मराठी

पाचव्या वहीवरील चिंतने: 263-326

पाचव्या वहीतील चिंतनाला सुरुवात करताना, संत फॉस्टिनांना देवाची दया जशी उमगली, तशी ती आतापर्यंत तुम्हालाही अधिक जिवंतपणे जाणवू लागली असेल. देवाचे अपार प्रेम आणि तुम्हाला जवळ घेण्याची, पापाच्या ओझ्यातून मुक्त करण्याची व तुमच्यावर आपल्या कृपेचा वर्षाव करण्याची त्याची उत्कट इच्छा तुम्हाला आता अधिक खोलवर उमगली असेल, अशी आशा आहे.

देव कधीकधी मौन का बाळगतो, हेही तुम्हाला आता स्पष्ट झाले असेल: तुम्हाला बळ देण्यासाठी, तुम्हाला शुद्ध करण्यासाठी आणि त्याच्यावरचा तुमचा विश्वास अधिक दृढ करण्यासाठी. देवाचे ज्ञान आणि त्याचे मार्ग आपल्या कल्पनेच्याही पलीकडे आहेत. त्याचे प्रेम परिपूर्ण आहे. तो तुमच्या जीवनाला जी दिशा देतो, तिच्यावर तुम्ही पूर्ण विश्वास ठेवला पाहिजे.

ही वही वाचायला सुरुवात करताना, आतापर्यंत जे काही वाचले आहे त्यावर विश्वास ठेवण्याचा आणि त्यानुसार जगण्याचा प्रयत्न करा. एखादी गोष्ट बुद्धीला पटणे वेगळे आणि तिच्यावरचा विश्वास कृतीतून दाखवणे अगदी वेगळे. देवाच्या दयेवरचा तुमचा विश्वास तुमच्या कृतीतून दिसला पाहिजे. तुम्ही जे काही वाचले आहे ते मनात खोलवर रुजू द्या आणि त्याला तुमच्या जगण्याला दिशा देऊ द्या. यासाठी एक मार्ग म्हणजे आतापर्यंत विशेष भावलेल्या चिंतनांकडे पुन्हा वळणे. एखादे विशिष्ट चिंतन असो वा वारंवार जाणवलेला एखादा विचार असो, जे काही तुमच्या मनाला विशेष भिडले असेल, त्याकडे लक्ष द्या. दयेचा संदेश व्यापक आहे, सर्वांना सामावून घेणारा आहे; तरीही तो खास तुमच्यासाठीही आहे. प्रभूला तुमच्याशी थेट बोलू द्या आणि जी सत्ये तुम्हाला सर्वांत जास्त आत्मसात करण्याची गरज आहे, ती त्याला तुमच्यासमोर उलगडू द्या.

चिंतन 263: वादळात तुमच्या नौकेचे सुकाणू देवाच्या हाती

कल्पना करा की तुम्ही एक लहान मूल आहात आणि भर समुद्रात एका छोट्याशा होडीत आहात. वादळ उठते आणि कुठल्याही दिशेला किनारा दिसत नाही. प्रत्येक लाट आदळते तेव्हा होडीचे पुढचे टोक पाण्याखाली जाते. लाटांवर होडी इतकी हेलकावे खाते की आपण यातून कसे वाचणार, असा प्रश्न तुम्हाला पडतो. आता कल्पना करा की तुमचे बाबाही तुमच्यासोबत होडीत आहेत. ते तुम्हाला सांगतात, “बसून राहा आणि घट्ट धरून ठेव. सगळं ठीक होईल.” ते आत्मविश्वासाने परिस्थिती हाताळतात; त्यांच्या चेहऱ्यावर भीतीचा लवलेशही नाही. त्यांचा आत्मविश्वास पाहून तुमचे मन शांत होते आणि ते तुम्हाला सुरक्षित ठेवतील, असा भरवसा तुम्हाला वाटतो. हे आपल्या जीवनाचे चित्र आहे. संकटाला सामोरे जाताना आपण वादळी समुद्रात सापडलेल्या लहान मुलासारखे आहोत आणि आपल्याला आपल्या दयाळू प्रभूची गरज आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे. एखाद्या लहान मुलाने होडीचे सुकाणू स्वतःच्या हाती घेण्याचा प्रयत्न करणे जसे मूर्खपणाचे ठरेल, तसेच आपणही आपल्या जीवनाची दिशा स्वतःच ठरवू पाहणे मूर्खपणाचे ठरेल. आपले मन शांत होण्यासाठी येशूच्या अढळ आत्मविश्वासाचा आधार आपल्याला हवा. जेव्हा जेव्हा लाटा उसळू लागतात, तेव्हा तुमच्या नौकेचे सुकाणू प्रभूच्या हाती असले पाहिजे. जीवनात काहीही घडले तरी ते हाताळण्याच्या त्याच्या सामर्थ्याबद्दल शंका बाळगू नका (पाहा: दैनंदिनी #1322).

जीवनात वादळे उठतात तेव्हा तुम्ही काय करता?  तुम्ही घाबरून जाता का?  परिस्थिती आपल्या ताब्यात घेऊन सगळे स्वतःच सांभाळण्याचा प्रयत्न करता का?  की आपल्या प्रभूच्या सामर्थ्याकडे आणि अढळ आत्मविश्वासाकडे पाहून परिस्थिती त्याच्या हाती सोपवता?  येशूकडे वळणे म्हणजे नुसते हातावर हात ठेवून बसणे नव्हे.  उलट, स्वतःला पूर्णपणे त्याच्या हाती सोपवून त्याच्याकडे वळणे, ही त्याच्यावरच्या परम विश्वासाची कृती आहे.  सगळीकडे गोंधळ आहे आणि परिस्थिती आपल्या आवाक्याबाहेर गेली आहे असे वाटते, तेव्हाच हा विश्वास त्याच्या शांतीसाठी दार उघडतो. त्यामुळे वाटेत काहीही आले तरी तुम्ही सुरक्षित आणि शांत राहता.  जीवनातील अडचणींना तुम्ही कसे सामोरे जाता यावर चिंतन करा आणि वादळातून तुमच्या जीवनाची नौका नेण्यासाठी दैवी सुकाणूधारकाकडे वळण्याचा जाणीवपूर्वक निर्णय घ्या.

हे प्रभू, मी विश्वासाने तुझ्याकडे वळतो आणि तुझ्यावर पूर्ण भरवसा ठेवण्याचा निर्णय घेतो. तू सर्व काही हाताळू शकतोस आणि तुझ्या प्रेमामुळे व काळजीमुळे मी सुरक्षित राहीन, हे मला माहीत आहे. हे प्रिय प्रभू, तुझ्यावरचा माझा भरवसा वाढव आणि माझे मन सदैव शांत राहावे म्हणून मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 264: येशूसोबत आध्यात्मिक साधना

दैनंदिन धावपळीतून बाजूला होऊन तुम्ही कधी आध्यात्मिक साधनेसाठी वेळ दिला आहे का? काहींना जीवनाच्या धावपळीतून निवांत वेळ काढून आपल्या प्रभूचे म्हणणे ऐकण्याची आणि त्याच्या दयाळू सान्निध्यात बराच वेळ घालवण्याची संधी मिळते. तर काहींना अशा साधनेसाठी एक दिवसही काढणे कठीण जाते. तुम्हाला अशी संधी मिळाली असो वा नसो, येशूसोबत एकांतात वेळ घालवण्याची तुम्हाला गरज आहे, हे लक्षात ठेवा. दिवसभराच्या धावपळीत अधूनमधून त्याच्याशी बोलणे एवढ्यानेच त्याच्याशी घनिष्ठ नाते टिकवता येत नाही. येशूला तुमच्याशी जसे खोल नाते हवे आहे, त्यासाठी केवळ त्याच्यासाठी वेळ राखून ठेवणे आवश्यक आहे. अशा संधी शोधा आणि त्या दवडू नका. निवांतपणे बराच वेळ प्रार्थना आणि चिंतन केल्याने जीवनाकडे अधिक स्पष्टपणे पाहता येते आणि देवाची इच्छा उलगडते (पाहा: दैनंदिनी #1326-1327).

आपल्या प्रभूसोबत निवांतपणे बराच वेळ तुम्ही शेवटचा कधी घालवला होता?  कदाचित प्रार्थनालयात किंवा आपल्या खोलीत फक्त एखादा तास, किंवा त्याहूनही अधिक वेळ तुम्ही घालवला असेल.  तुम्ही प्रभूला किती वेळ देता, याचा विचार करा.  चित्रपट पाहायला, खरेदीला जायला किंवा मनोरंजनासाठी दुसरे काही करायला आपल्याला पुष्कळ वेळ मिळतो.  खरे तर, प्रभूसोबत एकांतात वेळ घालवण्याला आपण जीवनात प्राधान्य दिले, तर त्यासाठी वेळ नक्कीच मिळेल.  आपण तो वेळ काढू आणि प्रभूसोबत घालवलेला तो वेळ खूप फलदायी ठरेल.  प्रभूच्या सहवासात शांतपणे चिंतन करण्याच्या या क्षणांना तुम्ही किती प्राधान्य देता, याचा विचार करा आणि त्यांना आपल्या जीवनात सर्वांत महत्त्वाचे स्थान देण्याचा पुन्हा निश्चय करा.  असे केल्यास, त्याची दया तुमच्यावर भरभरून बरसेल आणि बाकी सर्व गोष्टी आपापल्या जागी येतील.

हे प्रभू, माझ्या जीवनात तुला सर्वांत पहिले स्थान द्यावे, अशी माझी इच्छा आहे. दररोज तुझ्यासाठी वेळ काढावा आणि नियमितपणे तुझ्यासोबत बराच निवांत वेळ घालवावा, असे मला वाटते. यासाठी आवश्यक तो निर्धार मला दे, म्हणजे मला तुझ्या सान्निध्यात रमून जाता येईल आणि माझ्या जीवनात येणाऱ्या अडचणी सोडवण्याचे काम मी तुझ्यावर सोपवू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 265: तीव्र भावभावना: धोका आणि आशीर्वाद

देवाने आपल्याला प्रबळ भावना आणि इच्छा दिल्या आहेत. आपल्या ख्रिस्ती जीवनप्रवासात त्या मोठे वरदान ठरू शकतात किंवा मोठे सापळेही बनू शकतात. प्रत्येक भावनेला किंवा इच्छेला कशाची प्रेरणा आहे, यावर हे सारे अवलंबून आहे. उदाहरणार्थ, रागाचा उपयोग चांगल्यासाठी किंवा वाईटासाठी होऊ शकतो. जेव्हा राग आपल्यावर ताबा मिळवतो आणि तो मनाला झालेल्या एखाद्या जखमेतून किंवा दुसऱ्याबद्दल दया नसल्यामुळे उद्भवतो, तेव्हा आपण या पापाच्या बंधनात अडकतो. पण पवित्र संताप ही देवाची देणगी आहे, कारण एखाद्या प्रसंगी प्रभू आपल्याला “प्रखरपणे” वागण्याची प्रेरणा देऊ शकतो. आपल्या निरपराध मुलाचे संकटापासून रक्षण करताना किंवा दुष्टाईला थेट सामोरे जाताना अशा पवित्र संतापाचे बळ उपयोगी पडू शकते. लैंगिक इच्छांचेही तसेच आहे. देवाच्या योजनेनुसार वैवाहिक मीलनासाठी त्या व्यक्त होतात, तेव्हा त्या पवित्र असतात. पण त्यांतून व्यभिचार, स्वतःची लैंगिक तृप्ती साधणे किंवा इतर कोणत्याही प्रकारची कामवासना उद्भवते, तेव्हा त्या आपले मोठे नुकसान करतात. अनियंत्रित भावना आणि इच्छांच्या तावडीतून मुक्त होण्याचा प्रयत्न करा. देवाच्या दयेला त्या इतक्या पूर्णपणे व्यापू द्या की या नैसर्गिक देणग्या प्रेमाच्या सेवेसाठी आणि देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी वापरल्या जातील (पाहा दैनंदिनी #1331).

तुमचे आवेग देवाच्या सामर्थ्यशाली दयेच्या अधीन आहेत, की तेच तुमच्यावर राज्य करतात? या महत्त्वाच्या प्रश्नाचे प्रामाणिकपणे उत्तर देणे गरजेचे आहे. आवेग तीव्र आणि अनावर झाले की त्यांना आवरणे कठीण होऊ शकते. पण ते योग्य रीतीने देवाला समर्पित केले, तर ते प्रेमाने वागण्याची मोठी प्रेरणा ठरतात. आपल्या आवेगांशी चाललेल्या संघर्षावर प्रामाणिकपणे चिंतन करा. देवाला या आवेगांचे रूपांतर तुमच्या जीवनातील मोठ्या आशीर्वादात आणि विपुल दयेच्या स्रोतात करायचे आहे, हे लक्षात ठेवा. प्रार्थना, उपवास आणि पापस्वीकाराचा संस्कार यांद्वारे ते पुन्हा पुन्हा देवाच्या हाती सोपवा. प्रभू या नैसर्गिक देणग्यांना शिस्त आणि स्थैर्य देईल.

हे प्रभू, माझे हृदय, माझा आत्मा, माझे शरीर, माझे मन आणि माझ्या प्रबळ भावना व इच्छा मी तुला अर्पण करतो. माझ्या जीवनाच्या प्रत्येक अंगात सुसूत्रता आणि स्थैर्य आण आणि तुझ्या पवित्र व उत्कट प्रेमाचे साधन म्हणून माझा उपयोग कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन २६६: पावित्र्याची वाट चालताना येणारी निराशा

तुम्हाला संत व्हायचे आहे का? याचे उत्तर “हो” असेल, अशी आशा आहे. पण या प्रश्नाचे काय: आपण संत होऊ शकतो, असे तुम्हाला वाटते का? या प्रश्नाचे उत्तर देणे कदाचित अधिक कठीण जाईल. पावित्र्याचे स्वप्न पाहणे आणि त्याची इच्छा बाळगणे सोपे आहे; पण ते साध्य करण्याचे आव्हान समोर आले की मन सहज खचू शकते. पावित्र्याचे उदात्त पाचारण तुमच्या लक्षात येते, पण ते आपल्याला कधीच साधणार नाही, असा निष्कर्ष तुम्ही काढता, तेव्हा निराशा येते. एखाद्या दोषावरच तुमचे लक्ष खिळून राहू शकते आणि ‘आपले आध्यात्मिक जीवन असेच कोमट राहणार, यात काही बदल होणार नाही,’ असे मानून तुम्ही प्रयत्न सोडून देऊ शकता. ‘मी चांगली व्यक्ती आहे, तेवढे पुरे,’ असेही तुम्हाला वाटू शकते. पण देवाच्या तुमच्यासाठी मोठ्या योजना आहेत! तो तुम्हाला केवळ संत होण्यासाठी पाचारण करत नाही, तर तुम्ही संत होऊ शकता, हेही त्याला माहीत आहे. महत्त्वाचे हे की त्याची दया तुम्हाला इतकी स्पष्टपणे दिसू लागावी की पावित्र्य प्राप्त करणे शक्य आहे, याची जाणीव तुम्हाला व्हावी. आपण चांगले आहोत म्हणून पावित्र्य, म्हणजेच संतपद, प्राप्त होत नाही. देव दयाळू आहे आणि आपण त्याच्या दयेवर आपली दृष्टी स्थिर ठेवण्याचे निवडले आहे, म्हणून ते प्राप्त होते. तुम्हाला संत होण्यासाठी पाचारण केले आहे आणि तुम्ही संत होऊ शकता, या दोन्ही सत्यांबद्दल कधीही शंका बाळगू नका (पाहा दैनंदिनी #1333).

आज या दोन प्रश्नांवर चिंतन करा. मला संत होण्याची इच्छा आहे का? आणि माझ्या जीवनात हे शक्य आहे का? पावित्र्याचा विचार करताना कोणत्या गोष्टींमुळे तुमचे मन खचते, हे ओळखा. तुम्हाला निराश करणारा विचार कोणताही असो, तो खोटा आहे. ते सत्य नाही. देवाची दया तुमच्या डोळ्यांसमोर येऊ द्या आणि ही दया तुम्ही स्वीकारू शकता, हे जाणून घ्या. देवाची दया स्वीकारण्यासाठी तुम्ही मन उघडाल, तेव्हा खऱ्या पावित्र्याकडे तुमची वाटचाल सुरू होईल.

हे प्रभू, तुझ्या विपुल दयेमुळे मला पावित्र्य प्राप्त व्हावे, अशी माझी मनापासून इच्छा आहे. निराशेशी चाललेल्या माझ्या झुंजीतून मला मुक्त कर आणि तुझ्या सामर्थ्याने माझ्यात बदल घडू शकतो, ही आशा बाळगायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. तू मला संत बनवशील, असा मला विश्वास आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन २६७: न्याय की दया?

देवाच्या न्यायाबद्दल आणि त्याच्या दयेबद्दल बोलणे योग्य आहे. या दोन्ही गोष्टी एकमेकांच्या विरोधात नाहीत. ज्या देवदूतांनी देवाची सेवा करण्यास नकार दिला, त्यांना जसा त्याच्या न्यायाला सामोरे जावे लागले, तसेच जे पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास नकार देतात, त्यांनाही त्याच्या न्यायाला सामोरे जावे लागेल. पण सध्या देव दयाळू आहे, असे म्हणणे अधिक योग्य आहे. खरे तर, देव केवळ न्यायी आहे आणि तो सतत आपला न्यायनिवाडा करत असतो, या कल्पनेने आपले मन पूर्णपणे व्यापून जावे, अशी दुष्टाची इच्छा आहे. ही कल्पना मनात रुजली की, जोपर्यंत आपण देवाची दया स्वीकारायला तयार आहोत, तोपर्यंत तो आपला न्यायनिवाडा प्रत्यक्षात स्थगित ठेवतो, हे समजणे कठीण होते. त्याची दया शोधा, तिच्यावर विश्वास ठेवा आणि तिच्याकडे धाव घ्या. क्षणभरही तिच्याबद्दल शंका बाळगू नका. देव रात्रंदिवस तुम्हाला त्याची दया देऊ करतो आणि तुमच्यावर तिचा उदार वर्षाव करताना तो कधीही थकत नाही, हे लक्षात ठेवा. त्याच्या न्यायाला सामोरे जाण्याच्या विचाराने तुम्हाला भीती वाटेल, तेव्हा त्याच्या दयेकडे दृष्टी वळवा. त्याच्या हृदयातून झळकणाऱ्या किरणांच्या प्रकाशात न्हाऊन निघताना तुम्हाला सर्व पापांपासून सहज दूर फिरता येईल (पाहा दैनंदिनी #1338).

देवाच्या या दोन प्रतिमांपैकी कोणत्या प्रतिमेवर तुम्ही अधिक वेळा चिंतन करता? देवाच्या न्यायाची तुम्हाला भीती वाटते का? की त्याच्या दयेमुळे तुम्हाला दिलासा मिळतो? दोन्हींचे चिंतन उपकारक ठरू शकते, पण एकाचा विचार करताना दुसऱ्याकडे दुर्लक्ष होता कामा नये. देवाची दया आपण कधीही गृहीत धरू नये. त्याचप्रमाणे, त्याच्या न्यायाचाच विचार करत राहून त्याच्या दयेचे लगेच स्मरण करायला आपण विसरू नये. आज इतर सर्व गोष्टींपेक्षा त्याच्या दयेवर अधिक चिंतन करा. मग तुम्हाला त्याच्या न्यायाची भीती बाळगण्याची गरज उरणार नाही. त्याच्या प्रेमाचा अनुभव तुमच्या अंतःकरणाला घेऊ द्या आणि पूर्ण विश्वासाने व भरवशाने त्याच्याकडे वळा.

हे प्रभू, तू न्यायी आहेस आणि जर मी तुझ्या दयेकडे वळलो नाही, तर तू माझा न्याय करशील, हे मला ठाऊक आहे. म्हणून मी तुझ्या दयेकडे वळतो. मी मनापासून तुझी दया मागतो. प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि तुझ्यावर आणखी प्रेम करण्याची माझी इच्छा आहे. तुझ्या तेजस्वी हृदयाकडे माझे डोळे उघडण्याची आणि तू जे काही देऊ इच्छितोस ते मोकळ्या मनाने स्वीकारण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 268: मृत्यूचे चिंतन

स्वतःच्या मृत्यूचा विचार करणे कदाचित तुम्हाला भयावह वाटत असेल. तुम्ही त्याचा फारसा विचारही करत नसाल. पण स्वतःच्या मृत्यूला थेट आणि पूर्ण विश्वासाने सामोरे जाता येणे ही एक कृपा आहे. तुमचे जीवन योग्य मार्गावर असेल आणि ते तुम्ही पूर्णपणे देवाला अर्पण केले असेल, तरच तुम्हाला अशा पूर्ण विश्वासाने मृत्यूला सामोरे जाता येईल. आपल्या अंतरात्म्याचे प्रामाणिकपणे परीक्षण केल्यावर पावित्र्य हेच आपले परम ध्येय आहे असे तुम्हाला दिसले, तर तुम्ही मृत्यूलाही शांतपणे आणि स्थिर मनाने सामोरे जाऊ शकता. अशा वेळी कशाची भीती? आपल्या पापांना आणि ज्या गोष्टींची खंत वाटते त्यांना तुम्ही प्रामाणिकपणे सामोरे गेला असाल, तर कशाला भ्यायचे? अशा वेळी घाबरण्यासारखे काहीच नाही. पवित्र आत्म्यासाठी मृत्यू हे एक पारितोषिक आहे आणि आनंदाने व उत्कंठेने ज्याची वाट पाहावी असा तो एक प्रवास आहे (पाहा दैनंदिनी #1343).

आज एक साधा सराव करून पाहा: पृथ्वीवरील तुमच्या आयुष्याचा आजचा दिवस शेवटचा आहे, अशी कल्पना करा. कदाचित लगेच तुमच्या मनात कुटुंबाचा विचार येईल किंवा त्या दिवसाची तयारी म्हणून आधी कोणती कामे पूर्ण करायला हवीत, याचा विचार येईल. किंवा आपल्या पापांची जाणीव असल्यामुळे तुम्ही भयभीत व्हाल. सर्वप्रथम, अपुरी राहणारी व्यवहारातली कामे बाजूला ठेवा आणि आपल्या कुटुंबाची व मित्रांची काळजीही क्षणभर बाजूला ठेवण्याचा प्रयत्न करा. या चिंता योग्य आणि पवित्र असल्या, तरी मृत्यूचा विचार करताना केवळ आपल्या आत्म्याच्या स्थितीकडे लक्ष देणे उपयुक्त ठरते. आजच तुमचा मृत्यू झाला, तर आपल्या प्रभूच्या दयाळू हृदयाकडे पाहून, ‘तुझ्यावरच माझे सर्वांत जास्त प्रेम आहे आणि याच प्रेमाने मी या जगाचा निरोप घेत आहे,’ असे तुम्हाला त्याला प्रामाणिकपणे सांगता येईल का? ‘तुझ्या इच्छेप्रमाणे जगणे हेच माझ्या जीवनाचे मुख्य ध्येय आहे,’ असे तुम्ही त्याला सांगू शकाल का? तसे नसेल, तर तुमच्या वाटेत कोणते अडथळे आहेत याचे चिंतन करा आणि या चिंतनाच्या मदतीने आपल्या जीवनाचा प्रामाणिक आढावा घ्या.

हे प्रभू, स्वर्ग हेच माझे ध्येय असले पाहिजे आणि माझ्या जीवनाचे लक्ष त्यावरच असले पाहिजे, हे मला ठाऊक आहे. तुझ्यावर आणि माझी वाट पाहत असलेल्या सर्व गोष्टींवर माझी दृष्टी लावण्यास मला मदत कर. माझ्या आत्म्याची स्थिती प्रामाणिकपणे पाहण्यास आणि पावित्र्याच्या वाटेतील प्रत्येक अडथळा ओळखण्यासही मला मदत कर. प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुलाच माझ्या जीवनाचे केंद्र बनवण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 269: देवाची दया आणि आपली दीन अवस्था यांकडे पाहणे

आपले लक्ष केंद्रित करण्यासाठी तुम्हाला दोन गोष्टी निवडता आल्या, तर तुम्ही कोणत्या निवडाल? चिंतनासाठी सर्वांत महत्त्वाच्या दोन गोष्टी म्हणजे देवाची दया आणि तुमची स्वतःची दीन अवस्था. देवाच्या दयेकडे पाहणे किती महत्त्वाचे आहे, हे बहुधा लगेच समजते; पण स्वतःच्या दीन अवस्थेकडे पाहणे शहाणपणाचे का आहे, हे लगेच लक्षात येईलच असे नाही. यांपैकी केवळ एकीकडेच पाहण्यात धोका आहे, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. स्वतःची दीन अवस्था न पाहता तुम्ही केवळ देवाच्या दयेवर लक्ष केंद्रित केले, तर तुमच्या जीवनात जिथे त्या दयेची सर्वांत जास्त गरज आहे तिथे तुम्हाला तिचे स्वागत करता येणार नाही. आणि देवाच्या दयेकडे न पाहता तुम्ही केवळ स्वतःच्या दीन अवस्थेकडे पाहिले, तर तुम्ही निराशेत पडाल. प्रत्येक पाप, जखम, गोंधळ, संघर्ष आणि अशाच इतर गोष्टींवर उपाय मिळावा म्हणून देव आपल्याला आपली दया देतो. आपल्याला बरे करण्याची आणि आपली ओझी हलकी करण्याची आपल्या प्रभूला उत्कट इच्छा आहे. जे काही तुमच्यावर ओझे बनून आहे, ते सर्व त्याच्या दयेसमोर आणा; मग त्याची दया आपले कार्य पूर्ण करील (पाहा दैनंदिनी #1345).

थोडा वेळ काढून देवाची दया आणि तुमच्या मनावरची ओझी या दोन्हींकडे शांतपणे, चिंतनशील दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न करा. या दोन्हींकडे पाहताना, तुमच्या आत्म्याच्या पवित्र गाभाऱ्यात त्यांची भेट होत आहे, अशी कल्पना करा. जीवनात तुम्ही अनुभवत असलेले दुःख देवाच्या दयेत मिसळू द्या. असे केल्याने देव जे करण्यास आतुर आहे, ते त्याला करू द्याल.

हे प्रभू, माझ्यावर दया कर आणि मला बरे कर. माझ्या जीवनात कुठे तुझ्या दयेची नितांत गरज आहे, हे पाहण्यास मला मदत कर. ते पाहत असताना, ज्या तुझ्या पवित्र हृदयातून दया आणि कृपा वाहतात, त्यावर माझी दृष्टी स्थिर ठेवण्यासही मला मदत कर. असे तुझ्याकडे पाहताना मला तुझ्या अपार करुणेचा आणि प्रेमाचा अनुभव येऊ दे आणि माझ्यावर ओझे बनून असलेल्या सर्व गोष्टींपासून मला मुक्ती व स्वास्थ्य लाभू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 270: जीवनाच्या तपशिलांत देवाची इच्छा

तुमच्या जीवनात देवाची इच्छा स्वीकारण्यास तुम्ही तयार आहात का? असाल, तर प्रत्येक छोट्या तपशिलाकडेही तुम्ही मोकळ्या मनाने पाहिले पाहिजे. देवाची इच्छा ही काही भव्य पण ढोबळ कल्पना नाही. त्याच्या इच्छेप्रमाणे वागायचे ठरवणे म्हणजे केवळ ‘मी त्याच्या मार्गाने चालेन’ असे सर्वसाधारणपणे म्हणणे नव्हे. उलट, प्रभू देत असलेल्या प्रत्येक लहानशा सूचनेला आणि प्रत्येक प्रेरणेला पुन्हा पुन्हा ‘हो’ म्हणणे म्हणजे त्याची इच्छा स्वीकारणे. देव अगदी छोट्या छोट्या मार्गांनी तुमच्याशी बोलतो; त्याकडे लक्ष देण्याची सवय लावणे हे त्यासाठी महत्त्वाचे आहे. दयाही या छोट्या तपशिलांत असते, कारण देवाची दया आणि त्याची इच्छा या दोन वेगळ्या गोष्टी नाहीत. देवाच्या दयेला मोकळ्या मनाने स्वीकारताना तुम्हाला उमगते की तुमच्या जीवनातील अगदी ‘क्षुल्लक’ वाटणाऱ्या बाबींमध्येही देवाला प्रवेश करायचा आहे. खरे तर तुमच्या जीवनात आपल्या प्रभूच्या दृष्टीने काहीच क्षुल्लक नाही. म्हणून तुम्हाला ज्या बाबी क्षुल्लक वाटतात, त्याही त्याला फार जिव्हाळ्याच्या आहेत, हे तुम्ही लक्षात घेतले पाहिजे. त्याची काळजी सर्वदूर पोहोचते. तुमचे जीवन गुंतागुंतीचे भासत असले, तरी ते घडवणाऱ्या प्रत्येक लहानसहान बाबीची तो क्षणोक्षणी काळजी घेतो. हे उमगल्यावर, त्याची पवित्र इच्छा छोट्यातल्या छोट्या बाबतीत काय आहे, हे जाणून घेण्याची ओढ तुम्हालाही लागेल. शक्य त्या प्रत्येक मार्गाने त्याची सेवा करावी असे तुम्हाला वाटेल आणि तसे करताना तुम्ही त्याच्या दयामय इच्छेनुसार जगाल (पाहा दैनंदिनी #1356).

आज आपल्या जीवनातील छोट्या छोट्या गोष्टींवर चिंतन करा. पहिल्या विचारात कोणती गोष्ट देवाच्या इच्छेशी संबंध नसल्यासारखी वाटते? आपल्या जीवनातील प्रत्येक लहानसहान तपशील आपल्या प्रभूसाठी महत्त्वाचा आहे आणि तो नेहमीच प्रभूच्या दृष्टीसमोर असतो, याची जाणीव झाल्यावर तुम्हाला नवी दृष्टी मिळेल. ज्या छोट्या छोट्या गोष्टींनी तुमचे जीवन घडते, त्यांवर चिंतन करताना त्या देवाच्या इच्छेला सोपवा आणि त्या प्रत्येक गोष्टीत त्याच्या दयेचा प्रवेश होऊ द्या. असे केल्याने तुम्ही खऱ्या आनंदाच्या मार्गाने वाटचाल कराल.

हे प्रभू, आज मी माझ्या जीवनाचा प्रत्येक भाग तुला अर्पण करतो. तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाबद्दल आणि तू माझी घेत असलेल्या काळजीबद्दल तुझे आभार. प्रत्येक गोष्टीत तुझ्या परिपूर्ण इच्छेचा स्वीकार करून जीवनातल्या लहानसहान बाबींमध्येही तुझ्यावर प्रेम करायला मला मदत कर. प्रेमाची अगदी लहानशी कृतीही माझ्या हातून घडावी म्हणून तुझ्या दयेला माझ्या अंतःकरणात स्थान देण्याचा मला कधीही कंटाळा येऊ नये. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

चिंतन 271: जीवनातील अडथळ्यांपलीकडे पाहणे

दुःखे, अपमान आणि इतरांनी आपल्याबद्दल करून घेतलेली चुकीची मते यांत मन अडकून पडण्याची प्रवृत्ती अनेकांमध्ये असते. या मोहाशी बहुतेकांना झुंज द्यावी लागते. यांपैकी एक किंवा अधिक ओझी आपल्यावर पडली की त्यांनाच आपल्या जीवनाचे केंद्र बनवण्याचा मोह होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, तुमचा अन्यायाने अपमान झाला आणि इतरांनी तुमच्याबद्दल चुकीचे मत करून घेतले, तर तोच विचार मनावर छाया करून राहू नये म्हणून प्रयत्न करणे फार कठीण जाऊ शकते. त्याचप्रमाणे, ज्या गोष्टीमुळे तुम्हाला शोक किंवा वेदना होतात, ती सहजच तुमच्या जीवनाचे केंद्र बनू शकते. या प्रवृत्तींवर मात करण्यासाठी या अडथळ्यांपलीकडे पाहण्याचा आणि केवळ सत्यावर दृष्टी स्थिर ठेवण्याचा निश्चय केला पाहिजे. सत्य म्हणजे काय? देवाच्या मनात जे आहे तेच सत्य. त्याहून कमी नाही, अधिक नाही, आणि त्याव्यतिरिक्त दुसरे काहीही नाही. जीवनातील संघर्षांपलीकडे पाहण्याचा आणि केवळ सत्यावर लक्ष केंद्रित करण्याचा प्रयत्न करताना देवाची गौरवमय इच्छा तुम्हाला उमगेल. जीवनात पुढे वाटचाल करताना त्याची इच्छा आपल्याला नेहमी आशा, धीर आणि आनंद देते (पाहा दैनंदिनी #1360).

तुमचे बहुतेक लक्ष कशाकडे असते? दिवसेंदिवस तुम्हाला सर्वांत जास्त जाणीव कशाची असते? जीवनातील गोंधळात तुम्ही सहज गुरफटत असाल, तर आपले लक्ष दुसरीकडे वळवण्याचा प्रयत्न करा. त्याऐवजी केवळ देवाच्या इच्छेकडे पाहा. त्याची इच्छा गौरवशाली आहे; ती प्रेरणा, आशा आणि नवी उभारी देते. त्याच्या दैवी इच्छेत ज्याला स्थान नाही, अशा कशाकडेही लक्ष देऊ नका. मग तुम्हाला भेडसावणारा गोंधळ, मनाला झालेल्या जखमा आणि अपमानाचे दुःख देवाच्या दयेत हळूहळू विरून जाईल.

हे प्रभू, तुझ्या जागरूक नजरेला जसे सत्य दिसते आणि तुझ्या परिपूर्ण मनाला जसे ते ज्ञात आहे, तसे ते सत्य माझ्या दृष्टीसमोर सदैव राहू दे. मला जाणून घेण्याची गरज असलेले एकमेव सत्य म्हणजे तुझी इच्छा, हे मला उमगू दे आणि संपूर्ण अंतःकरणाने व सर्वस्वाने तुझ्या इच्छेचा स्वीकार करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 272: अंतःकरणातले जीवन कृतीतून प्रकट होणे

तुमच्या अंतःकरणात काय आहे हे तुम्ही स्वतः आणि देव यांच्याशिवाय कोणीही पाहू शकत नाही. तुमच्या अंतरंगातील जीवनाची प्रत्येक बाब देवाला पूर्णपणे माहीत आहे; तुम्हाला मात्र ती अपूर्णपणेच दिसते. तरीही आपल्या अंतरंगातील जीवनाची खरी स्थिती अधिकाधिक जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. तुमचा आत्मा म्हणजे एक गुप्त, दडलेले जग आहे आणि तिथे देवाची दया वास करते, असे पाहा. तुमच्या अंतःकरणाचा गाभा देवाच्या प्रेमाने पूर्णपणे व्यापू द्या. देवावरील या पवित्र आणि निर्मळ प्रेमाने तुमच्या अंतरंगातील सर्व गोष्टींना दिशा दिली पाहिजे. तुमच्या अंतरंगात काय घडते हे इतरांना दिसणार नाही, पण तुमच्या जीवनातून येणारी चांगली फळे त्यांना दिसतील. ही फळे तुमच्यामध्ये जिवंत असलेल्या देवाच्या दयेची इतरांना दिसणारी साक्ष ठरतील. अंतरंगातील जीवन दडलेले असले, तरी ते प्रकट झाले पाहिजे, जेणेकरून देवाच्या गुप्त कार्यातून दया सर्वांना दिसेल अशा तेजस्वी रीतीने प्रकट होईल (पाहा दैनंदिनी #1363).

तुमच्या आत्म्यात देव किती सामर्थ्याने कार्य करीत आहे, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? तुमच्या अंतर्जीवनाच्या या गुप्त पवित्रस्थानी तुम्हाला वाट दाखवणाऱ्या आणि पुढे नेणाऱ्या त्याच्या दयाळू हाताकडे तुमचे लक्ष आहे का? तुमची अंतर्दृष्टी देवाच्या निर्मळ प्रेमावर स्थिर करा आणि या गुप्त स्थानी भरपूर चांगली फळे येऊ द्या. तुमच्या जीवनात येणारी ही चांगली फळे जगाला दिसू द्या, जेणेकरून तुमच्यातून प्रकट होणाऱ्या देवाच्या दयेने लोकांना प्रेरणा मिळेल आणि त्यांच्यात परिवर्तन घडेल. तुमचे अंतर्जीवन आणि तुमचे बाह्य जीवन यांचा हा थेट संबंध आज चिंतनात घ्या आणि तुमच्या हृदयाचे तेज प्रकट होऊ द्या.

हे प्रभू, माझे तुझ्यावर उत्कट प्रेम आहे. माझे अंतःकरण निरंतर शुद्ध कर, जेणेकरून तुझी कृपा माझ्या आत्म्यात जिवंत आणि कार्यरत राहील. माझ्या जीवनात तू तुझ्या कृपेचे चमत्कार घडवतोस, तसे माझ्या कृतींतूनही दयेचे चांगले फळ येऊ दे. अशा रीतीने तुझी कार्ये माझ्या अंतःकरणात जिवंत असलेल्या निर्मळ प्रेमाची सर्वांसमोर साक्ष ठरू देत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 273: सांसारिक आसक्ती नाही, केवळ देवावर प्रेम

देवाशी असलेले आपले नाते शिखराला पोहोचते तेव्हा इतर सर्व सांसारिक बंधनांतून आपण मोकळे होतो. मग उत्कटतेने आणि दृढ निश्चयाने देवाकडे धाव घेण्यापासून आपल्याला काहीही रोखू शकत नाही. या जीवनातील प्रत्येक आसक्तीतून आपण मुक्त झाले पाहिजे, जेणेकरून आपले मन केवळ देवाला आणि त्याच्या पवित्र इच्छेला धरून राहील. याचा अर्थ इतरांवर प्रेम करण्याकडे आपण दुर्लक्ष करावे असा नाही. कुटुंबावरील प्रेमाच्या बाबतीत हे विशेष खरे आहे. आपल्या कुटुंबातील व्यक्तींवर आपण विशेष जिव्हाळ्याने, पूर्णपणे आणि कधीही मागे न घेता प्रेम केले पाहिजे. पण आपल्या कुटुंबावर परिपूर्ण प्रेम करणे आणि त्यांच्याशी सांसारिक आसक्तीने बांधले जाणे यात फरक आहे. खरे तर, ख्रिस्ताच्या हृदयाने प्रेम करायचे असेल, तर अशी पवित्र अनासक्ती आवश्यक आहे. येशूवर प्रेम करणे हीच तुमच्या जीवनाची एकमेव आकांक्षा असेल, तर इतरांच्या माध्यमातून तुम्ही त्याच्याकडे जाल. तुमच्या कुटुंबात आणि या जगात देवाने तुम्हाला दिलेल्या जीवनमार्गाच्या प्रत्येक अंगात तुम्ही ख्रिस्तावर प्रेम कराल. तुम्ही ख्रिस्तावर असे परिपूर्ण प्रेम करता, तेव्हा सर्वांवरचे तुमचे प्रेम हे ख्रिस्तावरचेच प्रेम ठरते. असे घडले की इतर प्रत्येक आसक्तीचे रूपांतर देवावरील प्रेमात होईल (पाहा दैनंदिनी #1365).

या जगात तुम्ही कशावर प्रेम करता? तुम्हाला कशाची आसक्ती आहे? या जगात तुम्हाला सर्वांत प्रिय असलेल्या व्यक्ती आणि गोष्टींचा विचार करा. त्यांत तुमच्या कुटुंबातील सदस्य आणि देवाने तुमच्या जीवनात आणलेल्या इतर व्यक्तींचाही समावेश असेल, अशी आशा आहे. आता तुमच्या या प्रेमाचे परीक्षण करा आणि ख्रिस्त त्याच्या केंद्रस्थानी आहे का, यावर चिंतन करा. त्यांच्यावर प्रेम करताना तुम्ही खरोखर देवावर प्रेम करता का? की हे लौकिक प्रेम त्यांच्यापुरतेच मर्यादित राहते? देवावर प्रेम करणे हेच आपल्या जीवनाचे एकमेव ध्येय असावे, यावर चिंतन करा. प्रत्येक व्यक्तीत आणि तिच्याद्वारे, तसेच तुमच्या जीवनाच्या प्रत्येक अंगात आणि त्याद्वारे तुम्ही देवावर कसे प्रेम करता, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा.

हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. सर्वांहून अधिक आणि सर्व गोष्टींमध्ये तुझ्यावर प्रेम करण्याची माझी इच्छा आहे. तूच माझ्या प्रेमाचे एकमेव ध्येय हो. तुझ्या सर्व जीवांमध्ये तुझ्यावर प्रेम करताना मी तुझ्या अधिक जवळ यावे आणि त्यांच्या जीवनावर तुझी परिपूर्ण दया भरभरून बरसवावी. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 274: आपल्या व्रतांचे नूतनीकरण

विवाहित जोडप्यांनी वेळोवेळी, विशेषतः विवाहाच्या महत्त्वाच्या वर्धापनदिनी, आपल्या विवाहवचनांचे नूतनीकरण करण्याची प्रथा आहे. याजक आणि धर्मव्रतीही आपल्या व्रतांचे व वचनांचे नूतनीकरण करतात. ही प्रथा चांगली आणि पवित्र आहे, कारण आपल्याला मिळालेल्या जीवनपाचारणात देवाप्रती असलेल्या आपल्या पूर्ण समर्पणाचे आपण सतत नूतनीकरण केले पाहिजे. पण देवाला दिलेल्या व्रतांचे व वचनांचे नूतनीकरण आपापल्या विशिष्ट जीवनपाचारणापुरते मर्यादित नसावे. पवित्र होण्याचे पाचारण सर्वांनाच आहे आणि हे नूतनीकरण त्या पाचारणालाही लागू होते. बाप्तिस्मा, दृढीकरण आणि पवित्र सहभोजन यांद्वारे तुम्ही देवाच्या सेवेसाठी त्याला समर्पित झाला आहात. तुम्ही त्याचे आहात आणि तो तुमचा आहे. एकमेकांना आपले हृदय देण्याच्या या नात्याचे दररोज नूतनीकरण व्हायला हवे. खरे तर, पवित्र सहभोजन स्वीकारण्याचा एक उद्देश हे नूतनीकरण हाच आहे. या अमूल्य देणगीत तुम्ही आपल्या प्रभूचा आपल्या आत्म्यात स्वीकार करता आणि त्याच वेळी देवाला स्वतःला पूर्णपणे अर्पण करण्याच्या समर्पणाचेही नूतनीकरण करता. आपल्या प्रभूप्रती असलेल्या पूर्ण समर्पणाचे तुम्ही दररोज नूतनीकरण करता, तेव्हा धगधगती आग जशी लाकडाचा ओंडका भस्म करते, तसे त्याला तुमच्या जीवनाचा प्रत्येक भाग व्यापून टाकू द्या. या नूतनीकरणात तुमची पापे, दुर्बलता, दुःखे आणि अगदी आनंदही सामावून जाऊ द्या. तुमच्या जीवनातील सर्व काही देवाच्या गौरवासाठी आणि त्याची दैवी दया प्रकट होण्यासाठी असू द्या (पाहा दैनंदिनी #1369).

आपल्या प्रभूशी आणि त्याच्या पवित्र इच्छेशी असलेल्या आपल्या संपूर्ण बांधिलकीचे नूतनीकरण तुम्ही किती वेळा करता, याचा आज विचार करा. धगधगत्या अग्नीत लाकडाचा ओंडका जळून जात आहे, असे चित्र डोळ्यांसमोर आणा. पवित्रतेच्या आपल्या पाचारणाला प्रतिसाद देताना देवावरील तुमचे प्रेम आणि त्याच्याशी असलेली बांधिलकी तुम्ही नव्याने दृढ करता, तेव्हा काय घडते, हे त्या चित्रातून पाहा. काहीही राखून न ठेवता दररोज सर्वस्व त्याला समर्पित करा. देवाला तुमचे संपूर्ण जीवन व्यापू द्या, म्हणजे तो तुम्हाला आपल्या दयेचे रूप देईल.

हे प्रभू, आज मी माझ्या बाप्तिस्म्याच्या, दृढीकरणाच्या आणि पवित्र युखरिस्ताच्या वेळी दिलेल्या वचनांचे नूतनीकरण करतो. माझे संपूर्ण जीवन मी तुला पुन्हा अर्पण करतो आणि तुझ्या सेवेसाठी सर्वस्व तुझ्या हाती सोपवतो. हे प्रभू, माझा स्वीकार कर आणि तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझे काय ते कर. हे प्रभू, मी पूर्णपणे तुझा आहे; स्वतःचे असे काहीही राखून न ठेवता मी तुला अर्पण झालो आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 275: रोजच्या साध्यासुध्या दिवसांचा गौरव

पहिल्यांदा विचार केला तर ‘साधासुधा’ आणि ‘गौरव’ हे शब्द परस्परविरोध दाखवण्यासाठीच एकत्र वापरता येतील, असे वाटू शकते. पण देवाच्या दृष्टीने या दोन शब्दांचे अतूट नाते आहे. ते अशा अर्थाने एकमेकांशी जोडलेले आहेत की रोजची साधीसुधी कर्तव्ये पार पाडून आपण देवाचा गौरव करू शकतो आणि पवित्रता प्राप्त करू शकतो. हे लगेच लक्षात येईलच असे नाही; पण हे उमगले की स्वर्गातील खजिन्यांकडे जाणारे दार असंख्य मार्गांनी उघडते. हे गहन आध्यात्मिक सत्य उमगल्यावर तुम्ही प्रत्येक दिवसाचा प्रत्येक क्षण देवाला अर्पण करू शकता आणि जीवनातील प्रत्येक कृतीतून त्याची विपुल दया प्राप्त करू शकता. उदाहरणार्थ, तुम्ही तुमचा श्वासही देवाच्या गौरवासाठी त्याला अर्पण केला, तर तो देवाची दया प्राप्त होण्याचे साधन बनू शकतो. हे लगेच पटले नाही, तरी ही गोष्ट सहजपणे नाकारू नका. प्रत्येक कृती देवाला अर्पण करून ती पवित्र करण्याचा प्रयत्न करा. मग तुम्हाला हळूहळू उमगेल की रोजची प्रत्येक कृती देवाची दया अखंडपणे ओतली जाण्याचे साधन होऊ शकते (पाहा दैनंदिनी #1373).

आज एक साधा सराव करून पाहा. श्वास घेताना, देवाची इच्छा तुमच्या आत्म्यात प्रवेश करो, अशी मनातल्या मनात प्रार्थना करा. श्वास सोडताना, तुमचा स्वार्थ देवाला अर्पण करा. दिवसभरात शक्य तितक्या वेळा याची आठवण ठेवा. लवकरच तुमच्या लक्षात येईल की या अगदी मूलभूत मानवी कृतीतूनही तुम्ही देवाचा गौरव करत आहात. याची जाणीव झाल्यावर तुम्हाला उमजेल की दिवसभरातील तुमची प्रत्येक कृती, ती कितीही लहान असली तरी, देवाची दया ओसंडून वाहण्याचा झरा बनू शकते.

हे प्रभू, श्वास आत घेताना मी तुझ्या परिपूर्ण इच्छेचे आणि दयेचे माझ्या जीवनात स्वागत करतो. श्वास सोडताना माझी सर्व पापे आणि स्वतःच्याच इच्छेप्रमाणे वागण्याचा माझा हट्ट मी तुझ्या दयेच्या हाती सोपवतो. हे येशू, आजची माझी प्रत्येक कृती तू पूर्णपणे आपल्या ठायी सामावून घे. अगदी लहानात लहान कृतीही तुझ्यासाठी आणि तुझ्या गौरवासाठी घडो. प्रिय प्रभू, तुझ्या दृष्टीने काहीही क्षुल्लक नाही. दिवसभरात प्रत्येक गोष्टीत मला तुझ्या विपुल दयेचा अनुभव येऊ दे, म्हणजे माझे जीवन तुला केलेले अखंड अर्पण आणि तुझ्या दयेचे निरंतर साधन बनो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 276: दिसते, पण साध्य होत नाही

देवाच्या गौरवासाठी एखादे काम तुम्हाला पूर्ण करता आले नाही, तर देव तुमच्यावर रागावतो का? ते काम का पूर्ण झाले नाही, यावर ते अवलंबून आहे. तुमच्या पापामुळे ते पूर्ण झाले नसेल, तर देव आपला पवित्र रोष प्रकट करू शकतो. हा रोष म्हणजे त्याच्या दयेची कृती आहे; त्याद्वारे तो तुम्हाला पापापासून वळून त्याच्याकडे परत येण्यास बोलावतो. पण काही वेळा तुमच्या हाताबाहेरच्या गोष्टींमुळे तुमच्या कामात आणि देवाच्या सेवेत अडथळे येऊ शकतात. प्रभूला हे माहीत आहे आणि तो हे पाहतो. देव ही किंवा ती अडचण का ‘दूर करत नाही’, असा प्रश्न तुम्हाला कधी कधी पडेल. एखादी व्यक्ती तुमच्या दयेच्या कार्यात अडथळा ठरत आहे असे दिसले, तर तिला कृती करण्यास प्रवृत्त करणे आपल्या हातात असावे, असेही तुम्हाला वाटेल. पण ती तुमची जबाबदारी नाही. देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आपल्या हातात आहे ते सर्व करणे आणि बाकीचे त्याच्यावर सोपवणे, एवढीच तुमची जबाबदारी आहे. देव तुमच्या यशाने नव्हे, तर तुमच्या प्रयत्नांनी प्रसन्न होतो. तो बाहेरून दिसणारे यश मोजत नाही; तो तुमच्या अंतःकरणात काय साधले गेले हे पाहतो. खरे तर, कधी कधी देव अनेक अडथळे येऊ देतो, कारण त्यांच्या मधून तुम्ही धीर धरता आणि तुमचा निर्धार अधिक दृढ होतो; अशा रीतीने तो तुमचे कार्य शुद्ध करतो आणि तुमचा आत्मा पवित्र करतो. आपले कर्तव्य पार पाडा. आपल्या प्रभूने तुमच्यावर सोपवलेल्या दयेच्या कार्यासाठी तेवढे पुरेसे आहे (पाहा दैनंदिनी #1374).

देवाने तुम्हाला कोणते कर्तव्य सोपवले आहे असे तुम्हाला वाटते, याचा विचार करा. ते एखादे साधे काम असू शकते किंवा अधिक मोठे वाटणारे एखादे कार्य असू शकते. ते कर्तव्य पार पाडताना ज्या गोष्टी तुम्हाला अडथळ्यांसारख्या वाटतात, त्यांवरही चिंतन करा. या ‘अडथळ्यांकडे’ अडथळे म्हणून पाहू नका. उलट, देवाने तुम्हाला सोपवलेले दैवी दयेचे कार्य पूर्ण करण्याचा तुमचा निर्धार अधिक दृढ करण्याच्या संधी म्हणून त्यांच्याकडे पाहा.

हे प्रभू, मी जे काही करतो त्या सर्वांत तुझ्याशी विश्वासू राहण्यास मला मदत कर. माझ्या प्रयत्नांच्या फळावर लक्ष न लावता, ते प्रयत्न तुझ्या गौरवासाठी तुला अर्पण करण्यास मला मदत कर. प्रिय प्रभू, माझ्या पूर्ण समर्पणाने तू प्रसन्न होतोस, हे मला माहीत आहे. ते समर्पण अधिक सखोल करण्याचा निर्धार दररोज करण्यास मला मदत कर, म्हणजे मी तुझ्या दयेचे अधिक योग्य साधन बनू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 277: तणाव दूर करणारी दया

ताण हा अनेकदा जीवनाचा एक भाग असतो. काहींना दैनंदिन जीवनात खूप ताण, वैफल्य आणि अगदी अनावर संतापालाही सामोरे जावे लागते. दुसऱ्या व्यक्तीचा राग पाहून सुरुवातीला तुम्ही सावध होता आणि तुमच्या मनात भीतीही दाटू शकते. ही स्वाभाविक प्रतिक्रिया आहे. पण दुसऱ्याचा राग तुम्हालाही रागाने, द्वेषाने आणि कटुतेने प्रत्युत्तर द्यायला प्रवृत्त करू शकतो. तुम्ही स्वतःचा बचाव करू पाहता आणि कदाचित समोरच्याच्या अंगावरही वसकन ओरडता. पण देवाची दया कोणत्याही परिस्थितीत शांती आणू शकते. समोरच्या व्यक्तीच्या रागाकडे तुम्ही दुर्लक्ष करता आणि येशूशी ज्या प्रेमळपणे बोलाल, त्याच प्रेमळपणे तिच्याशी बोलता, तेव्हा देव तुम्हाला आपली दया प्रदान करतो. देवाचा कोप व्यक्त करण्याचे काम देवावरच सोडा. त्याचा पवित्र कोप व्यक्त करण्याची प्रेरणा त्याने तुम्हाला दिली, तर काय बोलावे आणि कसे बोलावे हे तुम्हाला कळेल; आणि ती त्याच्या दयेची कृती असेल. पण अशा प्रसंगी देवाने तुम्हाला विलक्षण प्रेमळपणे वागण्याची प्रेरणा दिली, तर आश्चर्य मानू नका. यासाठी खूप दृढनिश्चय आणि विलक्षण संयम लागतो. दुसऱ्याच्या अविवेकी संतापात तुम्ही ओढले जाऊ नका किंवा त्यात अडकू नका. त्याऐवजी, देवाच्या दयेतून येणारी शांती तुमच्या आत्म्यात इतकी भरून वाहू द्या की तुमच्याद्वारे त्याची कृपा सर्व दुर्गुण दूर करील (पाहा दैनंदिनी #1377).

ताणतणाव आणि राग यांना तुम्हाला वारंवार सामोरे जावे लागते, अशा प्रसंगांवर चिंतन करा.  कदाचित त्याला तुम्हीच कारणीभूत असाल किंवा कदाचित तुम्हालाच कोणाच्या रागाला सामोरे जावे लागत असेल.  परिस्थिती काहीही असो, तिथे देवाची शांती नांदू शकते, हे लक्षात ठेवा.  त्याची शांती शोधा, आपले लक्ष तिच्यावरच ठेवा आणि अशा अढळ एकाग्रतेतून त्याची विपुल दया तुम्हाला लाभू द्या.  तो तुमच्यावर प्रेम करतो आणि या ओझ्यांतून तुम्हाला मुक्त करू इच्छितो.

हे प्रभू, माझ्या जीवनातील तणावाच्या प्रसंगी तू माझ्याजवळ असावेस, अशी मी तुला विनंती करतो. सर्वप्रथम, माझ्या मनातील वैफल्य आणि राग मी तुझ्या हाती सोपवतो. या अनावर भावनांपासून मला मुक्त कर आणि त्यांच्या जागी तुझी शांती दे. हे प्रिय प्रभू, दुसऱ्या व्यक्तीच्या अन्याय्य संतापाला सामोरे जातानाही मला मदत कर. मला शांत ठेव आणि माझे लक्ष तुझ्या हृदयावर स्थिर राहू दे. तुझ्या इच्छेप्रमाणे प्रतिसाद देण्यास आणि तुझ्या शांतीचे साधन होण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 278: देवाच्या दयेच्या रहस्यांकडे उघडणाऱ्या खिडक्या

येशूच्या हृदयातून दयेचे किरण निघत आहेत, असे त्याचे चित्र रंगवून घेण्यास संत फॉस्टिनाला सांगण्यात आले. तिने तसे केले आणि या प्रतिमेद्वारे अनेक आत्मे आपल्याकडे आकर्षित होतील, अशी खात्री येशूने तिला दिली. येशूने आणि संत फॉस्टिनाने या प्रतिमेला किती महत्त्व दिले, याचा विचार करण्यासारखा आहे. त्याच्या घायाळ हृदयातून तेजाने झळकणाऱ्या दयेविषयी ही प्रतिमा खरोखरच खूप काही सांगते. याचा अधिक व्यापक अर्थाने विचार केला, तर आणखी एक गोष्ट लक्षात येते: कोणतीही पवित्र प्रतिमा दयेचा स्रोत ठरू शकते. कारण पवित्र कलेची स्वतःची एक भाषा असते. ती सुवार्तेचा संदेश पोहोचवते. एखाद्या पवित्र प्रतिमेवर मनन केल्याने देवाचे बोलणे नव्या प्रकारे ऐकण्यासाठी तुमचे हृदय खुले होते (पाहा दैनंदिनी #1379).

तुमच्या घरात सुवार्तेचा संदेश दर्शवणाऱ्या ज्या प्रतिमा आहेत, त्यांवर चिंतन करा. अशा प्रतिमा तुमच्याकडे पुष्कळ आहेत की अगदी थोड्या? सुवार्तेचा संदेश दर्शवणाऱ्या पवित्र प्रतिमांनी आपले घर भरून टाकण्यास संकोच करू नका. या प्रतिमांसमोर प्रार्थनेत वेळ घालवणेही महत्त्वाचे आहे. आपल्या प्रभूने संत फॉस्टिनाला जी प्रतिमा रंगवून घेण्यास सांगितले, ती दैवी दयेची प्रतिमा शोधण्यासाठी आज थोडा वेळ काढा. शांतपणे त्या प्रतिमेकडे पाहा आणि ती काय सांगते ते “ऐकण्यात” थोडा वेळ घालवा. या प्रतिमेतून देव तुम्हाला काय सांगतो? त्याच्या घायाळ हृदयातून तेजाने झळकणाऱ्या रक्ताच्या आणि पाण्याच्या किरणांतून तो आपल्या दयेचा मूलभूत संदेश तुम्हाला नक्कीच सांगेल. हे किरण संपूर्ण पृथ्वी व्यापतात आणि रात्रंदिवस तुमच्यावर प्रकाश टाकतात. पण या प्रतिमेतून देव तुम्हाला आणखी काय सांगतो? या आणि इतर पवित्र प्रतिमांकडे प्रार्थनापूर्वक पाहण्यात वेळ घालवलात, तर देव आपल्या प्रेमाच्या रहस्यांविषयी काय सांगतो, ते तुम्हाला ऐकू येईल.

हे प्रभू, तू खरोखर जसा आहेस, त्या वास्तवाच्या तुलनेत तुझे कोणतेही चित्रण म्हणजे केवळ पाण्याचा एक थेंब आहे, हे मला ठाऊक आहे. पवित्र प्रतिमांतून व्यक्त होणाऱ्या पावित्र्यावर मी मनन करत असताना, माझी प्रार्थना मला तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाच्या आणि दयेच्या वास्तवात घेऊन जाऊ दे. हे प्रिय प्रभू, कला आणि कृपेच्या या मौल्यवान ठेव्यांद्वारे मला तुझी भेट घडू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 279: तुमच्या अंतःकरणातील खात्री

तुमच्या आत्म्यात खोलवर उमटणाऱ्या खात्रीतून देव तुमच्याशी काय बोलतो, ते ऐकण्याचा प्रयत्न करा. काही वेळा देवाचा आवाज ठाम आणि स्पष्ट वाटेल, तर काही वेळा तो क्षीण वाटेल आणि त्याचा अर्थ लावणे कठीण जाईल. अनेक गोष्टींमुळे देवाचा आवाज ऐकणे कठीण होऊ शकते; पण तुम्ही मन खुले ठेवले, तर हळूहळू त्याचा आवाज तुमच्या ओळखीचा होईल. तुमच्या आध्यात्मिक जीवनासाठी हे महत्त्वाचे आहे. त्याचे बोलणे ऐकायला आणि त्याचा आवाज ओळखायला शिकलात, तर आयुष्यभर त्याच्या मार्गाने चालणे तुम्हाला अधिक सोपे जाईल. त्याचा आवाज तुमच्या अंतःकरणात जी खात्री जागवतो, ती ओळखण्याचा प्रयत्न करा. ती ओळखायला शिकत असताना, त्याने प्रेमाने दिलेल्या आज्ञा पाळण्याचा तुमचा विश्वास वाढू द्या. अशा रीतीने दररोज त्याच्या आज्ञेत राहणे हा तुमच्या जीवनातील प्रत्येक कृतीचा पाया झाला पाहिजे. त्या आज्ञापालनातून त्याची दया तुमच्या जीवनात विपुलपणे ओसंडून वाहील (पाहा दैनंदिनी #1383).

देवाचा आवाज तुम्हाला कितपत ओळखीचा आहे? देव तुमच्याशी बोलत असताना त्याचा आवाज प्रत्यक्ष कानांना ऐकू येण्याची शक्यता कमी आहे. ‘हे करायला हवे’ किंवा ‘ते टाळायला हवे’ अशी प्रबळ जाणीव होण्यातून अनेकदा त्याचा आवाज आपल्यापर्यंत पोहोचतो. आपल्या विचारांपेक्षाही आपल्या इच्छाशक्तीवर अधिक प्रभाव टाकून तो आपल्याशी बोलतो. आपल्याला काय जाणवते याकडे आपण जाणीवपूर्वक लक्ष देऊ शकतो; पण देव आपल्याला जी अंतरीची खात्री देतो, ती एक आध्यात्मिक जाणीव आहे. देव प्रत्येकाशी वेगवेगळ्या रीतीने बोलत असला, तरी अशी अंतरीची खात्री हा देव आपल्याशी बोलतो याचा एक सर्वसाधारण अनुभव आहे. देव अशा रीतीने कसा बोलतो, यावर आज चिंतन करा. त्याचा आवाज ऐकणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर तो ऐकण्याचा पुन्हा निर्धार करा. अशी सवय लावल्याने तुम्हाला अनुभव येईल की देव दिवसेंदिवस तुम्हाला मार्ग दाखवत असताना त्याने तुमच्यासाठी किती विपुल दया राखून ठेवली आहे.

हे प्रभू, माझ्या सदसद्विवेकबुद्धीच्या गाभ्यात तू माझ्याशी बोलतोस, तो तुझा स्वर मला ऐकू यावा, अशी माझी इच्छा आहे. कृपा करून माझ्याशी बोल, म्हणजे तुझी पवित्र आणि परिपूर्ण इच्छा काय आहे, हे मला उमगेल आणि ती स्वीकारण्याचा माझा निश्चय दृढ होईल. दररोज तुझ्याकडे लक्ष द्यायला आणि तुझ्या सौम्य आज्ञा माझ्या जीवनाला वाट दाखवणारा प्रकाश मानून त्यांचे पालन करायला मी शिकावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 280: देवाकडे दुर्लक्ष करणे

तुम्ही देवाकडे दुर्लक्ष करता का? असे होणे फार सोपे आहे; म्हणूनच असे वारंवार घडते. पवित्र परमप्रसाद स्वीकारल्यानंतरही पुष्कळदा देवाकडे दुर्लक्ष होते. अनेकांना प्रभूला स्वीकारण्यासाठी पुढे येण्याची सवय लागते; पण त्या वेळी त्यांचे मन अनेक गोष्टींत भटकत असते आणि या भेटीच्या पावित्र्याकडे त्यांचे फारसे लक्ष नसते. अशी सवय स्वतःला लागू देऊ नका. पवित्र परमप्रसादात आपल्या प्रभूला स्वीकारणे ही त्याच्याशी अत्यंत जिव्हाळ्याची भेट झाली पाहिजे. त्या क्षणी आपला आत्मा आणि प्रभूचा आत्मा एकरूप होतात; या सत्याचे भान आपण ठेवले पाहिजे. पवित्र परमप्रसाद ही आपल्या प्रभूशी होणारी सर्वांत गाढ भेट असली, तरी त्याच्या उपस्थितीचे खोल भान आपल्याला सदैव असले पाहिजे. त्याची प्रार्थना करताना केवळ प्रार्थनेचे शब्द उच्चारून थांबू नये; त्याच्या गौरवमय सान्निध्याकडे त्याने आपल्याला ओढून घ्यावे आणि त्याच्या दयेने आपले सारे अस्तित्व व्यापून जावे, यासाठी आपण स्वतःला त्याच्यासमोर खुले केले पाहिजे. दिवसभर तो आपल्याबरोबर चालतो, आपल्याला मार्ग दाखवतो आणि आपल्याशी बोलतो, याचे भान आपण सतत ठेवले पाहिजे. आपल्या प्रभूकडे दुर्लक्ष करू नका. कधीकधी तुमच्याकडून असे होते, किंवा ती तुमची नेहमीची सवय झाली आहे, असे लक्षात आले, तर त्याऐवजी त्याच्याकडे लक्ष देण्याची सवयही लावून घेता येते, हे ध्यानात ठेवा. तो तुमच्या अंतरात आणि तुमच्या सभोवती आहे, याचे भान ठेवण्याची जाणीवपूर्वक निवड तुम्ही वारंवार केलीत, तर दररोज त्याच्या दयेत वाटचाल करण्याचा मार्ग तुमच्यासाठी खुला होईल (पाहा दैनंदिनी #1385).

आपल्या प्रभूकडे तुम्ही किती लक्ष देता, याचे शक्य तितक्या प्रामाणिकपणे चिंतन करा. विशेषतः, पवित्र ख्रिस्तप्रसादात तो तुमच्याकडे येतो, तेव्हा तुम्ही त्याच्याकडे किती लक्ष देता, याचा विचार करा. त्याचा शोध घ्या, त्याचे ऐका आणि त्याला स्वीकारा; मग तुमच्या जीवनाला नवी दिशा मिळेल.

हे प्रभू, कधीकधी मी तुझ्याकडे दुर्लक्ष करतो आणि माझ्या सदसद्विवेकबुद्धीच्या गाभ्यात ऐकू येणाऱ्या तुझ्या सौम्य आणि पवित्र स्वराकडे पुरेसे लक्ष देत नाही, हे मला माहीत आहे. तू असंख्य प्रकारे माझ्याकडे येतोस, पण त्या भेटींमध्ये मी तुला योग्य तो आदर देत नाही आणि तुझी यथोचित आराधनाही करत नाही, हे मला माहीत आहे. तू माझ्या जवळ आहेस याचे सदैव भान ठेवण्याची पवित्र सवय मला लागावी, अशी कृपा मला दे. ही सवय अंगी बाणवत असताना, तुझ्यावर संपूर्ण अंतःकरणाने प्रेम करण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 281: देवाची अढळ इच्छा

कधीकधी देवावर गाढ प्रेम करताना त्याच्यासाठी मोठी कामे करण्याची तीव्र प्रेरणा आपल्याला जाणवते. तरीही आपली इच्छा आणि ठाम निश्चय असूनसुद्धा, देव आपले काम पुढे जाऊ देत नाही असे वाटू शकते. कदाचित प्रभूने कृती करण्याची वेळ अजून आलेली नसेल. देवासाठी मोठी कामे करण्याची तीव्र इच्छा असणे चांगले आहे; पण देव आपल्या इच्छेनुसार आणि प्रज्ञेनुसार जी योग्य वेळ ठरवतो, तिच्याशी आपल्या इच्छा जुळल्या पाहिजेत, हे आपण नेहमी लक्षात ठेवले पाहिजे. काय सर्वांत योग्य आहे हे त्यालाच ठाऊक आहे. ज्या कार्याची प्रेरणा तो देतो, ते त्याच्या इच्छेनुसार ठरलेल्या वेळीच फळाला येऊ देईल, त्याआधी नाही. आपल्या मनातील प्रेरणा देवाच्या हाती सोपवल्याने, ज्या कार्यासाठी तो आपल्याला बोलावतो ते शुद्ध करण्यास आपण त्याला वाव देतो. मग ते आपल्या दृष्टीने जे चांगले आहे त्यानुसार आपण केलेले काम न राहता, अखेरीस देवाने आपल्यामध्ये केलेले कार्य ठरते. देवाची इच्छा अढळ आहे. जगातल्या सगळ्या आकांक्षा आणि इच्छा एकवटल्या, तरी देवाने योग्य वेळेसाठी ठरवलेल्या आपल्या परिपूर्ण योजनेच्या विरुद्ध कृती करायला त्या त्याला लावू शकत नाहीत. देवासमोर नम्र व्हा, म्हणजे त्याच्या इच्छेप्रमाणे तो तुमच्याद्वारे जगाला आपल्या दयेचा आशीर्वाद देईल (पाहा दैनंदिनी #1389).

आपल्या प्रभूची सेवा करण्याच्या इच्छेने तुमचे हृदय भरले आहे का? तसे असेल, अशी आशा आहे. या इच्छांवर चिंतन करा आणि लक्षात घ्या की त्या आपल्या प्रभूला प्रिय आहेत. पण याचाही विचार करा की इच्छा कितीही निर्मळ असली, तरी ती परिपूर्ण होण्यासाठी ती देवाच्या इच्छेला समर्पित केली पाहिजे. आज प्रार्थनेत असा संकल्प करा. मग देव तुमच्या मनापासूनच्या इच्छेद्वारे आपले दयामय हृदय जगाला प्रकट करील.

हे प्रभू, संपूर्ण अंतःकरणाने तुझी सेवा करण्याची माझी मनापासून इच्छा आहे. कृपा करून ही इच्छा वाढव आणि ती शुद्ध कर, म्हणजे माझी इच्छा तुझ्या इच्छेत विलीन होईल. तुझ्या प्रज्ञेला आणि प्रेमाला शरण जाताना, माझ्या स्वतःच्या ‘चांगल्या’ कल्पनाही सोडून द्यायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर खरोखर प्रेम आहे. तुझ्या परिपूर्ण इच्छेनुसार तू माझ्याकडून कार्य करून घ्यावे, अशी माझी इच्छा आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 282: दुःख, छळ, अत्याचार & अपमान

हे शीर्षक पहिल्या क्षणी तुम्हाला आकर्षक वाटेलच असे नाही. या गोष्टी सहन कराव्याशा कोणाला वाटतील? पण येशूने या साऱ्या गोष्टी अत्यंत तीव्र स्वरूपात सहन केल्या, हे आपण लक्षात ठेवले पाहिजे. येशू आनंदी होता का? त्याच्या आत्म्यात शांती होती का? नक्कीच. यातून आपल्याला दिसते की आपण देवाच्या सान्निध्यात गढून राहिलो, तर जीवनातील हे क्रूस शेवटी आपले नुकसान करू शकत नाहीत. बागेत येशूने सोसलेल्या वेदना, त्याची झालेली थट्टा किंवा अनेकांनी त्याला दिलेला नकार आठवा. हे सर्व सोसतानाही तो शांत आणि स्थिर राहिला. आपण देवाच्या सान्निध्यात गढून राहिलो, तर जगातली कोणतीही गोष्ट आपली गाढ शांती हिरावून घेऊ शकत नाही. जगातले सारे दुःख, छळ, अत्याचार आणि अपमान यांनाही देवाला समर्पित झालेल्या आत्म्यावर शेवटी विजय मिळवता येत नाही (पाहा दैनंदिनी #1394).

ज्यामुळे तुमची मनःशांती हिरावली जाते, त्यावर चिंतन करा. तुम्ही परिपूर्ण असता, तर असे घडले नसते. हे स्वीकारणे कठीण वाटेल, पण हे खरे आहे. आपल्या अस्वस्थतेचे कारण आपण सहजपणे या किंवा त्या गोष्टीला ठरवतो, पण त्याचे मूळ नेहमी आपल्या अंतःकरणातच असते. कधी ते आपण धरून ठेवलेले रागासारखे एखादे पाप असते, तर कधी प्रभूवर पुरेसा भरवसा न ठेवण्यासारखे, जे करायला हवे ते न केल्याचे पाप असते. तुमचा अनुभव कसाही असो, आपल्या पापाचाच विचार करत बसू नका. फक्त आपल्या दयाळू प्रभूकडे दृष्टी वळवा आणि हे लक्षात ठेवा: तुम्ही त्याला तसे करू दिलेत, तर कोणत्याही परिस्थितीत तो तुम्हाला आपल्या शांतीत राखू शकतो.

हे प्रभू, माझ्या मनातले सारे विचार, भावना आणि भावावेग यांची सूत्रे तू आपल्या हाती घ्यावीस, अशी मी तुला विनंती करतो. संघर्षांनी भरलेल्या या जीवनात वाटचाल करताना माझ्या हृदयाला निवांतपणा आणि शांती दे. इतरांच्या कठोर वागणुकीचा अनुभव येतो तेव्हा तुझ्या दयेवर अधिक विश्वास ठेवण्याची संधी म्हणून त्याचा उपयोग करायला मला मदत कर. कोणत्याही परिस्थितीत मी तुझ्या कृपेच्या मिठीत राहू शकतो, हे मला ठाऊक आहे. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. कृपया माझे रक्षण कर आणि मला तुझ्या हृदयाजवळ ठेव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 283: पापावर मात करणे

देवाच्या दयेचा संदेश इतका साधा आहे की या पुस्तकातील अनेक पानांवर किंवा संत फॉस्टिनाच्या रोजनिशीवर चिंतन केल्यानंतरही तो सहज आपल्या लक्षात येत नाही. देवाच्या दयेच्या संदेशातून हे साधे सत्य आपल्यापर्यंत पोहोचले पाहिजे: आपली पापे कबूल करताना आणि देवाच्या परिपूर्ण क्षमेवर विश्वास ठेवताना आपण जराही घाबरू नये. भीती आपल्याला सहज जखडून टाकते आणि आपल्या पापांविषयी प्रामाणिक राहू देत नाही. पण देवाची दया समजून घेतली आणि ती आपले संपूर्ण जीवन व्यापून टाकते हे उमगले, तर भीतीचा तुमच्यावर काहीही पगडा राहणार नाही. हे तत्त्व समजणे तुलनेने सोपे असले, तरी ते आचरणात आणणे फार कठीण जाऊ शकते. देवाच्या दयेचा पूर्ण अनुभव घेण्याचा एकच मार्ग आहे: जे खरोखर तुमचे आहे, म्हणजे तुमची पापे, ती त्याच्याकडे सोपवणे. असे करायला कचरू नका. तुमच्या प्रेमळ पित्यावर पूर्ण विश्वास ठेवा आणि त्याच्या दयेच्या प्रकाशाला तुमच्या पापाचा अंधार दूर करू द्या (पाहा: रोजनिशी #1396).

देवासमोर आपली पापे कबूल करणे तुम्हाला किती सहज जमते? आणि ती कबूल करताना तुम्ही पूर्ण विश्वासाने आणि आशेने ती कबूल करू शकता का? देवाच्या दयेचा सर्वांत मोठा स्रोत असलेल्या समेटाच्या संस्कारात तुम्ही ती कबूल करू शकता का? तुमची पापे कोणतीही असोत, त्यांबद्दलची अपराधीपणाची भावना आणि लाज यांचे ओझे वाहत राहण्याची तुम्हाला गरज नाही. देवाच्या सर्वशक्तिमान प्रेमावर विश्वास ठेवा आणि संकोच व भीती सोडून द्या. असे केल्याने तुमच्या आत्म्यात आनंद भरू लागेल आणि पापाने लादलेले जड ओझे दूर होईल, याचा तुम्हाला अनुभव येईल.

हे प्रभू, माझ्या जीवनातील सारी भीती दूर कर. माझी पापे धुऊन मला शुद्ध कर आणि त्यांच्या ओझ्यातून मला मुक्त कर. तुझ्या अपार दयेवर पूर्ण विश्वास ठेवण्याचे बळ मला दे. जे काही मला मिळावे अशी तुझी इच्छा आहे, ते स्वीकारण्यासाठी माझे हृदय उघड. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. जे काही तुझ्यापासून आलेले नाही, ते सारे या प्रेमाने दूर व्हावे आणि तसे होऊ द्यायला मला जमावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 284: वर्तमान क्षणात जगणे

वर्तमान क्षणात जगण्याऐवजी भूतकाळात किंवा भविष्यकाळात रमण्याचा मोह अनेकांना होतो. भूतकाळातील घटना, पापे, मनाच्या जखमा इत्यादींच्या प्रभावाखाली तुम्ही राहता, तेव्हा तुम्ही भूतकाळात जगत असता. भूतकाळाच्या जखमा भरून आल्या पाहिजेत आणि त्या काळातील तुमच्या पापांना क्षमा मिळाली पाहिजे. हे झाले की भूतकाळाला मागे सोडा आणि त्याचा तुमच्यावर वाईट परिणाम होऊ देऊ नका. भूतकाळ तुमच्या भल्याचाही ठरू शकतो, जेव्हा 1) तुम्ही स्वतःच्या चुकांतून शिकता, 2) जुन्या जखमा भरून आल्याने तुम्हाला बळ मिळते, 3) देवाने तुमच्यासाठी जे काही केले आहे त्याचा तुम्ही आनंद घेत राहता. पण क्षमा आणि मनाच्या जखमा भरून येण्यासाठी मदत न मागता तुम्ही जुन्या पापांचा आणि जखमांचा सतत विचार करत राहिलात, तर भूतकाळाचा तुमच्यावर वाईट परिणाम होतो. ज्या गोष्टी तुमच्या हातात नाहीत, त्यांचाच विचार मनात सतत घोळत राहतो, तेव्हा तुम्ही भविष्यकाळात जगत असता. भविष्याची भीती किंवा चिंता वाटणे सहज शक्य आहे. पण भविष्य अजून आलेले नाही, हे लक्षात ठेवा आणि त्याविषयीच्या भीतीने किंवा चिंतेने मनावर विनाकारण ताण येऊ देऊ नका. आपल्या हाती फक्त आत्ताचा क्षण आहे. म्हणून दिवसागणिक, तासागणिक आणि मिनिटागणिक प्रत्येक क्षण जगणे हे तुमचे सततचे ध्येय असले पाहिजे. तुमचे लक्ष आत्ताच्या क्षणात असू द्या. तो क्षण स्वीकारा, तो जगा आणि इथे, आत्ता तुमच्याजवळ असलेल्या देवाच्या प्रेमाचा आणि दयेचा अनुभव घ्या (पाहा: रोजनिशी #1400).

भूतकाळ सोडून देणे तुम्हाला कठीण जाते का? भविष्य आपल्या ताब्यात ठेवण्याचा प्रयत्न करताना तुमची धडपड होते का? हा वर्तमान क्षण स्वीकारण्याचा प्रयत्न करा; मग सर्व काही ठीक होईल. आपल्या या प्रवृत्तीवर चिंतन करा आणि विशेषतः आज देवाला तुमच्याकडून काय हवे आहे, याकडे लक्ष द्या. या क्षणावरच आपले लक्ष ठेवा आणि याच क्षणी आपल्या प्रभूला भेटण्याचा प्रयत्न करा. त्याची दया इथे आणि आत्ताच तुमची वाट पाहत आहे.

हे प्रभू, माझ्या भूतकाळातील सर्व घटना मी तुला अर्पण करतो आणि भविष्यात जे काही घडेल ते सर्व तुझ्या हाती सोपवतो. जुन्या जखमांतून आणि पापांतून मला मुक्त कर आणि भविष्याची माझी चिंता हलकी कर. याच वर्तमान क्षणी तुझी भेट घ्यायला आणि तुझ्या अपार दयेचा अनुभव घ्यायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 285: “प्रकाशदूताचे” रूप घेऊन फसवणूक

सैतान तुमचा मनापासून द्वेष करतो. देवाची दैवी इच्छा पूर्ण करत तुम्ही जितके त्याच्या जवळ जाल, तितकाच सैतान तुमच्यावर हल्ला करण्याचा अधिक प्रयत्न करील. या छोट्याशा कुत्र्याच्या भुंकण्याला घाबरू नका. तुम्हाला फसवण्यासाठी सैतान नेहमी वापरतो तो एक मार्ग म्हणजे प्रकाशाच्या देवदूताचे सोंग घेणे. इतरांवर प्रभाव पाडण्याच्या त्याच्या अंगभूत देवदूतीय शक्तींचा वापर करून तो अशी खोटी विधाने करतो, जी थोडीफार खरी वाटतात. तो उघड उघड खोटे क्वचितच बोलतो, कारण अशा खोटेपणामागे तोच आहे हे आपण लगेच ओळखू, हे त्याला ठाऊक आहे. त्याऐवजी तो सत्याचा विपर्यास करून तुम्हाला गोंधळात टाकण्याचा प्रयत्न करतो आणि देवाने सांगितलेल्या सत्यांविषयी व त्याच्या पवित्र इच्छेविषयी शंका घ्यायला तुम्हाला प्रवृत्त करतो. तो तुमच्या पूर्वीच्या पापांची आणि दुर्बलतेची हळूच आठवण करून देईल आणि त्याच वेळी देवाची अथांग दया तुमच्या नजरेआड करण्याचा प्रयत्न करील. पण तीच दया त्या पापांचे निवारण करते आणि तुमच्या दुर्बलतेतून आपले सामर्थ्य प्रकट करते. तो तुम्हाला खचून जायला आणि निराशेत बुडायला प्रवृत्त करील, जेणेकरून ख्रिस्त येशूमध्ये तुम्हाला मिळालेली आशा तुमच्या हृदयातून नाहीशी होईल. तो तुम्हाला राग आणि मनात आकस बाळगण्यास प्रवृत्त करील आणि या भावना धरून ठेवणे योग्यच आहे, असे तुम्हाला भासवेल. परिस्थिती कोणतीही असो, सैतान हा कावेबाज खोटारडा आहे. त्याच्या कपटावर मात करण्यासाठी तुम्ही देवाच्या दयेच्या सत्याकडे सतत वळले पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #1405).

तुम्ही नकळत खऱ्या मानलेल्या खोट्या गोष्टींवर चिंतन करा. त्या कोणत्याही असोत, त्यांच्या फळांवरून तुम्ही त्या ओळखाल: दुःख, राग, मनाला झालेली दुखापत, गोंधळ इत्यादी. ही असत्ये ओळखा आणि प्रार्थनेद्वारे ती झिडकारा. प्रभूच्या सत्यातील दया तुमच्या आत्म्यात भिनू द्या आणि तिला तुम्हाला मुक्त करू द्या.

हे प्रभू, सत्य जाणून घेण्यास आणि त्या जाणिवेतून मुक्त होण्यास मला मदत कर. सैतानाच्या सहज लक्षात न येणाऱ्या खोटेपणापासून आणि कपटापासून माझे रक्षण कर. तुझ्या पवित्र नावाने मी त्याला धिक्कारतो आणि स्वतःला तुझ्या रक्षण करणाऱ्या हाती सोपवतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 286: नम्रता, पवित्रता & देवावरील प्रेम

आपल्या धन्य मातेच्या हृदयाला सर्वांत प्रिय काय आहे? तिने तुम्हाला दर्शन दिले आणि तुमच्यासाठी तिच्या मनात असलेली सर्वांत मोठी इच्छा सांगितली, तर ती कोणती असेल? कदाचित देवाने तिला तुमच्या जीवनातील एखाद्या विशिष्ट गरजेची जाणीव करून दिली असेल. पण त्याशिवाय नम्रता, पवित्रता आणि देवावरील प्रेम हे सद्गुण अंगीकारण्याचे आवाहन ती तुम्हाला नक्कीच करील. हे पवित्र सद्गुण तिच्या जीवनात विशेषत्वाने दिसून येतात. आपली धन्य माता अनेक बाबतींत नम्र होती. स्वतःच्या गर्भधारणेच्या क्षणापासूनच ती मूळ पापापासून जपली गेली होती. ती सर्व पापांपासून मुक्त होती आणि देवाच्या सृष्टीतील सर्वांत गौरवशाली निर्मिती होती. तरीही पृथ्वीवर ती प्रसिद्धीपासून दूर राहिली. इतकेच नव्हे, तर विवाहापूर्वीच येशू तिच्या उदरी आला म्हणून काहींनी तिला पापीही मानले. तरी ती पूर्ण पवित्रतेने जगली. येशू, योसेफ आणि तिला भेटलेल्या प्रत्येक व्यक्तीवर तिने केलेल्या परिपूर्ण प्रेमाचा उगम तिच्या याच पवित्रतेत होता. तिच्या पवित्रतेमुळे ती प्रत्येकाच्या प्रतिष्ठेची जाणीव ठेवून आणि त्यांचा पूर्ण आदर राखून त्यांच्यावर प्रेम करू शकली. देवावरील तिचे प्रेमही सर्व बाबतींत परिपूर्ण होते. देवाच्या पवित्र इच्छेला ती पूर्णपणे शरण गेली, यातून ते प्रेम प्रकट झाले. ती म्हणाली, “तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझ्या बाबतीत घडो.” हे शब्द ती मनापासून बोलली आणि त्यांनुसार जगली. आपल्या धन्य मातेच्या या जीवनसाक्षीतून हे पवित्र सद्गुण अंगीकारण्याची प्रेरणा घ्या, म्हणजे तुम्हाला तिचे अनुकरण करता येईल आणि तिच्या गौरवात व पावित्र्यात सहभागी होता येईल (पाहा दैनंदिनी #1415).

या तीन सद्गुणांवर आपल्या जीवनाच्या संदर्भात चिंतन करा. हे सद्गुण तुमच्या जीवनात कितपत दिसून येतात? आपल्या धन्य मातेने हे सद्गुण आपल्या जीवनात कसे आचरणात आणले असतील, याचा विचार करा. तिने हे सद्गुण परिपूर्णतेने जगले; तिच्या उदाहरणाचे अनुसरण तुम्हालाही करता यावे म्हणून तिच्या प्रभावी मध्यस्थीची विनंती करा.

हे परमप्रिय माते, मी तुझ्या सौंदर्याकडे आणि तुझ्या जीवनातून झळकणाऱ्या सद्गुणांकडे निरखून पाहतो. तुझी नम्रता, पवित्रता आणि देवावरील प्रेम पाहून मला विशेष आनंद होतो. हे सद्गुण माझ्या जीवनात आचरणात आणण्यास मला मदत कर, म्हणजे तुझे सौंदर्य आणि पावित्र्य माझ्याही जीवनात प्रतिबिंबित होईल. मरिया माते, माझ्यासाठी प्रार्थना कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 287: अपमानाचे वस्त्र

“अपमान” या शब्दाचा अर्थ जाहीर नाचक्की, अप्रतिष्ठा, मानहानी किंवा ओशाळवाणेपणा असा होऊ शकतो. पण येशूच्या बाबतीत या शब्दाला एक विशेष अर्थ आहे. “अपमानाचे वस्त्र” म्हणजे आपल्या क्रूसामुळे येशूला सोसावी लागलेली जाहीर मानहानी. त्याला पापी आणि खोटारडा ठरवून दोषी ठरवण्यात आले. लोकांना फसवल्याचा आणि नागरी सत्ताधाऱ्यांचा अधिकार कमकुवत करण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप त्याच्यावर ठेवण्यात आला. त्याच्या काळातील धर्मनेत्यांनी त्याचा अतोनात द्वेष केला आणि त्याचा छळ टोकाला नेला. हा एक क्रूर आघात होता. येशूच्या ठायी गर्वाचे पाप असते, तर त्यांचा तिरस्कार आणि त्यांनी दिलेली ही हीन वागणूक तो नक्कीच सहन करू शकला नसता. आपल्या छळकर्त्यांचा नाश करण्यासाठी त्याने असंख्य देवदूतांना बोलावले असते. पण त्याने तसे केले नाही. उलट त्याने प्रत्येक अपमान धैर्याने आणि स्वतःच्या सत्यनिष्ठेला धक्का लागू न देता सहन केला. येशूने सोसलेल्या यातनांमुळे त्याच्या मनात द्वेषाची किंवा सूडाची एकही भावना उठली नाही. उलट, क्रूसावरूनच त्याने मोठ्याने म्हटले, “हे पित्या, त्यांना क्षमा कर; ते काय करतात हे त्यांना कळत नाही.” या प्रभावी साक्षीचा तुमच्यावर परिणाम होऊ द्या आणि तिच्यातून इतके बळ घ्या की इतरांनी तुमच्याविषयी केलेल्या खोट्या न्यायनिवाड्यांकडे तुम्ही मुळीच लक्ष देणार नाही. खोट्या न्यायनिवाड्यांना आणि त्यातून होणाऱ्या जाहीर अपमानाला देव महत्त्व देत नाही. “अपमानाचे वस्त्र” स्वीकारणे म्हणजे जगाकडून होणारा प्रत्येक अपमान देवाच्या दयेसमोर आणि सत्यासमोर अखेरीस विरून जाऊ देणे (पाहा दैनंदिनी 1418).

तुमच्या मनात चाललेल्या या संघर्षावर चिंतन करा. चुकीच्या मतांकडे दुर्लक्ष करण्यासाठी मोठी नम्रता लागते. ती नम्रता अंगी बाणवण्याचा प्रयत्न करा आणि सत्याला तुम्हाला मुक्त करू द्या. येशूचे ते ‘वस्त्र’ तुम्हाला पांघरावे लागेल, कारण शेवटी ते त्याच्या कृपेचे आणि दयेचे वस्त्र आहे.

हे प्रभू, तुझ्या अपमानाचा झगा मी अंगावर घेतो. तुझ्यावर भरवसा ठेवून तो मी निःसंकोचपणे परिधान करतो. केवळ तुझ्या सत्याचीच कदर करायला आणि त्या सत्याच्या विरोधात असलेली इतर सर्व मते बाजूला सारायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, माझा आनंद केवळ तुझ्यातच आहे आणि माझी सारी आशा तुझ्यावरच आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 288: उपहासाला सामोरे जाताना मौन

गाढ श्रद्धेची तेजस्वी देणगी तुम्हाला लाभली, तर ती पाहून अनेकांना आनंद होईल. पण काहींना त्यामुळे हेवा वाटू शकतो. हा अनुभव दुःखद आणि वेदनादायक असतो. हे लक्षात ठेवा की दुसऱ्याच्या हेव्याला तुम्ही किंवा तुमची श्रद्धा कारणीभूत नाही; त्यांचे स्वतःचे पाप त्याला कारणीभूत आहे. म्हणून, कोणी तुमचा हेवा करीत असेल किंवा हेव्यापोटी तुमची थट्टा करीत असेल, तर विचलित होऊ नका. त्यांच्या वागणुकीबद्दल पवित्र खेद वाटणे योग्यच आहे, पण त्या खेदाची मनावर जखम होऊ देऊ नका. त्याऐवजी, देवाला मौनात शरण जाण्यास प्रवृत्त करणाऱ्या या पवित्र खेदापलीकडे त्यांच्या गैरवर्तनाकडे लक्ष देऊ नका. त्या व्यक्तीसाठी प्रार्थना करा आणि तिला स्वतःच्या पापाची जाणीव होईल व ती पश्चात्ताप करून देवाकडे वळेल, अशी दृढ आशा बाळगा. तुमची आशा, तुम्ही मौनात सोसलेले दुःख आणि तुमचा पवित्र खेद ही त्या व्यक्तीसाठी दयेची कृती ठरेल. त्यामुळे तिला स्वतःच्या पापाचे परिणाम दिसू शकतील (पाहा दैनंदिनी #1422).

दुसऱ्याच्या पापांचे बाण झेलणे कठीण असू शकते. असा एखादा बाण तुमच्यावर येतो तेव्हा तुम्ही कशी प्रतिक्रिया देता, यावर चिंतन करा. सूडबुद्धीने प्रतिक्रिया देणे सोपे असले, तरी दुसऱ्याने तुम्हाला दिलेली वाईट वागणूक ही तुम्हाला विपुल कृपा लाभण्याची संधी ठरते. दया, मौन आणि पवित्र दुःख यांच्या साहाय्याने तुम्हाला वाईट वागणूक देणाऱ्यांचे मनपरिवर्तन होण्यास तुम्ही मदत करू शकता. हे करणे कठीण आहे आणि तुम्ही देवाच्या दयेला पूर्णपणे शरण गेल्यावरच ते शक्य होते. देव तुमच्यावर प्रेम करतो आणि प्रत्येक पाप्यावरही तो उत्कट प्रेम करतो. ज्यांनी तुम्हाला दुखावले आहे त्यांच्यावर देवाचे किती प्रेम आहे, यावर चिंतन करा. देवाच्या प्रेमाचा अनुभव घेण्यास त्यांना मदत करण्याची एक विशेष संधी तुम्हाला मिळाली आहे, याचाही विचार करा. हे कर्तव्य पार पाडण्यापासून मागे हटू नका. प्रभू तुम्हाला तुमच्या कल्पनेपलीकडे आशीर्वाद देईल.

हे प्रभू, तुझ्या दयेने माझे हृदय ओसंडून वाहू दे, विशेषतः ज्यांनी मला दुखावले त्यांच्यासाठी. तुझ्या हृदयाने त्यांच्यावर प्रेम करण्याची देणगी मला दे आणि त्यांच्या जीवनात मला कृपेचा झरा बनव. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 289: आत्म्यांसाठीची तळमळ

आपल्या हृदयातील इच्छांकडे पाहिल्यावर कोणती इच्छा सर्वांत प्रबळ दिसते? अनेक गोष्टी तुम्हाला आकर्षित करतात, हे खरे आहे. जगात मिळणारे अनेक लाभ आणि सुखे सहजच तुमच्या इच्छा व्यापून टाकू शकतात. शारीरिक सुख, पैसा आणि लौकिक यश यांची इच्छा अनेकांच्या सर्वांत प्रबळ इच्छांपैकी असते. पण देवावर प्रेम करण्याची एकच इच्छा तुम्ही बाळगली पाहिजे. त्या इच्छेतून तुम्ही इतरांवरही प्रेम कराल. इतर आत्म्यांना देवाच्या दयेकडे नेण्याच्या गाढ तळमळीत तुमच्या देवावरील प्रेमाला पूर्णता मिळते, हे तुम्हाला दिसेल. तुम्हाला अशी इच्छा आहे का? आपल्या प्रभूच्या कोमल हृदयाचा अनुभव घ्यायला, त्याची करुणा जाणून घ्यायला आणि त्याची दया अनुभवायला इतरांना मदत करण्याची तळमळ तुम्हाला आहे का? तुम्ही स्वतःला देवाच्या प्रेमाला पूर्णपणे वाहून घेतले असेल, तर देव तुमचा स्वीकार करील आणि त्याच्या प्रेमासाठी आसुसलेल्या आत्म्यांच्या शोधात त्याच्या दयेचे सुवार्तादूत म्हणून तुम्हाला पाठवील. ही तळमळ तुमचे संपूर्ण जीवन व्यापू दे; मग प्रभू तुमच्याद्वारे अद्भुत रीतीने कार्य करील (पाहा दैनंदिनी #1426).

आज आपल्या हृदयातील इच्छांवर चिंतन करा. मनात जे आहे ते मान्य करायला घाबरू नका. तुम्हाला जे काही दिसेल, त्याला सामोरे जा आणि ते देवाच्या हाती सोपवा. देवाची दया तुमच्या आत्म्यात अशी प्रखर अग्नी बनून पेटली पाहिजे की जे काही त्याच्यापासून आलेले नाही ते जळून जाईल. असे घडेल तेव्हा देवाने तुमच्या हृदयात एक नवी इच्छा जागवली आहे, असे तुम्हाला जाणवेल. ती अनेक आत्म्यांच्या तारणाची इच्छा असेल. आपल्या प्रभूकडून ही इच्छा स्वीकारा आणि प्रभूच्या दैवी दयेच्या कार्यात तिला तुमचे मार्गदर्शन करू द्या.

हे प्रभू, माझ्या मनात अनेक गोष्टींची तीव्र इच्छा आहे. त्यांपैकी बहुतेक इच्छा तुझ्याकडून आलेल्या नाहीत, हे मी नम्रपणे कबूल करतो. हे प्रिय प्रभू, माझे हृदय शुद्ध कर आणि मला पवित्र बनव. पूर्ण उत्कटतेने तुझ्यावर प्रेम करायला मला मदत कर आणि त्या प्रेमातून इतरांच्या आत्म्यांसाठी माझ्या मनात गाढ तळमळ निर्माण होऊ दे. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे; ते प्रेम वाढव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 290: शारीरिक दुःखांना मिळणारा उद्धाराचा अर्थ

अनेकांचे आरोग्य उत्तम असते, पण सर्वांचेच तसे नसते. आजारपणामुळे किंवा वृद्धापकाळामुळे काहींना जीवनात खूप शारीरिक त्रास सहन करावा लागतो. हा त्रास कमी करण्याचे उपाय अनेक जण शोधतात. तरीही, या वेदना कृपा प्राप्त होण्याची संधी देतात, हे लक्षात घेतले पाहिजे. सर्वप्रथम, दुःख सोसणारी व्यक्ती जेव्हा ते दुःख स्वेच्छेने स्वीकारते, तेव्हा तिच्या जीवनात विपुल कृपा लाभते. इतरांच्या भल्यासाठी प्रार्थना म्हणून आपले शारीरिक दुःख अर्पण केले, तर त्यांच्या जीवनातही कृपा लाभू शकते. ही कृपा केवळ दुःख सोसल्यामुळे नव्हे, तर ते दुःख बलिदान म्हणून स्वीकारण्याचा निर्णय स्वेच्छेने घेतल्यामुळे लाभते. स्वतःच्या इच्छेचा असा त्याग केल्याने स्वर्गातील दयेच्या भांडाराचे दार उघडते. देव ही शारीरिक बलिदाने आणि विशेषतः ती स्वेच्छेने स्वीकारण्याचा निर्णय प्रसन्नतेने पाहतो. तुमच्या शारीरिक वेदना आणि त्रास तुमच्यासाठी व इतरांसाठी देवाच्या दयेचे साधन बनू देण्यास संकोच करू नका (पाहा दैनंदिनी #1428).

तुम्हाला शारीरिक वेदना किंवा त्रास आहे का? असेल, तर तो कमी करण्याचे उपाय शोधणे स्वाभाविक आहे. पण या गहन आध्यात्मिक सत्यावर चिंतन करा: तुमच्या दुःखाचे रूपांतर कृपेत होऊ शकते. याबद्दल शंका वाटत असेल, तर क्रुसाकडे पाहा. आपल्या प्रभूने सोसलेल्या शारीरिक वेदना कदाचित त्याच्या अंतरीच्या दुःखाइतक्या तीव्र नसतील; तरीही जगाच्या उद्धारासाठी आपल्या शारीरिक वेदना पित्याला अर्पण करणे हा त्याच्या परिपूर्ण इच्छेचा भाग होता. प्रत्येक वेदना आणि त्रास स्वेच्छेने स्वीकारण्याचे मोल आहे, याबद्दल शंका बाळगू नका. ते दुःख देवाला अर्पण करा. या अर्पणाद्वारे इतरांना आशीर्वाद मिळेल, तसाच तुम्हालाही मिळेल.

हे प्रभू, आज मला जाणवणाऱ्या आणि यापुढे जाणवतील अशा सर्व वेदना व त्रास मी तुला अर्पण करतो. हे दुःख स्वेच्छेने स्वीकारायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःहून ते स्वीकारतो आणि तुला अर्पण करतो, जेणेकरून तू त्याचे रूपांतर तुझ्या दयेत करू शकशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 291: न बोलता आणि इतरांना न कळू देता सोसलेल्या दुःखाचे मोल

एखाद्या गोष्टीचे ओझे आपल्याला जाणवते, तेव्हा आपण अनेकदा आपल्या दुःखाविषयी मोकळेपणाने बोलून इतरांकडून सांत्वन मिळवण्याचा प्रयत्न करतो. आपले ओझे काही प्रमाणात दुसऱ्या व्यक्तीशी वाटून घेणे हिताचे असले, तरी त्याविषयी न बोलता आणि इतरांना न कळू देता ते स्वीकारण्यातही मोठे मोल आहे. आपल्या जोडीदाराशी, एखाद्या विश्वासू व्यक्तीशी, आध्यात्मिक मार्गदर्शकाशी किंवा पापस्वीकार ऐकणाऱ्या याजकाशी आपले दुःख वाटून घेणे शहाणपणाचे ठरू शकते. पण इतरांना न कळू देता सोसलेल्या दुःखाचे मोलही लक्षात ठेवा. आपले दुःख सर्वांनाच उघडपणे सांगण्यात एक धोका आहे: त्यामुळे स्वतःची कीव करण्याचा मोह होतो आणि आपण सोसत असलेले दुःख देवाला अर्पण करण्याची संधी कमी होते. आपली दुःखे इतरांना न कळू दिल्याने ती अधिक शुद्ध भावनेने देवाला अर्पण करता येतात. ती न बोलता अर्पण केल्याने ख्रिस्ताच्या हृदयातून विपुल दया लाभते. तुम्ही जे काही सोसता ते तो एकटाच पाहतो, आणि या सगळ्यात तोच तुमचा सर्वांत विश्वासू सोबती असेल (पाहा दैनंदिनी #1430).

तुम्ही वाहत असलेल्या ओझ्यांपैकी कोणती ओझी तुम्ही कुणाशी न बोलताही पेलू शकता आणि देवाला अर्पण करू शकता, यावर चिंतन करा. एखादे ओझे असह्य वाटत असेल, तर कुणाशी बोलून मदत मागायला संकोच करू नका. पण एखादे दुःख तुम्ही न बोलता सहन करू शकत असाल, तर ते आपल्या प्रभूला पवित्र अर्पण म्हणून अर्पावे. दुःख आणि त्याग यांचा अर्थ आपल्याला नेहमीच लगेच उमगत नाही. पण तुम्ही न बोलता केलेल्या त्यागाचे मोल समजून घेण्याचा प्रयत्न केला, तर त्यातून किती आशीर्वाद मिळू शकतात, हे तुम्हाला बहुधा उमगेल. न बोलता सहन केलेली दुःखे देवाला अर्पण केल्याने ती तुमच्या आणि इतरांच्या भल्यासाठी दयेचा झरा बनतात. अशा दुःखांमुळे तुम्ही अधिकाधिक ख्रिस्तासारखे होता, कारण त्याने सोसलेले सर्वांत मोठे दुःख केवळ स्वर्गातील पित्यालाच माहीत होते.

हे प्रभू, माझ्या आयुष्यात अनेक गोष्टी कधी कधी कठीण होतात. त्यांपैकी काही किरकोळ वाटतात, तर काहींचे ओझे फार जड असते. आयुष्यातील या ओझ्यांचा नीट विचार करायला आणि गरज असेल तेव्हा इतरांची मदत व सांत्वन घ्यायला मला नेहमी मदत कर. ही दुःखे न बोलता तुला अर्पण करण्याची योग्य वेळ ओळखायलाही मला मदत कर, जेणेकरून त्या अर्पणातून तुझी दया लाभेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 292: विशेष जीवनपाचारणांचे मोल

काही जणांना समर्पित धार्मिक जीवनात प्रार्थना आणि एकांत यांना वाहिलेल्या एका आगळ्या जीवनासाठी पाचारण मिळते. त्यांपैकी काहींना एकांतवासी जीवनाचे, तर काहींना मठाच्या मर्यादेत राहून जगण्याचे पाचारण मिळते. या पवित्र व्यक्ती जगापासून दूर राहतात आणि शांतपणे प्रार्थना व काम करण्यात आपले दिवस घालवतात. पण त्यांच्या या जीवनाचे जगासाठी काय मोल आहे? या प्रश्नाचे उत्तर समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. लौकिक दृष्टीने पाहिले, तर त्यांचे समाजातील योगदान अगदी थोडे वाटते. लोक त्यांच्याकडे कुतूहलाने पाहतात; त्यांच्याकडून प्रेरणा घेतात आणि त्यांचे कौतुकही करतात. पण त्यांच्या जीवनाचा यापलीकडचा अर्थ फार थोड्यांना उमगतो. या पवित्र पाचारणांचे अपार मोल कधीही कमी लेखू नका. इतरांच्या नजरेआड केलेल्या प्रार्थनेने व त्यागाने भरलेले त्यांचे जीवन आपल्या प्रभूच्या हृदयाला आनंद देते आणि जगात त्याच्या दयेचा अखंड झरा ठरते. खरे तर, या पवित्र व्यक्ती नसत्या, तर जग मोठ्या संकटात सापडले असते. त्यांच्या प्रार्थनामय व त्यागमय जीवनामुळे प्रभू आपल्या न्यायाचा कठोर परिणाम बऱ्याच अंशी रोखून धरतो आणि त्याऐवजी दया दाखवतो (पाहा दैनंदिनी #1434).

संन्यस्त जीवन जगणाऱ्यांच्या जगाच्या नजरेआड राहणाऱ्या पाचारणाचे मोल तुम्हाला कितपत समजले आहे? त्यांच्या पाचारणाचे मोठे मोल समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. आध्यात्मिक जीवन अधिक खोलवर समजून घेण्यासाठी त्यांच्याकडे पाहा आणि त्यांच्या प्रार्थनांतून तुमच्या जीवनात देवाची विपुल दया लाभते, असा भरवसा ठेवा. त्यांच्या प्रार्थनामय जीवनाचे काही ना काही प्रमाणात अनुकरण करण्यासाठी तुम्हालाही पाचारण आहे, यावर मनन करा. मठाच्या एकांतात किंवा एकांतवासी म्हणून जगण्याचे पाचारण तुम्हाला नसेलही, पण अंतःकरणात सखोल प्रार्थनामय जीवन जगण्याचे पाचारण तुम्हाला आहे. या पवित्र आत्म्यांचे लेखन, त्यांची जीवनसाक्ष आणि त्यांचे विशेष पाचारण यांतून शिका. ते आपल्या जगात देवाच्या दयेचा विपुल झरा आहेत; त्यांच्याद्वारे देवाची दया मागा.

हे प्रभू, एकांतात आणि प्रार्थनेत जीवन घालवण्याचे पाचारण मिळालेल्या या पवित्र व्यक्तींच्या देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. त्यांच्या पाचारणात त्यांना पवित्र कर आणि तुझ्या राज्यासाठी अनेक आत्मे जिंकण्यास त्यांना मदत कर. त्यांचे पाचारण आणि त्यांच्या जीवनाची साक्ष यांमुळे अनेकांना अंतःकरणात प्रार्थनेचे जीवन जोपासण्याची प्रेरणा मिळो, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 293: स्वतःच्या नजरेत काहीच न उरणे

स्वतःच्या नजरेत आपण काहीच नाही, असे होण्यात तुम्हाला काही मोल वाटते का? कदाचित नाही. हे शब्द स्वीकारणे कठीण जाते, कारण नम्रता म्हणजे काय हे देवाच्या विशेष कृपादानानेच पूर्णपणे उमगते. काही प्राचीन तत्त्वज्ञ तर गर्वालाच मोठा सद्गुण मानतात आणि नम्रतेला दुर्बलता समजून कमी लेखतात. दुःखाची गोष्ट अशी की, फार थोड्या लोकांना खऱ्या अर्थाने नम्रतेचा सद्गुण प्राप्त होतो. काहींच्या ठायी या सद्गुणाची थोडीशी झलक दिसते, पण खरोखरच फार नम्र होणारे थोडेच असतात. नम्रता समजून घेणे व स्वीकारणे हे देवाच्या विशेष कृपेनेच शक्य होते. आपल्याला जे हिताचे वाटते, त्याकडे आपला स्वाभाविक ओढा असतो. म्हणून नम्रतेत वाढण्याची पहिली पायरी म्हणजे तिचे खरे स्वरूप ओळखणे आणि तिचे खरे मोल जाणून घेणे. नम्रता समजली की ती आपल्याला हवीशी वाटेल. ती हवीशी वाटली की तिच्याकडे आपला ओढा वाढेल. आणि तिच्याकडे ओढा निर्माण झाला की ती स्वीकारणे आपल्याला अधिक सहज जाईल (पाहा दैनंदिनी #1436).

नम्रता म्हणजे काय, हे तुम्हाला समजते का? स्वतःच्या नजरेत आपण काहीच नाही, हे उमगण्याचे मोल तुम्हाला कळते का? नसेल, तर या विचारावर काही वेळ चिंतन करा. हा विचार कालबाह्य आहे, तो दुबळेपणाचे लक्षण आहे किंवा तो चुकीचा आहे, असे समजून तो सोडून देऊ नका. ख्रिस्ताच्या हृदयात तुम्हाला कृपा सापडावी, यासाठी तुम्ही स्वतःच्या नजरेत शून्य झाले पाहिजे. आपले शून्यत्व उमगल्यावरच तुम्हाला समजेल की देवच सर्वस्व आहे आणि तुम्हाला जे काही आवश्यक आहे ते सर्व तो पुरवतो. हे उमगल्यावर तुम्ही स्वतःपेक्षा देवाला निवडू लागता, असे तुम्हाला जाणवेल. अशा रीतीने, स्वतःच्या बळावर जगण्याऐवजी तुमचे रूपांतर देवाच्या कृपेत होते. देवाने तुम्हाला पूर्णपणे आपलेसे केले पाहिजे, तुमच्यामध्ये वास केला पाहिजे आणि तुमच्याद्वारे जगले पाहिजे. अशा रीतीने तुमचा नम्र आत्मा जगासाठी ख्रिस्त बनतो.

हे प्रभू, मला नम्र बनव. मी स्वतः काहीच नाही, याची जाणीव मला होऊ दे आणि तुझे मोठेपण मला दिसू दे. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःपेक्षा तुलाच निवडतो. तू मला पूर्णपणे आपलेसे कर आणि तुझ्या कृपेने माझे संपूर्ण रूपांतर कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 294: पवित्र त्रैक्याचे चिंतन करण्यात कधीही थकू नका

संपूर्ण अनंतकाळ तुम्ही काय करणार आहात, याची तुम्हाला कल्पना आहे का? स्वर्गप्राप्तीचे भाग्य आपल्याला लाभले, तर तिथले आपले जीवन परमपवित्र त्रैक्याच्या नित्य चिंतनात व्यतीत होईल. स्वर्गात काळ नसतो, पण तो असता तर कसे असते, अशी कल्पना करा. मग सलग दहा लाख वर्षे तुम्ही त्रैक्याचे चिंतन करत आहात, अशी कल्पना करा. कालांतराने तुम्ही या जीवनाला विटाल का? तुम्हाला त्याचा कंटाळा येईल का? दहा लाख वर्षांनीही नाही, आणि त्यानंतरही कधीच नाही! स्वर्गात देवाच्या अखंड चिंतनात तुम्ही जे जीवन जगाल, त्याची स्वतःला नियमितपणे आठवण करून देणे अत्यावश्यक आहे. ते जीवन कसे असेल हे तुम्हाला पूर्णपणे समजणे शक्य नसले, तरी ते समजून घेण्याचा प्रयत्न तुम्ही केला पाहिजे. निदान ते आपल्याला कधीच पूर्णपणे कळणार नाही, ते आपल्या आकलनापलीकडे आहे, हे उमगणे हीसुद्धा एक चांगली सुरुवात आहे. त्रैक्य हे आपल्याला कधीच उलगडणार नाही असे रहस्य आहे; ते उलगडण्याऐवजी आपण त्या रहस्यात प्रवेश केला पाहिजे. त्रैक्याचे हे शाश्वत चिंतन आजच सुरू करा आणि त्या चिंतनाला तुम्हाला देवाच्या असीम दयेत खोलवर नेऊ द्या (पाहा दैनंदिनी #1439).

आज या महान रहस्याचे चिंतन करा. हे रहस्य आपल्या आकलनापलीकडचे आहे असे तुम्हाला वाटेल, आणि खरोखरच ते तसे आहे. तरीही देवाचे हे अथांग रहस्य समजून घेण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी थोडा वेळ द्या. खरे तर, हे तुम्हाला स्वतःच्या बळावर साधणार नाही. केवळ देवच तुम्हाला या पवित्र चिंतनात घेऊन जाऊ शकतो, पण त्यासाठी तुम्ही त्याचे आमंत्रण स्वीकारले पाहिजे. आज त्याला ‘हो’ म्हणा आणि आपल्या प्रभूच्या दयाळू हाताला तुम्हाला त्याच्या अथांग प्रेमाच्या गाभ्यात नेऊ द्या.

हे परमपवित्र त्रैक्या, मी नितांत भक्तीने आणि प्रेमाने तुझी आराधना करतो. कृपा करून माझ्या आत्म्याला धरून ठेव आणि तुझ्या दिव्य जीवनाच्या रहस्यात मला ओढून घे. तुझ्या अंतःकरणातील गुपिते मला उलगडून दाखव आणि तुझ्या सहवासात अनंतकाळाकडे जाणारी माझी वाटचाल आजच सुरू करण्यास मला मदत कर. हे माझ्या देवा, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. पूर्ण अंतःकरणाने तुझ्यावर प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे पित्या, पुत्रा आणि पवित्र आत्म्या, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 295: बाळ येशूची मिठी

आपला देव आपल्याला आपल्या पवित्र बाहुपाशात धरून आहे, या विचारावर प्रार्थनापूर्वक चिंतन करणे फार उचित आहे. स्वर्गीय पित्याच्या प्रेमळ, पवित्र मिठीतून त्याचे दयाळू प्रेम उमगते आणि तो पित्याच्या मायेने आपली कशी काळजी घेतो हे आपल्याला कळते. येशूच्या बाहुपाशात धाव घेणे म्हणजे त्याच्या दयाळू प्रेमासाठी आपले अंतःकरण उघडणे. बाळ येशूचे रूपही पवित्र आहे आणि त्याचे चिंतन आपल्याला उपकारक ठरेल. येशू बाळ असताना त्याच्याजवळ असण्याचे भाग्य तुम्हाला लाभले असते, अशी कल्पना करा. त्या बाळाने तुमच्याकडे पाहिले आणि तुम्ही त्याला उचलून घ्यावे म्हणून आपले हात तुमच्याकडे पसरले, अशी कल्पना करा. मग तुमच्या कुशीत विसावलेल्या त्या बाळाने तुम्हाला घट्ट मिठी मारली, अशीही कल्पना करा. आपल्या मुलांना कुशीत घेताना प्रेमाची ही पवित्र देवाणघेवाण काय असते, हे आईवडिलांना नक्कीच उमगते. एका लहानग्या बाळाच्या या उबदार, निरपेक्ष मिठीतून तुमच्यापर्यंत पोहोचणाऱ्या देवाच्या गाढ प्रेमाचे आणि असीम दयेचे चिंतन करा. येशू तुमच्याकडे हात पसरत आहे. त्याला मिठी मारा आणि घट्ट धरून ठेवा (पाहा दैनंदिनी #1442).

आज या सुंदर आणि पवित्र प्रतिमेवर मनन करा. हे बाळ तुमच्यावर उत्कट, पवित्र आणि निर्मळ प्रेम करते आणि तुम्ही त्याला हृदयाशी धरावे अशी त्याला ओढ आहे, अशी कल्पना करा. ते तुमच्या कुशीत विसावले असताना त्या गोड मिठीतले प्रेम तुम्हाला जाणवते. ही देवाच्या प्रेमाची पवित्र प्रतिमा आहे. एखाद्या बाळाला कुशीत घेतल्याच्या तुमच्या स्वतःच्या अनुभवांतून देवाची दया समजून घ्या. आणि बाळाच्या मिठीच्या या पवित्र प्रतिमेतून देवावरील तुमचे प्रेम व्यक्त करा.

हे माझ्या प्रिय प्रभू, तू किती लहान आणि निरागस आहेस! निर्मळ प्रेमाने तुला माझ्या हृदयाशी कवटाळण्याचे भाग्य मला लाभो. या गोड मिठीत माझ्या हृदयाच्या ठोक्यांबरोबर तुझ्याही हृदयाचे ठोके मला जाणवोत आणि तुझे प्रेम माझ्यावर ओसंडून वाहत आहे, याचा अनुभव मला येवो. प्रभू, बाळाच्या रूपात आमच्या जगात आलास, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझे हे रूप मी सदैव हृदयात जपावे आणि तुझ्या लाडक्या लेकरांपैकी एखाद्याला जेव्हा जेव्हा मी कुशीत घेईन, तेव्हा तेव्हा तुझ्यावरचे माझे प्रेम अधिक गहिरे व्हावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 296: आईवडिलांचे प्रेम

आपल्या लेकरावर उत्कट प्रेम करणाऱ्या एखाद्या आईची किंवा वडिलांची कल्पना करा. आपल्या लेकराची काळजी घेण्यात आणि त्याचे भले जपण्यात ते स्वतःला पूर्णपणे वाहून घेतात. लेकराच्या जन्मापासून ते प्रौढ झाल्यावरही त्यांचं प्रेम अढळ असतं; ते कधीच मागे घेतलं जात नाही. आता कल्पना करा की एखाद्या दिवशी त्यांचे लेकरू त्यांना सोडून जाते आणि त्यांचे प्रेम पूर्णपणे नाकारते. तेव्हा त्यांच्या हृदयाला किती वेदना होतील! तरीही हे प्रेमळ आईवडील आशा सोडणार नाहीत. आपल्या लेकराचा ते रात्रंदिवस विचार करतील. त्याच्यावरच्या प्रेमाने त्यांचा जीव तळमळत राहील आणि एक दिवस ते परत येईल, त्याला पुन्हा जवळ घेता येईल, अशी आशा ते बाळगतील. येशूच्या हृदयातील प्रेमाची ही केवळ एक पुसटशी झलक आहे. ही केवळ ‘पुसटशी झलक’ आहे, हे लक्षात घेतले तर आपल्याला उमगेल की आपण आपल्या प्रभूचे प्रेम नाकारतो तेव्हा त्याच्या प्रेमळ हृदयाला झालेली जखम त्याला अतिशय खोल वेदना देते. पण ही वेदना प्रेमातून जन्मते. ही जखम त्याला आपल्याला नाकारायला लावत नाही; उलट, तिचा परिणाम अगदी विरुद्ध होतो. आपण देवापासून जितके दूर जातो, तितकी त्याच्या प्रेमाची जखम खोल होते; आणि ती जखम जितकी खोल होते, तितक्या अधिक उदारपणे तो आपल्यावर आपली दया वर्षवतो. देव तुमच्यावरचे प्रेम कधीच मागे घेणार नाही, याबद्दल क्षणभरही शंका बाळगू नका. या प्रेमावर विश्वास ठेवल्याने तुम्हाला आपल्या प्रभूकडे नेहमी परतण्याचे धैर्य मिळेल (पाहा दैनंदिनी #1447).

तुमच्या आईचे किंवा वडिलांचे तुमच्यावर असलेले प्रेम कसे आहे, यावर चिंतन करा. ते प्रेम कदाचित परिपूर्ण नसेल, आणि काहींना तर आपल्या आईकडून किंवा वडिलांकडून फार दुखावले गेल्याचा अनुभव असेल. तरीही, आई किंवा वडील आपल्यावर कोणतीही अट न घालता प्रेम करतात, हा अनुभव कसा असेल, याची कल्पना करा. त्या प्रेमाची जाणीव तुम्हाला आपल्या जीवनात त्यांना स्थान देण्याचे सतत आमंत्रण देईल. देवाच्या तुमच्यावरील प्रेमाची ही केवळ एक धूसर झलक आहे, यावरही चिंतन करा. या प्रेमाबद्दल शंका बाळगू नका. त्या प्रेमाकडे वळा आणि आपल्या दयाळू प्रभूच्या कधीही मागे न घेतल्या जाणाऱ्या प्रेमावर विश्वास ठेवा.

प्रभू, तू तुझे प्रेम कधीच मागे घेत नाहीस, हे मला समजून घेण्यास मदत कर. तुझे हे प्रेम मला उमगत जाईल तसे, तुझ्यापासून कधीही दूर न जाण्याचे धैर्य मला दे. आणि जेव्हा मी तुझ्यापासून दूर जाईन, तेव्हा प्रत्येक वेळी तुझ्याकडे परतण्याचे धैर्य मला दे. तुझे प्रेम परिपूर्ण आणि अढळ आहे. ते कधीच कमी पडत नाही आणि कधीच हार मानत नाही. हे प्रिय प्रभू, माझ्यावर इतके परिपूर्ण प्रेम केल्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्या प्रेमाला माझ्या प्रेमाने प्रतिसाद देण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 297: निसर्गाकडून मिळणारे धडे

संपूर्ण सृष्टीत देवाचे वैभव आणि त्याचे कार्य प्रतिबिंबित होऊ शकते. विश्वामागे देवाचेच ज्ञान आहे: तो विश्वाचे सर्व नियम सुव्यवस्थित करतो आणि सर्व गोष्टींना योग्य दिशा देतो. निसर्गाच्या नियमांवर चिंतन करण्यासाठी आपण थोडा वेळ दिला, तर त्यांत प्रतिबिंबित होणारे कृपेचे नियम आपल्याला उमगतील. उदाहरणार्थ, पहाटेचे दव पाहा. ते कधी पडते याची चाहूलही लागत नाही. ते जमिनीत मुरते, मातीला ओलावा देते आणि सगळीकडे त्याचा थर पसरतो. देवाच्या दयेतून मिळणाऱ्या असंख्य कृपाही अशाच असतात. देव आपल्याला देतो ती प्रत्येक कृपा जणू पहाटेच्या दवाचा एक थेंब आहे. तो अशा कृपा विपुल प्रमाणात देतो, पण त्या आपल्याला कधी मिळतात हे अनेकदा आपल्या लक्षातही येत नाही. ही कृपा आपल्या अंतरात मुरावी आणि आपल्या आत्म्यांचे पोषण करावे म्हणून देव ती देतो. आज पहाटेच्या दवाचा संदेश तुम्हाला काय सांगतो ते ऐका आणि त्यातून देवाच्या दयेचा वर्षाव तुम्हाला उलगडू द्या (पाहा दैनंदिनी #1449).

देवाने निर्माण केलेल्या सृष्टीचे चिंतन करण्यासाठी तुम्ही कधी वेळ काढता का? देवाने जे काही निर्माण केले आहे, त्यातून आपल्याला त्याच्याविषयी कितीतरी गोष्टी शिकता येतात. आज सकाळच्या दवाचे चिंतन करा. त्यासाठी थोडा वेळ द्या आणि त्यातून देव तुम्हाला कोणकोणते संदेश उलगडून दाखवू शकतो, याचा शोध घ्या. सृष्टीतून देवाचे ज्ञान आणि त्याची दया प्रकट करणाऱ्या इतर अनेक संदेशांचाही विचार करा. पक्षी, गवत, मासे किंवा देवाने निर्माण केलेल्या इतर कोणत्याही जीवाचे चिंतन केल्याने आपली श्रद्धा दृढ होऊ शकते आणि देवाची ओळख अधिक सखोल होऊ शकते. आज सृष्टीचे चिंतन करा; तेव्हा आपल्या लक्षात येईल की आपण देवाच्या दयेचेच चिंतन करत आहोत.

हे प्रभू, सृष्टीच्या देणगीबद्दल आणि तू निर्माण केलेल्या गोष्टींतून असंख्य रीतींनी आमच्याशी बोलतोस याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. दररोज पहाटेचे दव शोषून घेणाऱ्या मातीसारखे माझे जीवन असो आणि ते तुझ्या कृपेने भरून जावो. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. प्रत्येक नव्या दिवशी तुझे प्रेम अधिक मोकळ्या मनाने स्वीकारायला आणि तू निर्माण केलेल्या सर्व गोष्टींत तुझे कार्य ओळखायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 298: निरर्थक कुचाळक्यांचा विषाणू

आपल्या पतित मानवी स्वभावातील एक दुर्दैवी प्रवृत्ती म्हणजे इतरांच्या ‘कुचाळक्या करणे’. ही सवय विषाणूसारखी आहे: एकाने सुरुवात केली की ती झपाट्याने इतरांपर्यंत पसरते. आपल्या लक्षात येण्याआधीच अनेक जण खोट्या अफवा आणि निराधार गोष्टी पसरवू लागतात किंवा खऱ्या गोष्टीही प्रेमभाव न ठेवता सांगतात. ज्याच्याविषयी अशा कुचाळक्या केल्या जातात, त्याला यामुळे फार दुःख होऊ शकते. किशोरवयीन मुलामुलींमध्ये हे अनेकदा दिसते, पण ही समस्या केवळ त्यांच्यापुरती मर्यादित नाही. याबाबत दोन प्रश्नांवर चिंतन करा: 1) मी इतरांच्या कुचाळक्या करतो का? 2) इतर जण माझ्याविषयी कुचाळक्या करतात तेव्हा माझी प्रतिक्रिया काय असते? पहिले म्हणजे, सचोटीने वागणाऱ्या लोकांनी निरर्थक बोलणे, खोटे आरोप करणे आणि इतरांचे खरे दोष विनाकारण उघड करणे थांबवले, तरच कुचाळक्यांच्या या विषाणूचा फैलाव थांबेल. दुसऱ्याविषयी खोट्या गोष्टी पसरवण्याचा आपल्याला अधिकार नाही; तसेच ज्या खऱ्या गोष्टी इतरांना सांगण्याची गरज नाही, त्याही पसरवण्याचा आपल्याला अधिकार नाही. दुसरे म्हणजे, इतरांच्या कुचाळक्यांचा विषय तुम्ही झालात, तर त्यामुळे तुम्हाला दुखावले जाणे स्वाभाविक आहे. ती वेदना नाकारू नका; ती आपल्या प्रभूच्या हृदयाशी एकरूप करा आणि जशी वागणूक तुम्हाला मिळाली तशीच वागणूक त्यांना न देता पुढे चला. या वागणुकीकडे लक्ष न देण्याचा शांतपणे केलेला निर्धार तिचे परिणाम दूर करण्यास मदत करतो आणि आपल्यालाही त्या अविचारी वागण्यात ओढले जाण्यापासून वाचवतो (पाहा दैनंदिनी 1453).

आज या दोन्ही अनुभवांवर चिंतन करा. तुमच्यामुळे निरर्थक कुजबुज सुरू होत असेल, तर हे पाप किती गंभीर आहे हे लक्षात घ्या. असे बोलणे हे पाप आहे. त्यामुळे दुसऱ्याचे मन दुखावू शकते, म्हणून ते ख्रिस्ती प्रेमाविरुद्धचे गंभीर कृत्य आहे. पापस्वीकारात हे पाप कबूल करा आणि आपल्या जिभेला आवर घालण्याचा निश्चय करा. तुमच्याविषयी अशी कुजबुज होत असेल, तर लक्षात ठेवा की तुमच्याआधी येशूनेही हे सहन केले. त्याच्याकडे वळा आणि त्याला तुमचे सांत्वन करू द्या. आपल्या प्रभूला जशी वागणूक मिळाली तशीच आपल्यालाही मिळाली, यात आनंद मानण्याचा प्रयत्न करा.

हे प्रभू, माझ्या जिभेवर पहारा ठेव. मी बोलावे असे तुला वाटते तेवढेच शब्द बोलायला आणि तुझ्या प्रेरणेने उच्चारलेले शब्दच ऐकायला मला मदत कर. कोणी मला दुखावले, तर त्या दुखण्यातून बरे होण्याची आणि बळ मिळण्याची कृपा मला दे. तुला जशी वागणूक मिळाली तशीच मलाही मिळते, याचा आनंद मानण्याची कृपाही मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 299: मानवी शहाणपणातून येणारा थकवा

आपल्या प्रभूच्या हृदयातून आलेले सत्याचे शब्द आपल्या जीवनात आनंद आणतात आणि आपल्या अंतःकरणाला नवी चेतना देतात. हे सत्याचे शब्द ऐकून तुम्ही ते मनात घेतले आणि त्याप्रमाणे वागलात, तर चुकीच्या समजुतींच्या ओझ्यातून तुम्ही मुक्त होता. त्यामुळे मन हलके झाल्याचा आणि नवा ताजेपणा मिळाल्याचा अनुभव तुम्हाला येऊ शकतो. पण याच्या उलटही घडते. एखादी चुकीची गोष्ट ऐकून तुम्ही ती मनात घेतली आणि ती खरी मानली, तर त्यातून दुःख आणि ओझेच पदरी पडते. सत्य तुम्हाला मुक्त करते, तर चुकीची समजूत तुमच्यावर ओझे लादते. दुसऱ्याला सल्ला देताना हे लक्षात ठेवणे चांगले. तुमच्या शब्दांनी त्या व्यक्तीला उभारी आणि बळ मिळत असल्याचे दिसले, तर तुम्ही ख्रिस्ताच्या हृदयातून आलेले शब्द बोलत आहात, याची ती एक खूण आहे. दुसऱ्याचा सल्ला घेतानाही हेच लागू होते. त्या व्यक्तीचे शब्द लगेच तुमच्या मनाला भिडले, त्यांतून तुम्हाला प्रेरणा मिळाली आणि गोष्टी अधिक स्पष्ट झाल्या, तर ते शब्द ऐका आणि स्वीकारा. कारण ते शब्द तुम्हाला सांगण्याची प्रेरणा आपल्या प्रभूनेच त्या व्यक्तीला दिली असण्याची दाट शक्यता आहे (पाहा दैनंदिनी #1461).

गेल्या आठवड्यात तुम्ही केलेल्या संभाषणांवर आज चिंतन करा. त्यानंतर तुम्हाला कसे वाटले? तुम्हाला प्रेरणा आणि नवी उभारी मिळाली का? की मन कोरडे आणि उदास झाले? गेल्या आठवड्यात तुमच्या शब्दांचा इतरांवर कसा परिणाम झाला? त्यांच्यात काही चांगला बदल झाल्याचे आणि त्यांचे मन हलके झाल्याचे तुम्हाला जाणवले का? तुम्ही प्रत्यक्षात काय ऐकले आणि काय बोललात, याचा नेमका आढावा घ्या. येशूच्या दयाळू हृदयातून येणारे शब्द ऐकण्याचा आणि बोलण्याचा पुन्हा निर्धार करा.

हे प्रभू, सर्व प्रकारे तुझ्या दयेचे साधन व्हावे, अशी माझी इच्छा आहे. आज मी अशी प्रार्थना करतो की, विशेषतः इतरांशी बोलताना माझ्या शब्दांतून मला तुझी दया त्यांच्यापर्यंत पोहोचवता यावी. हे प्रिय प्रभू, माझ्या शब्दांतून तुझेच वचन प्रकट होवो. इतरांच्या मुखातून ऐकू येणाऱ्या तुझ्या वचनासाठी मी मन खुले करताना, मला तुझ्या हृदयात विसावा आणि नवे बळ मिळो. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझ्यावर अधिक प्रेम करण्यास आणि ज्यांच्याशी मी बोलतो त्या सर्वांपर्यंत तुझे प्रेम पोहोचवण्याचे साधन होण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 300: आपल्या आत्म्यातील गुपिते उघड करणे

आपल्या अंतरात्म्यातील गोष्टी ज्याच्यापाशी मनमोकळेपणाने सांगता येतात, अशी एखादी व्यक्ती असणे खरोखरच दिलासादायक असते. आपण सांगितलेले पूर्णपणे गुप्त ठेवणारी आणि आपल्याशी दयेने व समजूतदारपणे वागणारी अशी विश्वासू व्यक्ती लाभणे हा मोठा आशीर्वाद आहे. आपण ज्याच्यापाशी मन मोकळे करतो ती व्यक्ती आपल्याशी परिपूर्ण प्रेमाने वागते आणि आपल्याला देवाची दया देऊ शकते, तेव्हा स्वतःची पापेसुद्धा निःसंकोचपणे सांगितल्याने आपल्या अंतःकरणाला मोठा दिलासा मिळतो आणि त्याच्या जखमा भरून येतात. आपल्या सर्वांनाच अशा विश्वासू व्यक्तीची गरज आहे. आणि खरे तर अशी व्यक्ती आपल्याला लाभली आहे! समेटाच्या गौरवशाली संस्कारात धर्मगुरू आपली वाट पाहत आहेत. आपण सांगितलेले ते नक्कीच गुप्त ठेवतात आणि आपल्याशी करुणेने व दयेने वागतात. आपल्या हृदयात खोलवर दडवलेल्या, अगदी काळ्याकुट्ट गुपितांवरही देवाच्या क्षमेचा आणि दयेचा वर्षाव होतो. पापस्वीकाराला जाण्यास संकोच करू नका आणि उशीरही करू नका. आपल्या प्रभूने दिलेल्या या देणगीची तुम्हाला गरज आहे. तिच्याद्वारे प्रभू तुम्हाला आपल्या विपुल दयेचा आशीर्वाद देईल (पाहा दैनंदिनी #1464).

तुमच्या अंतःकरणाच्या अगदी खोलवर दडलेल्या, ‘सर्वांत काळोख्या’ पापावर प्रामाणिकपणे चिंतन करा. कोणती गोष्ट उघड करण्याची तुम्हाला सर्वांत जास्त भीती वाटते? त्या अंधारात प्रवेश करून आपल्या प्रकाशाचा आणि दयेचा उपचारक लेप लावण्याची प्रभूला तीव्र इच्छा आहे. समेटाच्या संस्काराद्वारे त्याला तुमच्या अंतःकरणात येऊ द्या. या संस्काराच्या सामर्थ्याला तोड नाही. तुम्हाला आंतरिक उपचार मिळू लागावेत आणि तुमच्या ओझ्यांतून तुम्ही मुक्त व्हावे, यासाठी नेमका याच संस्काराची तुम्हाला गरज आहे. या संस्काराला घाबरू नका आणि तो घेण्याचे पुढे ढकलू नका. आजच श्रद्धेने हा गौरवशाली संस्कार स्वीकारा. तुमच्या जीवनावर त्याचा काय परिणाम होतो, हे पाहून तुम्ही थक्क व्हाल.

हे प्रभू, समेटाच्या संस्कारात माझी पापे कबूल करण्याचे धैर्य मला दे. ही तुझ्या सर्वांत महान देणग्यांपैकी एक आहे, हे जाणण्याची सुज्ञताही मला दे. या संस्कारात मला तुझ्या दयेचा सर्वाधिक अनुभव येतो. हे प्रिय प्रभू, या अमोल देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 301: संतांचा सहभाग

देवाची दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आपण परिश्रम घ्यावेत, याची एक प्रेरणा म्हणजे संतांच्या सहभागाचे वास्तव. हे शाश्वत ऐक्य समजून घेतले की आज आपण जे करतो, त्याचा आनंद स्वर्गात सदैव उपभोगू, हे आपल्या लक्षात येते. उदाहरणार्थ, तुम्ही एखाद्या व्यक्तीपर्यंत देवाची दया पोहोचवण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले आणि त्या व्यक्तीने ती दया स्वीकारली व त्यामुळे तिच्या आत्म्याचे भले झाले, तर तुम्ही त्या व्यक्तीसोबत स्वर्गात असताना ही गोष्ट सर्वांना माहीत असेल आणि अनंतकाळ तिचा उद्‌घोष केला जाईल. देवाची दया इतरांपर्यंत पोहोचवणे ही आपली सर्वांत मोठी तळमळ आहे आणि त्यासाठीच आपण पृथ्वीवरील संपूर्ण आयुष्य वेचतो, अशी कल्पना करा. मग कल्पना करा की स्वर्गात तुमच्याशी पूर्ण ऐक्यात असलेल्या असंख्य संतांच्या जीवनात या दयेने जे घडवले, त्याचा आनंद तुम्ही अनंतकाळ साजरा करत आहात. त्यांपैकी काही जण तुमच्या पवित्र प्रयत्नांमुळे तिथे आहेत. अनंतकाळाचे असे चिंतन केल्याने, प्रभू जशी प्रेरणा देईल तशी, भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीपर्यंत देवाची दया पोहोचवणे हे आपल्या जीवनाचे सर्वांत महत्त्वाचे ध्येय मानून ते उत्कटतेने साधण्याची प्रेरणा तुम्हाला मिळेल (पाहा दैनंदिनी #1471).

तुम्ही कधी स्वर्गाचा विचार करता का? आपली वाट पाहणाऱ्या या गौरवशाली वास्तवाचे चिंतन करण्यासाठी आज थोडा वेळ द्या. स्वर्गात गेल्यावर तुम्हाला कशाचा आनंद वाटेल? देवामध्ये तुम्हाला नक्कीच आनंद लाभेल. पण तुम्ही इतरांवर केलेल्या प्रेमाचे परिणाम तुम्हाला स्पष्टपणे दिसतील, तेव्हा होणाऱ्या आनंदाचेही आज चिंतन करा. देवाच्या कृपेतून लाभलेली ही पुण्यफळे सदैव टिकतील. तुमची वाट पाहणाऱ्या या खजिन्यांचा विचार करा आणि त्यातून तुम्हाला दयेची कार्ये करण्याची प्रेरणा व उमेद मिळू द्या.

हे प्रभू, तुझ्या दयेची कार्ये अधिकाधिक लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी मी परिश्रम घेत राहावे, अशी प्रेरणा मला सतत दे, ही माझी प्रार्थना. हे प्रिय प्रभू, माझा उपयोग कर आणि माझ्या प्रयत्नांतून अनेकांच्या जीवनाला स्पर्श कर. माझी दृष्टी स्वर्गावर स्थिर ठेव आणि स्वर्गप्राप्तीचे ध्येय इतरांवरील माझ्या प्रेमाला दिशा आणि प्रेरणा देवो. हे प्रिय प्रभू, मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. आत्म्यांच्या तारणासाठी माझा उपयोग कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 302: विशाल, समर्थ & तीक्ष्ण बुद्धी

आपली बुद्धी ही देवाची देणगी आहे. देवाने आपल्याला आपल्या प्रतिमेनुसार आणि आपल्यासारखे घडवले आहे, हे मुख्यतः दोन देणग्यांतून दिसते. त्यांपैकी एक बुद्धी, तर दुसरी इच्छास्वातंत्र्य. बुद्धी ही एक विलक्षण देणगी आहे आणि ती आपण देवाच्या कार्यासाठी अर्पण केली पाहिजे. आपली बुद्धी विशाल, समर्थ आणि तीक्ष्ण करावी, अशी प्रभूकडे प्रार्थना करणे चांगले आहे. त्यामुळे आपण त्याला ओळखू शकू, त्याला समजून घेऊ शकू आणि तो आपल्याला उलगडून दाखवू इच्छित असलेली सर्व गहन रहस्ये जाणून घेऊ शकू. आपली बुद्धी देवाची सत्ये मुख्यतः दोन मार्गांनी जाणून घेते. पहिला मार्ग म्हणजे देवाने आपल्या ख्रिस्तसभेद्वारे प्रकट केलेली अनेक सत्ये समजून घेण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. यात पवित्र शास्त्रातील सत्ये, ख्रिस्तसभेच्या अधिकृत शिक्षणाधिकारातून दिलेली शिकवण, संतांच्या जीवनातून झालेले प्रकटीकरण आणि आपली समज अधिक स्पष्ट व सखोल करणारे धर्मशास्त्रीय विवेचन यांचा समावेश होतो. ख्रिस्तसभेद्वारे मिळालेल्या या अमोल देणग्या आपल्याला देवाची रहस्ये उलगडून दाखवतात. पण देव थेट आपल्या बुद्धीत ज्ञान ओतू शकतो आणि ते ग्रहण करण्याची क्षमताही आपल्या बुद्धीत आहे. आपण आपली बुद्धी देवाला अर्पण करतो, तेव्हा तो स्वतःच्या दिव्य बुद्धीतून आपल्याला थेट ज्ञान आणि प्रज्ञा देतो. या देणगीमुळे जीवनातील गोष्टी तत्क्षणी स्पष्ट होतात आणि त्याची पवित्र इच्छा काय आहे, हे ओळखता येते (पाहा दैनंदिनी #1474).

आज चिंतन करा: आपल्या प्रभूच्या शिकवणीला तुम्ही आपली बुद्धी किती पूर्णपणे समर्पित केली आहे? सर्वप्रथम, तुम्ही ख्रिस्तसभेद्वारे देवाचे सत्य शोधता का, याचा विचार करा. पवित्र शास्त्राचा आणि ख्रिस्तसभेद्वारे प्रकट झालेल्या सर्व गोष्टींचा तुम्ही अभ्यास करता का? आपला प्रभू तुमच्या बुद्धीत थेट जे सत्य प्रकाशमान करू इच्छितो, त्यावरही चिंतन करा. त्याच्या विपुल दयेतून ही अमूल्य देणगी तुम्हाला मिळते, जेणेकरून तुम्हाला त्याच्या मूळ स्वरूपाची आणि त्याच्या पवित्र इच्छेची ओळख होईल.

हे प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे. आज मी विशेषतः माझी बुद्धी तुझ्या हाती सोपवतो. तुझ्या इच्छेप्रमाणे तिचा उपयोग कर. तुझे मार्ग मला शिकव आणि तुझ्या शाश्वत अस्तित्वाचे मर्म मला उलगडून दाखव. हे प्रिय प्रभू, जशी तुझी ओळख मला अधिकाधिक होत जाईल, तशी माझ्या संपूर्ण बुद्धीने आणि अंतःकरणाने तुझ्या मार्गाने चालण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 303: मौन

आजच्या तंत्रज्ञानप्रधान जगात अनेकांना भेडसावणाऱ्या धोक्यांपैकी एक म्हणजे सततचा गोंगाट. दिवसभर आपल्यावर बोलण्याचा भडिमार होत राहतो. कधी रेडिओ, टीव्ही किंवा इंटरनेटमधून, तर कधी एखाद्या व्यक्तीच्या अखंड बोलण्यातून. गाढ शांततेचे क्षण आपल्याला क्वचितच लाभतात. त्यामुळे शांतता लाभली की ती लगेच कशाने तरी भरून काढण्याचा प्रयत्न आपण करतो. पण हे शहाणपणाचे आहे का? रात्रंदिवस आपले मन गोंगाटात गुंतवून ठेवणे चांगले आहे का? प्रत्येकाची परिस्थिती वेगळी असते, विशेषतः त्याला लाभलेल्या जीवनपाचारणानुसार ती बदलते. तरीही प्रत्येकाला नियमितपणे शांततेचे आणि एकांताचे क्षण हवे असतात. त्यांशिवाय मन एकाग्र करणे आणि देवाची वाणी ऐकणे कठीण जाते. देव शांततेत बोलतो आणि या पवित्र भाषेतून तुमच्याशी संवाद साधण्याची त्याची इच्छा आहे. शांततेपासून दूर पळू नका; तसे केलेत तर तुम्ही देवाच्या वाणीपासूनच दूर पळाल (पाहा दैनंदिनी #1476).

आज थोडा वेळ एकांतात आणि मौनात घालवून पाहा. पाच मिनिटेसुद्धा असे बसणे कठीण वाटत असेल, तर तुमच्या जीवनात फार गोंगाट आहे, याचे ते लक्षण आहे. मौनात गेले की गोंगाटाची सवय मोडताना एक प्रकारची अस्वस्थता जाणवू शकते. दिवसभर आपले मनोरंजन होत असल्यामुळे आपल्याला त्या गोंगाटाची सवय होते. पण आज मुद्दाम मौनासाठी वेळ काढून पाहा. जितका वेळ शक्य असेल तितका वेळ मौनात राहण्याचा निश्चय करा. गाडीतला रेडिओ बंद करा, फिरायला जा किंवा काहीही विचार न करता, काहीही न बोलता प्रार्थनेत बसा. देवाच्या सान्निध्यात नुसते शांत राहा. मौनात देवाशी संवाद साधण्याची देणगी तुम्हाला आवश्यक आहे. जगाच्या गोंगाटात कित्येक तास घालवून जे शिकता येणार नाही, त्याहून अधिक तुम्ही मौनातून शिकाल.

हे प्रभू, शांततेत तुझा शोध घेण्याची माझी इच्छा आहे. या शांततेतून तू प्रेमाने देत असलेल्या हळुवार प्रेरणांकडे मी कान देईन. दररोज काही वेळ शांततेसाठी राखून ठेवण्यास मला आवश्यक ते शहाणपण आणि बळ दे. या क्षणांमुळे माझ्या आत्म्याला स्पष्ट दृष्टी लाभो आणि माझे जीवन मला अधिक चांगले समजो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 304: सर्व गोष्टींतील सत्य

आपण सत्याला घाबरावे का? एकीकडे, सत्यामुळे आपण अडचणीत सापडू शकतो. उदाहरणार्थ, ख्रिस्तासाठी प्राण देणाऱ्या हुतात्म्यांकडे पाहा. त्यांनी आपले रक्त सांडून सत्याची साक्ष दिली. ते ‘अडचणीत सापडले’ ते एवढ्याच अर्थाने, की सत्याची साक्ष दिल्यामुळे त्यांचा छळ झाला. पण देवाच्या दृष्टीने ही मुळीच अडचण नाही. ही अपार प्रेमाची, प्रामाणिकपणाची, धैर्याची आणि दृढनिश्चयाची कृती आहे. त्यांनी स्वतःच्या प्राणांपेक्षा सत्याला प्राधान्य दिले. प्रत्यक्ष रक्त सांडण्याइतपत सत्याची साक्ष द्यायला तुम्हाला बहुधा बोलावले जाणार नाही. तरी तुमच्या मनात आणि हृदयात त्या महान हुतात्म्यांसारखाच दृढनिश्चय असला पाहिजे. देवाच्या मनात जे सत्य आहे, त्याच्याशी आपण अढळपणे निष्ठावान राहिले पाहिजे आणि ते सत्य ठामपणे सांगायला कधीही कचरू नये. अर्थात, काय आणि केव्हा बोलावे हे ओळखण्यासाठी विवेकबुद्धी हा सद्गुण आपल्याला मार्गदर्शन करतो. तरीही आपण आपल्या आत्म्याची सर्व शक्ती पणाला लावून सत्याशी निष्ठावान राहण्यास आणि ते जाहीर करण्यास सदैव तयार असले पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #1482).

जो स्वतः शाश्वत सत्य आहे, त्याच्याशी तुम्ही किती दृढपणे जोडलेले आहात, यावर चिंतन करा. देव जे काही सांगतो, ते तुम्ही नम्रपणे स्वीकारता का आणि तुमच्या संपूर्ण अस्तित्वाने त्यावर विश्वास ठेवता का? हाच तुमचा दृढ निश्चय असला पाहिजे. तुम्ही इतरांना सत्य कसे सांगता, यावरही चिंतन करा. कधीकधी विवेक न बाळगता बोलण्याचा मोह आपल्याला होतो; अशा बोलण्यात शेवटी प्रेमाची उणीवच दिसते. तर कधी सत्याला विरोध झाल्यावर आपण भीतीपुढे झुकतो; यातही प्रेमाची उणीव दिसते. देवाच्या सत्यात जगण्याचा आणि त्याच्या दयाळू हृदयाने ते सत्य जाहीर करण्याचा प्रयत्न करा. प्रभू तुमचा हा निश्चय पवित्र हौतात्म्याचे अर्पण म्हणून स्वीकारेल.

हे प्रभू, तू जे काही सांगतोस ते आचरणात आणण्याचा आणि जाहीर करण्याचा प्रयत्न करत जीवनात वाटचाल करताना मला धैर्य आणि विवेकबुद्धी दे, अशी मी प्रार्थना करतो. विरोध झाला किंवा आव्हानाला सामोरे जावे लागले, तरी मी कधीही भीतीला किंवा भित्रेपणाला बळी पडू नये. त्याऐवजी, प्रत्येक गोष्टीत तुझी समर्थपणे साक्ष देण्यासाठी मला शांत आणि दृढ मन दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

चिंतन 305: देवाच्या प्रेमाची खोली

कल्पना करा की एखाद्या व्यक्तीने तुमच्यावर प्रेम असल्यामुळे तुमच्यासाठी स्वतःचा प्राण दिला. त्या व्यक्तीसमोर अशी परिस्थिती आली की, आपण स्वेच्छेने प्राण दिला नाही तर तुमचा जीव जाईल, हे तिला माहीत होते. म्हणून तुमचा जीव वाचवण्यासाठी स्वतःचा प्राण देण्याचा तिने ठामपणे निर्णय घेतला आणि ती पुढे आली. असे करण्यासाठी त्या व्यक्तीचे तुमच्यावर विलक्षण गाढ प्रेम असावे लागेल. इतके गाढ की तिला स्वतःच्या जीवापेक्षा तुमचा जीव अधिक मोलाचा वाटेल. इतके गाढ प्रेम दुर्मीळ असेल, पण ते आहे आणि ते शोधण्यासाठी आपल्याला फार दूर जावे लागत नाही. हे वास्तव जाणवण्यासाठी क्रूसावरील येशूकडे पाहणे पुरेसे आहे. आपल्या प्रभूला क्रूसावर खिळण्यात आले, ही घटना आपल्या इतकी परिचयाची होते की त्याचे प्रेम परिपूर्ण आहे या मूलभूत सत्याकडे आपले सहज दुर्लक्ष होते. त्याने स्वतःच्या जीवापेक्षा तुमचा जीव अधिक मोलाचा मानला. तुम्हाला जीवन लाभावे म्हणून त्याने भयंकर मरण पत्करायलाही मागेपुढे पाहिले नाही. या सत्याचे भान तुम्हाला दररोज असले पाहिजे. ही केवळ एखादी उदात्त पण आपल्या जीवनापासून दूर असलेली कल्पना नाही. हे असे वास्तव आहे ज्याचा तुमच्या जीवनावर निर्णायक परिणाम होतो. येशूच्या मृत्यूमुळेच तुम्हाला स्वर्गात अनंतकाळ जगणे शक्य आहे. दयेच्या या कृतीबद्दल आपण सदैव कृतज्ञ असले पाहिजे (पाहा दैनंदिनी #1485).

आज आपल्या प्रभूच्या क्रूसावरील बलिदानावर चिंतन करण्यासाठी थोडा वेळ द्या. खूप पूर्वी घडलेली आणि आपल्या जीवनाला केवळ प्रेरणा देणारी घटना म्हणून त्याकडे पाहू नका. उलट, त्या घटनेचा खरा अर्थ लक्षात घ्या. येशूने क्रूसावर स्वतःचे जीवन विनामूल्य अर्पण केले नसते, तर तुमचा अनंतकाळासाठी नाश झाला असता. गोष्ट इतकी सरळ आहे. त्या प्रेमकृत्यात त्याने तुमच्या जीवनाच्या बदल्यात स्वतःचे जीवन दिले. त्याचे तुमच्यावरचे प्रेम इतके खोल आहे की तुम्हाला त्याचा पूर्ण थांग कधीच लागणार नाही. आज या सत्यावर चिंतन करा आणि तुमच्यावर इतके निःसीम प्रेम केले जाते याचा आनंद माना.

हे प्रभू, तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाची खोली मला कधीच पूर्णपणे समजणार नाही. माझ्या परीने मी मनापासून तुझे आभार मानतो आणि क्रूसावरील तुझ्या मृत्यूद्वारे तू दिलेले संपूर्ण आत्मदान स्वीकारतो. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या माझ्यावरील प्रेमाबद्दल मी कधीही शंका घेऊ नये आणि तुझ्या प्रेमाला माझ्या प्रेमाने प्रतिसाद द्यावा, यासाठी मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 306: देव हार मानत नाही

देवाच्या प्रेमाबद्दल तुम्हाला शंका वाटते का? सत्य हे आहे की तुम्हाला आपलेसे करण्यासाठी देवाचे प्रयत्न कधीच थांबत नाहीत. आपल्या पावित्र्यासाठी आपले प्रयत्न महत्त्वाचे आहेत, पण त्याहून अधिक ते देवावर अवलंबून आहे. पृथ्वीवरील तुमच्या जीवनात देव तुम्हाला आपल्याकडे बोलावण्याचे आणि तुमचे मन त्याच्याकडे वळावे म्हणून प्रयत्न करण्याचे कधीही थांबवत नाही. कल्पना करता येईल अशा प्रत्येक मार्गाने तो सतत तुमच्यापर्यंत आपली दया पोहोचवतो. पण तुमचे हृदय ‘बहिरं आणि आंधळं’ असेल, तर तुम्हाला आपलेसे करण्यासाठी देव किती अथक प्रयत्न करतो, हे तुमच्या ध्यानात येणार नाही. तरीही, तुम्हाला ऐकू येत नसले आणि दिसत नसले, तरी देव तुमच्याशी बोलतो, तुमचा शोध घेतो आणि तुम्हाला आपलेसे करण्यासाठी शक्य ते सर्व करतो. शेवटी, एखादा आत्मा हट्टाने बंदच राहिला, तर देवाला त्यापेक्षा अधिक फारसे काही करता येत नाही. तुमच्यामध्ये आपले चांगले कार्य सुरू करण्यासाठी त्याला अगदी छोटीशी उघडी जागा पुरते. पण तेवढीही जागा नसेल, तर देवाच्या अथक प्रयत्नांनीही तुमचे जीवन बदलणार नाही. त्याच्यासाठी तुमचे हृदय उघडा. तुम्ही कितीही खोल निराशेत असलात, तरी त्याच्या परिपूर्ण दयेचा एक थेंब घेऊन त्याला तुमच्यापाशी येऊ द्या. दार कधीही पूर्णपणे बंद करू नका; आणि ते बंद केले असेल, तर ते घट्ट धरून ठेवू नका. तुम्ही त्याला येऊ दिलेत तर तो मार्ग शोधेल (पाहा दैनंदिनी #1486).

देवाच्या दयेसाठी तुम्ही दररोज आपले अंतःकरण पूर्णपणे उघडण्याचा प्रयत्न करत असाल, अशी आशा आहे. पण आपण पापाच्या साखळ्यांनी जखडले गेलो आहोत असे तुम्हाला जाणवले, तर लक्षात ठेवा की आपला दयाळू प्रभूच तुमचा सर्वांत मोठा कैवारी आहे. जे पापाच्या जाळ्यात अडकून त्याचे कैदी झाले आहेत किंवा त्याच्या कृपेबाबत बहिरे आणि आंधळे झाले आहेत, त्यांच्यासाठी तो अद्भुत कार्ये करू शकतो. आज तुमचे अंतःकरण त्याच्या दयेसाठी किती खुले आहे, यावर चिंतन करा. त्याला तुमच्याजवळ येऊ देण्याचा निश्चय करा, म्हणजे तो तुमच्या थकलेल्या आत्म्यात आपली दया ओतू लागेल.

हे प्रभू, जीवनात कोंडल्यासारखे वाटते किंवा मन गोंधळून जाते, तेव्हा मला माहीत आहे की तू अमर्याद तळमळीने आणि दयेने माझा शोध घेशील. निराशेला शरण जावेसे वाटते, तेव्हा तुझे अथक प्रेम मला आशा देते. तुझ्यासाठी माझे हृदय उघडायला आणि माझ्या जीवनात तुझ्या दयेचे परिपूर्ण कार्य होऊ द्यायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, मी मनापासून तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 307: दैवी मित्राशी संवाद

तुम्ही प्रार्थना कशी करता? प्रार्थना करण्याचे अनेक चांगले मार्ग आहेत. त्यांपैकी काही प्रचलित मार्ग असे: पवित्र मिस्साबलिदानात किंवा इतर उपासनाविधीत सहभागी होणे, रोझरी किंवा इतर जपमाळा म्हणणे, पवित्र शास्त्राचे चिंतनपूर्वक वाचन करणे, सुंदर शब्दांत रचलेल्या प्रार्थना म्हणणे, आपल्या प्रभूसमोर शांतपणे बसणे, विशेषतः पवित्र युकरिस्तामध्ये उपस्थित असलेल्या प्रभूसमोर साष्टांग दंडवत घालणे, इत्यादी. प्रार्थनेचा आणखी एक मार्ग म्हणजे आपल्या प्रभूशी संवाद साधणे आणि मनातले सगळे त्याला सांगणे. तुमच्या सगळ्या गरजा आणि विचार त्याला माहीत आहेत, आणि तुम्ही स्वतःला जितके ओळखता त्याहून कितीतरी अधिक तो तुम्हाला ओळखतो, हे खरे आहे. तरीही, कधी कधी त्याच्याशी संवाद साधणे तुम्हाला आशीर्वादासारखे वाटेल. तुम्ही तुमच्या जीवनाचा विचार करून तुमच्या सगळ्या चिंता, प्रश्न आणि मनातला गोंधळ थेट आपल्या प्रभूला सांगू शकता. त्याच्याशी बोलताना त्याचे ऐकण्याचाही प्रयत्न केलात, तर अशा प्रार्थनेतून जीवनाकडे अधिक स्पष्टपणे पाहता येते. आपल्या सगळ्या चिंता त्याच्यासमोर मोकळेपणाने मांडणे ही एक सुंदर गोष्ट आहे. तुमच्या जीवनाच्या प्रत्येक अंगात तुम्ही देवाला आमंत्रण देता, तेव्हा ही प्रार्थना फार उपयोगी ठरते (पाहा दैनंदिनी #1485-1489).

तर मग, तुम्ही प्रार्थना कशी करता? आज तुम्ही ज्या निरनिराळ्या पद्धतींनी प्रार्थना करता, त्यांवर चिंतन करा आणि त्यांत आणखी कोणत्या पद्धतींची भर घालता येईल, याचा विचार करा. विशेषतः, एखाद्या मित्राशी बोलावे तसे निवांत बसून आपल्या प्रभूशी बोलण्याचा विचार करा. मनातले सगळे देवाला सांगितल्याने, प्रत्येक चिंता त्याच्यापुढे मांडल्याने आणि मनातला प्रत्येक प्रश्न त्याला विचारल्याने मनालाही कसा दिलासा मिळतो, याचा विचार करा. अशा संवादाला स्वतःचे मोल आहे. त्याची उत्तरे तुम्हाला पूर्णपणे समजतीलच असे नाही. पण तुम्हाला कशाची गरज आहे हे देवाला माहीत आहे. तुम्ही मनातले सर्व काही घेऊन त्याच्याकडे आलात, तर तो तुमचे ऐकेल आणि तुम्हाला उत्तर देईल, याची खात्री बाळगा.

हे प्रभू, मला प्रार्थना करायला शिकव. तू माझ्यावर किती प्रेम करतोस आणि माझ्या अंतःकरणावरचे प्रत्येक ओझे मी तुला सांगावे अशी तुझी किती इच्छा आहे, हे जाणून घ्यायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, माझे सर्व काही तुझ्याकडे आणावे, तुझ्या चरणी ठेवावे आणि तुझ्या ममताळू हातांत स्वतःला सोपवावे, अशी माझी इच्छा आहे. माझे नेहमी ऐकून घेतोस, त्याबद्दल तुझे आभार. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 308: आईचे प्रेम

पृथ्वीवरील कोणतेही उदाहरण देवाचे परिपूर्ण प्रेम पूर्णपणे उलगडून दाखवू शकत नाही, हे खरे आहे. देव या सृष्टीच्या पलीकडे आहे आणि त्याचे प्रेम या जगात मावू शकत नाही. तरीही, या जगात अशा अनेक गोष्टी आहेत ज्यांतून देवाच्या प्रेमाची वेगवेगळी अंगे दिसतात. आईचे प्रेम हे असेच एक उदाहरण आहे. देवाने स्वर्गातील पिता म्हणून स्वतःची ओळख आपल्याला करून दिली आहे आणि देवाचा पुत्र पुरुषरूपाने आला, तरी आईच्या प्रेमातून आपल्याला देवाच्या प्रेमाविषयी पुष्कळ काही समजू शकते. खरे तर, देव आपल्यासाठी एखाद्या अत्यंत ममताळू आईसारखा आहे, असे समजणेही योग्य आहे. मातृत्व पवित्र आहे, कारण ते मानवजातीसाठी देवाने केलेल्या नैसर्गिक योजनेचा भाग आहे. तो आईच्या हृदयात तिच्या लेकरासाठी इतके प्रबळ प्रेम घालतो की ती त्याच्याशी अढळ निष्ठेने बांधील राहते. आपल्या धन्य मातेव्यतिरिक्त कोणतीही आई परिपूर्ण नाही; तरीही देवाचे प्रेम समजून घेताना आईच्या प्रेमाचे सौंदर्य पाहणे चांगले आहे. आईची माया आणि ती आपल्या लेकराला कोणतीही अट न घालता स्वीकारते, या दोन गोष्टींतून देवाचे प्रेम विशेषत्वाने दिसून येते. देव खरोखरच तुमच्यावर परिपूर्ण मातृप्रेमाने प्रेम करतो. त्याच्या प्रेमाविषयी असे बोलण्याची फारशी प्रथा नसली, तरी सृष्टीतून उलगडणाऱ्या या सुंदर सत्याचे चिंतन करणे फार फलदायी आहे (पाहा दैनंदिनी#1490).

तुम्ही देवाला कसे पाहता? देवाविषयी तुमच्या मनात असलेल्या प्रतिमेवर चिंतन करा आणि त्यासाठी सर्वप्रथम पवित्र शास्त्रातील विविध प्रतिमांचा आधार घ्या. देव आपले प्रेम कोणकोणत्या नैसर्गिक मार्गांनी आपल्यापर्यंत पोहोचवतो, याचाही विचार करा. आज विशेषतः एका आईचे आपल्या नवजात बाळावर असलेले प्रेम मनात घोळवा. तिला आपल्या बाळाबद्दल वाटणारी विलक्षण, प्रबळ ओढ आणि त्याच्याप्रती असलेली तिची अढळ बांधिलकी यांवर चिंतन करा. प्रभूचे तुमच्यावरचे प्रेम त्याहूनही अनंत पटींनी अधिक आहे. या प्रेमात नेहमी दिलासा मिळवा.

हे प्रभू, तू माझ्यावर परिपूर्ण प्रेम करतोस, त्याबद्दल तुझे आभार. मातृत्वाच्या देणगीबद्दल आणि या देणगीतून तू माझ्यावरचे निरपेक्ष, ममताळू प्रेम प्रकट करतोस, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. या प्रेमाची मला सदैव जाणीव राहू दे आणि तान्हे बाळ जसे आपल्या आईला शोधते, तसे मला तुला शोधू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 309: इतरांशी संवाद

जेव्हा आपण एखाद्याशी बोलतो, तेव्हा देवाचे प्रेम वाटण्याची संधी आपल्याला नेहमीच मिळते. अगदी सहज होणाऱ्या गप्पांतही अशी संधी असते. उदाहरणार्थ, एखाद्याच्या जीवनातील गोष्टी लक्षपूर्वक ऐकून घेतल्याने आपल्याला त्या व्यक्तीची काळजी आणि आस्था आहे हे दिसून येते. तिचा मान आपल्याला कळतो आणि तिला ऐकून घेऊन आपण तो मान राखतो, हेही त्यातून व्यक्त होते. कधीकधी संभाषण भरकटते आणि देवाला न भावणाऱ्या गोष्टींनाच त्यात जास्त जागा मिळते. अशा वेळी, नम्रतेने व आदराने संभाषण पुन्हा योग्य दिशेला वळवूनही आपण देवाचे प्रेम आणि दया इतरांपर्यंत पोहोचवू शकतो. प्रत्येक संभाषण आपल्या प्रभूला अर्पण करावे, हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे. जाणीवपूर्वक असे करणे चांगलेच; पण देवाकडून मिळणाऱ्या चांगल्या गोष्टींविषयी बोलण्याची सवय लावूनही हे साधता येते. बोलता बोलता समोरच्या व्यक्तीसाठी प्रार्थना केल्यानेही पवित्र आणि हितकारक संवादाला वाट मोकळी होते. दुसऱ्या व्यक्तीशी साधलेल्या पवित्र संवादाचे मोल कमी लेखू नका. असा संवाद तुम्हा दोघांसाठीही देवाची दया अनुभवण्याचे साधन ठरू शकतो (पाहा दैनंदिनी #1494-1495).

या आठवड्यात तुम्ही केलेल्या संभाषणांवर चिंतन करा. त्यांतून देवाचा गौरव झाला का? आपल्या बोलण्यातून आणि लक्षपूर्वक ऐकण्यातून समोरच्या व्यक्तीपर्यंत देवाची दया पोहोचवण्याची व तिला दिलासा देण्याची संधी आहे, याचे तुम्हाला भान होते का? आज जेव्हा जेव्हा तुम्ही कोणाशी बोलाल, तेव्हा तेव्हा मनातल्या मनात प्रार्थना करण्याचा प्रयत्न करा. त्या संभाषणात सहभागी होण्यासाठी प्रभूला आमंत्रण द्या आणि त्या व्यक्तीला व स्वतःलाही आपल्या प्रभूला समर्पित करा. तो तुमच्याद्वारे अद्भुत रीतीने कार्य करील.

हे प्रभू, मी माझी वाणी तुला अर्पण करतो. माझ्या प्रत्येक संभाषणाने तुझे गौरव व्हावे आणि इतरांना शांती लाभावी, अशी मी प्रार्थना करतो. मला सुज्ञपणा आणि प्रेम दे; तुला जे हवे आहे तेच बोलण्यास मला मदत कर. इतरांच्या गरजा आणि चिंता लक्षपूर्वक ऐकून घेण्याची वृत्तीही मला दे, म्हणजे तुझ्या करुणामय हृदयाने मी त्यांच्याशी वागू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 310: दुष्टाचा मूर्खपणा

सैतान खरोखरच आहे आणि तो दाखवतो ते मोहही खरे आहेत. त्याच्या मनात तुमच्याविषयी निखळ द्वेष आहे आणि त्याला तुमचा नाश व्हावा असे वाटते. हे माहीत असणे तुमच्या हिताचे आहे. पण तो दुष्ट फार धूर्त आहे आणि कपटाने लोकांना आपल्या ताब्यात आणतो. तो तुमच्याशी क्वचितच उघड खोटे बोलतो, कारण अशा मोहाला तुम्ही बहुधा भुलणार नाही, हे त्याला माहीत आहे. त्याऐवजी तो तुमच्या मनात गोंधळ निर्माण करण्याचा प्रयत्न करतो. अर्धवट खऱ्या गोष्टी सांगून त्यांत सहज लक्षात न येणारे खोटेपण मिसळतो, जेणेकरून तुम्ही भरकटावे. एखाद्या गोष्टीचा विचार तुमच्या मनात पुन्हा पुन्हा घोळू लागल्याचे तुम्हाला जाणवेल. तुमचा तर्क काही अंशी पटण्यासारखा वाटेलही; पण तो विचार करताना तुम्हाला उदास आणि गोंधळल्यासारखे वाटू लागेल. अशा वेळी तो विचार थांबवा आणि देवाच्या दयेचा आश्रय घ्या. तुमचे विचार देवामध्ये रमले की तुम्हाला ताजेतवाने आणि हलके वाटते. मनात नवा आनंद येतो आणि विचारांना स्पष्टता लाभते. पण तो दुष्ट तुमच्यावर आपला प्रभाव पाडू लागला की तुमच्या आत्म्याला याच्या उलट अनुभव येतो. त्याच्या छुप्या फसवणुकीबाबत सावध राहा आणि तिला अजिबात थारा देऊ नका (पाहा दैनंदिनी 1497-1499).

आज तुम्ही कसा विचार करता, यावर चिंतन करा. कारण मोहात पाडणारा तुमच्या विचारांतूनच सर्वांत जास्त अनर्थ घडवतो. एखादी परिस्थिती समजून घेण्याचा प्रयत्न करताना तुम्हाला कसे वाटते, याचाही विचार करा. विशेषतः तुमच्या विचारांचे काय परिणाम होतात, याकडे लक्ष देऊन आत्म्यांचा विवेक करण्याचा निश्चय करा. जेव्हा जेव्हा तुम्हाला गोंधळल्यासारखे वाटते किंवा आपली दिशाभूल झाली आहे असे जाणवते, तेव्हा तेव्हा प्रभू तुम्हाला आपल्या दयेकडे धाव घेण्यास बोलावतो. अशा क्षणी सावध राहा आणि लक्षात ठेवा की हे त्या दुष्टाने घातलेले मोह असू शकतात. प्रभूवर नेहमी विश्वास ठेवा आणि आपले विचार सतत त्याच्या पवित्र दयेला सोपवा.

हे प्रभू, त्या दुष्टाच्या खोटेपणापासून आणि सापळ्यांपासून माझे नेहमी रक्षण कर. तुझ्या परमपवित्र नावाने मी त्याला आणि त्याच्या कृत्यांना धिक्कारतो आणि माझे सर्व विचार तुझ्या हाती सोपवतो. ये, माझ्या जीवनात तुझी दया आणि सत्य भरून टाक आणि सारा अंधार व उदासी दूर कर. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 311: नम्रतेचे सत्य

नम्रता हा उदात्त सद्गुण समजून घेतला पाहिजे, त्यावर सतत चिंतन केले पाहिजे आणि तो नेहमी आचरणात आणला पाहिजे. नम्रता म्हणजे काय? स्वतःविषयीचे सत्य जाणणे, ते खरे मानणे आणि त्यानुसार जगणे, एवढेच. तुमच्या सदसद्विवेकबुद्धीचे अंतरंग फक्त तुम्हाला आणि देवाला माहीत आहे. लोकांच्या मताला फारसे महत्त्व नाही. काही जण तुम्ही गर्विष्ठ आहात किंवा तुमच्या हातून एखादे दुसरे पाप घडले आहे असे गृहीत धरून तुमच्याविषयी चुकीचा निवाडा करतील. तर कधी काही जण अशुद्ध हेतूने तुमचे सद्गुण वाढवून सांगतील आणि तुमची खुशामत करतील. खोटी टीका आणि खुशामत या दोन्हींनीही नम्रता वाढत नाही, कारण दोन्हींचा हेतू सत्य सांगणे हा नसतो. काही पवित्र आत्मेही कधीकधी, इतरांकडून प्रशंसा किंवा सहानुभूती मिळवण्यासाठी, आपली पवित्रता वाढवून सांगतात किंवा आपली दयनीय अवस्था जशी आहे तशी न सांगता वेगळेच चित्र उभे करतात. अशा रीतीने ते आपण खरे कोण आहोत याचे विपर्यस्त चित्र मांडू पाहतात. पण नम्रतेचे ध्येय हेच आहे की आपण खरे कोण आहोत, हे सत्य समोर यावे. आपल्या जीवनाचे संपूर्ण सत्य जाणून घेण्याचा आणि स्वीकारण्याचा प्रयत्न करा. मग ते सत्य उघडपणे आणि प्रामाणिकपणे जगण्याचा प्रयत्न करा. हेतूच्या या शुद्धतेमुळे तुमचे खरे स्वरूप प्रकट होईल आणि या नम्र आचरणातून प्रभूचे तेज तुमच्या आत्म्यातून झळकेल (पाहा दैनंदिनी #1502-1503).

तुम्ही खरे कोण आहात, या सत्यावर आज चिंतन करा. आपल्या कृती आणि हेतू यांविषयी पूर्णपणे प्रामाणिक राहण्याचा प्रयत्न करा. स्वतःला समजून घ्या आणि देव तुम्हाला जसा ओळखतो तसे स्वतःला ओळखण्याचा प्रयत्न करा. असे केल्याने तुमच्यात नम्रता वाढेल. नम्रतेत वाढ होत असताना देवाविषयीचे सत्य आणि त्याची महानताही पाहा. देव तुमच्यासाठी जे काही करतो ते नम्रपणे मान्य करा. देव तुमच्या अंतरंगात कार्य करतो हे ओळखून, ते प्रामाणिकपणे आणि कृतज्ञतेने व्यक्त केलेत, तर त्याचे तेज सर्वांना सुंदर रीतीने दिसून येईल. हेच सत्य आणि हीच नम्रता.

हे प्रभू, मी खरोखर कोण आहे, हे मला जाणून घ्यायचे आहे. मी या सत्याचा शोध घेतो आणि ते प्रामाणिकपणे व सचोटीने माझ्या जीवनातून प्रकट व्हावे, अशी माझी इच्छा आहे. तुझी महानता मला दिसावी आणि माझ्या जीवनात तू जे कार्य करतोस ते मी ओळखून मान्य करावे, अशीही मी प्रार्थना करतो. हे प्रिय प्रभू, तू तेजोमय आहेस. हे सत्य उजळून निघो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

चिंतन 312: खरे आणि विश्वासू मित्र

दुःख भोगणाऱ्या व्यक्तीशी मैत्री टिकवून ठेवणे कठीण असते, विशेषतः तिचे दुःख दीर्घकाळ टिकते तेव्हा. एखादी व्यक्ती आजाराने किंवा इतर एखाद्या अडचणीने त्रस्त असते, तेव्हा सुरुवातीला अनेक मित्र तिच्या मदतीला येतात. पण जसजसा काळ जातो, तसतसे प्रेमाने तिच्या पाठीशी उभे राहणारे मित्र कमी होत जातात. अशा वेळी त्यांच्या प्रेमाची आणि दयेची कसोटी लागते. पण एक मित्र असा आहे, जो या सगळ्या काळात तिच्या सोबत राहील. तो म्हणजे आपला दैवी प्रभू. त्याने आपल्या जीवनात अत्यंत कठीण दुःखे सोसली. म्हणूनच, दीर्घकाळ दुःख भोगणाऱ्या व्यक्तीशी मैत्री करायला आणि त्या दुःखात तिच्या सोबत राहायला तो कचरत नाही. येशूचे प्रेम अढळ आणि स्थिर राहते. त्याच्या परिपूर्ण प्रेमाची ही साक्ष तुम्हालाही इतरांवर प्रेम करण्याची प्रेरणा देऊ दे. एखादी व्यक्ती दुःख भोगत आहे हे पाहून, काळ लोटला तरी तिच्याशी आणि तुमच्या मैत्रीशी निष्ठावान राहण्यासाठी मोठा निर्धार लागतो. पण दुःख जितके अधिक काळ टिकते, तितकी प्रेम करण्याची संधीही मोठी असते. काळ प्रेमाला शुद्ध करतो आणि अधिक दृढ बनवतो. म्हणून एखादी व्यक्ती दीर्घकाळ दुःख भोगत आहे हे तुमच्या लक्षात आले, तर आपल्या प्रभूचे अढळ प्रेम दाखवण्याची ही एक फार मोठी संधी आहे, असे समजा (पाहा दिनदर्शिका #1508-1509).

ज्यांच्याशी तुमचे मैत्रीचे नाते आहे, त्यांच्याविषयी चिंतन करा. तुमच्या आयुष्यात अशा काही व्यक्ती आहेत का, ज्या अनेक वर्षांपासून एखादे जड ओझे वाहत आहेत? असतील, तर त्यांच्याप्रती तुमची निष्ठा आणि प्रेम किती दृढ राहिले आहे? त्यांच्यामुळे तुम्हाला आपल्या प्रभूचे कधीही न आटणारे प्रेम प्रकट करण्याची संधी मिळते. एखादी व्यक्ती लोकप्रिय असते, तिची प्रकृती चांगली असते आणि अनेक जण तिची प्रशंसा करतात, तेव्हा तिच्यावर प्रेम करणे किती सोपे असते, याचा विचार करा. मग याच्या उलट परिस्थितीत असलेल्या व्यक्तींशी निष्ठावान राहण्यासाठी किती बळ आणि बांधिलकी लागते, यावर चिंतन करा. तुमचे प्रेम आणि मैत्री नव्याने दृढ करा; अशा रीतीने तुम्ही देवाची महान दया प्रकट कराल.

हे प्रभू, मला खरा मित्र बनव. इतरांचे दुःख म्हणजे तुझ्या हृदयाने त्यांच्यावर प्रेम करण्याची संधी आहे, हे मला पाहता येऊ दे. हे प्रिय प्रभू, मलाही तुझ्यासारखे विश्वासू होता येऊ दे. माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तू जसे प्रेम करतोस, तसे प्रेम करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

चिंतन 313: झोप न येणाऱ्या रात्री

काही जणांना दररोज रात्री सहज झोप लागते आणि सकाळपर्यंत ती टिकते. तर काही जणांना झोपेचा फार त्रास होतो. हा त्रास त्यांच्यासाठी मोठे ओझे ठरतो आणि त्यांना निराश करतो. तुम्हाला झोपेचा त्रास वारंवार होत असेल किंवा क्वचित होत असेल, तरी हा क्रूस ओझे न मानता एक संधी माना. झोप न येणारी रात्र तुम्हाला एक खास संधी देते. ती रात्र आपल्या प्रभूबरोबर घालवण्याचे आमंत्रण म्हणून तुम्ही तिच्याकडे पाहू शकता. झोप न येण्याचे कारण शोधून त्यावर उपाय करणे आरोग्यासाठी हिताचे आहे; पण जेव्हा झोप येत नाही, तेव्हा त्या क्षणी ती परिस्थिती स्वीकारणेही चांगले आहे. वरवर इतकी क्षुल्लक वाटणारी गोष्टही पवित्रतेचा स्रोत बनू शकते. झोप न येणाऱ्या रात्रीचा उपयोग प्रार्थना करण्यासाठी आणि आपल्या प्रभूच्या जीवनावर मनन करण्यासाठी करा. अशा वेळी, ज्या रात्री येशूला अटक करून तुरुंगात ठेवले होते, त्या रात्रीवर प्रार्थनापूर्वक मनन करा. तुरुंगातली ती रात्र त्याने आपल्या पित्याची अखंड प्रार्थना करण्यातच घालवली असणार. आपल्या प्रभूने अनेक रात्री स्वतःहून जागून काढल्या, हेही आठवा. येशू अनेकदा “रात्र प्रार्थनेत घालवत असे,” असे पवित्र शास्त्र सांगते (उदा., लूक 6:12). अशा रीतीने, त्याच्यासोबत ध्यान आणि प्रार्थना करत रात्रभर जागण्याला येशूच्या या कृतीतून मोठे सामर्थ्य मिळते. आपल्या प्रभूबरोबर हा क्रूस स्वीकारलात, तर तुमच्या जीवनावर दयेचा विपुल वर्षाव होताना तुम्हाला दिसेल (पाहा दिनदर्शिका #1515).

जर तुम्हालाही या अडचणीला सामोरे जावे लागत असेल, तर तिच्याकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न करा. झोप न येणाऱ्या रात्री प्रभूचा शोध घ्या आणि त्याच्या त्या जागरणात त्याच्याशी अंतःकरणाने एकरूप व्हा. या क्रुसाचे कृपेत रूपांतर करण्याचा प्रयत्न करताना प्रभूची विपुल दया तुमची वाट पाहत आहे.

हे प्रभू, मी वाहत असलेल्या प्रत्येक क्रूसाचे तुझ्या दयेने पवित्रतेच्या संधीत रूपांतर होऊ दे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे प्रिय प्रभू, विशेषतः माझ्या रात्री मी तुला अर्पण करतो. तुझ्या कुशीत मला झोप लागो किंवा तुझ्या सान्निध्यात मी जागत राहो, माझी प्रत्येक रात्र मी तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 314: दया: एक भक्कम संरक्षण

एखाद्या सैन्याला वेढा पडतो, तेव्हा ते स्वतःचा बचाव करता येईल अशी जागा शोधते. ते लगेच एखादी उंच जागा किंवा आडोसा आणि संरक्षण मिळेल असे ठिकाण शोधते. तुमच्या आध्यात्मिक जीवनातही असेच असायला हवे. जेव्हा दुष्टाचे बाण तुमच्यावर येतात किंवा जीवन तुम्हाला जड वाटू लागते, विशेषतः स्वतःच्या पापामुळे, तेव्हा उंच जागेकडे धाव घ्या आणि सर्वांत सुरक्षित आश्रय शोधा. तो आश्रय म्हणजे आपल्या प्रभूचे दयाळू हृदय. त्याचे हृदय तुमच्यासाठी आश्रयस्थान आहे, याविषयी शंका बाळगू नका. त्याच्या हृदयात तुम्हाला या थकवणाऱ्या लढाईपासून सुरक्षित आसरा मिळेल आणि आपण दयेच्या अभेद्य दुर्गात आहोत, हे तुम्हाला जाणवेल. दयेचे हे विशेष स्वरूप समजून घ्या आणि तिचा आश्रय स्वीकारा. जीवनातील हालअपेष्टा आपण एकट्याने सहन करू शकत नाही. केवळ स्वतःच्या बळावर आणि कौशल्यावर विसंबून राहिलो, तर जीवनातील लढाया आपल्याला लढता येणार नाहीत. या संतापलेल्या शत्रूला परतवून लावण्याइतके कौशल्य कोणाकडेही नाही. देवाच्या दयेत आश्रय घ्या, म्हणजे तो सर्व अनिष्टांपासून तुमचे रक्षण करील (पाहा दिनदर्शिका #1516).

तुला संरक्षणाची किती गरज आहे, यावर चिंतन कर. या जगात केवळ स्वतःच्या बळावर तू कधीच टिकू शकणार नाहीस. या जगात सर्वत्र असलेले प्रलोभन, हल्ले आणि दुष्टता तुझा नाश करतील. पण तुझ्या रक्षणासाठी भक्कम किल्ला असेल, तर कशानेही तुझे नुकसान होणार नाही. देवाची दया हेच तुझे संरक्षण आहे. देव आणि त्याची दया हा तुझ्या रक्षणाचा किल्ला कसा आहे, यावर आज थोडा वेळ चिंतन कर. प्रत्येक बाबतीत देव तुझा रक्षणकर्ता आहे, हे ओळख आणि या सुरक्षित आश्रयाकडे धाव घे. प्रभू तुला आपल्या कृपेचे कवच देईल आणि आपल्या हृदयाच्या निवासात तुला शांतीत ठेवील.

हे प्रभू, जगाचे ओझे, त्याचे आघात आणि मोह माझ्यावर येत आहेत असे मला जाणवते, तेव्हा आश्रय शोधण्याची सुबुद्धी मला दे. तुझ्याकडे धाव घेऊन तुझ्या दयाळू हृदयात मला लपता येऊ दे. तुझ्या परिपूर्ण संरक्षणाविषयी माझ्या मनात कधीही शंका येऊ नये आणि तुझ्यात मला नेहमी आश्रय मिळो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 315: दया, दया आणि आणखी दया

देवाच्या दयेविषयी बोलण्याचा तुम्हाला कंटाळा येतो का? तेच ते पुन्हा सांगितल्यासारखे वाटते का आणि त्याचा काहीच प्रभाव पडत नाही असे वाटते का? असे असेल तर दयेविषयी आणखी बोला आणि नव्या उत्साहाने तिचे चिंतन करा. देवाच्या दयेचा तुम्हाला कधीही कंटाळा येऊ देऊ नका. देवाची दया इतकी महान आणि विपुल आहे की तिची विशालता आणि व्यापकता स्वर्गात तुम्हाला स्पष्ट दिसेल. ती आपल्या आकलनापलीकडची आहे हे तुम्हाला उमगेल आणि तिच्या सौंदर्याचे चिंतन करण्याचा तुम्हाला कधीही कंटाळा येणार नाही. पृथ्वीवर मात्र देवाची दया व्यवहारात उपयोगाची नाही, तिला काही महत्त्व नाही, असे समजून तिच्याकडे दुर्लक्ष करण्याचा मोह तुम्हाला होऊ शकतो. दया ही जुनी, कालबाह्य गोष्ट आहे असेही वाटू शकते. असे वाटेल तेव्हा लक्षात ठेवा की हा विचार अविचारी आणि विवेकाला न पटणारा आहे. देवाची दया समजून घेणे हे तुमचे दररोजचे ध्येय आणि कार्य झाले पाहिजे. रात्रंदिवस तिचा शोध घ्या आणि देवाच्या या अक्षय, अथांग देणगीचा शोध घेण्यात कधीही कसूर करू नका (पाहा दैनंदिनी #1521).

आज या तीन साध्या शब्दांवर मनन करा: प्रभू, दया कर. हे शब्द वारंवार आणि जाणीवपूर्वक म्हणा. स्वतःला आठवण करून द्या की देवाच्या दयेचा विचार करण्याचा आणि तिच्याविषयी बोलण्याचा तुम्हाला कंटाळा येऊ लागला, तर तिची गहनता आणि सौंदर्य अजून तुम्हाला उमगलेले नाही. देवाच्या दयेने तुमचे मन आणि इच्छाशक्ती इतक्या प्रबळपणे व्यापून टाकली पाहिजेत की ती तुमच्या ठायी सदैव उपस्थित आणि नित्य नवी राहील. विशेषतः तिचा नवेपणा तुम्हाला या देणगीशी जोडून ठेवेल आणि तिची गहनता सतत जाणून घेण्यास मदत करेल. प्रभू, दया कर. ख्रिस्ता, दया कर. प्रभू, दया कर. हे पुन्हा पुन्हा म्हणा आणि लक्षात घ्या की प्रेमाच्या या गौरवशाली रहस्याचा पूर्ण उलगडा तुम्हाला कधीच होणार नाही.

प्रभू, तू कधीही बदलत नाहीस, तरीही तू सदैव नवा आहेस. तुझ्या दैवी दयेच्या साध्या, तरीही गहन सत्याचा मला कधीही कंटाळा येऊ देऊ नकोस. तुझ्या दैवी प्रेमाचे सौंदर्य आणि तेज मला सदैव दिसू दे. प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर खरोखर प्रेम आहे. माझे तुझ्यावरचे प्रेम दिवसेंदिवस वाढत जावे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे प्रभू, माझ्यावर दया कर. हे ख्रिस्ता, माझ्यावर दया कर. हे प्रभू, माझ्यावर दया कर. प्रभू, तुझी दया महान आणि गौरवशाली आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 316: प्रेमाची धगधगती ज्वाला

देवाच्या प्रेमाचे वर्णन करण्यासाठी आपण अनेक प्रतिमा वापरतो. ‘प्रेमाची धगधगती ज्वाला’ ही त्यांपैकी एक. संत जॉन ऑफ द क्रॉस यांच्या ‘प्रेमाची जिवंत ज्वाला’ या अभिजात आध्यात्मिक रचनेत ही प्रतिमा दिसते:

हे प्रेमाच्या जिवंत ज्वाले,

माझ्या आत्म्याला कोमलतेने घायाळ करणाऱ्या,

त्याच्या अगदी गाभ्यात! आता

तुझ्यामुळे क्लेश होत नाहीत, म्हणून

तुझी इच्छा असेल तर आता हे मिलन पूर्णत्वास ने:

या मधुर भेटीचा पडदा फाडून टाक!

देवाचे आणि त्याच्या प्रेमाचे वर्णन आपण आपल्या अंतर्यामी पेटलेल्या अग्नीच्या रूपात का करतो? ही एक प्रभावी प्रतिमा आहे; तिच्यावर बराच वेळ चिंतन करावे. ज्वाला कितीतरी गोष्टी करते. ती प्रकाश देते, शुद्ध करते, जाळून टाकते, उष्णता आणि ऊर्जा देते, आपल्याला जवळ ओढते; ती सतत बदलते आणि तरीही सदैव नवी असते. देवाचे प्रेम तुमच्यात केवळ ठिणगी किंवा ज्वाला म्हणून राहता कामा नये. त्याचा प्रेमाग्नी तुमच्यात असा धगधगला पाहिजे की त्याने तुमचा आत्मा पूर्णपणे व्यापून टाकावा आणि तिथे देवाचे तेज व त्याची दैवी उपस्थिती प्रकट व्हावी (पाहा दैनंदिनी #1523).

आज देवाच्या प्रेमाच्या या प्रतिमेवर चिंतन करा. तुमच्या अंतर्यामी धगधगणाऱ्या या सर्वग्रासी अग्नीचे ध्यान करा. अशा जिवंत ज्वालेचा काय परिणाम होतो? ती तुमच्या जीवनात काय घडवते? ही ज्वाला भडकली की इतरांना काय जाणवेल? या पवित्र प्रतिमेवर मनन करा आणि प्रेमाच्या जिवंत ज्वालेला तुमचे अंतरंग पूर्णपणे व्यापून टाकण्यासाठी आमंत्रित करा.

प्रभू, माझ्याकडे ये आणि तुझ्या धगधगत्या प्रेमाग्नीने मला पूर्णपणे व्यापून टाक. मला प्रत्येक पापापासून शुद्ध कर आणि माझे रूपांतर तुझ्या कृपेच्या आणि दयेच्या प्रकाशात कर, जेणेकरून तो सर्वांना दिसेल. तू एक प्रबळ ज्वाला आहेस; सदैव जळत राहूनही तू कधीही इजा करत नाहीस. तू मला नवे करतोस आणि माझ्या अंतर्यामी तुझ्या उपस्थितीचे तेज झळकवतोस. प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझ्या मधुर प्रेमाने माझे अंतरंग पेटव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 317: इतरांचा न्याय करणे

दुसऱ्याचा न्याय करणे फार सोपे आहे, पण तसे करण्यापासून स्वतःला आवरणे फार कठीण आहे. असे का? इतरांच्या मनात खरोखर काय आहे हे माहीत नसतानाही तुम्ही इतक्या सहजपणे त्यांचा न्याय का करता? या पापाची अनेक कारणे असू शकतात. त्यांपैकी एक असे की काही लोकांना स्वतःचीच इतकी कमी ओळख असते की त्यांना स्वतःच्या सदसद्विवेकबुद्धीचेही परीक्षण करता येत नाही. अशा स्थितीत ते दुसऱ्याचा न्याय करण्याच्या स्थितीत नसतात. दुसऱ्याचा न्याय करण्याची प्रवृत्ती अनेकदा अशा हृदयातून येते, ज्याला स्वतःच्या अंतरंगाची फारशी ओळख नाही, त्याची समज नाही, किंवा स्वतःकडे अंतर्दृष्टीने पाहता येत नाही. स्वतःच्या अंतरंगात जाणवणारा हा गोंधळ त्यांना इतरांमध्ये दिसू लागतो. हे समजून घेणे दोन कारणांसाठी उपयुक्त आहे. पहिले, इतरांचा न्याय करण्याकडे तुमचा कल असेल तर थांबा आणि स्वतःच्या हृदयात डोकावून पाहा. तुम्ही खरोखर कोण आहात, तुमची पापे कोणती आहेत किंवा देव तुमच्या आत्म्याकडे कसा पाहतो, याची तुम्हाला पुरेशी जाणीव नसण्याची दाट शक्यता आहे. दुसरे, कोणी तुमचा न्याय केला तर मनाला लावून घेऊ नका. उलट, त्या व्यक्तीविषयी पवित्र सहानुभूती बाळगण्याची ही संधी समजा. ती व्यक्ती तुमचा न्याय करते, हे बहुधा तिच्या स्वतःच्या अंतर्गत गोंधळाचे लक्षण आहे. त्यामुळे तुमच्या मनात तिच्याविषयी करुणा जागी व्हावी; उलट तुम्हीही तिचा न्याय करू नये (पाहा दैनंदिनी #1528).

आज इतरांना दोषी ठरवण्याच्या आणि इतरांकडून दोषी ठरवले जाण्याच्या या दोन अनुभवांवर चिंतन करा. प्रथम, तुम्ही इतरांना दोषी ठरवता का आणि का, याचा विचार करा. इतर जण तुम्हाला दोषी ठरवतात तेव्हा तुमची प्रतिक्रिया कशी असते, यावरही थोडा वेळ चिंतन करा. या दोन्ही अनुभवांतील सत्य शोधा आणि तुम्ही इतरांविषयी केलेले न्यायनिवाडे व इतरांनी तुमच्याविषयी केलेल्या न्यायनिवाड्यांचा अनुभव देवाच्या दयेला सोपवा.

प्रभू, इतरांचा न्याय करण्याच्या माझ्या प्रवृत्तीपासून मला मुक्त कर. तू आणि केवळ तूच तुझ्या सर्व लेकरांच्या मनाचा आणि हृदयाचा ठाव घेतोस. मला माझ्या आत्म्याची अंतर्दृष्टी दे, म्हणजे तुझ्या सत्याच्या प्रकाशात मी माझ्या जीवनाचे सतत परीक्षण करू शकेन. मला दयाळू हृदय दे, म्हणजे तुझ्या दैवी हृदयातील दयेने मी इतरांवर प्रेम करू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 318: उदासीनता आणि विस्मरण

तुमचे लग्न झाले असेल आणि तुम्ही आपल्या जोडीदाराबद्दल नेहमीच उदासीन राहत असाल, तर ती चिंतेची बाब आहे. उदासीनता म्हणजे दुसऱ्याच्या भल्याची मनापासून काळजी नसणे. विसरभोळेपणा हे उदासीनतेचे एक लक्षण आहे, कारण एखाद्या गोष्टीची फारशी काळजी नसली की तिचा सहज विसर पडतो. उदाहरणार्थ, तुमच्या वैवाहिक जीवनातील एखादा महत्त्वाचा वर्धापनदिन तुम्ही विसरलात, तर ती एकतर स्मरणशक्ती फारच कमकुवत असल्याची किंवा मनात आस्था नसून उदासीनता असल्याची खूण असू शकते. दुसरे कारण खरे असेल, तर त्यामुळे नात्याला फार दुःख सोसावे लागते. हे इतके बोचते, याचे एक कारण म्हणजे दुःख नेमके कशामुळे झाले हे सहज लक्षात येत नाही. एखाद्याने दुखावणारी कृती केली, तर ती दाखवून देणे सोपे असते. उदासीनता ही निष्क्रिय वागणूक आहे, कारण त्यात जे असायला हवे ते नसते. पण अशी निष्क्रिय वागणूक उघडपणे दिसणाऱ्या कृतीइतकीच, किंबहुना त्याहूनही अधिक, दुखावू शकते. देवाच्या बाबतीतही असेच आहे. जेव्हा आपण देवाबद्दल आणि त्याच्या दयेबद्दल उदासीन राहतो आणि रात्रंदिवस त्याच्याकडे वळायचे “विसरतो”, तेव्हा आपण त्याच्या पवित्र हृदयाला फार वेदना देतो (पाहा दैनंदिनी #1537).

आज आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीचे परीक्षण करा आणि आपल्या वागण्यात कुठे उदासीनता आहे, हे प्रामाणिकपणे ओळखण्याचा प्रयत्न करा. ती तुम्हाला सहज लक्षात येईलच असे नाही. हे पाप आहे आणि त्यामुळे इतरांना खूप दुःख होते, याचीही कदाचित तुम्हाला जाणीव नसेल. पण अशा दुर्लक्षामुळे कालांतराने खोल जखमा होतात. प्रामाणिकपणे आत्मपरीक्षण करा आणि हे पाप आपल्या हातून होत आहे असे लक्षात आले, तर त्यावर उपाय करण्यास संकोच करू नका. देवाने तुमच्या जीवनात आणलेल्या व्यक्तींची पुन्हा मनापासून काळजी घ्या. विशेषतः, देवाकडे आणि तो तुम्हाला देऊ इच्छित असलेल्या दयेकडे पुन्हा मनापासून वळा. देवाच्या दयेबद्दल तुम्ही उदासीन राहिलात, तर त्याच्या हृदयाला घाव लागतो आणि कालांतराने तुमची स्वतःची त्याहूनही अधिक हानी होते.

हे प्रभू, इतरांची शक्य तितकी मनापासून काळजी घ्यावी, अशी माझी इच्छा आहे. माझ्या जीवनातील माणसांकडे माझे सतत लक्ष असू दे. त्यांच्या गरजा त्यांनी सांगण्याआधीच मला ओळखता येऊ दे आणि त्यांच्यावर भरभरून प्रेम करू दे. तुझ्या दयेचेही मला सतत भान राहू दे आणि या परमपवित्र देणगीबद्दल माझ्या मनात कधीही उदासीनता येऊ देऊ नकोस. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 319: एकटेपणाला सामोरे जाताना

एकटेपणा ही खोलवर बोचणारी वेदना आहे आणि ती अनेकांना सहन करावी लागते. ती इतकी बोचते, याचे एक कारण म्हणजे एकटेपणा जाणवणाऱ्या व्यक्तीला आपले दुःख एकट्यानेच सोसावे लागते. ते हलके करायला फार थोडे लोक असतात, कधी तर कोणीच नसते. तसे नसते, तर त्या व्यक्तीला एकटेपणा जाणवला नसता. विशेष म्हणजे, दररोज दिवसभर इतरांच्या सहवासात असणाऱ्यांनाही एकटेपणा जाणवू शकतो. आपल्या समाजात सर्वांत लोकप्रिय आणि मनमिळाऊ असलेल्या व्यक्तीलाही कधीकधी तीव्र एकटेपणाशी झगडावे लागते. हे सहज लक्षात येत नाही, कारण अशा व्यक्ती अनेकदा आपला एकटेपणा लपवण्यासाठी “मुखवटा घालतात”. एकटेपणा ही खरी वेदना आहे. आपल्या सर्वांच्या मनात एक खोल गरज असते: कुणीतरी आपल्याला खऱ्या अर्थाने ओळखावे. ही गरज पूर्ण होत नाही तेव्हा एकटेपणा जाणवतो. कुणीतरी आपल्याला ओळखावे आणि समजून घ्यावे, असे आपल्याला वाटते. आपले ऐकून घेणारी, आपली काळजी घेणारी, आपले अंतरंग समजून घेणारी आणि आपण जसे आहोत तसे आपल्यावर प्रेम करणारी माणसे आपल्याला हवी असतात. केवळ लोकप्रिय असण्याने किंवा आजूबाजूला अनेक माणसे असण्याने ही गरज पूर्ण होत नाही. कारण त्या “लोकप्रिय” व्यक्तीने आपल्या मनात खरोखर काय आहे हे कदाचित कोणालाच सांगितलेले नसते. एकटेपणावरचा सर्वांत उत्तम उपाय म्हणजे तुमच्या जीवनात देवाची जवळीक अनुभवणे. प्रभूशी खरे आणि जिव्हाळ्याचे वैयक्तिक नाते असेल, तर देव तुम्हाला ओळखतो, समजून घेतो आणि तुमच्यावर प्रेम करतो, या जाणिवेने तुमच्या मनाला शांती मिळते. या देणगीमुळे तुमचे आनंदाचे क्षण आणि तुमचे संघर्ष ज्यांच्याशी मोकळेपणाने बोलता येतील, अशी माणसेही तुम्हाला भेटू शकतात. प्रभूशी जवळीक साधण्याचा प्रयत्न करा. एकटेपणाने व्याकूळ झालेल्या हृदयाला याहून मोठा आधार नाही (पाहा दैनंदिनी #1542).

आज स्वतःशी प्रामाणिक राहा आणि तुमच्या आयुष्यातील एकटेपणाचा विचार करा. तुम्ही एखाद्या मेळाव्यात सगळ्यांचा उत्साह वाढवणारे असाल किंवा शांतपणे एका बाजूला राहणारे असाल, तरी एकटेपणा कोणालाही जाणवू शकतो. आपल्या प्रभूशी असलेली जवळीक हा एकटेपणावरचा सर्वांत महत्त्वाचा उपाय आहे, याचाही विचार करा. प्रभूशी तुमचे नाते कसे आहे, हे पाहा आणि त्याच्या प्रेमासाठी तुमचे हृदय उघडा.

हे प्रभू, माझ्या हृदयात ये. तिथे वास कर आणि तुझ्या कोमल प्रेमाची जाणीव मला करून दे. तू मला आतून-बाहेरून पूर्णपणे ओळखतोस आणि माझ्यावर पूर्ण प्रेम करतोस, हे मला समजू दे. हे प्रिय प्रभू, माझे हृदय मी तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 320: कळकळीचे हृदय

जीवनात सर्वांत सहज जमणाऱ्या गोष्टींपैकी एक म्हणजे आळशीपणे दिवस घालवणे. कल्पना करा, तुमच्यावर कोणतीही जबाबदारी नाही, हवी तेवढी संपत्ती तुमच्याकडे आहे आणि तुम्हाला ऐषआरामात दिवस घालवता येतात. अशा जीवनाने मन फार आळशी होईल आणि फार उदासही होईल. विश्रांती चांगली आहे, पण तिचा अतिरेक झाला तर आळस येऊ शकतो आणि आळसामुळे शेवटी फार कंटाळा येतो. यातून याच्या उलट असलेले सत्यही दिसते: ज्याच्या अंतःकरणात कळकळ आहे, त्याला रोजच्या कामांतही मोठा उत्साह वाटतो. काही जण कामाच्या इतके आहारी जातात की त्यांना कामाशिवाय काही सुचत नाही. पण काम आणि विश्रांती यांचा योग्य समतोल राखल्याने अंतःकरणात कळकळ हा सद्गुण वाढतो. तुमच्या अंतःकरणात अशी कळकळ आहे का? जीवनात अनेक गोष्टींचा ध्यास घेता येतो, पण त्या सगळ्याच चांगल्या किंवा देवाच्या इच्छेनुसार असतात असे नाही. मात्र, आत्म्यांच्या तारणाची आणि देवाचे राज्य साकार होण्याची कळकळ आपण सर्वांनी जोपासली पाहिजे. खरे तर, तुमच्या जीवनात यालाच पहिले स्थान असावे, अशी आपल्या प्रभूची इच्छा आहे. तुम्ही पवित्रतेत वाढाल आणि आपल्या प्रभूच्या अधिक जवळ जाल, तसा तो तुम्हाला आपली दया जगभर पसरवण्यासाठी पाठवेल. हे कार्य मोठ्या कळकळीने केल्याने अनेक आत्मे देवाच्या राज्याकडे वळतात आणि तुमचे हृदय विपुल आनंदाने भरून जाते (पाहा दैनंदिनी #1548).

तुमचे मन आळसाकडे झुकते की त्यात कळकळ आहे? तुमचे मन आळसाकडे झुकत असेल, तर त्याचा तुमच्या जीवनावर काय परिणाम होतो ते पाहा. तुम्हाला जाणवणारा कंटाळा आणि असमाधान हे त्याचे थेट परिणाम आहेत. पण तुम्ही जीवनात कळकळीने आणि परिश्रमपूर्वक वागत असाल, तर तुम्हाला नेमकी कशाची कळकळ आहे? आज यावर प्रामाणिकपणे चिंतन करा आणि देवाचे राज्य उभारण्याची उत्कट कळकळ तुमच्या अंतःकरणात वाढावी यासाठी प्रयत्न करा.

हे प्रभू, माझी सर्व कामे आणि माझ्यातील सर्व गुण मी तुला अर्पण करतो. तुझ्या गौरवासाठी त्यांचा उपयोग कर. तुझ्या राज्यासाठी खरा उत्साह बाळगण्यास आणि तुझ्या गौरवासाठी अथक परिश्रम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, जगात तुझ्या परिपूर्ण दयेचे साधन बनावे, अशी माझी इच्छा आहे. तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझा उपयोग कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 321: सेराफिमसारखा आत्मा

पवित्र जीवन जगण्याचे आवाहन सर्वांनाच आहे आणि त्या पवित्रतेत प्रत्येकाला पूर्ण आनंद मिळू शकतो. पण देव नेहमीच काही जणांना पवित्रतेच्या एका विशेष कार्यासाठी, म्हणजेच अधिक उंच पातळीची पवित्रता साधण्यासाठी निवडतो. अशा आत्म्यांना «सेराफिमसारखे आत्मे» म्हणता येईल. हे समजून घेण्यासाठी पाण्याच्या दोन पेल्यांचे नेहमीचे उदाहरण घेऊया. एक पेला मोठा आहे आणि दुसरा लहान. दोन्ही काठोकाठ भरलेले आहेत, म्हणून दोन्ही पूर्ण भरलेले आहेत. पण एका पेल्यात जास्त पाणी आहे. पवित्रतेचेही असेच आहे. काहींना अधिक उंची गाठण्याचे विशेष आवाहन मिळते. सर्वांनी पवित्र आत्म्याने «परिपूर्ण» व्हावे आणि अशा रीतीने पूर्ण आनंद मिळवावा. पण काहींना एका खास रीतीने अधिक उंचीवर जाण्याचे आमंत्रण मिळते. देवदूतांच्या नऊ श्रेणींचेही असेच आहे. सेराफिम हे सर्वोच्च श्रेणीचे देवदूत आहेत. देवाची उपासना व आराधना करणे हाच त्यांचा एकमेव उद्देश आहे. रक्षक देवदूत सर्वांत खालच्या श्रेणीत आहेत आणि मानवाची सेवा करणे हे त्यांचे मुख्य कर्तव्य आहे. प्रत्येक स्वर्गीय जीव पूर्णपणे आनंदी आहे आणि आपापल्या विशेष पाचारणात हर्ष मानतो (पाहा दैनंदिनी #1556).

देवदूतांसाठी आणि मानवजातीसाठी देवाने पावित्र्याची जी गौरवशाली व्यवस्था केली आहे, तिचे आज चिंतन करा. काहींना पावित्र्यासाठी विशेष पाचारण मिळते, इतकेच नव्हे तर ख्रिस्ताच्या दुःखभोगांत विशेष रीतीने सहभागी होण्याची संधीही मिळते, हे प्रथमदर्शनी न्याय्य वाटणार नाही. आपण सर्वांनी या सत्यावर मनन करावे आणि त्यात आनंद मानावा. जगात जे सेराफिमसारखे आत्मे आहेत आणि ज्यांना ख्रिस्ताच्या दुःखभोगांत सहभागी होण्याचे विशेष पाचारण मिळाले आहे, अशा व्यक्तींचा आपण शोध घ्यावा आणि त्यांच्या जीवनातून लाभणारे ज्ञान व कृपा मिळवण्याचा प्रयत्न करावा. देवाने अशी व्यवस्था करण्यामागे योग्य कारण आहे; ती आनंदाने स्वीकारणे आणि त्यांच्या धन्य पाचारणाचा लाभ घेणे हे आपले कर्तव्य आहे.

हे प्रभू, देवदूतांच्या आणि मानवांच्या पवित्रतेत तू आपल्या परिपूर्ण ज्ञानाने जी व्यवस्था केली आहेस, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. पवित्रतेची गौरवशाली उंची गाठलेल्या त्या सेराफिमसारख्या आत्म्यांचा, त्या विशेष संतांचा, मी नेहमी शोध घ्यावा, यासाठी मला मदत कर. त्यांनी दिलेल्या साक्षीबद्दल आणि स्वेच्छेने स्वीकारलेल्या दुःखांबद्दल मी तुझे आभार मानतो. त्यांच्या जीवनातून जगाला सतत आशीर्वाद लाभो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 322: अहंकाराचा अडथळा

प्रभू आपल्या विपुल दयेने रात्रंदिवस तुमच्याकडे येतो. तुमचा आत्मा त्याच्यासाठी खुला असेल, तर तो आनंदाने त्यात प्रवेश करतो. कितीही मोठे संघर्ष असले तरी ते आपल्या प्रभूला तुमच्याकडे येण्यापासून रोखू शकत नाहीत. पण एक गोष्ट मात्र आपल्या प्रभूला विशेषतः दूर ठेवते. ती म्हणजे अहंकार. अहंकार ही सर्व पापांची जननी आहे आणि सोप्या शब्दांत सांगायचे तर तो स्वार्थीपणाच आहे. अहंकारामुळे तुम्ही स्वतःभोवतीच गुरफटता आणि स्वतःलाच सर्वांत जास्त महत्त्व देता. अडचण अशी की, तुम्ही स्वतःला इतरांसाठी देऊन टाकावे, यासाठीच देवाने तुम्हाला घडवले आहे. इतरांसाठी देणगी बनणे हा तुमच्या स्वभावाचाच भाग आहे. देवाला आणि इतरांना स्वतःला दिल्यानेच तुम्ही खरे कोण आहात हे तुम्हाला उमगते; आणि असे करताना, देवाने तुम्हाला जसे घडवले आहे तसे तुम्ही बनता. म्हणून अहंकार तुम्हाला स्वतःपुरतेच पाहायला लावतो आणि त्यातच तुमचा नाश होतो. अहंकार तुम्हाला एकटे पाडतो: तुमच्या जीवनात दुसऱ्या कोणासाठीही, अगदी देवासाठीसुद्धा, जागा उरत नाही (पाहा दैनंदिनी #1563).

आज गर्वाच्या पापावर चिंतन करा.  या पापाबाबत आत्मपरीक्षण करण्यासाठी पुढील प्रश्नांचा विचार करा: गर्व म्हणजे स्वतःविषयीचा खोटा समज—आपण प्रत्यक्षात जे नाही, ते आहोत असे मानणे.  माझ्या विचारांत, बोलण्यात किंवा वागण्यात मी इतरांपेक्षा श्रेष्ठ असल्याची भावना दिसते का? मी इतरांना तुच्छ लेखतो का?  माझ्या वागण्या-वावरण्यात इतरांना दुखावणारा उद्धटपणा किंवा तोरा असतो का?  मी स्वतःला इतरांपेक्षा वरचे मानतो का? मला मान मिळालाच पाहिजे, असा माझा आग्रह असतो का?  मला नेहमी पहिल्या क्रमांकावर राहावेसे वाटते का? मी सल्ला स्वीकारायला तयार असतो का? मी कोणत्याही प्रकारे इतरांना धाक दाखवतो का, किंवा त्यांच्यावर हुकूम चालवण्याची माझी प्रवृत्ती आहे का?  मी इतरांविषयी वाईट बोलतो का?  मी इतरांविषयी खोटे बोललो आहे का?  मी इतरांचे दोष लोकांना सांगतो का?  अशी कोणी व्यक्ती आहे का जिच्याशी मी बराच काळ बोललेलो नाही?  मला वाद घालण्याची सवय आहे का आणि वाद घालताना मी दुखावणारे बोलतो का? इतरांना मी कसा दिसतो, याची मला फार काळजी वाटते का?  मी फार हळवा आहे का?  माझे मन सहज दुखावते का?  आज या पापांवर प्रामाणिकपणे चिंतन करा आणि त्यांच्यापासून मुक्त होण्याचा प्रयत्न करा.

हे प्रभू, अहंकारातून येणाऱ्या आत्मकेंद्रित वृत्तीपासून मला मुक्त कर. पूर्ण नम्रतेने आणि प्रामाणिकपणे मला इतरांचे भले साधता येऊ दे. हे प्रिय प्रभू, मला या पापातून मुक्त कर आणि तुला व इतरांना स्वतःला अर्पण करायला मला मदत कर. कारण स्वतःला अर्पण करण्यातच माझी खरी ओळख मला सापडेल, हे मला ठाऊक आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

चिंतन 323: तुमच्यावर सोपवलेले विशेष कार्य

देव प्रत्येक व्यक्तीवर एक खास कार्य सोपवतो. काहींना लोकांसमोर वावरणारे जीवन जगण्याचे पाचारण असते, तर काहींना शांत आणि साधे जीवन जगण्याचे पाचारण असते. काहींना आपल्या बुद्धीचा प्रभावीपणे उपयोग करण्याचे पाचारण असते, तर काहींना आपल्या अंतःकरणातील गुणांचा विशेष रीतीने उपयोग करण्याचे पाचारण असते. पण देवाने प्रत्येकावर एक खास कार्य सोपवले आहे. तुमच्यावर कोणते कार्य सोपवले आहे? प्रभू तुमच्याकडून काय मागतो, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करणे तुमच्या पवित्रतेच्या आणि म्हणूनच आनंदाच्या वाटचालीसाठी अत्यावश्यक आहे. हे कार्य पूर्णपणे स्वीकारल्यावर तुमचे जीवन अपार समाधानाने भरेल. याचे कारण अगदी साधे आहे: असे प्रत्येक कार्य हे दयेचे कार्य आहे. अनेकांची अडचण अशी असते की ते जीवनात स्वार्थापोटी कामे हाती घेतात आणि आपली सारी शक्ती प्रभूच्या कार्याला लावत नाहीत. तुम्ही रात्रंदिवस त्याच्या कार्यात झटावे, अशी प्रभूची इच्छा आहे. ही काही अवाजवी मागणी नाही. खरे तर यासाठीच तुम्हाला घडवले आहे आणि तुम्हाला मनापासून जे हवे आहे ते मिळवण्याचा हाच एकमेव मार्ग आहे. त्याचे कार्य करताना आनंदाचे आणि विश्रांतीचे, कामाचे आणि संघर्षाचे, हसण्याचे आणि अश्रूंचे क्षण नक्कीच येतील. त्यासाठी स्वतःच्या ‘मी’पणाला पूर्णपणे मरू द्यावे लागेल. पण ते नक्कीच सार्थ आहे! देवाने तुमच्यावर सोपवलेले कार्य शोधा आणि ते मनापासून स्वीकारा. तुम्ही असे केले, तर तुमच्या जीवनातून देवाची दया ओसंडून वाहील (पाहा दैनंदिनी #1567).

आज या एका साध्या प्रश्नावर चिंतन करा: माझ्या जीवनाचे ध्येय काय आहे? जीवनाच्या वाटेवर अनेक वळणे घेत पुढे जाताना ते तुम्हाला हळूहळू उमगत जाईल. पण आपल्या प्रभूची सेवा करण्याचा आणि त्याची परिपूर्ण योजना पूर्णत्वास नेण्यासाठी झटण्याचा प्रयत्न कधीही सोडू नका. ही योजना तुमच्या आत्म्याचा आनंद बनेल. तिच्यावर मनन करा आणि तुम्ही चुकीच्या वाटेवर असाल, तर आपल्या जीवनाची दिशा बदला.

हे प्रभू, जीवनात मला एका आशीर्वादित आणि विशेष कार्यासाठी पाचारण केल्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तू माझ्यावर सोपवलेले कार्य आज मी स्वीकारतो. आयुष्यभर तुला «होय» म्हणण्याचे आणि तुझी इच्छा पूर्ण करण्यात कधीही न थकण्याचे वचन मी तुला देतो. हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. माझ्या संपूर्ण जीवनातून तुझ्यावर प्रेम करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 324: ज्याची आतुरतेने वाट पाहिली तो क्षण

जीवनात तुम्हाला कशाची आस आहे? इतर सर्व गोष्टींपेक्षा अधिक हवी असलेली एकच गोष्ट निवडायची झाली, तर ती कोणती असेल? ती मृत्यू असेल का? बहुधा नाही. पण आश्चर्याची गोष्ट अशी की, एखाद्या थोर संताला कदाचित जीवनातील इतर कोणत्याही गोष्टीपेक्षा मृत्यूचीच अधिक आस असेल. अकाली मृत्यूची किंवा स्वतः ठरवलेल्या मृत्यूची नव्हे; उलट, मृत्यू हे आपल्या खऱ्या घराचे प्रवेशद्वार आहे, असे त्या संताला वाटेल आणि देवाच्या भेटीचा आनंद अनुभवण्याची तो मोठ्या आशेने वाट पाहील. असा विचार तुम्ही सहसा करत नसाल, पण तो करण्यासारखा आहे. एखाद्या व्यक्तीला स्वर्गाचीच सर्वांत जास्त आस असते, याचा एक अर्थ असा की, ती जीवनात अशा टप्प्यावर पोहोचली आहे जिथे या जगातल्या गोष्टींना तिच्या लेखी महत्त्व उरलेले नाही. तिला स्वर्गाची आणि देवासोबत अनंतकाळ राहण्याची ओढ असते. यामुळे तिचे आपल्या कुटुंबीयांवर आणि मित्रांवर असलेले प्रेम कमी होत नाही. हे प्रेम शाश्वत आहे आणि स्वर्गात ते आणखी गहिरे होईल. या ओढीमागे एक जाणीव असते: स्वर्ग इतका वैभवशाली आणि परिपूर्ण तृप्ती देणारा असेल, की तो लाभण्याच्या विचारानेच मन आनंदून जाते. मृत्यूकडे पाहण्याची तुमची नेहमीची दृष्टी अशी नसेल, तरी यावर मनन करणे आणि या अंतिम ध्येयाच्या प्रकाशात आपल्या ऐहिक इच्छांचे परीक्षण करणे मोलाचे आहे (पाहा दैनंदिनी #1573).

आज थोडा वेळ मृत्यूवर मनन करा. पण या वेळी त्याकडे नव्या दृष्टीने पाहा. मृत्यू म्हणजे तुमच्या जीवनाचा शेवट असे न पाहता, परिपूर्ण तृप्ती देणाऱ्या नव्या आणि गौरवशाली जीवनाची सुरुवात म्हणून त्याकडे पाहा. मृत्यूवर मनन करणे म्हणजे तो लवकर यावा अशी इच्छा करणे नव्हे. देवाने ठरवलेल्या वेळीच आपल्याला स्वर्ग लाभावा, अशी इच्छा आपण बाळगली पाहिजे. तरीही आपल्याला स्वर्गाची आस असावी, आणि तीही जिवापासून असावी. खरे तर, या अंतिम ध्येयावर आपली नजर स्थिर ठेवली, तर आज इथे आपल्याला सोसाव्या लागणाऱ्या संकटांतून वाट काढण्यास मदत होईल.

हे प्रभू, माझ्या जीवनात कितीतरी इच्छा आणि ध्येये आहेत; पण या सगळ्यांपेक्षा मला स्वर्गाचीच अधिक आस असावी, अशी मी प्रार्थना करतो. या जीवनातील अविचारी इच्छांपासून मला मुक्त कर आणि माझे हृदय केवळ तुझ्याशीच जोडून ठेव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

चिंतन 325: संतांच्या मध्यस्थीवर विसंबणे

ज्या व्यक्तीने स्वतःला पूर्णपणे देवाच्या हाती सोपवून आपले जीवन जगले, तिची कल्पना करा. तिने पावित्र्याची उंची गाठली आणि जगातील मोहांनी तिचे लक्ष विचलित होऊ दिले नाही. आयुष्यभर तिने आपल्या प्रभूची सेवा करण्याचा आणि इतरांपर्यंत त्याची दया पोहोचवण्याचे साधन सदैव बनून राहण्याचा प्रयत्न केला. तिच्या पावित्र्यामुळे आणि देवाच्या इच्छेला पूर्णपणे समर्पित राहिल्यामुळे अनेकांचे तारण झाले. आता त्या पवित्र आत्म्याने स्वर्गाच्या वैभवात प्रवेश केला आहे, अशी कल्पना करा. निखळ आनंदाचा किती गहिरा अनुभव असेल तो! त्या क्षणाहून अधिक गौरवशाली असे काहीच असू शकत नाही. पण स्वर्गात पोहोचल्यावर तो पवित्र आत्मा पृथ्वीवरील लोकांना विसरेल, अशी कल्पना तरी करता येईल का? ज्यांच्यावर त्या आत्म्याने इतके प्रेम केले आणि ज्यांची इतक्या मनापासून सेवा केली, त्यांचा स्वर्गात गेल्यामुळे त्याला विसर पडेल का? मुळीच नाही. उलट, पृथ्वीवर जीवन जगलेल्या या पवित्र आत्म्यांना स्वर्गात पोहोचल्यावर देवाची दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्याची आणखी उत्कट ओढ लागते. या संतांकडे वळा. त्यांच्या मध्यस्थीची विनंती करा, त्यांच्याकडून प्रेरणा मागा आणि त्यांच्या उदाहरणाचे अनुसरण करा. स्वर्गाच्या वैभवातून असंख्य संत स्त्री-पुरुष तुमची सेवा करण्यास उत्सुक आहेत, हे लक्षात ठेवा (पाहा दैनंदिनी #1582).

आज संतांचे चिंतन करा. विशेषतः, त्यांचे तुमच्यावर असलेले उत्कट प्रेम आणि सर्वांना देवाची दया लाभावी ही त्यांची इच्छा यांवर मनन करा. देव स्वर्गातील या संतांद्वारे कार्य करतो आणि आपली कृपा वाटण्यासाठी त्यांना सतत पाठवतो. या संत स्त्री-पुरुषांसाठी आपले अंतःकरण उघडा, म्हणजे ते तुमच्या जीवनात देवाची दया विपुल प्रमाणात ओततील.

हे देवाच्या पवित्र संतांनो! स्वर्गीय वैभवात तुम्ही किती तेजस्वी आहात! पृथ्वीवर तुम्ही केलेल्या प्रेमाबद्दल आणि सेवेबद्दल मी तुमचे आभार मानतो. आता स्वर्गातून आमच्यासाठी मध्यस्थी करावी, अशी तुम्हाला विनंती करतो. माझ्यासाठी आणि सर्व लोकांसाठी प्रार्थना करा, म्हणजे पृथ्वीवर असताना आम्हाला तुमच्या पावित्र्याचे अनुसरण करता येईल आणि ज्या गौरवात तुम्ही आता सहभागी आहात, तो गौरव आम्हालाही लाभेल. हे देवाच्या संतांनो, आमच्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

चिंतन 326: प्रभूची वाट पाहणे

अधीरतेशी अनेकांना झगडावे लागते. आपल्याला जे हवे ते हवे त्याच क्षणी मिळावे, असे आपल्याला वाटते. आजच्या धावपळीच्या समाजात सगळे काही क्षणात मिळण्याची आपल्याला सवय झाली आहे. संपूर्ण जेवण काही मिनिटांत पुन्हा गरम करता येते, काही सेकंदांत जगभर मजकूरसंदेश पाठवता येतात, एखादी घटना घडताच तिची बातमी सर्वत्र पसरते, आणि अनेकांना हवी असलेली किंवा गरजेची जवळजवळ प्रत्येक वस्तू घरापासून गाडीने थोड्याच अंतरावर असलेल्या मोठ्या दुकानात सहसा मिळते. या सगळ्यामुळे आपल्याला जे हवे ते हवे त्याच वेळी मिळावे, ही वृत्ती बळावते. पण प्रभू अशा रीतीने कार्य करत नाही. तो आपल्या वेळेनुसार कार्य करतो आणि ती वेळ नेहमी त्याच्या परिपूर्ण ज्ञानाला अनुरूप असते. सत्याच्या हितासाठी जे करणे योग्य आहे असे आपल्याला वाटते, ते लगेचच करून टाकण्याचा मोह आपल्याला पुष्कळदा होतो. पण कधीकधी देव कृती करण्याआधी थांबण्याचे ठरवतो. तो कृती करतो तेव्हा त्याची कार्यपद्धती आपल्याला स्पष्ट होते आणि तिचे औचित्य पटते; त्याच्या ज्ञानाबद्दलही शंकेला जागा राहत नाही (पाहा दैनंदिनी #1587).

देवासाठी मोठी कार्ये करण्याच्या किंवा एखाद्या प्रसंगी सत्य बोलण्याच्या तुमच्या इच्छेवर चिंतन करा. ही प्रेरणा तुम्हाला प्रभूकडून मिळते की तुमची स्वतःची अधीरताच तुम्हाला तसे करायला लावते? या प्रश्नावर चिंतन करणे महत्त्वाचे आहे, कारण देवाचे सत्य त्याच्या आज्ञेनेच आणि त्याने ठरवलेल्या वेळीच प्रकट होऊ शकते. देवाने आपल्या इच्छेनुसार लवकर कृती करावी असा आग्रह धरला, तर तो आपलाच उद्योग ठरेल. होय, देव आपली चुकीच्या समजुतीतून किंवा घाईत केलेली कामेसुद्धा आपल्या गौरवासाठी वापरेल. पण आपण आपल्या योजना आपल्या पद्धतीने राबवून देवाची गौरवशाली कार्ये कधीच घडवून आणू शकणार नाही; ती ज्या रीतीने घडायला हवीत, त्या रीतीने ती केवळ तोच घडवू शकतो. देवाची इच्छा पूर्ण होण्याची वाट पाहताना तुम्ही किती संयम बाळगता, यावर चिंतन करा आणि आज स्वतःला देवाच्या स्वाधीन करा. तुमचा विश्वास आणि समर्पण यांमुळे देवाच्या परिपूर्ण इच्छेनुसार दयेची दारे उघडतील.

हे प्रभू, मी स्वतःला तुला आणि तुझ्या परिपूर्ण इच्छेला समर्पित करतो. मला धीर दे, म्हणजे मी माझे स्वतःचे विचार आणि योजना बाजूला ठेवून केवळ तुझ्याच अधीन राहीन. हे प्रिय प्रभू, तुझी वाट पाहायला आणि केवळ तुझ्या आज्ञेप्रमाणे वागायला मी शिकावे. हे माझ्या देवा, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका

सहाव्या वहीवरील चिंतने: 327-365


ई-पुस्तक & मऊ बांधणीच्या छापील पुस्तकाच्या स्वरूपातही उपलब्ध

दैवी दया

अ‍ॅमेझॉन – बार्न्स अँड नोबल – गूगल प्ले – आयट्यून्स