दैनंदिन जीवनातील हौतात्म्य
आरंभीच्या ख्रिस्ती धर्मपित्यांपैकी एक, तेर्तुलियन, यांनी म्हटले आहे, “हुतात्म्यांचे रक्त हे ख्रिस्तसभेचे बीज आहे.” याचा अर्थ असा की श्रद्धेसाठी रक्त सांडणे ही अंतिमतः शोकांतिका नाही; उलट, ख्रिस्त त्या बलिदानाचे रूपांतर अशा देणगीत करतो की ज्यामुळे इतरांची श्रद्धा पोसली जाते. प्रत्यक्षात रक्त सांडून हुतात्मा होण्याची वेळ तुमच्यावर बहुधा येणार नाही. तरीही ख्रिस्तसभेच्या भल्यासाठी दररोज स्वेच्छेने आपले जीवन अर्पण करून आत्मिक अर्थाने हुतात्मा होण्याचे तुम्हाला आवाहन आहे. “दैनंदिन जीवनातील हुतात्मा” होणे म्हणजे आपल्या दिवसातील प्रत्येक कृती प्रभूच्या गौरवासाठी आणि जीवात्म्यांच्या तारणासाठी त्याला बलिदान म्हणून अर्पण करणे. याचा अर्थ असा की दिवसातील अगदी लहानसहान, एकसुरी आणि वरवर बिनमहत्त्वाच्या वाटणाऱ्या कृतींचाही देव आपल्या कृपेचे साधन म्हणून उपयोग करू शकतो. दररोज, दिवसभर तुम्ही जे काही करता ते सर्व ख्रिस्तसभेसाठी बलिदान म्हणून अर्पण करा. मग प्रभू आपली दैवी दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी तुमचा अशा रीतीने उपयोग करील, ज्याची तुम्ही कल्पनाही करू शकणार नाही (पाहा दैनंदिनी #1184).
आज तुम्ही आपल्या प्रभूला कोणते लहानमोठे त्याग अर्पण करू शकता, यावर चिंतन करा. तुमच्यावर एखादे जड ओझे असेल, तर त्यावर लक्ष केंद्रित करा. पण तुमचा दिवस अशा अनेक छोट्या कृतींनी भरलेला असेल, ज्या संपूर्ण जीवनाचा विचार करता फारशा महत्त्वाच्या वाटत नाहीत, तर लक्षात ठेवा की त्या कृती आपल्या प्रभूला अर्पण करण्याची सुंदर संधी तुम्हाला मिळाली आहे. या रोजच्या अर्पणात किती सामर्थ्य आहे, हे तुमच्या कल्पनेपलीकडचे आहे. तुम्ही देऊ शकणारी ही सर्वांत मोठी भेट ठरू शकते आणि आपल्या जगासाठी विपुल कृपेचा स्रोत होऊ शकते.
हे प्रभू, आजची माझी सारी कामे मी तुझ्यासमोर ठेवतो. प्रत्येक लहानशी कृती आणि प्रत्येक जड ओझे मी तुला अर्पण करतो. हे प्रिय प्रभू, हे सर्व मी तुला समर्पित करतो. हेच तुला वाहिलेले माझे पवित्र बलिदान असो. आज आणि दररोज तुझ्या प्रेमाचा हुतात्मा म्हणून माझा उपयोग कर, म्हणजे तुझ्या गौरवासाठी आणि तुझ्या ख्रिस्तसभेच्या उभारणीसाठी मी अधिक समर्थ साधन होईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 230: वधस्तंभातील विरोधाभास
ख्रिस्ताच्या जखमांचे चिंतन करताना आपण कधीही थकू नये. त्याला झालेली प्रत्येक जखम हा त्याच्यावर झालेला अन्याय होता आणि ती इतरांच्या पापांमुळे झाली. त्याचे निर्दोष हात आणि पाय, त्याचे कपाळ आणि पाठ, तसेच त्याचे परमपवित्र हृदय यांच्याशी अत्यंत आदराने, आराधनाभावाने आणि जपून वागायला हवे होते. पण तसे झाले नाही. उलट, त्याला अत्यंत द्वेषाने आणि क्रूरतेने वागवण्यात आले. जगाच्या दृष्टीने ही शोकांतिका आहे. पण देवाच्या दृष्टीने पाहिले तर फटक्यांनी, काट्यांनी, खिळ्यांनी किंवा भाल्याने झालेल्या प्रत्येक जखमेतून कृपेचे झरे फुटले आणि ते विपुलपणे वाहू लागले. केवळ देवाच्या दयेमुळेच हे शक्य झाले. आपल्या प्रभूने सोसलेली प्रत्येक जखम म्हणजे जणू जमिनीखालील निर्मळ पाण्याचा झरा आहे, अशी कल्पना करा. तो जमिनीतून उसळून बाहेर येतो आणि सर्वांना जीवन देतो. दयेच्या या झऱ्यांतून वाहणाऱ्या प्रवाहांचे पाणी मनसोक्त पिण्याचे आमंत्रण आपल्याला आहे, जेणेकरून कृपेने आपण ताजेतवाने आणि तृप्त होऊ (पाहा दैनंदिनी #1190).
आज येशूच्या जखमांवरच चिंतन करा. त्या जखमा डोळ्यांसमोर आणण्याचा आणि त्याने सोसलेल्या वेदना समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. असे करताना, त्याचा छळ करणाऱ्यांच्या क्रूरतेमुळे त्याच्या देहावर झालेले फटक्यांचे घाव आणि आघात यांच्या पलीकडेही पाहा. प्रत्येक जखमेतून उघडणाऱ्या दयेच्या झऱ्यावर चिंतन करा. या जखमांतून वाहणारे कृपेचे प्रवाह ओळखा आणि त्यांतून मिळणाऱ्या ताजेपणाचा अनुभव घ्या. ख्रिस्ताच्या दुःखसहनातून दया प्रकट झाली आहे. आता तुम्हाला दयेने भरून टाकावे आणि तुम्हीही ज्या जखमा सोसता, त्यांतून दया वाहू द्यावी, अशी त्याची इच्छा आहे.
हे प्रभू, तुझ्या असीम सामर्थ्याबद्दल आणि कल्पनेपलीकडचे कृत्य केल्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तू स्वतःला मारहाण होऊ दिलीस, फटके सहन केलेस आणि त्या दुष्टपणातून नवजीवनाचे झरे उगम पावू दिलेस. हे प्रिय प्रभू, या पाण्यात मला स्नान करू दे. तुझ्या कृपेची इतकी गरज असलेल्या या जगासाठी माझ्याही जखमा तुझ्या कृपेचे झरे बनू द्यायला मला शिकव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 231: शिक्षा करणारे हात बांधणे
एखाद्या गुन्ह्यासाठी तुम्हाला तुरुंगवास झाला असता, तर बहुधा तुम्ही जीवनाकडे इतरांपेक्षा अगदी वेगळ्या नजरेने पाहिले असते. आपली शिक्षा माफ व्हावी आणि आपल्याला पुन्हा स्वातंत्र्य मिळावे, अशी आस तुम्हाला दररोज लागून राहिली असती. पण लौकिक समाजात अशी दया क्वचितच दाखवली जाते. उलट, कठोरपणे वागणे आणि दोष ठरवणे हेच नेहमीचे असते. पण देव तसा नाही. त्याच्या नियमाचे उल्लंघन करून तुम्ही आजवर जे काही केले आहे, ते सर्व त्याला पूर्णपणे माहीत आहे. अगदी लहानातले लहान पापही त्याच्या नजरेतून सुटत नाही. शेवटी, ज्यांनी त्याच्या दयेतून प्रकट होणाऱ्या न्यायात स्नान केलेले नाही, त्या सर्वांचा तो कठोर न्याय करील. म्हणून आताच त्याच्या दयेत स्नान करा आणि इतरांनाही तसे करण्यास मदत करा. देव ही दया अनेक मार्गांनी देतो. त्याच्या न्यायाची कठोरता शमवणारी दया तो एका विशेष मार्गाने देतो—तुमच्या हृदयाद्वारे. दररोज आपले हृदय प्रभूला अर्पण केल्याने आणि इतरांसाठीही ते अर्पण केल्याने देवाचा न्याय वेगळ्या रीतीने प्रकट होतो. तो तुमचे पवित्र हृदय पाहतो, त्यात प्रवेश करतो आणि मग इतरांच्या पवित्रीकरणासाठी ते अर्पण करू देतो. अशा रीतीने, देवाच्या दयेत प्रकट होणाऱ्या त्याच्या परिपूर्ण न्यायामुळे तुम्ही अनेक आत्मे त्याच्यासाठी जिंकू शकता (पाहा दैनंदिनी #1193).
तुम्ही इतरांकडे पाहता तेव्हा तुम्हाला काय दिसते? आपल्या पापांबद्दल शिक्षेस पात्र असलेली पापी व्यक्ती तुम्हाला दिसते का? तसे असेल तर सावध राहा, कारण देवही तुमच्याकडे त्याच दृष्टीने पाहील. इतरांची पापे दिसतात तेव्हा त्यांच्यासाठी प्रार्थना करण्याची आणि देवाच्या दयेचे साधन बनण्याची संधी त्यात पाहण्याचा प्रयत्न करा. प्रायश्चित्ताच्या या कृतीत सहभागी होण्यासाठी देव तुम्हाला आमंत्रण देतो. प्रेमाच्या या कृतीसाठी तुम्ही स्वतःला वाहून घेता, तेव्हा तो काहीही राखून ठेवत नाही.
हे प्रभू, इतरांकडे, विशेषतः पापी व्यक्तीकडे, पाहण्याची माझी दृष्टी बदल. इतरांना दोषी ठरवण्याऐवजी, माझे प्रेमाने भरलेले हृदय तुझ्या दैवी दयेचे कृत्य म्हणून अर्पण करण्यास मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, तुझ्यावरच्या माझ्या प्रेमास्तव प्रत्येक आत्म्याला शुद्ध कर आणि प्रत्येक पापाची क्षमा कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 232: वादळ शांत करणे
येशूने वादळ शांत केले तो प्रसंग आठवा (मत्तय 8:23-27). जीवनात तुम्हाला ज्या ज्या आव्हानांना सामोरे जावे लागते, त्यांत येशू तुम्हाला शांती देईल, हे सुचवणारे ते एक भविष्यसूचक चिन्ह होते. त्या वेळी येशूने आपल्या प्रेषितांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि भल्यासाठी हे केले. पण समुद्रावरील वादळावर आपला पूर्ण अधिकार आहे आणि तो तत्काळ चालतो, हे दाखवून येशूने हेही स्पष्ट केले की तुमच्या जीवनातील कोणत्याही वादळावर त्याचा तितकाच अधिकार आहे. अशा वेळी तो तुमच्याजवळ असतो, अशी हमीही त्याने दिली. सर्वशक्तिमान देवाला अशक्य असे काहीही नाही, ही जाणीव तुम्हाला दिलासा देणारी ठरावी. तो सर्व काही करू शकतो आणि कोणत्याही परिस्थितीत शांती आणू शकतो. हे जाणून आपल्या जीवनातील ‘वादळे’ तुम्ही धीराने त्याच्यावर सोपवू शकता. तुमच्या प्रार्थनांनंतरही वादळाचा जोर ओसरत नसेल, तर ते तुमच्या किंवा इतरांच्या भल्यासाठी आहे, अशी खात्री बाळगा. त्याच्यावरचा विश्वास अधिक दृढ करण्याची आणि अशा क्षणी तो तुमच्या विशेष जवळ आहे हे जाणून घेण्याची ती एक संधी आहे (पाहा दैनंदिनी #1197).
सध्या तुमच्या जीवनात कोणते वादळ आहे, ते ओळखा. परिस्थिती तुलनेने शांत असेल तर कृतज्ञ राहा; पण ती नेहमीच अशी राहणार नाही, हेही लक्षात ठेवा. म्हणतात तसे, जीवन ‘क्षणात पालटू शकते.’ आपल्यावर काहीही ओढवले तरी त्याला सामोरे जाण्यास आपण तयार असले पाहिजे. जीवनातील एखाद्या वादळाचा विचार करताना स्वतःला विचारा: या वादळात येशू माझ्या पाठीशी आहे आणि माझे रक्षण करत आहे, असा माझा विश्वास आहे का? तो कोणतीही अडचण एका क्षणात दूर करू शकतो, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? या सत्याची पुन्हा एकदा स्वतःला खात्री करून द्या आणि या श्रद्धेतून तुमच्या अस्वस्थ मनाला धीर मिळू द्या. प्रभूचे तुमच्यावरचे प्रेम परिपूर्ण आहे; तो तुम्हाला कधीही बुडू देणार नाही.
हे प्रभू, तुझ्या सर्वशक्तिमान सामर्थ्यावर आणि निरपेक्ष प्रेमावर माझा विश्वास आहे. तुला माझी काळजी आहे आणि माझ्या जीवनात येणाऱ्या प्रत्येक वादळात तू माझ्यासोबत आहेस, असा मला विश्वास आहे. प्रत्येक संकटात मला आशा दे आणि माझ्या शांतीचा उगम असलेल्या तुझ्याकडे वळण्यास मला समर्थ कर. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 233: मौनाचे उत्तर
जीवनात आपण जे अनुभवतो, त्याबद्दल देवाशी मोकळेपणाने आणि सविस्तर बोलणे कधीकधी उपयोगी ठरते. तुम्हाला अगदी भरभरून बोलावेसे वाटेल. आणि देव तुमचे ऐकेल. पण काही वेळा शब्द अगदी अपुरे वाटतात. इतकेच नव्हे, तर कधी कधी शब्दांनी उलट परिणाम होतो असे वाटते. अशा क्षणी सर्वांत मोठे आशीर्वाद मौनातून मिळतात. मौन हीसुद्धा एक भाषा आहे, हे आपण लक्षात घेतले पाहिजे. मौनाच्या क्षणी देवाशी होणारा संवाद शब्दांतून होणाऱ्या संवादापेक्षा कितीतरी खोल जाऊ शकतो. देवाशी मौनात संवाद साधण्यास घाबरू नका. तुम्ही काही बोललेच पाहिजे, किंवा त्याला काय सांगायचे आहे ते ऐकलेच पाहिजे, असेही समजू नका. देव तिथे आहे या जाणिवेने, त्याच्या सान्निध्यात केवळ मौनात राहणे, हीच कदाचित त्या क्षणी तुमच्या आत्म्याची नेमकी गरज असेल (पाहा दैनंदिनी #1200).
प्रार्थना करताना आपल्या प्रभूशी सतत बोलत राहिले पाहिजे, असे तुम्हाला वाटते का? ही ना ती प्रार्थना म्हणत अखंड बोलत राहिले पाहिजे, असे तुम्हाला वाटते का? की त्याच्या सान्निध्यात नुसते मौनात राहण्यात तुम्हाला समाधान मिळते? देवाच्या सान्निध्यात मौनात राहण्याचा तुमचा अनुभव आज मनात घोळवा. अशा रीतीने देव ज्या अनोख्या आणि गहन भाषेत बोलतो, ती ओळखण्याचा प्रयत्न करा. देवाशी मौनात संवाद साधण्यासाठी नियमितपणे पुरेसा वेळ देण्याचा निश्चय करा आणि मग त्या संवादाची कोणती फळे तुमच्या आत्म्यात दिसतात ते पाहा. तुम्हाला अधिक शांती लाभली आहे, जीवनाकडे पाहताना नवी स्पष्टता मिळाली आहे किंवा तुमच्या मनात अधिक खात्री निर्माण झाली आहे, असे जाणवले, तर ही चांगली फळे देवाकडूनच मिळाली आहेत, याची खात्री बाळगा. त्याच्या हृदयातील दया मौनातून तुमच्यापर्यंत पोहोचली आहे.
हे प्रभू, तुझा शोध घ्यावा आणि तुला जाणावे, अशी माझी इच्छा आहे. मौनातून तू जे बोलतोस ते मला ऐकू दे. प्रेमाची ही गहन भाषा समजून घेण्यास आणि या प्रकारच्या प्रार्थनेतून तुला माझे रूपांतर करू देण्यास मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि तुझ्या हृदयात विसावा घ्यावा, अशी माझी इच्छा आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 234: गाढ श्रद्धेतील अंधुकता
श्रद्धेचा प्रवास सुरू करताना सहसा अनेक नव्या गोष्टी उमगतात, अनेक सत्ये उलगडतात आणि त्यांचा आनंदही लाभतो. श्रद्धामय जीवनाच्या विविध पैलूंना नवे चैतन्य येते आणि जीवनातील अनेक रहस्यांचा उलगडा होतो. देवाने निवडलेल्या मार्गावर पाऊल टाकताना अशी आध्यात्मिक दृष्टी आणि समज लाभणे ही मोठी देणगी आहे; ती पुढील वाटचालीत मार्गदर्शक ठरते. पण काळ पुढे जातो आणि आत्मा श्रद्धेच्या रहस्यांत अधिक खोलवर शिरतो, तेव्हा एक प्रकारची अंधुकता जाणवू लागते. ही अंधुकता पापामुळे किंवा आध्यात्मिक आळसामुळे आली असेल, तर पापस्वीकाराच्या संस्काराद्वारे आणि प्रभूचा शोध घेण्याचा नव्याने निर्धार करून तिच्यावर उपाय करावा. पण श्रद्धा अधिक गाढ होत असल्यामुळेही असा अनुभव येऊ शकतो. एक वेळ अशी येते की देव अंधारातून आणि अंधुकतेतून संवाद साधतो. आपल्याला हे समजू शकत नाही, हे आत्म्याला उमगू लागते. ही एक देणगी आहे, कारण श्रद्धेची अधिक गहन रहस्ये एखाद्या संकल्पनेतून किंवा अंतर्दृष्टीतून व्यक्त करता येत नाहीत. आपला प्रभू जे सर्वांत गहन सत्य सांगतो, ते मन अंधारातून जात असतानाच आपल्यापर्यंत पोहोचू शकते. ज्ञानाचा प्रकाश मंदावतो, तरी तो देवाचाच आवाज आहे, ही खात्री कायम राहते (पाहा दैनंदिनी #1205).
तुमच्या अंतःकरणातील प्रार्थनाजीवनावर चिंतन करा. आपल्याला खरोखरच ‘आंतरिक जीवन’ आहे असे तुम्हाला वाटत नसेल, तर ते जोपासण्यास सुरुवात करण्याची हीच वेळ आहे. ध्यानातून आणि संवादातून आपल्या प्रभूचा शोध घ्या आणि त्याला तुमच्याशी बोलू द्या. तुमचे आंतरिक प्रार्थनाजीवन असेल आणि देवाच्या उपस्थितीचा अनुभव तुम्हाला नियमितपणे येत असेल, तर प्रार्थनेत आणखी खोलवर जाण्याचा प्रयत्न करा. या वाटेवर पुढे जाताना ध्यान आणि संवाद यांची जागा तुमच्या अंतःकरणातील अधिक गाढ शांतता आणि अस्पष्टता घेत आहेत असे जाणवू लागले, तर घाबरू नका. देव तुमच्याशी आता नव्या पातळीवर संवाद साधत आहे, याचे हे चिन्ह असू शकते. या अनुभवाविषयी एखाद्या धर्मगुरूंशी बोला. प्रभू तुम्हाला प्रार्थनेच्या एका नव्या, अधिक खोल पातळीवर नेत असताना सर्व बाबतींत त्याच्याशी विश्वासू राहा.
हे प्रभू, श्रद्धामय जीवनाच्या मौनात आणि अंधुकतेत अधिक खोलवर ओढले जावे, अशी माझी इच्छा आहे. त्या गहनतेत तुझ्याशी जिव्हाळ्याचा संवाद साधण्यास मला मदत कर आणि माझ्या आत्म्याच्या गाभ्यात माझे रूपांतर घडव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 235: दयेचे साधे आवाहन
आपली श्रद्धा अधिक गाढ होत जाते, तसे जीवन अधिक गुंतागुंतीचे होईल, असे सहज वाटू शकते. उदाहरणार्थ, गणिताचा अभ्यास सुरू केल्यावर प्रत्येक नवा अभ्यासक्रम आधीच्या अभ्यासक्रमावर आधारलेला असतो आणि जसजसा अभ्यास पुढे जातो, तसतसे धडे अधिक अवघड आणि आव्हानात्मक होतात. पण आपल्या श्रद्धामय जीवनात एका अर्थाने याच्या उलट घडते. दयेच्या महासागरात आपण जितके खोलवर उतरतो, तितका आपल्या देवाचा साधेपणा आपल्याला अधिक उमगतो. देव अनंत आहे आणि आपल्या आकलनाच्या पूर्णपणे पलीकडे आहे, तरीही त्याच्यात विलक्षण साधेपणा आहे. खरे तर, त्याच्या दयेत आपण जितके खोलवर शिरतो, तितकेच आपल्याला जाणवते की जीवनाची रहस्ये पूर्वी वाटत होती तितकी गुंतागुंतीची नाहीत. देवाची रहस्ये आपल्याला पुन्हा पुन्हा एका साध्या सत्याकडे घेऊन येतात: आपल्या दैवी प्रभूच्या नम्र हृदयात विसावा घेण्यासाठी आपल्याला बोलावले आहे (पाहा दैनंदिनी #1211).
देवाच्या दयेत प्रवेश करण्यासाठी तुम्हाला मिळालेल्या पाचारणाचे चिंतन करा. जीवन तुम्हाला कठीण, गोंधळात टाकणारे किंवा पेलण्यापलीकडचे वाटते का? तसे असेल, तर थोडे थांबून आपल्या विचारपद्धतीकडे पुन्हा पाहण्याची वेळ आली असेल. देवाचे पाचारण विलक्षण साधे आहे. त्याला प्रतिसाद देण्यासाठी जीवनाची वरवर दिसणारी गुंतागुंत बाजूला सारून त्याच्या इच्छेच्या साधेपणात झोकून द्यावे लागेल. हा गहन साधेपणा समजून घेण्यासाठी डॉक्टरेटची पदवी लागते असे नाही. पण जेव्हा तुम्ही हा साधेपणा मनापासून स्वीकाराल, तेव्हा त्याची खोली आणि सौंदर्य तुम्हाला नव्याने उमगतील. आज या साध्या पाचारणाचे चिंतन करा आणि लहान मुलाच्या निरागसतेने व विश्वासाने त्यात स्वतःला झोकून द्या. मग देवाचे गहन ज्ञान तुम्हाला उमगेल.
हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुला आणि तुझ्या पवित्र इच्छेला जाणून घ्यावे, अशी माझी इच्छा आहे. तुझ्या दयेच्या महासागरात खोलवर उतरण्याची कृपा मला दे आणि या साध्या कृतीतून मला तुझ्याशी पूर्णपणे निष्ठावान राहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चिंतन 236: सर्वांना दया लाभावी म्हणून प्रार्थना
प्रत्येक व्यक्ती निराळी आहे आणि आपल्यापैकी प्रत्येकावर त्याच्या विशिष्ट गरजांनुसार आपली दया भरभरून ओतावी, अशी देवाची इच्छा आहे. इतरांसाठी प्रार्थना करताना प्रत्येक व्यक्तीला स्वतंत्रपणे आणि वेगवेगळ्या गटांनाही देवाकडे सोपवणे चांगले आहे. आपण ज्यांच्यासाठी प्रार्थना करायला हवी, असे काही गट पुढीलप्रमाणे आहेत: सर्व पापी, धर्मगुरू, व्रतस्थ स्त्री-पुरुष, श्रद्धावंत, मूर्तिपूजक, नास्तिक, धर्मसिद्धांतांपासून विचलित झालेले, चर्चच्या ऐक्यापासून विभक्त झालेले, मुले, दैवी दयेचे भक्त, शुद्धिस्थानातील आत्मे आणि श्रद्धेत कोमट असलेले लोक. ही यादी पूर्ण नाही; पण प्रत्येक गटाच्या जीवनात देवाची दया त्यांच्या विशिष्ट गरजेनुसार अधिक खोलवर कार्य करावी, यासाठी प्रार्थनेची गरज आहे. इतक्या विविध गरजा पाहून भांबावून जाऊ नका. त्याऐवजी, दररोज एका वेगळ्या गटासाठी प्रार्थना करणे आणि त्याग अर्पण करणे चांगले आहे, हे लक्षात ठेवा. अशा रीतीने आपण हळूहळू प्रत्येक व्यक्तीला तिच्या विशिष्ट गरजांनुसार देवाच्या दयेकडे सोपवू शकतो (पाहा दैनंदिनी #1210-1230, आपल्या प्रभूने दिलेली नोवेना).
आपल्या सभोवतालच्या लोकांच्या गरजांकडे तुम्ही किती लक्ष देता? काही जण श्रद्धेत दृढ आहेत. देवाच्या सेवेसाठी आपले संपूर्ण जीवन अर्पण करण्याचा प्रयत्न करताना त्यांना सतत प्रोत्साहनाची गरज असते. काही जण पापात अडकले आहेत. ज्या ओझ्यांशी आणि आसक्तींशी ते झगडत आहेत, त्यांतून त्यांना मुक्त होण्याची गरज आहे. आणखी काही जण श्रद्धेत कोमट आहेत, काही वाट चुकत आहेत, तर काही हरवले आहेत. प्रत्येक जण वेगळा आहे आणि प्रत्येकाच्या जीवनात विशिष्ट गरजा आहेत. हे लक्षात ठेवा की देवाची दया सर्वांसाठी आहे आणि ती प्रत्येकाच्या गरजा त्याला ज्या प्रकारे आवश्यक आहे, त्या प्रकारे पूर्ण करील. हे सत्य तुम्हाला जितके स्पष्टपणे उमगेल, तितके तुम्ही प्रत्येक व्यक्तीवर देव जसे प्रेम करतो तसे प्रेम कराल. देव प्रत्येकाला त्याच्या गरजेनुसार कृपा देतो; आपल्या प्रार्थनांद्वारे तुम्हीही त्याच्या या कार्यात सहभागी होऊ शकता.
हे प्रभू, सर्वांच्या गरजांकडे लक्ष देण्याची कृपा मला दे. तुझी दया कोणकोणत्या मार्गांनी लोकांपर्यंत पोहोचते, हे मला जाणू दे आणि माझ्या प्रार्थनांद्वारे ती दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्यात मला सहभागी होऊ दे. सर्वांना तुझी ओळख होवो आणि ते संपूर्ण अंतःकरणाने तुझी सेवा करोत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चौथ्या वहीवरील चिंतने: 237-262
ई-पुस्तक & मऊ बांधणीच्या छापील पुस्तकाच्या स्वरूपातही उपलब्ध

अॅमेझॉन – बार्न्स अँड नोबल – गूगल प्ले – आयट्यून्स
